Raadsmemo resultaten PFAS eierenonderzoek.pdf

Raadsmemo Onderwerp Datum Afzender Steller Emailadres

: resultaten PFAS eierenonderzoek : 29 mei 2024 : M. Japenga : S. van Beekum : s.van.beekum@alblasserdam.nl

Geachte leden van de gemeenteraad, Bijgevoegd stuk wordt u ter kennisname toegezonden. Het betreft informatie waarvan het nuttig gevonden wordt dat u ervan op de hoogte bent, dan wel de toezending van een door het college of een lid van het college in commissie of raad toegezegd stuk. In tegenstelling tot het verstrekken van informatie via een raadsinformatiebrief is de raadsmemo niet vooraf in het college besproken en vastgesteld. Met het presidium is afgesproken dat informatie verstrekt via een raadsmemo wel als ingekomen stuk wordt geregistreerd, maar niet geagendeerd wordt voor een commissie- of raadsvergadering, tenzij een lid van een commissie of de raad hier via de griffier om verzoekt. Aanleiding Op 21 december 2023 hebben wij u geïnformeerd over de eerste/ tussentijdse uitkomsten van het particuliere eierenonderzoek in de Drechtsteden. Particuliere eieren komen van kippen die als hobby worden gehouden. Bijvoorbeeld in achtertuinen, moestuinen, dierenweitjes en zorg- en kinderboerderijen. Uit de tussentijdse resultaten van het onderzoek kwam naar voren dat er teveel PFAS zit in de particuliere eieren. Daarom is in december 2023 door RIVM en GGD het advies afgegeven om geen particuliere eieren in de regio Drechtsteden te eten. Nu het volledige onderzoeksrapport aanwezig is, wordt u opnieuw geïnformeerd.

Fase 1 Onderzoek In de eerste fase van het onderzoek zijn er in totaal 31 locaties in 8 gemeentes onderzocht waarvan één locatie in Alblasserdam. In alle geteste eieren is de PFAS-concentratie hoger dan commercieel geproduceerde eieren. Bij 22 locaties overschrijdt de consumptie van één ei per week de gezondheidskundige grenswaarde. Een gezondheidskundige grenswaarde geeft aan hoeveel iemand maximaal van een stof mag binnenkrijgen zonder dat dit gevolgen heeft voor zijn gezondheid. De locatie in Alblasserdam valt onder deze 22 locaties. Concentratie De voornaamste vorm van PFAS, die is aangetroffen in de eieren, is PFOS. PFOS is, zo ver op dit moment bekend is, niet te linken aan Chemours. Naast PFOS bevatten de eieren ook onverwacht hoge concentraties van andere vormen van PFAS. Wederom zijn deze vormen van PFAS, zo ver bekend, niet aan Chemours te linken. PFOA, een PFAS dat in het verleden is uitgestoten door Chemours(vroeger DuPont), is ook gevonden in de eieren maar wel meestal in lagere mate. De concentratie PFAS in de eieren geeft geen eenduidig beeld binnen de meeste gemeenten. Dit betekent dat er binnen een gemeente verschillen kunnen zijn tussen de PFAS-concentraties in de eieren zoals in figuur 1 te zien is met bijvoorbeeld Sliedrecht. Dit geldt niet voor Papendrecht en Dordrecht. De oorzaak van de hoge gehaltes is nog niet bekend.

Gezondheidseffecten De gemiddelde Nederlander krijgt al meer PFAS binnen dan de gezondheidskundige grenswaarde. De PFAS gezondheidskundige grenswaarde is gelijk aan 4,4 nanogram PEQ (PFOA-equivalenten) per kilogram lichaamsgewicht per week. Figuur 1 laat zien dat de inname van PFAS via voedsel (inclusief

circa twee eieren) en drinkwater toeneemt wanneer particuliere eieren worden gegeten vergeleken met commerciële eieren. De blauwe balk geeft aan wat de gemiddelde inwoner al binnen krijgt via andere voedselmiddelen en drinkwater. De oranje balk geeft aan wat de inname is van PFAS bij het eten van een ei uit de geteste locatie. Bij een toenemende inname van PFAS boven de gezondheidskundige grenswaarde, zal het risico op schadelijke effecten op de gezondheid door PFAS stijgen. Of deze effecten daadwerkelijk zullen optreden, hangt ook af van bijvoorbeeld leefstijlfactoren, zoals ongezonde voeding en weinig bewegen, en individuele verschillen in vatbaarheid voor ziekten. Figuur 1.

Figuur 1. Gemiddelde inname van PFAS in ng PEQ/kg lichaamsgewicht per week via andere voedingsmiddelen en drinkwater (de zogenaamde achtergrondblootstelling) en via commerciële eieren of via particuliere eieren van de 31 locaties. Berekening is gebaseerd op de berekening van de inname van PFAS via voedsel en drinkwater uit 2023 (Schepens et al., 2023). In die berekening zijn de consumptiegegevens uit de Nederlandse voedselconsumptiepeiling gebruikt, waarin een gemiddelde consumptie van circa twee eieren per week is gerapporteerd. ng: nanogram; kg: kilogram; PEQ: PFOA-equivalenten; PFAS: per- en polyfluoralkylstoffen. Op de horizontale as staan de locaties.

Pagina 2 van 3

Bijvoorbeeld met A1 wordt bedoeld als eerste (in dit geval enige) locatie in Alblasserdam. Elke letter hoort bij een andere gemeente namelijk: A=Alblasserdam, D=Dordrecht, H=Hardinxveld-Giessendam, L= Altena-Noord-Brabant, M=Molenlanden, P=Papendrecht, S=Sliedrecht, R=Hoeksche Waard (bron: RIVM, 2024 Risicobeoordeling van PFAS in particuliere eieren uit de regio Zuid-Holland Zuid en de gemeente Altena). Fase 2 onderzoek In de tweede fase van het onderzoek is een selectie van locaties nader bestudeerd om te achterhalen wat de bron is van het hoge PFAS gehalte in de particuliere eieren. Dit waren zowel locaties met hoge als lagere PFAS concentraties. Uit de resultaten van nadere onderzoeken blijkt dat de directe inname van voer, grond of water door kippen niet de bronnen kunnen zijn voor PFAS in eieren. Het nestmateriaal en vitamines waren ook niet de bron. Er wordt als laatste nog gekeken naar de PFASgehalten in wormen. Het resultaat wordt de komende weken verwacht. Rest van Nederland Op basis van meerdere nationale en internationale onderzoeken is het aannemelijk dat het probleem zich niet beperkt tot Zuid-Holland Zuid. Het is waarschijnlijk dat dit onderzoek ook gevolgen gaat hebben voor de eieren van particulieren in andere delen van het land.

De aangetroffen concentraties PFOS op de gemeten locaties in de Drechtsteden zijn vergelijkbaar met concentraties in andere delen van Nederland. Het RIVM laat weten ook op andere plaatsen in Nederland onderzoek te gaan doen naar PFAS in eieren van hobbykippen én naar de oorzaak van PFAS daarin. Communicatie De website wordt continue bijgewerkt op basis van de nieuwe informatie. Verder worden de inwoners ingelicht met een tekst in de Klaroen.

Pagina 3 van 3