RIB actuele financiele stand van zaken 2026.pdf

Raadsinformatiebrief Onderwerp

: Financiële stand van zaken 2026

Aanleiding

: Nieuwe financiële ontwikkelingen

Datum

: 13 mei 2026

Portefeuillehouder

: Ramon Pardo Kruidenier

Schrijver

: Wilbert Koolmees

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 27 januari jl. bent u via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de decembercirculaire algemene uitkering 2025. De raming voor het (meerjaren)perspectief 2026–2029 liet destijds een redelijk positief beeld zien. Sindsdien hebben zich echter nieuwe financiële ontwikkelingen voorgedaan die om nadere aandacht vragen. Deze ontwikkelingen worden verwerkt in de Kaderbrief die momenteel wordt opgesteld. In het licht van de lopende coalitieonderhandelingen zijn de formerende partijen reeds geïnformeerd over het actuele financiële perspectief. Om de gehele raad hierin op gelijke wijze mee te nemen, is – vooruitlopend op de Kaderbrief – deze Raadinformatiebrief opgesteld, zodat alle raadsleden beschikken over dezelfde en meest recente informatie. Bezuinigingsmaatregelen 2026 en 2027 Voor 2026 en verder staat de gemeente Alblasserdam voor een aanzienlijke financiële opgave. Met het ingaan van de zogenoemde ravijnjaren worden gemeenten geconfronteerd met structureel minder middelen, terwijl ook zonder deze kortingen van het Rijk sprake is van meerjarige begrotingstekorten. In de afgelopen jaren is een intensief en breed traject doorlopen om ombuigingsmaatregelen te identificeren, te verkennen en bestuurlijk en politiek af te wegen.

Dit heeft geresulteerd in een samenhangend pakket aan maatregelen, waarvan de financiële effecten zijn verwerkt in de begrotingen 2025 en 2026. Met het oog op de Kaderbrief – als startpunt van de nieuwe bestuursperiode – bestaat behoefte aan een actueel en scherp inzicht in de stand van zaken van deze ombuigingen. Het gaat daarbij zowel om de mate waarin de beoogde besparingen daadwerkelijk worden gerealiseerd, als om eventuele afwijkingen, risico’s en resterende opgaven. Voor 2026 is € 1.545 mln. aan besparingsmaatregelen ingeboekt, oplopend tot € 4.571 mln. in 2029. De ombuigingsmaatregelen worden structureel gemonitord en zijn ingedeeld in drie categorieën: • Groen: de ombuigingen worden gerealiseerd conform planning. • Oranje: de ombuigingen zijn lastiger te realiseren; actief bijsturen is noodzakelijk, maar de maatregelen worden nog steeds als haalbaar beschouwd. • Rood: de besparingsmaatregelen worden (deels) niet gerealiseerd; deze vereisen een aanzienlijke extra inspanning. Een nadere specificatie is opgenomen in onderstaande tabel.

Maatregelen 2026 verwerkt in de begroting (x 1.000)

Begroting 2026

Ombuiging behaald Ombuiging is lastig, risico, bijsturen Ombuiging wordt (deels) niet behaald Totaal

Raming 2027

1.036 136 373 1.545

1.817 434 1.123 3.374

Raming 2028

Raming 2029

2.768 558 1.229 4.555

2.773 563 1.235 4.571

Het grootste risico ligt bij de oranje en rode maatregelen, met name in de mate waarin deze daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Gebleken is dat een (beperkt) deel van de ingeboekte bezuinigingsmaatregelen naar verwachting niet (volledig) zal worden gerealiseerd. Daarom wordt voorgesteld deze maatregelen financieel bij te stellen. De huidige inschatting is dat een bijstelling nodig is van circa: • € 252.000 in 2026 • € 456.000 in 2027 • € 276.000 structureel vanaf 2028 Nieuwe financiële ontwikkelingen In de afgelopen weken zijn de (concept)begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen (GR’en) ontvangen. Het totaal aan bijstellingen voor de GR’en telt op tot € 3,8 mln. in 2027 oplopend tot € 4,4 mln. in 2030. De bijstellingen van onder andere de GR Sociaal (€ 2,5 mln.) en de GR DG&J (€ 0,98 mln.) zijn substantieel en leggen een aanzienlijke druk op het meerjarig financieel perspectief van de gemeentelijke begroting. Een deel van deze stijging kan mogelijk worden gedekt door een hogere bijdrage vanuit het Rijk. In de meicirculaire zal duidelijk worden in hoeverre dit het geval is. De verwachting is echter dat per saldo een fors tekort resteert, wat opnieuw aanvullende inspanningen noodzakelijk maakt. Uw raad is hierover eerder geïnformeerd via de RIB Proces bepalen besparingsopties GR Sociaal.

Financieel beeld begroting 2027 – 2030 Rekening houdend met de hierboven vermeldde onderdelen wordt onderstaand op hoofdlijnen het financiële beeld van de begroting 2027–2030 weergegeven. Dit is inclusief tot nu toe bekende indexaties en overige mutaties. Hoewel de cijfers nog in ontwikkeling zijn, geven zij een duidelijk beeld van de opgave waar de gemeente de komende jaren voor staan. Het financieel perspectief laat zien dat wij opnieuw gezamenlijk voor een forse uitdaging staan. Raming 2027

Financieel beeld Begroting 2027-2030

Raming 2028

Raming 2029

Raming 2030

Saldo na raad december 2025 (ook in Overdrachtsdocument)

367.179

-182.110

-237.414

-181.672

Decembercirculaire

133.071

203.315

251.503

255.155

500.250

21.205

14.089

73.483

Actualisatie begroting in aanloop naar 1e burap en Kaderbrief

-50.000

50.000

50.000

50.000

Niet te realiseren bezuinigingen

-456.000

-276.000

-276.000

-276.000

-3.842.857

-3.733.800

-4.092.800

-4.407.800

-700.000

-700.000

-700.000

-700.000

Subtotaal

GRen 2027 ev Indexatie uitgaven Indexatie OZB en overige belastingen 2,5% naast de 5% OZB verhoging

200.000

200.000

200.000

200.000

Indicatie algemene uitkering indexatie prijs- en loonontwikkeling 2,5%

1.112.000

1.048.000

1.019.000

1.010.000

Overige mutaties algemene uitkering

750.000

Overige rijksbijdrage (BUIG) Perspectief tot nu toe

858.000

1.034.000

1.232.000

1.445.000

-1.628.607

-2.356.595

-2.553.711

-2.605.317

Nb: nog geen rekening gehouden met lasten nieuwe scholen. (kapitaallasten)

Financieel perspectief zorgelijk Voor de jaren 2025 en 2026 zijn ingrijpende bezuinigingsmaatregelen doorgevoerd om het financiële evenwicht te herstellen. De uitvoering hiervan vraagt ook de komende periode blijvende inzet en discipline. Tegelijkertijd blijft de druk op onze begroting onverminderd hoog. De opgaven nemen toe,

terwijl de beschikbare middelen (vanuit het Rijk) niet in gelijke mate meegroeien. Daarnaast worden wij opnieuw geconfronteerd met financiële tegenvallers bij de gemeenschappelijke regelingen. Onze beïnvloedingsmogelijkheden hierin zijn beperkt, terwijl de financiële consequenties voor de gemeentelijke begroting reëel en substantieel zijn. Dit vraagt om scherpe prioritering, duidelijke politieke keuzes en het vermogen om ook ‘nee’ te zeggen tegen opgaven die niet langer binnen de financiële kaders passen. Daarnaast is het onvermijdelijk om bestaande bezuinigingsmaatregelen bij te stellen, nieuwe besparingsopties te verkennen en de focus nadrukkelijk te richten op (wettelijke) kerntaken. Alleen langs deze weg kan worden toegewerkt naar een duurzaam financieel evenwicht. De Kaderbrief, die door het huidige college in week 25 wordt aangeboden, bevat een nadere uitwerking hiervan. In samenhang met de uitkomsten van de coalitieonderhandelingen vormt dit het vertrekpunt voor het traject richting de Begroting 2027.

We vertrouwen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

de secretaris M. van Hall

de burgemeester J.W. Boersma