Regioplan Zuid-Holland Zuid 2024 versie 1.0.pdf

Regioplan opvang Zuid-Holland Zuid Versie: 1.0 Datum: 09-09-2024

Documentbeheer Definitieve versie:

1.0

Datum vastgesteld:

05/09/24 in Regionale Regietafel Zuid-Holland Zuid

Datum:

Versie:

Opmerking:

Opsteller:

Vervallen per:

29-08-24

0.1

Tbv bespreking RRT 05/09

Kooman/Vermeulen

05/09

09-09-24

1.0

Punten uit RRT 05/09 verwerkt

Colofon Dit document is in beheer bij het ambtelijk samenwerkingsverband van de Regionale Regietafel Zuid-Holland Zuid. Dit samenwerkingsverband ondersteunt deze bestuurlijke regietafel. Het samenwerkingsverband is organisatorisch ondergebracht bij de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, als de juridische entiteit, maar vormt dus een “status aparte” binnen de organisatie met een verantwoording naar de regietafel. Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid Postbus 350 3300 AJ DORDRECHT T I

088-636 5000 www.zhzveilig.nl

pagina 2 van 11

Inhoudsopgave 1

Inleiding................................................................................................. 4

2 2.1 2.2 2.3

Opgaven en realisatie.............................................................................5 Asielopvang............................................................................................................... 5 Oekraïne-opvang....................................................................................................... 5 Statushouders............................................................................................................ 6

3 3.1 3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.2.4 3.2.5 3.2.6 3.2.7 3.2.8 3.2.9 3.2.10

Toelichting op het regioplan....................................................................7 Algemene toelichting................................................................................................. 7 Toelichting per gemeente.......................................................................................... 8 Alblasserdam............................................................................................................. 8 Dordrecht................................................................................................................... 8 Gorinchem................................................................................................................. 8 Hardinxveld-Giessendam...........................................................................................8 Hendrik-Ido-Ambacht................................................................................................. 9 Hoeksche Waard........................................................................................................ 9 Molenlanden............................................................................................................ 10 Papendrecht.............................................................................................................

10 Sliedrecht................................................................................................................. 11 Zwijndrecht.............................................................................................................. 11

pagina 3 van 11

1

Inleiding

De Landelijke Regietafel (LRT) heeft in 2020 bij het tot stand komen van de Uitvoeringsagenda flexibilisering asielketen gevraagd om per Provinciale Regietafel (PRT) een provinciaal plan op te stellen hoe de asielopvang en verschillende modaliteiten daarvan binnen de provinciegrenzen te verdelen. Het opstellen van de provinciale plannen gebeurt op basis van de regionale plannen, die behandeld worden aan de Regionale Regietafel (RRT). Er ligt een relatie tussen deze plannen en de spreidingswet. De spreidingswet gaat alleen over de asielopvang, waarin een opgave per gemeente is opgenomen en in december 2024 een verdeelbesluit door het Rijk wordt genomen. Strikt gezien gaat het dan om opvangplekken die uiterlijk beschikbaar zijn per 1 juli 2025 en beschikbaar blijven tot 1 februari 2026 (de eerste cyclus van de spreidingswet). Naast de asielopvang, worden in dit regioplan, gebaseerd op het provinciaal format, ook de opgaven van de opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders opgenomen. Het is van belang de drie opgaven integraal te benaderen aan de RRT’s en PRT’s. Deels zijn de opgaven ook communicerende vaten.

Dit doet recht aan de inspanningen die de gemeenten in onze regio al deden voordat de spreidingswet tot stand kwam, en anderzijds geeft het een goede weergave van het geheel van de inspanningen van de gemeenten op het brede domein van opvang en huisvesting. Het provinciaal plan is daarom formeel gezien anders dan het zogenaamde provinciaal verslag, wat een wettelijke verplichting is die iedere provincie inzake de spreidingswet moet maken. Het verslag ziet alleen toe op de opgave uit de spreidingswet. In overleg tussen de regio’s in Zuid-Holland en de provincie is besproken dat het ook voor het provinciaal verslag belangrijk is dat naast de asielopgave ook de overige inspanningen van de gemeenten goed in beeld zijn, zodat dit kan worden meegewogen bij het vaststellen van het verdeelbesluit. In hoofdstuk 2 gaan we in op aantallen en realisatie, in hoofdstuk 3 wordt een toelichting gegeven op een aantal zaken die samenhangen met de realisatie en opvang.

pagina 4 van 11

2

Opgaven en realisatie

De opgaven en de realisatie / prognose is opgenomen in het Exceldocument “Regioplan excel bijlage v4_DEF_ZHZ”. De opzet van dit Excel overzicht is conform het provinciaal model en gaat in 3 tabbladen in op de opgave asiel, in de 2 tabbladen daarna op de Oekraïne-opvang en in het laatste tabblad op de statushouders.

2.1

Asielopvang

Volgens de spreidingswet ligt de opgave asiel voor de regio Zuid-Holland Zuid op 2.615 plekken, waarvan 222 plekken bedoeld voor AMV’ers. De spreidingswet stelt dat deze plekken uiterlijk 1 juli 2025 beschikbaar moeten zijn en tenminste beschikbaar blijven tot het einde van de eerste cyclus (1 februari 2026). Uit het Excel overzicht volgt: Huidige aantal asielplekken: Totaal aantal plekken 1-7-2025 tot 1-2-2026: Totaal plekken prognose op 1-2-2026:

1.389 waarvan 110 AMV 1.280 waarvan 240 AMV 1.910 waarvan 240 AMV

Naast de prognose van plekken op basis van plannen die al in meer of mindere mate bekend zijn is iedere gemeente in de gelegenheid gesteld een toelichting te geven op de stand van zaken die nog niet in aantallen is uit te drukken. Dit is opgenomen in paragraaf 3.2. Let op: huidige capaciteit en verwachte capaciteit kunnen niet zomaar bij elkaar worden opgeteld. Er sluiten ook weer plekken uit de huidige capaciteit (bijvoorbeeld de tijdelijke / crisisopvang).

2.2

Oekraïne-opvang

De inspanningsverplichting voor (nood)opvangplekken Oekraïne in onze regio bedraagt 3.576 plekken per 1 januari 2025. Strikt gezien is de eerste opgave van 2.000 een harde opgave per regio, de aantallen boven de 2.000 een inspanningsverplichting. In tegenstelling tot de asielopgave is er geen aantal per gemeente, maar alleen een aantal per regio. Indicatief is wel een verdeling per gemeente zichtbaar gemaakt, op basis van de landelijke verdeelsleutels over de regio’s, maar die is niet in het document opgenomen. De aantallen gaan over de gemeentelijke opvang Oekraïne, de GOO. Daarnaast is er sprake van particuliere opvang Oekraïne (POO), in onze regio op dit moment in totaal ca 620 plekken. Deze vormen geen onderdeel van dit regionaal plan. De oorlog in Oekraïne is nog niet voorbij. Daarom heeft de Raad van de Europese Unie de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) met een jaar verlengd, tot en met 4 maart 2026. Hierdoor kunnen vluchtelingen uit Oekraïne een jaar langer in EU-lidstaten verblijven.

pagina 5 van 11

Uit het Excel overzicht volgt: Huidige aantal plekken GOO Oekraïne: Huidige aantal plekken CNO Oekraïne: Nieuwe locaties in voorbereiding:

2.861 50 330

Ook hier is de disclaimer dat huidige en nieuw niet zomaar kunnen worden opgeteld. Nieuwe locaties dienen ook als vervanging van bestaande locaties.

2.3

Statushouders

Het overzicht van de taakstelling versus het aantal plaatsingen per gemeente is opgenomen in tabblad 6 van het Excel document.

pagina 6 van 11

3

Toelichting op het regioplan

3.1

Algemene toelichting











Het realiseren van opvanglocaties duurt lang. Al voor de spreidingswet is de regio gestart met het zoeken naar en realiseren van locaties. Maar door verschillende oorzaken loopt realisatie op veel trajecten vertraging op, waarbij verschillende actoren een rol spelen. Bijvoorbeeld in de fase van vergunningen of convenanten, flora en faunaonderzoek, compenserende maatregelen die vereist worden, langdurige aanbestedingen of personele capaciteit in de uitvoering. Het gevolg is dat een (groot) deel van de locaties voor reguliere opvang niet gereed is voor 31 juni 2025. De verdeelsleutel pakt ongunstig uit voor Zuid-Holland Zuid. Zeker waar het om de reguliere opvang gaat speelt het aantal inwoners een doorslaggevende rol. Er wordt niet gekeken naar beschikbare ruimte. In een aantal gevallen is er nog geen duidelijkheid over de (voorwaarden bij) financiering. Bijvoorbeeld businesscases Oekraïne-opvang waar landelijk gesteld wordt dat bij eventueel stopzetten opvang Oekraïne de plekken gebruikt gaan worden voor COA opvang, terwijl dit niet aansluit bij de verwachtingen naar de buurt. Nieuwe locaties zijn (deels) nodig als vervanging van bestaande locaties. De opvang voor Oekraïne is al ruim 2,5 jaar bezig. Gestart is met locaties die toen beschikbaar zijn, maar niet langer beschikbaar blijven, bijvoorbeeld vanwege bouwplannen in de gemeente.

De onzekerheid die het hoofdlijnenakkoord geeft waar het gaat om het realiseren van structurele en duurzame opvang.

Naast bovengenoemde zaken zijn er verbonden vraagstukken op andere domeinen. Het gaat in de opvang niet alleen om bed, bad en brood. Langdurige opvang vraagt om meer aspecten die geregeld moeten zijn voor een verantwoord niveau van opvang. 





Onderwijs voor nieuwkomers: Op basis van de prognose lijken er voor het schooljaar 20242025 voldoende lokalen, maar is er een tekort van ca 5 lokalen vanaf het schooljaar 20252026. Daarnaast speelt de vraag of er dan voldoende onderwijzend personeel beschikbaar is. Zorg: We zitten in een transformatie om de (coördinatie op de) zorg voor de Oekraïneopvang over te zetten van de veiligheidsregio / GHOR naar de gemeenten. Dit traject loopt volgens planning. Voor het organiseren van de zorg voor de asielopvang zijn we aangewezen op de zorgcontracten van het COA of andere partijen. Deze zorg is niet uit de reguliere zorg in de regio te organiseren. Uitkeringen en regelingen: Nieuwe of het herzien van regelingen vraagt veel voorbereidings- en uitvoeringscapaciteit van de gemeenten. De vraagstukken rond derdelanders en de eigen bijdrage Oekraïners zijn hier voorbeelden van.

pagina 7 van 11

3.2

Toelichting per gemeente

3.2.1

Alblasserdam

Het behalen van de taakstelling huisvesting statushouders blijft een grote opgave. Aangevuld met de extra statushouders van Sliedrecht wordt dit een nog grotere opgave, die we met de reguliere beschikbare woningen niet gaan halen. Andere manieren van huisvesten, andere woonvormen zijn nodig. Medewerking van alle betrokken partijen is noodzakelijk. We blijven zoeken naar opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne hoewel de mogelijkheden beperkt zijn. Voor de huidige opvanglocaties zijn we afhankelijk van de kerkbesturen. Vooralsnog is de gebruiksduur elke keer met een half jaar verlengd; dat wordt telkens in overleg gedaan.

3.2.2

Dordrecht

Dordrecht is bezig met een AZC voor 580 plekken waarvan 50 AMV. Deze locatie zal waarschijnlijk eind 2025 gereed zijn. Op dit moment heeft Dordrecht 1.114 reguliere opvangplekken en nog 50 CNO/Hub plekken voor Oekraïense ontheemden. Doordat er een grote locatie komt te vervallen, wordt er op dit moment gezocht naar vervangende locaties. Dordrecht is voornemens om af te schalen van 1.124 plekken naar ongeveer 715 plekken per 2027.

3.2.3

Gorinchem

Gorinchem vangt op dit moment ongeveer 294 asielzoekers op in de noodopvanglocatie in de Gildenwijk. Dit aantal is uiterlijk op 28 december 2024 afgebouwd naar 150 asielzoekers. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) werkt samen met de gemeente aan het realiseren van een nieuwe duurzame asielopvangvoorziening voor 150 asielzoekers in Gorinchem Oost voor de duur van maximaal 10 jaar. Deze locatie moet voor het einde van 2024 gerealiseerd zijn. Na sluiting van de huidige noodopvang aan de Vroedschapstraat voldoen we aan 75% van de gestelde opgave uitgaande van de 199 indicatieve plaatsen die Gorinchem volgens de Spreidingswet moet aanbieden. Voor de Oekraïne-opvang geldt dat de van de huurovereenkomst en contracten in het Excel overzicht is opgenomen. Voor alle locaties wordt onderzocht of en welke verlengingsmogelijkheden er zijn.

3.2.4

Hardinxveld-Giessendam

De gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft op basis van de Spreidingswet de verplichting 110 asielzoekers op te vangen. De gemeente Hardinxveld-Giessendam verklaart de intentie te hebben om een samenwerking aan te gaan met de gemeente Sliedrecht. In het kader van deze samenwerking heeft de gemeente Hardinxveld-Giessendam aan de gemeente Sliedrecht gevraagd de opvang en

pagina 8 van 11

huisvesting van 110 asielzoekers over te nemen in het nog te bouwen asielzoekerscentrum (AZC) in de gemeente Sliedrecht. De samenwerking tussen beide gemeenten beoogt een gezamenlijke inspanning voor de opvang van asielzoekers, waarbij de gemeente Sliedrecht verantwoordelijk zal zijn voor het bieden van adequate huisvesting en de gemeente Hardinxveld-Giessendam ondersteuning aanbiedt bij de uitvoering van de gezamenlijke opgave. Op dit moment voert de gemeente Hardinxveld-Giessendam gesprekken met de gemeente Sliedrecht om tot een overeenkomst te komen waarin beide gemeenten zich kunnen vinden.

3.2.5

Hendrik-Ido-Ambacht

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht vangt sinds een lange tijd Oekraïense ontheemden en asielzoekers op. Dit startte in 2005 en we zetten dit in de toekomst graag voort, binnen de mogelijkheden die onze gemeente heeft. Op dit moment vangt de gemeente op onze COAlocatie, het schip de Bellriva, 200 asielzoekers op. Op het naastgelegen schip, de Rossini, vangen wij 200 ontheemden uit Oekraïne op. In onze gemeente hebben wij daarnaast zes plekken in een woning opengesteld voor ontheemden uit Oekraïne waar we een gezin met kinderen kunnen opvangen. Deze plekken zijn ook in gebruik genomen. Beide opvanglocaties, gelegen aan Noordeinde 201-203 en 213-215, hebben een contract tot 1 juli 2025. De gemeente is voornemens om beide locaties te verlengen tot 1 juli 2027. Dit is onder voorbehoud van het besluit dat onze gemeenteraad hierover neemt. In de brief van het Rijk aan de burgemeesters, ontvangen op 21 augustus 2024, wordt gesproken over een vergroting van de inspanningsplicht in de opvang van Oekraïense ontheemden. Voor onze gemeente betekent dit de opvang voor 267 ontheemden per 1 januari 2025. Wij kijken naar de mogelijkheden om op de bestaande locatie aan deze inspanningsplicht gehoor te kunnen geven. Ook dit is onder voorbehoud van het besluit dat onze gemeenteraad hierover neemt.

3.2.6

Hoeksche Waard

Uitbreiding AZC In december 2022 heeft de gemeente voor vijf jaar een bestuursovereenkomst gesloten met het COA voor de opvang van 400 asielzoekers in het AZC in ‘s-Gravendeel. Het COA heeft een conceptverzoek ingediend voor het verhogen van de opvang in het AZC met 100 plekken. Na beoordeling van de ingediende stukken door gemeente en ketenpartners, kan het COA de vergunning aanvragen. In het najaar van 2024 starten dan de voorbereidingen voor het plaatsen van woonunits. Asielschip In afwachting van uitbreiding van het aantal opvangplaatsen in het AZC in ’s-Gravendeel, heeft de gemeente in april dit jaar besloten mee te werken aan een tijdelijke opvanglocatie in de vluchthaven aan de Kilweg in ’s-Gravendeel. Het COA heeft een conceptverzoek bij de

pagina 9 van 11

gemeente ingediend als voorbereiding op de vergunningaanvraag. Volgens de huidige planning wordt de vergunningaanvraag eind september ingediend. Huidige opvang GOO Op de locatie Piershil (voormalig gemeentehuis Korendijk aan de Voorstraat) wonen sinds maart 2022 125 Oekraïense ontheemden. Op de locatie Strijen (voormalig gemeentehuis Strijen aan het Waleplein) wonen sinds september 2022 170 bewoners en sinds oktober 2023 nog eens 100 bewoners in woonunits op het parkeerterrein naast het voormalige gemeentehuis. Oorspronkelijk zou de opvang in de gemeentehuizen voor enkele maanden zijn. Enkele voorzieningen voldoen na 2½ jaar niet meer, waardoor er aanbestedingen lopen voor betere voorzieningen. Onder andere voor het vervangen van de huidige sanitaire voorziening in een tent op het terrein van de locatie Piershil. Het college neemt in het najaar 2024 een besluit over het verlengen van de opvanglocaties met een jaar.

3.2.7

Molenlanden

Op dit moment biedt de gemeente Molenlanden 74 plekken voor asielzoekers in een tijdelijke gemeentelijke opvang. Voor wat betreft de zoektocht naar andere locaties voor opvang van asielzoekers zijn in de raadsvergadering van 12 december 2023 criteria zijn vastgesteld voor de lange termijn opvang van asielzoekers. Bij die gelegenheid is door de gemeenteraad een motie aangenomen over het betrekken van inwoners bij opvanglocaties voor asielzoekers en vluchtelingen. Deze motie zal de komende tijd worden vormgegeven, maar Molenlanden zal zich tegelijkertijd ook inspannen om (deels) invulling te geven aan de opgave t.b.v. de Spreidingswet. Voor realisatie van de beoogde opvanglocatie in Giessenburg leggen wij naar verwachting medio oktober een voorstel aan het college voor (start aanbesteding, aanvraag omgevingsvergunning, etc.). Dit als vervolg op het besluit van het college van 13 februari 2024 om in te zetten op kortweg (a) de opvang van maximaal 75 Oekraïners zolang de oorlog duurt (met korte overgangsfase; omgevingsvergunning zal ook hier naar verwachting voor 10 jaar worden aangevraagd) en (b) vervolgonderzoek te doen naar de invulling daarna (hetzij tijdelijk hetzij permanent).

3.2.8

Papendrecht

Papendrecht vangt op dit moment 85 asielzoekers op, op de locatie Poldermolen, deze sluit eind dit jaar. Ook biedt Papendrecht opvang aan 50 AMV’ers op de Seringenstraat. Laatstgenoemde is Papendrecht voornemens te verlengen tot in ieder geval februari 2026. Daarnaast is Papendrecht van plan om nog een locatie te realiseren voor 80 AMV’ers. Deze zou in de eerste helft van 2025 gerealiseerd moeten zijn voor 5 jaar na opening. Papendrecht heeft een noodopvang Oekraïne voor 50 reguliere plekken. Er zijn gesprekken gaande met de verhuurder om de opvang te verlengen.

pagina 10 van 11

3.2.9

Sliedrecht

In het najaar van 2022 is een crisisnoodopvang ingericht voor 50 asielzoekers in een tijdelijk leegstaande vleugel van het gemeentehuis, om zo een snelle bijdrage te kunnen leveren aan het verminderen van de problematiek in ter Apel. Inmiddels zijn we samen met het COA bezig om een opvang voor 250 asielzoekers te realiseren in Sliedrecht-Noord. Dit is inclusief de 110 opvangplekken die Sliedrecht voor Alblasserdam realiseert, in ruil waarvoor Alblasserdam in de komende 5 jaar in totaal 87 statushouders van Sliedrecht overneemt. Voor wat betreft de samenwerking met Hardinxveld-Giessendam zal, als er een conceptovereenkomst komt, deze worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Gemeente Sliedrecht zet zich al geruime tijd in voor de opvang van vluchtelingen. Sinds maart 2022 exploiteren we een opvang voor 150 Oekraïense vluchtelingen. Recent is door een verbouwing van het pand extra ruimte gecreëerd, zodat er nu 190 mensen kunnen worden opgevangen.

3.2.10

Zwijndrecht

In Zwijndrecht is op 22 mei 2024 een opvanglocatie voor asielzoekers geopend, voor de periode van drie jaar. Er worden 230 asielzoekers opgevangen, inclusief 60 AMV’ers. Na een periode van zes maanden wordt het aantal opgehoogd tot 300, tenzij hiermee door COA de veiligheid en beheersbaarheid niet kan worden gewaarborgd. Daarmee voldoet Zwijndrecht ruimschoots aan het aantal dat de spreidingswet vraagt. Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt een nieuwe locatie geopend en gezocht naar andere locaties om een passend aandeel aan de opgave te leveren.

pagina 11 van 11