jaarplan-duurzaamheid-2026 def.pdf

Jaarplan 2026 Duurzaamheid

1

Inleiding Klimaatverandering is geen ver-van-ons-bedshow, maar een uitdaging die onze leefomgeving en toekomst direct raakt. Het vraagt om visie én om concrete stappen vandaag. De duurzaamheidsagenda uit 2023 geeft richting, maar elk jaar bepalen we samen welke acties het verschil maken. Zo blijven we wendbaar en benutten we kansen die zich voordoen. 2026 is een jaar waarin we niet alleen verder bouwen aan energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit, maar ook laten zien dat duurzaamheid de basis vormt voor een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbestendige gemeente. De keuzes die we nu maken, zijn bepalend voor hoe Alblasserdam er over tien, twintig jaar uitziet. Dit jaarplan helpt ons om die koers helder te houden en samen met inwoners, bedrijven en partners zichtbaar resultaat te boeken. Juist nu is het belangrijk om vooruit te kijken. De komende periode biedt ruimte om samen te bepalen welke richting we op willen: hoe zorgen we dat Alblasserdam niet alleen vandaag leefbaar is, maar ook voor toekomstige generaties?

2

Duurzaamheid is daarbij geen bijzaak, maar een kans om onze gemeente sterker, groener en veerkrachtiger te maken. Dit jaarplan laat zien hoe we die ambitie concreet maken. In dit document vindt u de acties die we in 2026 oppakken. Tegelijk blijven we alert op nieuwe ontwikkelingen en stemmen we onze inzet af op wat nodig is. Zo zorgen we ervoor dat duurzaamheid niet alleen een ambitie is, maar een realiteit die voelbaar is in onze straten, huizen en leefomgeving.

1. Overkoepelend Communicatiestrategie verder ontwikkelen en implementeren Communiceren over duurzaamheid doen we vooral over de concrete acties uit dit jaarplan die inwoners of ondernemers ‘raken’. We maken hiermee het onderwerp nu relevant en niet iets ‘voor de toekomst’. We vertellen wat mensen zelf kunnen doen en wijzen de weg naar duidelijke, toegankelijke en feitelijke informatie (via het platform Duurzaam Drechtsteden). Daarnaast laten we zien wat we als gemeente doen aan duurzaamheid. We plaatsen wekelijks een bericht op sociale media. Voor een groter bereik gaan we vaker berichten publiceren op de gemeentenieuwspagina in huis-aan-huisblad Het Kontakt / de Klaroen. We passen onze communicatiestijl aan op de leefstijlen van de inwoners in (delen van) Alblasserdam en monitoren het effect van onze communicatieuitingen. PLANNING: DOORLOPEND

Duurzaamheid integreren in het omgevingsplan We maken duurzaamheid een vast onderdeel van het omgevingsplan door concrete regels en

3

beleidskaders op te nemen. Samen met de projectleider Omgevingswet bepalen we welke thema’s (energie, klimaatadaptatie, circulariteit) juridisch verankerd worden. Vanuit duurzaamheid leveren we inhoudelijke input, terwijl de opsteller het proces en de juridische vorm bewaakt. Het doel is een omgevingsplan waarin duurzaamheid ook via bindende regels is geborgd. PLANNING: DOORLOPEND, GEKOPPELD AAN DE PLANNING VAN HET OMGEVINGSPLAN (MEERDERE JAREN)

Verder vormgeven van team Duurzaamheid en inzetten van CDOKE-gelden We versterken team Duurzaamheid met extra capaciteit en inhuur van expertise, gefinancierd uit CDOKE-gelden (rijkssubsidie die alleen voor capaciteit duurzaamheid kan worden ingezet). Dit omvat een medewerker voor verduurzaming van bedrijven en circulariteit, inhuur van een specialist voor de VvE-aanpak en functies zoals SMP-coördinator en duurzame mobiliteit binnen team RO. Zo benutten we rijksmiddelen optimaal en maken duurzaamheid integraal onderdeel van ruimtelijke opgaven. PLANNING: START 2026, DOORLOPEND (IN IEDER GEVAL) TOT EN MET 2030

Duurzaamheid verankeren in integrale strategische opgaven en gebiedsontwikkelingen Duurzaamheid wordt een vast onderdeel van grote ruimtelijke opgaven in Alblasserdam. Bij toekomstige gebiedsontwikkelingen nemen we duurzaamheid vanaf het begin mee in keuzes over energie, mobiliteit, klimaatadaptatie en circulariteit. Denk bijvoorbeeld aan projecten zoals Vinkenwaard-Noord en het Nedstaalterrein. Zo creëren we synergie tussen onder andere woningbouw, bedrijvigheid en energietransitie. PLANNING: DOORLOPEND, LOOPT MEE MET STRATEGISCHE PROJECTEN

Actualisatie Duurzaamheidsagenda De huidige duurzaamheidsagenda (2023–2026) loopt eind 2026 af. We actualiseren deze om richting te geven aan de opgaven na 2026. De nieuwe agenda bevat opnieuw de hoofdthema’s energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit en sluit aan op regionale en landelijke ontwikkelingen. We betrekken interne teams, partners en inwoners voor een uitvoerbare en toekomstbestendige agenda. PLANNING: GEREED IN Q4 2026

Duurzaam inkopen en aanbesteden De gemeente neemt stappen met duurzaam inkopen en aanbesteden. Duurzaamheidseisen worden meegenomen bij inkopen en aanbestedingen. Er wordt gestart door bij een aantal trajecten samen met duurzaamheidsadviseurs te kijken waar er kan worden verduurzaamd. Dit doen we stapsgewijs en het begint met circulair inkopen. We beginnen met pilotprojecten zoals de revitalisatie Vinkenwaard-Zuid. PLANNING: DOORLOPEND

Klimaatweek Zoals de afgelopen twee jaar, willen we ook in 2026 activiteiten organiseren in de klimaatweek om inwoners bewust te maken van duurzaamheid. De activiteiten zijn laagdrempelig en gericht op verschillende doelgroepen. We willen een goede mix tussen informatievoorziening en uitnodiging tot actie. PLANNING: NOVEMBER 2026

4

2. Energietransitie 2.1 Energiesystemen Energiesysteem overkoepelend Ons energiesysteem is randvoorwaardelijk en sturend op de overige opgaven in ons dorp. Wij sluiten aan bij Smart Delta Drechtsteden en de opgestelde samenwerkingsagenda energiesysteem. In deze samenwerking wordt breed gekeken naar het energiesysteem, naar alle lagen en alle typen energie (elektriciteit, warmte en gassen). Dit gebeurt in samenwerking met andere partijen zoals Stedin en HVC. PLANNING: MEERJARIG DOORLOPEND

Duurzame opwek We kijken naar de mogelijkheden van meer zon op dak in Alblasserdam in relatie tot netcongestie. We stellen beleid op rondom kleine en middelgrote windmolens op bedrijventerreinen voor gebruik van ondernemers en als onderdeel van een energyhub. Dit beleid is uitgesteld naar 2026 omdat de provincie nog komt met aangepaste regelgeving. PLANNING: 2026

Verzwaring elektriciteitsnet De ontwikkelingen op het gebied van netcongestie houden we in de gaten en we hebben hier regelmatig contact over met de netbeheerders. We bekijken van tijd tot tijd de impact hiervan op onze gemeente. We sturen op hoofdlijnen op de verzwaringsopgave in samenwerking met Smart Delta Drechtsteden en Stedin. Daarnaast kijken we in samenwerking met Smart Delta Drechtsteden en Stedin naar de voortgang van de extra transformatorhuisjes die er in de toekomst moeten komen.

coöperatie in hun stappen naar het vormen van een Energyhub om energie te gaan delen. PLANNING: MEERJARIG DOORLOPEND

PLANNING: MEERJARIG DOORLOPEND

Flexibiliteit elektriciteitsnet Opslag is een onderwerp dat steeds meer aandacht vraagt. We hebben kaders en regels rondom grootschalige systeembatterijen gesteld in een voorbereidingsbesluit. Deze zullen volgend jaar uitgewerkt worden in het omgevingsplan, in samenwerking met Smart Delta Drechtsteden. Ook faciliteren we samen met Smart Delta Drechtsteden de inmiddels opgerichte energie-

Warmtetransitie We sluiten aan bij de expertgroep warmte van Smart Delta Drechtsteden. Komend jaar verkennen we de mogelijkheden van all electric oplossingen en groen gas. Ook warmteopslag is een thema waar we de mogelijkheden van willen onderzoeken. De haalbaarheid van een warmtenet in Alblasserdam wordt in 2027 verder onderzocht. Dan zijn ook de resultaten van onderzoeken in buurgemeenten bekend. Deze zijn van betekenis voor Alblasserdam. We houden ze nauwlettend in de gaten. PLANNING: MEERJARIG DOORLOPEND

5

2.2.

Energiebesparing gebouwen

Verder verduurzamen gemeentelijk vastgoed De verduurzaming van gemeentelijk vastgoed is verwerkt in de DMJOP’s, die duurzame maatregelen koppelen aan natuurlijke vervangingsmomenten. Het gaat om bijvoorbeeld isolatie, vervanging van ketels door warmtepompen en zonnepanelen. Door uitvoering van de DMJOP’s voldoen we aan wettelijke verplichtingen en brengen we panden stapsgewijs richting Paris Proof. We willen hierbij een plan uitwerken om een deel van de ‘eneco-gelden’ in te zetten voor dit doel. PLANNING: DOORLOPEND, UITVOERING VOLGEND DMJOP’S

Drechtsteden zorgen we dat de subsidies en begeleiding weer doorgang vinden. PLANNING: IN IEDER GEVAL TOT EN MET 2027

Aanvragen gebiedsgerichte ontheffing Wet Natuurbescherming voor isolatie en sloop/ nieuwbouw Begin 2026 ronden we het Soortenmanagementplan (SMP) af en starten we de aanvraag voor een gebiedsgerichte ontheffing. Deze maakt isolatie, sloop/nieuwbouw en andere projecten sneller uitvoerbaar zonder aparte onderzoeken uit te voeren. De procedure duurt circa negen maanden. Tegelijk werven we een SMP-coördinator voor aanvragen, machtigingen en monitoring van maatregelen.

en lokale behoeften, zodat VvE’s effectief worden ondersteund bij verduurzaming. PLANNING: PLAN GEREED Q4 2026

Hulp aan bedrijven en ondernemers tav energiebesparing We bieden ondernemers hulp met verduurzamen door twee gratis adviesmogelijkheden. De gemeente brengt de MKB-besparingssubsidie van de provincie voor MKB’ers buiten de bedrijventerreinen onder de aandacht. Een gratis energieadvies waarbij volledig wordt ondersteund. Daarnaast biedt de omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid het maken van warmtebeelden aan. PLANNING: DOORLOPEND

Continueren collectieve ontzorgingsaanpak isolatie We zetten de meerjarige collectieve ontzorgingsaanpak (MCO) voor isolatie van woningen met slechte energielabels voort, waarbij huishoudens met een kleinere beurs volledig worden begeleid. In 2025 liep het al goed waardoor er bij ongeveer 130 woningen maatregelen zijn genomen. Maar met het faillissement van Winst Uit Je Woning (november 2025) en de uiteindelijke doorstart (december 2025), moeten we nu zorgen voor continuïteit. Samen met Smart Delta 6

PLANNING: START AANVRAAG Q1 2026, AFRONDING EIND 2026, WERVING COÖRDINATOR IN 2026

Doordat veel gemeentes dergelijke aanvragen doen, is de kans aanwezig dat de aanvraag langer gaat duren.

Opstellen aanpak voor ondersteuning VvE’s Door beperkte capaciteit en extra inzet op MCO lukte het in 2025 niet om een meerjarig VvE-plan op te stellen. In 2026 pakken we dit opnieuw op, met extra capaciteit via CDOKE-gelden. We baseren ons op ervaringen van andere gemeenten

Online informatievoorziening voor ondernemers verbeteren Er zijn veel verschillende subsidiemogelijkheden en andere hulpmiddelen op het gebied van duurzaamheid voor ondernemers. Bijvoorbeeld het Circulair Loket. We willen deze mogelijkheden voor hen inzichtelijker maken via Duurzaam-Drechtsteden. PLANNING: Q1 2026

2.3.

Mobiliteit

Verdere ontwikkeling Poort aan de Noord In 2026 opent het transferium waardoor er minder verkeersbewegingen in het dorp zullen zijn. Daarnaast werken we aan de verdere concretisering en uitwerking van Poort aan de Noord. De gemeente Alblasserdam en Rijkswaterstaat (RWS) zijn samen overeengekomen om een integrale verkenning naar aanlegmogelijkheden aan de oostelijke oever van de Noord te realiseren. De aanlegmogelijkheden moeten geschikt zijn voor waterbussen, (rivier) cruiseschepen en watertaxi’s of een combinatie van deze. De verkenning is met verschillende partners (o.a. Provincie) gedeeld. Dit zal bijdragen aan het verminderen van uitstoot door autogebruik.

PLANNING: DOORLOPEND MET EEN TIJDSHORIZON TOT 2035/2040

Inzet op (duurzame) mobiliteit Team RO werft in 2026 een collega duurzame mobiliteit. Deze persoon zal zich breder bezig houden met mobiliteit, maar hierin integraal duurzame mobiliteit meenemen. Actiepunten die deze persoon gaat oppakken: toepassen STOMP-principe, beleid voor laadinfrastructuur, stimuleren elektrisch vervoer, verbeteren fietsroutes, opties voor deelmobiliteit en 7

meewerken aan ruimtelijke opgaven en projecten zoals Poort aan de Noord, transferium en waterbus. PLANNING: START WERVING Q1 2026, FUNCTIE INGEVULD EN EERSTE ACTIES Q2 2026, DOORLOPEND UITVOERING

Herhalen bandenspanningactie voor inwoners Na het succes in 2025 organiseren we de bandenspanningactie opnieuw in 2026 om inwoners bewust te maken van het belang van goed opgepompte banden. Dit zorgt voor minder CO₂-uitstoot, lagere brandstofkosten en meer verkeersveiligheid. We bieden op een centrale locatie gratis controles en advies. De actie wordt actief gecommuniceerd via lokale kanalen om zoveel mogelijk inwoners te bereiken. PLANNING: UITVOERING NET VOOR DE ZOMERVAKANTIE

3. Circulariteit Reduceren van grondstofstromen met ondernemers De gemeente werkt samen met de OZHZ en Cirkellab om ondernemers te helpen met het reduceren van de grondstoffenstromen. Er worden twee bijeenkomsten voor ondernemers georganiseerd en meerdere grondstoffenscans aangeboden om samen met de ondernemers te kijken naar de mogelijkheden van het delen van grondstofstromen. PLANNING: Q2 2026

8

Uitbreiding van gemeentewerf De gemeente maakt plannen om de gemeentewerf op de Staalindustrieweg uit te breiden. Hierbij kijken we naar mogelijkheden om bijvoorbeeld straattegels, die vrijkomen uit de buitenruimte, op te slaan en her te gebruiken. PLANNING: PRECIEZE PLANNING ONBEKEND

Vervolg Circulaire actieplan Aan het einde van 2026 bekijken we hoe vervolg wordt gegeven aan het actieplan circulariteit. De oriëntatie van het actieplan zal samengaan met de oriëntatie voor de volgende duurzaamheidsagenda. PLANNING: Q4 2026

4. Klimaatadaptatie Regionale samenwerking voor klimaatadaptatie in omgevingsplannen Binnen het regionale project harmonisering milieuregels werken we in 2026 aan het opnemen van klimaatadaptatie in omgevingsplannen. Samen met 10 gemeenten, OZHZ en ketenpartners ontwikkelen we uniforme regels voor waterberging, groene daken, infiltratie en hittestressreductie. Hierbij gebruiken we onze eerder vastgestelde beleidsnota klimaatadaptatie als uitgangspunt. PLANNING: IN 2026 WILLEN WE DE REGIONALE CONCEPTREGELS HEBBEN.

Voeren van risicodialogen binnen werkregio A5H In 2026 voeren we risicodialogen met gemeentes, partners en belanghebbenden binnen de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden om kwetsbaarheden en kansen voor klimaatadaptatie te bepalen en afspraken te maken over uitvoering. Vervolgens worden ook nog de nodige stresstesten uitgevoerd. Dit is allemaal onderdeel van de beleidscyclus van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. PLANNING: START Q2 2026, AFRONDING EN VASTLEGGING Q4 2026

Invulling geven aan ‘Groenblauwe dooradering’ In 2026 en verder geven we invulling aan het recent met andere overheden ondertekende inrichtingsconvenant ‘groenblauwe dooradering’. Het gaat om het ecologisch, hydrologisch en landschappelijk inrichten en beheren van de openbare ruimte. We streven een klimaatbestendig 9

en gezond landschap na, waarin agrariërs duurzaam produceren, inwoners het landschap kunnen beleven en er voldoende ruimte en geschikt leefgebied voor planten en dieren ontstaat. In Alblasserdam is het vooral van toepassing op het buitengebied, de verbinding tussen bebouwd gebied en landschap en het natuurlijk inrichten en ecologisch beheren van de buitenruimte. PLANNING: DOORLOPEND

Groene en duurzame leefomgeving met BuurtKracht In 2026 zetten we samen met een tuinier en vrijwilligers extra stappen voor een groene en duurzame leefomgeving binnen BuurtKracht. We richten ons op initiatieven die aansluiten bij buurtmogelijkheden en bewonerswensen. In de Schildersbuurt vergroenen we de woonomgeving met extra aandacht voor hoogbouw en leefbaarheid. In de Staatsliedenbuurt stimuleren we na afronding van het rioleringsproject bewoners om voortuinen groener te maken. Deze activiteiten versterken biodiversiteit, ontmoeting en sociale cohesie.

Aanleg natuurvriendelijke oevers (NVO’s) Op basis van het biodiversiteitsrapport van De Groene Long zetten we strak beschoeide oevers om naar natuurvriendelijke oevers bij o.a. Pieter de Hoochplaats, Vijverhof, Lindelaan, Beuklaan en de Libel. Na de start bij Pieter de Hoochplaats volgen de overige locaties in Q1 2026. Oevers worden ingezaaid met bloemen- en kruidenmengsels, extensief beheerd en aangevuld met knotwilgen, elzen en oeverplanten. Dit vergroot biodiversiteit, waterberging en CO₂-opslag. PLANNING: AFRONDING EN AANLEG BEPLANTING Q1 2026

PLANNING: RAPPORTAGE GEREED Q1 2026; UITVOERING AFHANKELIJK VAN BUDGET EN RECONSTRUCTIES

Vergroten ondergrondse groeiruimte voor bomen, verharding vervangen door groen Bij de kwaliteitsimpuls van voet- en fietspaden vergroten we boomvakken en vervangen verharding door groen. Aan de Plantageweg vervangen we begin 2026 puingranulaat onder parkeervakken door bomengranulaat voor betere doorworteling. Grotere bomen zorgen voor meer schaduw, waterberging, fijnstofafvang en CO₂-opslag. Boomvakken worden aangeplant met vaste planten en bodembedekkers.

PLANNING: 2026 PLANNING: UITVOERING EN AANPLANT Q1 2026

10

Vergroening van Alblasserdam In Q1 2026 delen we een rapportage met de raad over kansen voor vergroening in Alblasserdam. Deze analyse toont waar bomen stagneren door beperkte ruimte, waar bermbeheer biodiversiteit kan versterken en waar overtollige verharding plaats kan maken voor groen. De rapportage biedt handvatten om actief te starten met vergroening, afhankelijk van beschikbaar budget. Aanpassingen kunnen deels in 2026 worden uitgevoerd en verder worden meegenomen bij reconstructies van de buitenruimte.

Vergroening bij revitalisatie Vinkenwaard-Zuid Tijdens de revitalisatie van Vinkenwaard-Zuid biedt de gemeente dankzij een subsidie van de provincie hulp aan ondernemers om tegelijkertijd hun eigen terrein te vergroenen. Daarnaast zorgt de gemeente voor een goede balans tussen het (groen)parkeren en de realisatie van groen. PLANNING: Q1 OF Q2 2026