Regionaal Risicoprofiel 2025-2028.pdf
Tekst van het document
Oorzaak De volgende ontwikkelingen zorgen voor negatieve gezondheidseffecten tijdens een langdurige hitte-periode: de vergrijzing, het langer zelfstandig thuis wonen van ouderen en het ‘stedelijk hitte-eiland effect’.
Incident In de zomer treedt een periode op van aanhoudende hitte gedurende ten minste vijf aaneengesloten dagen een temperatuur 25 °C of hoger wordt gemeten, waarvan minimaal drie tropische dagen met een temperatuur van 30 °C of meer. Het Nationaal Hitteplan is een waarschuwingssysteem. Het Nationaal Hitteplan wordt door het RIVM uitgegeven in overleg met het KNMI. Het RIVM informeert organisaties en (zorg)professionals en mantelzorgers over de verwachte hitte. Het Nationaal Hitteplan wordt actief als er een periode van aanhoudende hitte of extreem hoge temperaturen wordt verwacht. Niet alleen de temperatuur overdag speelt een rol bij deze beslissing. Ook de nachttemperatuur, gevoelstemperatuur en luchtvochtigheid spelen een belangrijke rol.11
Gevolgen (impact) Impact Criterium
Beoordeling
1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied
A
2.1 Doden
C hoog
2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken
C hoog
2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)
B
3.1 Kosten
B
4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)
A
5.1 Verstoring van het dagelijks leven
C
5.2 Aantasting van de positie van het lokale en regionale openbaar bestuur
A
5.3 Sociaal psychologische impact
B
6.1 Aantasting van cultureel erfgoed
0
11) RIVM Nationaal Hitteplan (2024)
Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid Vastgesteld op 5-12-2024
97
Waarschijnlijkheid De waarschijnlijkheid van het scenario extreme hitte wordt door de experts ingeschat op ‘waarschijnlijk’ (klasse D). Hittegolven komen nu al veel vaker voor dan vroeger en er wordt vanuit gegaan dat deze trend naar een warmer klimaat doorzet.12
12) KNMI’23 klimaatscenario’s
Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid Vastgesteld op 5-12-2024
98
1.10 Extreme droogte Thema
Natuurlijke omgeving
Incidenttype
(dreigend) watertekort
Aanduiding risicodiagram
Extreme droogte
Context Wanneer er meer water verdampt dan dat er bijkomt, ontstaat droogte. De droogte wordt berekend op basis van de hoeveelheid regen die valt en de omvang van de rivierafvoeren, verminderd met de verdamping. Bijna iedere zomer is er sprake van droogte, gedurende kortere of langere tijd en met wisselende intensiteit. De zon schijnt langer en er kan dus meer vocht verdampen. De regen die tijdens een Nederlandse zomer valt kan dit niet helemaal aanvullen.13 De droogteperiodes worden geduid aan de hand van de volgende niveaus: • Niveau 0: normaal beheer • Niveau 1: dreigend watertekort • Niveau 2: feitelijke watertekorten • Niveau 3: (dreigend) crisis watertekort14 Droogteperiodes kunnen ook voorkomen in het voor- of najaar. Er kunnen geen garanties worden gegeven dat er overal en altijd voldoende zoet water beschikbaar is. Bij ernstige watertekorten hanteren waterbeheerders “de verdringingsreeks” voor de verdeling van het beschikbare zoetwater. De verdringingsreeks geeft de rangorde van maatschappelijke behoeften aan, die bij de verdeling van het beschikbare water wordt gebruikt. Figuur 16: Verdringingsreeks
Categorie 1
Categorie 2
Categorie 3
Categorie 4
Veiligheid en voorkomen van onomkeerbare schade
Nutsvoorzieningen
Kleinschalig hoogwaardig gebruik
Overige belangen (economische afweging, ook voor natuur
1. Stabiliteit van waterkeringen
1. Drinkwater voorziening
•
Tijdelijke beregening kapitaalintensieve gewassen
• • •
2. Klink en zetting (veen en hoogveen)
2. Energie voorziening •
Proceswater • • •
3. Natuur (gebonden aan bodemgesteldheid)
gaat voor
gaat voor
Scheepvaart Landbouw Natuur (zolang geen onomkeerbare schade optreedt) Industrie Waterrecreatie Binnenvisserij
gaat voor
13) https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/droogte 14) Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Landelijk draaiboek waterverdeling en droogte.
Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid Vastgesteld op 5-12-2024
99
Oorzaak Bijna elk jaar treedt in Nederland in de zomer een periode van droogte op. Er verdampt meer water dan er neerslag valt en de aanvoer van water door Rijn en Maas neemt af. Een neerslagtekort leidt tot een lager waterpeil in rivieren en sloten. Maar ook tot vermindering van de beschikbare hoeveelheid grondwater. Dit heeft gevolgen voor waterafhankelijke sectoren als landbouw, scheepvaart, natuur en industrie. Denk hierbij aan: te lage grondwaterstanden, droogval van beken, verslechterde waterkwaliteit, hinder voor de scheepvaart of schade aan gewassen binnen de landbouwsector.
Incident In dit scenario gaan we uit van een extreme droogteperiode met een dreigend watertekort (niveau 3). De mogelijke gevolgen zijn aanzienlijk. Onomkeerbare schade aan natuur, zoals verdwijning van veen, uitsterving van een diersoort of de verdwijning van een natuurdoeltype kunnen gevolgen zijn van een extreme droogteperiode. De ernst is afhankelijk van de duur van de droogte. Lage waterstanden in het westen van Nederland worden aangevuld vanuit de zee. Dat kan leiden tot verzilting.15 Zilt water heeft een enorm negatief effect op het drinkwater, de landbouw en de natuur. Daarnaast kan de scheepvaart door de lage waterstanden niet alle grondstoffen meer op de juiste plek krijgen. Bedrijven lopen vertragingen op of stil komen te liggen. Hierbij ontstaan er al snel keteneffecten. Watertekort kan ook leiden tot bodemdaling, zoals het oxideren van veen waardoor CO2 vrijkomt, schade aan funderingen, wegen en waterkeringen en verzakkingen van gebouwen.
Gevolgen (impact) Impact Criterium
Beoordeling
1.1 Aantasting van de integriteit van het grondgebied
C
2.1 Doden
0
2.2 Ernstig gewonden en chronisch zieken
0
2.3 Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)
0
3.1 Kosten
D
4.1 Langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)
C
5.1 Verstoring van het dagelijks leven
A
5.2 Aantasting van de positie van het lokale en regionale openbaar bestuur
0
5.3 Sociaal psychologische impact
A
6.1 Aantasting van cultureel erfgoed
A
15) https://www.helpdeskwater.nl/onderwerpen/water-ruimte/waterkwantiteit/verzilting/
Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid Vastgesteld op 5-12-2024
100