Raadsinformatiebrief PFAS.pdf

Raadsinformatiebrief Onderwerp

: Stand van zaken PFAS

Aanleiding

: Recente ontwikkelingen op het gebied van PFAS

Datum

: 17 maart 2026

Portefeuillehouder

: M. Japenga

Schrijver

: K van der Waal

Geachte leden van de gemeenteraad, U ontvangt deze raadsinformatiebrief om u te infomeren over de stand van zaken van de verschillende onderzoeken en ontwikkelingen rondom PFAS. Met deze memo stellen wij u op de hoogte van de huidige stand van zaken. Begin december 2025 zijn de wethouders van Zuid-Holland Zuid via een memo van gemeente Dordrecht en OZHZ geïnformeerd over ontwikkelingen op PFAS-gebied. Sinds die tijd zijn er op het gebied van PFAS weinig grote nieuwe ontwikkelingen. Hieronder volgt de interne stand van zaken binnen de gemeente. Over PFAS PFAS zijn stoffen die door de mens gemaakt zijn. Ze komen van nature niet voor in voedsel of drinkwater. DuPont/Chemours heeft twee soorten PFAS uitgestoten: tot 2012 perfluoroctaanzuur (PFOA) en vanaf 2012 GenX. Deze twee PFAS zijn via de lucht op de bodem en in het oppervlaktewater terechtgekomen. Via de grond en het grondwater komen ze daarna in de gewassen. Voortgang SPUK SPUK Bodem is een specifieke uitkering van het Rijk om bevoegde gezagen financieel te ondersteunen bij het aanpakken van bodemverontreiniging vanuit hun wettelijke taak. De regeling loopt van 2024 tot en met 2030 en richt zich op drie hoofddoelen: • Afronden van historische spoedlocaties. • Inventariseren en beheersen van nieuwe opgaven zoals PFAS. • Toekomstbestendig organiseren van nazorg.

De gemeente Alblasserdam werkt samen met de gemeenten Zwijndrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Ridderkerk, Hoeksche Waard, Hardinxveld-Giessendam en Gorinchem. Namens deze gemeenten zal de provincie Zuid-Holland in februari 2026 een SPUK-aanvraag indienen bij het Rijk. Op dit moment wordt aan de SPUK aanvraag gewerkt door OZHZ. De SPUK-aanvraag betreft het financieren van bodemonderzoek van moestuincomplexen en voedselbossen in relatie tot mogelijke PFAS-verontreiniging veroorzaakt door Chemours. Het idee is dat bodemonderzoek uitgevoerd zal worden naar de PFAS-situatie op de verschillende moestuincomplexen/voedselbossen binnen de gemeenten. Dit omdat het waarschijnlijk is dat er ook binnen onze gemeenten moestuincomplexen en voedselbossen voorkomen met PFOA gehalten hoger dan de door de Stichting Moestuinherstel gehanteerde actiewaarde van 2,3 µg/kg. De provincie heeft aangegeven zich met de samenwerkende gemeenten vooral te focussen op PFAS verontreinigingen afkomstig van Chemours (PFOA en GenX). Indien deze verontreinigingen worden aangetroffen in flink hogere gehalten dan de overige PFAS, mag worden aangenomen dat deze afkomstig zijn van Chemours. Het bodemonderzoek richt zich op bodemkwaliteit, grondwaterkwaliteit en oppervlaktewaterkwaliteit.

In eerste instantie worden de georganiseerde moestuincomplexen (volkstuinverenigingen) en voedselbossen meegenomen, omdat daar veel inwoners via consumptie van groente en fruit mogelijk worden blootgesteld aan PFAS .

Indien uit het onderzoek blijkt dat daadwerkelijk sprake is van te hoge blootstelling aan PFAS via groente en fruit, zullen de gezamenlijke gemeente Chemours benaderen voor vervolgactie, zoals dat al gebeurt voor de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden. Ook dienen dan particuliere moestuinen te worden meegenomen. Wellicht is hiervoor externe juridische ondersteuning nodig (bijvoorbeeld landsadvocaat). De financiering hiervan zal dan niet vanuit deze SPUK aanvraag komen, maar kan naar verwachting meegenomen worden in een volgende ronde. De SPUK-regeling is bedoeld voor taken vanuit het bevoegd gezag bodemsanering. Activiteiten vanuit andere rollen, zoals eigenaar of ontwikkelaar, vallen niet onder SPUK Bodem. Ook aansprakelijkheid is geen onderdeel van de SPUK. Financiering moestuinonderzoek/ kosten moestuinonderzoek Op dit moment zijn de totaalkosten nog niet bekend. Voor de uitvoering zijn (nog) geen financiële middelen beschikbaar, omdat de SPUK aanvraag nog moet worden gedaan. De provincie krijgt bij toekenning de middelen uitgekeerd en heeft de verantwoordingsplicht richting het Rijk. Beoordeeld is of het noodzakelijk is om het bodemonderzoek al heel snel op te starten en of hiervoor dan een voorfinanciering vanuit de gemeente noodzakelijk is.

Aangezien de provincie de middelen krijgt uitgekeerd is ligt een voorfinanciering vanuit de gemeente niet voor de hand. Daarnaast is de verwachting dat de SPUK in de 2e helft van 2026 al wordt uitgekeerd en daarna vrij snel de onderzoeken kunnen plaatsvinden. Gemeentelijk procesmanagement en voorbereiden gemeentelijke besluiten vallen niet binnen de SPUK. Er is in Alblasserdam slechts beperkt ambtelijke capaciteit beschikbaar; uitvoering vindt plaats binnen de huidige formatie en prioritering van het ambtelijk apparaat. Dit betekent dat werkzaamheden worden opgepakt door het bestaande cluster binnen de huidige formatie. De kosten van OZHZ voor begeleiding van het onderzoek kunnen vanuit de SPUK door de provincie worden gefinancierd. Aansprakelijkheid Chemours In 2022 heeft de gemeente Alblasserdam Chemours en DuPont reeds aansprakelijk gesteld. Daarnaast hebben wij in deze brief ook de verjaring gestuit. Met deze uitspraak ligt de weg open om ontstane schade te verhalen. Wij zullen de in 2022 ingeslagen weg voortzetten en de komende periode gebruiken om onze juridische positie en de omvang van de te verhalen schade te bepalen. De uitgevoerde bodemonderzoeken kunnen hierbij behulpzaam zijn. Om aan te tonen dat de gemeente schade heeft geleden is het ten eerste belangrijk te realiseren dat de grond gemeente-eigendom moet zijn.

Ten tweede moet het gehalte aan PFOA boven de 2,3 µg/kg uitkomen. Dordrecht, Molenlanden, Sliedrecht en Papendrecht hebben inmiddels een rechtszaak aangespannen tegen Chemours/DuPont. Zij houden Chemours aansprakelijk voor de vervuiling en het op de hoogte zijn van de gevaren van PFAS. Wij hebben in 2020 reeds verzocht of het ook mogelijk was om aan te sluiten bij deze aansprakelijkstelling. Omdat de (verontreinigings)situatie in Alblasserdam afwijkt van de situatie in Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden hebben deze gemeente in overleg met de advocaat aangegeven dat dit niet mogelijk is. De juridische basis zou hiervoor verbreed moeten worden, wat mogelijk consequenties kan hebben voor de haalbaarheid van de aansprakelijkstelling. Inventarisatie provincie potentiële PFAS-bronnen De provincie heeft in 2024 potentiële PFAS-bronnen laten inventariseren. Uit de inventarisatie blijkt dat in de provincie circa 1.617 (bedrijfs)locaties zijn waar een kans is dat er PFAS in de bodem terecht zijn gekomen. Het gaat onder meer om bedrijfslocaties en brandweerkazernes, tunnels die mogelijk zijn voorzien van een schuimblusinstallatie, dempingen en (voormalige) stortplaatsen en rioolwaterzuiveringsinstallaties. Op 24 van deze locaties zijn pilotonderzoeken uitgevoerd.

Omdat de potentiële bronlocaties over het algemeen bedrijventerreinen zijn, waar mensen niet in contact komen met de grond en het grondwater, zullen verhoogde concentraties in de bodem hier niet snel voor risico’s zorgen. De provincie neemt de regie om uiterlijk in 2030 de PFAS-bodemopgave volledig in beeld te brengen. De onderzoeken starten dit jaar nog en nemen meerdere jaren in beslag. De resultaten worden, indien dit mogelijk is, jaarlijks bekendgemaakt.

Pagina 2 van 3

Bijeenkomst gemeenteraden De gedeputeerde van de provincie heeft eerder toegezegd een bijeenkomst te organiseren voor de gemeenteraden. Deze bijeenkomst voor raadsleden heeft via teams plaatsgevonden in januari 2026. Vanwege een misverstand in de organisatie van PZH, zijn waarschijnlijk niet alle raadsleden hiervoor uitgenodigd, ook op ambtelijk niveau of bij de griffie was hierover niets bekend. De provincie heeft aangegeven dat zij open staat voor een vervolgsessie, als daar behoefte aan is. PFAS Stembusakkoord Alle politieke partijen hebben in maart 2026 het PFAS-Stembusakkoord ondertekend. Met deze ondertekening spreken politieke partijen uit de Drechtsteden zich uit voor een stevige aanpak van PFAS-vervuiling en betere bescherming van de gezondheid van inwoners. Met het ondertekenen van het stembusakkoord steunen de partijen de oproep aan provincie en rijksoverheid om strengere maatregelen te nemen tegen PFAS-lozingen en om te werken aan een landelijk verbod.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

De secretaris M. van Hall

De burgemeester J.W. Boersma

Pagina 3 van 3