De Witt Toekomstpact 2025 DEF.pdf

Samen voor een sterke Maritieme Maakeconomie Zuid-Holland, Rotterdam & Drechtsteden:

Strategische kracht, grenzeloze kansen!

Samenvatting: nú bouwen aan maritieme toekomst Onze ambitie is dat gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen in ZuidHolland, met de regio Drechtsteden en Rotterdam als aanjagers, samen met de Rijksoverheid de handen ineenslaan. Het doel is een gezamenlijke, toekomstgerichte impuls te geven aan de maritieme maakeconomie van Nederland, Zuid Holland en Drechtsteden. Het De Witt Toekomstpact vormt een meerjarige investeringsagenda voor

projecten van nationaal belang. Denk aan: • Versterken van de Port Performance van Rotterdam; • Verbetering van de logistiek via water, spoor en weg; • Versnelde innovatie en verduurzaming van de sector; • Het behouden en laten groeien van maritieme werkgelegenheid; • Ontwikkeling van strategisch dual-use vermogen;

Figuur 1. Startbijeenkomst 'Toekomstpact maritieme maakindustrie

regio Drechtsteden’ op 16 mei 2025.

• Versterking van de energiezekerheid en autonomie van Nederland.

Het Pact markeert het moment van keuze: aanjagen of afwachten. Wij kiezen voor actie. 2

Samenvatting: nú bouwen aan maritieme toekomst Daarom doen wij een duidelijke oproep aan overheden, kennisinstellingen en bedrijven: werk met ons mee aan concrete realisatie. Alleen samen kunnen we de noodzakelijke transitie vormgeven.

De verwachte investeringsomvang bedraagt €1,5 tot 2 miljard euro in de komende tien jaar. Dit is nodig voor een sterke sector die bijdraagt aan de centrale opgaven van Rijk, provincie en regio. Realisatie is haalbaar door cofinanciering vanuit nationale en Europese fondsen. Figuur 2. Maritieme maakeconomie: schalen en tripartite uitvoering

De ambities sluiten aan op beleid en doelen van de EU, het Rijk, de

Met dit Pact stimuleren we innovatie en daarmee het vergroten van de

provincie Zuid-Holland en het Maritieme Masterplan en de

verdiencapaciteit in Nederland . Het Ministerie van Economische Zaken wil fors

Sectoragenda Maritieme Maakindustrie, waarin verduurzaming,

meer investeren in onderzoek en ontwikkeling. Daarom beloven wij van alle

strategische autonomie en innovatie centraal staan.

regionale investeringen minimaal 5% te reserveren voor R&D en innovatie.

3

Inhoudsopgave 1.

Onze ambities en opgaven

2.

Zonder actie verliezen we onze maritieme maakeconomie

3.

Onze doelenboom

4.

Zet uiteen voor welke ambities en opgaven de regio en sector staan om toekomstbestendig te blijven.

Beschrijft de noodzaak voor een gezamenlijke en samenhangende aanpak om als regio en industrie toekomstbestendig te zijn.

A

BI JL AG E A

B

BI JL AG E B

C

BI JL AG E C

Deze doelenboom beschrijft de regionale opgaven, ambities en doelen voor het toekomstpact voor 2025-2035.

Oproep: Samenwerken aan dit Pact Onze oproep en de partners die samen het De Witt Toekomstpact 2035 tot een succes maken

Projectenboek Dit projectenboek beschrijft voorbeelden van de projecten die nu al in beeld zijn: van ideeën tot al lopende projecten.

Verbindingskansen & Subsidies Een inventarisatie van Nationale en Europese verbindingskansen en subsidiemogelijkheden voor projecten uit het projectenboek.

De manier van werken Hoe we (samen) werken aan dit Pact en waar we direct mee aan de slag gaan.

4

1.

Onze ambities en opgaven De strategische kracht van Zuid-Holland, Rotterdam en de regio Drechtsteden Ons DNA biedt volop kansen voor de toekomst:

Maritieme ervaring

Industriële kracht

Innovatie

Onderwijs en ondernemerschap

De regio is van oudsher het hart van maritiem Nederland. Rotterdam en de Drechtsteden vormen samen een economisch knooppunt van wereldformaat, met een internationaal havencomplex en een strategische ligging tussen zee en Europees achterland.

Met toonaangevende bedrijven zoals Boskalis, Royal IHC en Damen én een sterk MKB speelt de regio een hoofdrol in de Nederlandse maakindustrie. Zuid-Holland heeft een lange traditie op het gebied van toegepaste innovatie. Met private investeringen worden nieuwe kennis en technologie hier ontwikkeld én toegepast. In emissievrije technologie, autonoom varen en waterstofinfrastructuur lopen we voorop in Europa. We hebben nauwe banden met topinstituten als de TU Delft en Erasmus Universiteit. Er is een sterk ecosysteem voor startups en scale-ups met bewezen uitvoeringskracht dankzij haar scheepswerven en watergebonden bedrijfsterreinen. Figuur 3. Strategische fundamenten van de regio

5

Zonder actie verliezen we onze maritieme maakeconomie

2.

Europa, Nederland en onze regio staan op een kantelpunt. De energievoorziening, arbeidsmarkt en het klimaat staan onder druk. Geopolitieke ontwikkelingen zoals handelsconflicten maken de internationale economische orde onrustig. Zonder gerichte investeringen in de transformatie van de maritieme sector lopen we grote risico’s:

• Toenemende afhankelijkheid van buitenlandse technologie en energie • Afname van concurrentiekracht door hoge energiekosten en netcongestie • Verslechtering van het ondernemersklimaat, mede door oplopende kosten voor personeel en grondstoffen Gevolgen bij uitblijven van actie:

Figuur 4. Investeringsgebrek bedreigt de maritieme maakeconomie

Afname van de Port Performance van Rotterdam en verzwakking van de koppeling tussen zeevaart en binnenvaart Verlies van maritieme maakindustrie in Zuid-Holland

Verlies van kennis en innovaties aan het buitenland Terugval in economische prestaties voor Zuid-Holland. De regio Drechtsteden vertegenwoordigt €15- 20 miljard maritieme omzet per jaar Afnemende werkgelegenheid in een sector met brede impact

Een gezamenlijke en samenhangende aanpak is nodig om als Nederland en Zuid-Holland toekomstbestendig te zijn. Onze ambitie is daarbij om een voortrekkersrol te vervullen binnen Europa. Dit is het moment om keuzes te maken die impact hebben voor de komende decennia.

Verlies van strategische dual-use capaciteiten voor de defensie-industrie 6

3.

Onze doelenboom Koploper en pionier

Samen de schouders eronder

Met dit pact zetten de partners in op daadkracht. De ambitie is

Overheden, ondernemers en kennisinstellingen bundelen de krachten rond gedeelde opgaven. Ieder vanuit zijn eigen rol, maar met één doel: het versterken van de maritieme maakeconomie. Voortbouwen op succesvolle initiatieven zoals de Refit Alliantie, ZEDHub en Smart Energy Hub. Tegelijkertijd inzetten op nieuwe projecten, zoals de ELENA-aanvraag, en slimme logistiek

helder: Zuid-Holland ontwikkelt zich tot het innovatiedistrict voor de maritieme maakindustrie van de toekomst.

Hier worden de werf en het schip van de toekomst gebouwd: duurzaam, circulair en autonoom

1

Binnen tien jaar willen we de omzet verdubbelen en duizenden

van onze scheepvaart

hoogwaardige banen creëren De sector werkt emissievrij en maakt gebruik van

Verduurzaming

De randvoorwaarden voor duurzame operatie van de scheepvaart zijn op orde

Er is voldoende fysieke ruimte voor onze ondernemers

De bereikbaarheid en infrastructuur in onze regio zijn op orde

We blijven koploper in Europa en actief in de top van de markt op het gebied van de maritieme maakindustrie (top 3)

We zijn minder afhankelijk van andere landen voor onze maritieme maakindustrie en defensie (incl. energieautonomie)

Het onderwijs sluit aan op de arbeidsmarkt en ontwikkelt zich toekomstbestendig

We trekken gekwalificeerd personeel aan dat in de regio wil wonen en werken.

2

waterstoftechnologie, ontwikkeld in samenwerking met

Voldoende ruimte

kennisinstellingen en bedrijven uit de regio

We dragen bij aan de strategische autonomie van Nederland,

Wij bouwen duurzame schepen, volgens duurzame productieprocessen

3

onder meer via dual-use technologie, en leveren een

Innovatie en concurrentiekracht

essentiële bijdrage aan de verduurzaming en energieonafhankelijkheid van Europa

Innovatie is de motor achter meer brede welvaart en

4

Krachtige arbeidsmarkt

werkgelegenheid voor onze inwoners. Figuur 5. De doelenboom

7

3.

1

2

3

4

Verduurzaming van onze scheepvaart

Voldoende ruimte

Innovatie en concurrentiekracht

Krachtige arbeidsmarkt

Wij bouwen duurzame schepen, volgens duurzame productieprocessen

De randvoorwaarden voor duurzame operatie van de scheepvaart zijn op orde

Er is voldoende fysieke ruimte voor onze ondernemers

De bereikbaarheid en infrastructuur in onze regio zijn op orde

We blijven koploper in Europa en actief in de top van de markt op het gebied van de maritieme maakindustrie (top 3)

We zijn minder afhankelijk van andere landen voor onze maritieme maakindustrie en defensie (incl. energieautonomie)

Het onderwijs sluit aan op de arbeidsmarkt en ontwikkelt zich toekomstbestendig

We trekken gekwalificeerd personeel aan dat in de regio wil wonen en werken.

Wij zetten concrete stappen in de verduurzaming van binnenscheepvaart (bv. elektrificatie schepen)

We werken aan duurzame infrastructuur om dit mogelijk te maken

We geven meer urgentie aan ruimtelijke puzzels van onze ondernemers (bijvoorbeeld bij het schuiven/ wisselen/ doorgroeien van bedrijven)

We organiseren slimmere logistiek van de Port functie, via water, spoor en weg, met aandacht voor intermodaal schakelen

We zorgen voor een passend ecosysteem voor innovatie voor onder andere startups en scale-ups en voor samenwerking en investeringen in de sector

We borgen onze ketenen en toeleveringszekerheid (vanwege risico’s rondom levertijden en prijzen)

We sluiten mbo/ hbo maritieme opleidingen rechtstreeks aan op actuele bedrijfscompetentieprofielen (en verbinden W O) (instroom)

We werken als overheden een overkoepelende aanpak uit op dit thema, waaraan alle betrokkenen zich committeren en waarop we regie voeren

In [jaartal] produceert de sector klimaatneutraal in de regio

We werken aan voldoende groene stroom om dit mogelijk te maken

We zorgen (beter) voor de juiste ruimte voor de juiste

We verbeteren de digitale infrastructuur

We verhogen de R& D intensiteit (als percentage van de omzet) voor bedrijven in de regio

We versterken onze weerbaarheid met inzet op digitalisering/cybersecurity

We zorgen dat onze mensen ‘fit’ en toekomstbestendig

We werken innovatieve ideeën uit om personeel te boeien en te binden (bijvoorbeeld pooling van medewerkers, nieuw soort

Doelen

Ambitie

Opgave

Onze doelenboom

Deze doelenboom beschrijft de regionale opgaven, ambities en doelen voor het De Witt Toekomstpact voor 2025-2035.

activiteit (bijvoorbeeld meer hectare reserveren voor watergebonden bedrijventerrein)

worden/blijven voor de veranderende arbeidsmarkt (werk naar werk en van een afstand tot de arbeidsmarkt)

werving)

(doorstroom)

We dragen met onze productieprocessen bij aan een circulaire economie

We dragen bij aan oplossingen voor netcongestie op het stroomnet

We werken aan productiviteitsverhoging/ verbetering van onze maakindustrie door samenwerking en automatisering/robotisering

We versterken de defensie industrie met innovatie en dual-use technologieën

We maken het mogelijk dat onze mensen zich een leven lang blijven ontwikkelen

We vergroten de aantrekkelijkheid van de regio voor potentiële werknemers van zowel binnen als buiten de regio om zich hier te vestigen

Door onze innovatiekracht zijn we toonaangevend in autonoom varen (in tech en toepassing)

Figuur 6. Doelenboom regionale opgaven

8

4.

Oproep: Samenwerken aan dit pact Opgaven uit het Pact

Projectenboek van het Pact

Mobiliseren partners

1

1

Verduurzaming van onze scheepvaart

Voldoende ruimte

IQ SD&P

Innovatie en concurrentiekracht

Uitvoeren project

Project-boegbeeld +-leider

Project ombouw/test baggerschepen

Overheden

Kennisinstellingen 1

Alliantievorming

IQ SD&P

Verbinden van partners in een projectalliantie

Project STREAM Project ELENA

Bedrijfsleven Project Logistiek

1

Krachtige arbeidsmarkt

Financiering

9

Bijlage 1: Projectenboek Met dit toekomstpact werken we de komende 10 jaar aan concrete projecten.

Nu nog vooral vanuit de overheid maar binnenkort ook vanuit onze ondernemers en onderwijsinstellingen.

Dit projectenboek beschrijft voorbeelden van de projecten die al in beeld zijn: van ideeën tot al lopende projecten.

Een uitgebreider projectenportfolio werken we uit met onze partners; een volgende versie komt dan ook beschikbaar.

(1) De randvoorwaarden voor duurzame operatie van de scheepvaart zijn op orde 1

Verduurzaming van onze scheepvaart De verduurzaming van de scheepvaart richt zich op klimaatneutrale en circulaire scheepsbouw, elektrificatie, duurzame infrastructuur, en innovatie, zodat de sector een koploperspositie behoudt en bijdraagt aan bredere energie- en economische doelen.

a.

Nieuwe nautische infrastructuur voor nieuwe aandrijfvormen Samenwerking tussen overheden en bedrijven om emissieloze binnenvaart te realiseren van Rotterdam tot Bazel. Dit vraagt investeringen in onze regio in bunkerinfrastructuur voor nieuwe aandrijfmiddelen zoals waterstof, methanol en elektriciteit, inclusief walstroomfaciliteiten en laadstations. Benodigde investering: €330M.

b. Energiezekerheid en betaalbare energie i) Verbeteren leveringszekerheid en prijsvorming energievoorziening met (uitbreiding van) energiecoöperaties & de Maakfabriek als test- en leercentrum voor batterijtechnologie en energietoepassingen; ii) productie van (groene) waterstof met een Clean Energy Hub (loopt deels al via

Selectie van voorbeeldprojecten #

Kostenschatting

Status

Aanpak nautische laad-/ bunkerinfrastructuur ZuidHolland

170 miljoen

Onderdeel lopende Elenaaanvraag

Betaalbare energie ZH: energiecoöperaties uitbreiding tot 20

8 miljoen

1b

Maakfabriek/Innovatiefabriek meer Startups in Zuid-Holland

12 miljoen (4M toegezegd)

Vergevorderde planvorming

1b

Clean Energy Hub in Zuid-Holland/Drechtsteden

60 miljoen

Lopend vanuit Regiodeal en onderdeel Elenaaanvraag

1b

Zonneparken / Zon op dak

pm

Planvorming

2a

Nationale Refit alliantie

10 miljoen

Lopend vanuit Regio Deal

2b

Europees koploper ZED Hub

10 miljoen

Lopend vanuit Regio Deal

1a

1b

Project

Regiodeal) en iii) grootschalige inzet op zonnepanelen door Werkgevers Drechtsteden (zonnepark langs

P ROJ E CT E NBOE K

de A16). Benodigde investering: € 80-100M.

(2) Wij bouwen duurzame schepen met duurzame productieprocessen

In ontwikkeling

a.

Refit Corridor, binnenvaart versterken met verdubbeling capaciteit in Zuid-Holland in 10 jaar

b. Opschalen van refitcapaciteit om binnenvaartschepen om te bouwen naar emissieloze aandrijving

(methanol, waterstof, elektrisch). Met ketensamenwerking en een langjarige publiek -private regeling voor reductie investeringskosten. Lopende projecten (o.a. Refit Alliantie) vormen basis; opschaling nodig met investering van €10M. c.

Verduurzaming en energie-efficiënter maken baggervloot

d. Transformatie van de Nederlandse baggervloot naar emissievrije aandrijving (waterstof, methanol) via ZED-Hub (consortium, 50 leden waaronder Boskalis, Van Oord, IHC, Damen). Inzet op doorontwikkeling, onderzoeksprogramma en opschaling van initiatieven. Benodigde investering: €20M. 11

2

(1) Er is voldoende fysieke ruimte voor onze ondernemers Met urgentie voor ruimtelijke puzzels van onze ondernemers en inzet op de juiste ruimte voor de juiste

Voldoende ruimte

activiteit met bijvoorbeeld: a.

Het bieden van voldoende fysieke ruimte en afgestemde infrastructuur voor economische bedrijvigheid, waarin clustervorming en multimodale verbindingen centraal staan, ondersteunt de groei en duurzaamheid van de maritieme maakeconomie.

Doorontwikkeling van bestaande locaties, zoals: - de havenuitbreiding Werkendam binnen de gemeente Altena, met insteekhaven met overslagfaciliteiten (met een positieve beoordeling van het kabinet voor deze plannen); - onderzoek naar toekomstmogelijkheden van de IHC-locatie in Stormpolder, bijvoorbeeld met shared facilities, een fieldlab of de ontwikkeling tot een inland containerterminal.

b. Ontwikkeling van nieuwe locaties, zoals:

Selectie van voorbeeldprojecten

- 3e Merwedehaven i.r.t. refit-corridor. Met onderdelen als: wissellaadstation binnenvaart; #

Project

Kostenschatting

Status

1a

Havenuitbreiding Werkendam ZH/Brabant

110 miljoen

Planvorming, positieve beoordeling kabinet

1a

IHC shared facilities / fieldlab voor ZH

pm

Onderzoeksfase Defensie

(2) De bereikbaarheid en infrastructuur in onze regio zijn in orde

1b

3e Merwedehaven

Aankoop 5 miljoen

Ontwikkeling en uitgifte gaat starten in 2026

Voor positieve economische bedrijvigheid is ook de bereikbaarheid van groot belang. Zowel fysieke als digitale

Aankoop 25 miljoen

Oriëntatie ontwikkeling

a.

pm

Oriëntatie ontwikkeling

2a 2b

Nedstaalterrein Containerterminal Alblasserdam (corridor Rotterdam)

walstroomfaciliteiten; aanpassing aanlegkades en hellingen. - Doorontwikkeling portefeuille ROM-D (25 locaties) voor eventuele maritieme her- en doorontwikkeling.

Benodigde investering: €150M.

bereikbaarheid. We werken bijvoorbeeld aan projecten als: Ontwikkeling van het Nedstaalterrein; bijvoorbeeld tot inland terminal voor betere Port Performance voor Havenbedrijf Rotterdam; met minder vrachtwagens, meer binnenvaart en per saldo minder uitstoot.

b. Doorontwikkeling containerterminal Alblasserdam voor meer capaciteit Benodigde investering: nog onbekend.

P ROJ E CT E NBOE K

12

3

(1) Koploper in Europa en actief in top van de markt maritieme maakindustrie

Innovatie en concurrentiekracht

a.

Inrichting professioneel test-, training- en ontwikkelingscentrum voor Autonoom Varen Nederland Uitbreiding Duurzaamheidsfabriek als innovatie-hub voor maritieme technologie. O.a. verbeteringen motorenlab, maintenance lab, een autonoom varen experience center en een maritieme defensie hub (MINDBase). Benodigde investering: €5M.

Het stimuleren van innovatie, automatisering en samenwerking in de maritieme maakindustrie, met aandacht voor toeleveringszekerheid, digitalisering en dual-use technologie, zorgt ervoor dat de sector productief, toekomstbestendig en internationaal concurrerend blijft.

b. Werf van de Toekomst Negen regionale werven werken samen aan digitalisering en robotisering van werkprocessen, om

productiviteit te verhogen en kosten te verlagen; aanvraag Stream-project bij Sectoragenda Maritieme Genoemde projecten in deze categorie zijn eerste voorbeelden, maar

Maakindustrie (MMI). Koppelkansen met andere onderwerpen MMI; eventueel uitgebreid met andere

aanvulling is expliciet onderdeel van de verdere uitwerking met onze ondernemers en onderwijsinstellingen.

deelnemers. Benodigde investering: €1M. c.

Selectie van voorbeeldprojecten

Samenwerking tussen TU Delft, YES!Delft en de regio. Wens tot voortzetting programmatische

#

Project

Kostenschatting

Status

1a

Nationale koploper autonoom varen, Duurzaamheids-fabriek

2-5 miljoen

Basis staat, businessplan volgt

1b

Nationale pilot: Werf van de Toekomst project STREAM

4 miljoen

Projectvoorstel gehonoreerd

Start-up en scale-up maakprogramma

1 miljoen

Defensie innovatie lab

pm

1c 2a

Start-up en scale-up maakprogramma

Planvorming, voorstel ligt er Ontwikkelfase

samenwerking, o.a. m.b.v. de MINDBase en in Maakfabriek.

Benodigde investering: €1M.

(2) Minder afhankelijk van andere landen voor maritieme maakindustrie en defensie a.

Defensie Innovatie Lab Richt op dual-use toepassingen in de maritieme sector; ondersteuning voor ondernemers bij ontwikkeling militaire innovaties (focus op MKB). Met: test- en inkoopplatform, satellietactiviteiten op het Smart

Campus Leerpark (MINDBase) en clusters in maritiem onderhoud en alternatieve aandrijving. Benodigde investering: €2,5M.

P ROJ E CT E NBOE K

13

2

(1) Verbeteren aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt

Krachtige arbeidsmarkt

a.

Kennis- en leercentrum Maritiem Professioneel traineeprogramma voor jonge MBO- en HBO-talenten, waarin zij rouleren tussen maritieme

bedrijven en tegelijkertijd een opleidingsprogramma volgen. Samenwerking met Da Vinci College en Dordrecht Academy. Benodigde investering nog onbekend.

Het versterken van de samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt, met aandacht voor instroom, doorstroom, inclusiviteit en vernieuwende wervingsmethoden, zorgt voor voldoende gekwalificeerd personeel dat klaar is voor een veranderende arbeidsmarkt in de maritieme sector.

b. Hybride Hogeschool Koppeling van beroepsopleidingen en hoogwaardige kennis in het maritieme domein o.m. door plaatsing van derde- en vierdejaars studenten bij het bedrijfsleven; voor gelijktijdig werken en studeren. Startdatum:

Genoemde projecten in deze categorie zijn eerste voorbeelden, maar

1 januari 2025 via Regiodeal.

aanvulling is expliciet onderdeel van de verdere uitwerking met onze ondernemers en onderwijsinstellingen.

(2) Aantrekken gekwalificeerd personeel om te werken en wonen in de regio

Selectie van voorbeeldprojecten #

Project

Kostenschatting

Status

1a

Kennis- en leercentrum maritiem

pm

Planvorming

1b

Hybride Hogeschool

10 miljoen

Uitbreiding van bestaand project

2a

Leergang masterclasses waterbouw

5 miljoen

Planvorming

Talentenfonds

10 miljoen

2b

P ROJ E CT E NBOE K

Het initiatief streeft naar een versterkt budget van €10M om meer impact te realiseren.

a.

High-level business- en engineering leergang Doel: ombuigen laagwaardige beeld van maritieme sector in Nederland t.b.v. onze internationale waterbouwers en service-engineers. Daarom: aanstelling buitengewoon hoogleraar Maritime Business & Engineering en ontwikkeling leergang. Dit sluit aan bij ervaring ECE. Benodigde investering: €6M.

b. Talentenfonds uitbreiden Hiermee begeleiden we werknemers van werk naar werk. Wordt reeds gefinancierd via de Regiodeal (2-3

Uitbreiding van bestaand fonds

miljoen voor 4 jaar)– ambitie voor groter budget en impact. Benodigde investering: €10M.

14

Bijlage 2 Overzicht verbindingskansen en subsidiemogelijkheden

Subsidiemogelijkheden en verbindingskansen i.r.t. Rijksoverheid en EU (inventarisatie) Categorie

Algemeen

1

1

1

1

Opgave 1 – Verduurzaming scheepvaart

Opgave 2 – Voldoende ruimte

Opgave 3 – Innovatie & concurrentie-kracht

Opgave 4 – Krachtige arbeidsmarkt

Rijksoverheden

Europese Unie

•

Topsector Water & Maritiem: TKI Maritiem; PPS-Innovatieregeling [EZ]

•

Horizon Europa – Cluster 4 (Digital & Industry) & Cluster 5 (Klimaat, Energie,

•

Sectoragenda “No Guts, No Glory!” (2023) (o.a. bescherming strategische industriegebieden) [EZ, IenW, Defensie]

•

Mobiliteit) EU Green Deal: FuelEU Maritime, AFIR, EU-Innovatiefonds

•

Nationaal Groeifonds – Maritiem Masterplan (€210 mln) [IenW, EZ]

•

Connecting Europe Facility (CEF) – Transport & AFIF-window

•

NPVI – ondersteuning elektrificatie/waterstof in industrieclusters [KGG]

•

FuelEU Maritime – limiet op GHG-intensiteit + OPS-plicht

•

DKTI-Transport (o.a. walstroom) & DEI+ (Energie- & Klimaatinnovaties, waterstof) [RVO] (Inmiddels gesloten)

• •

EU ETS (uitbreiding scheepvaart) CEF-Transport – AFIF-subsidies voor OPS & bunkering

•

Maritiem Masterplan – klimaatneutrale schepen [IenW, EZ]

•

Subsidie Elena

•

Regio Deal (gelinkt aan Smart Delta Drechtsteden) [BZK, IenW, EZ, LVVN, OCW, SZW]

• •

Sectoragenda Maritieme Maakindustrie [EZ, IenW, Defensie] Regionale investeringsagenda’s i.r.t. ruimtelijke ordening (Regeerprogramma) [VRO]

•

Visie op ruimtelijke en economische structuur (Regeerprogramma) [VRO/EZK]

•

Regeling voor maritieme innovatieprojecten,

•

•

CEF-Transport – TEN-T-projecten voor haven-ontsluiting

•

Interreg North Sea Region

Defensie Innovatie Competitie / Commissie Defensie

specifiek: Werf van de Toekomst – robotisering productiestraat [RVO]

Materieel Ontwikkeling (CODEMO) / Nationale en Internationale Technologie Programma’s (NTP/ITP)

•

WBSO (fiscale R&D-aftrek) [RVO/EZ]

[Defensie]

•

MIT-regeling (mkb-innovatie) [RVO/EZ/PZH]

•

Leven Lang Ontwikkelen (Subsidies leven lang ontwikkelen: SLIM-regeling,

•

Expeditieregeling) [OCW, SZW, EZ] Regionale LLO-netwerken [SER]

•

Human capital agenda 2.0 / Economic Board en Provincie Zuid Holland [PZH]

•

Horizon Europa – Zero Emission Waterborne Transport

•

(ZEWT) partnership Europees Defensiefonds (EDF)

•

EU Innovatiefonds (grootschalige pilots)

•

Erasmus+

• •

ESF+ (2021-2027) EU Pact for Skills – maritime cluster

16

Bijlage 2 De manier van werken

Onze aanpak: Waar gaan we direct mee aan de slag? Hoe we werken aan (huidige en nieuwe) projecten

Projecten die we al direct gaan uitvoeren Project

Outline

Omvang

Projectboegbeeld/-leider

THEMA VERDUURZAMING SCHEEPVAART

Projecten op basis van een dynamisch projectenboek Financieringskansen op basis van dynamische inventarisatie (nationaal, Europees, provinciaal)

Project STREAM Sectoragenda

Consortium van 9 werven, gericht op

projectomvang ca 4M euro

Benjamin Grefkens

MMI/ Koplopersproject Werf van

kostenverlaging van 15% via

via regeling Maritieme

Andre Boer

de Toekomst.

robotisering en digitalisering.

Innovatie Projecten

THEMA INNOVATIE & CONCURRENTIEVERMOGEN Project H2HUB

Ontwikkeling van een groene

Investering van 50M euro;

Wethouder Bijderwieden

waterstof installatie in Sliedrecht

projectomvang tot op heden

Andre Boer

door een consortium van MKB

0,8M euro

Erik van Oorschot

8 (MKB) innovatie projecten,

Gericht op de energietransitie in de

projectenomvang ca 15M

Wethouder Burggraaf

Regiodeal 2 Pijler Toegepaste

binnenvaart, waterbouw

euro

Erik van Oorschot

MKB Deal, 8 kleinere

Projectselectie ism WG DS, gericht

projectenomvang ca 0,3M

Wethouder Burggraaf

startprojecten

op o.m. energietransitie

via MKB regeling PZH

Erik van Oorschot

Project Maakfabriek - Campus

Bouw van een Test- Training- en

Investering van ca 12M euro

Wethouder van Benschop

Leerpark Dordrecht

Ontwikkelingscentrum Nieuwe

Innovatie

THEMA VOLDOENDE RUIMTE Niek de Wit

Energie (batterij) Technologie i.s.m. start-up netwerk YES!Delft THEMA KRACHTIGE ARBEIDSMARKT

Consortiumvorming op basis van matching projecten en subsidiekansen

3 Triple Helix projecten,

Talentenfonds, Hybride Hogeschool,

Regiodeal 2 Pijler Human

Fokker Campus Academy

Projectomvang ca 6M euro

Wethouder van Benschop Ingrid van Zimmeren

Capital.

18

Te ontwikkelen projecten in periode 2025-2026. Voorstel prioritaire projecten in geel Project

Outline

Omvang [prognose]

Projectvoorstel Autonoom Varen/Smart Shipping Hub

Shore Control Center, minimale (geen?)

Ca 2M euro, Koploperproject Smart Maritime van de

scheepsbemanning

Sectoragenda MMI

Energietransitie aanpak binnenvaart en maritieme infra

geraamde projectomvang van ca 400-500M euro,

faciliteiten, incl Werkendam

aanvraag bij het EIB

Bevorderen modal shift naar binnenvaart tbv Port

pm

Projectvoorstel ELENA

THEMA INNOVATIE & CONCURRENTIEVERMOGEN Project Optimaliseren logistieke hinterland corridor

Performance HbR Minimaal twee innovatieprojecten in Sectoragenda MMI

Defensie Innovatie Lab

Opzetten van innovatieve consortia van maritieme

Projectvolume: minimaal 4M euro, Maritieme Innovatie

bedrijven Werf van de Toekomst

Projecten (MIP regeling)

MKB aansluiten op defensie-markt; ontwikkeling van

pm

maritieme dual-use projecten i.s.m. Defensie THEMA VOLDOENDE RUIMTE Merwedehavens 2 en 3, Dordrecht

Project ontwikkeling

aankoop 8M euro, ontwikkeling pm

Nedstaal terrein, Alblasserdam

Project ontwikkeling

aankoop 25M euro, ontwikkeling pm

Insteekhaven Werkendam

Project ontwikkeling, onderdeel ELENA aanvraag

110M euro

uitwerking conceptfase met Triple Helix partners

Ca 2M euro, Maritiem Masterplan/HC track

Ontwikkeling van een Internationale Leergang in

pm

THEMA KRACHTIGE ARBEIDSMARKT Project Werk- en Kenniscentrum Maritiem (Max Hoefijzers):

Project Internationale Leergang voor de Waterbouw

samenwerking met ZED-Hub en MBO-HBO-WO

19

Onze opgaven toegelicht (1/2) 1

Verduurzaming van onze scheepvaart

1

➢ De sector zet stevig in op verduurzaming en samenwerking. Schepen worden steeds vaker gebouwd volgens klimaat neutrale en circulaire principes. Er wordt volop gewerkt aan de elektrificatie van de binnenvaart en de stimulering van duurzame productieprocessen. Zo wil de regio haar koploperspositie behouden in een industrie 3 die met innovatie de toekomst vormgeeft. ➢ Tegelijkertijd werken we aan de noodzakelijke randvoorwaarden: van betrouwbare, duurzame2infrastructuur en

voldoende groene stroom tot oplossingen voor netcongestie. Zo bouwen we aan een4 compleet ecosysteem waarin de scheepvaart niet alleen duurzaam opereert, maar ook actief bijdraagt aan bredere energie- en economische doelstellingen.

1

Voldoende ruimte

2

➢ Het bieden van voldoende fysieke ruimte voor bedrijvigheid en het vinden van een juiste balans tussen sectorale en maatschappelijke wensen is een randvoorwaarde voor de ontwikkeling van onze maritieme maakeconomie. We versterken onze regio door ruimte en activiteiten naadloos op elkaar af te stemmen, zodat economisch waardevolle bedrijven letterlijk en figuurlijk ruimte krijgen om te floreren. Daartoe ondersteunen overheden ondernemers bij het vinden van passende locaties en benodigde groeiruimte, bijvoorbeeld op watergebonden terreinen. We stimuleren clustervorming door te sturen op ‘het juiste bedrijf op de juiste plek’. ➢ Een betere multimodale en digitale infrastructuur zijn sleutelvoorwaarden om zowel groei als duurzaamheid te ondersteunen. We investeren in onze infrastructuur en bereikbaarheid, zodat bedrijven optimaal gebruik kunnen maken van verbindingen tussen water, spoor en weg én de benodigde digitale infrastructuur.

20

Onze opgaven toegelicht (2/2) 1

Innovatie en concurrentiekracht

➢ We blijven koploper op het gebied van innovatie in de maritieme maakindustrie. Samen stimuleren we onderzoek, ontwikkeling en automatisering, met als doel een productieve en toekomstbestendige sector. Dit doen we door startups en scale-ups te ondersteunen, door bedrijven in autonoom varen te versterken en door de toepassing van hightech oplossingen. We bevorderen campusvorming en verbindingen binnen het economisch ecosysteem voor innovatie om investeringen in R&D te stimuleren. ➢ Om minder afhankelijk te worden van andere landen, werken we aan toeleveringszekerheid, digitalisering en cybersecurity. We versterken de Nederlandse defensie-industrie door innovatie op het gebied van dual-use technologie. Door strategisch in te zetten op innovatie en weerbaarheid, blijft onze regio een krachtige speler in de internationale markt.

1

Krachtige arbeidsmarkt

4

➢ Passend onderwijs is het fundament voor een glansrijke en nooit vervelende carrière. Onderwijs en arbeidsmarkt werken nauw samen om ervoor te zorgen dat het mbo, hbo en wo aansluiten op wat bedrijven nu en in de toekomst nodig hebben. Met een focus op zowel instroom als doorstroom maken we het voor iedereen

mogelijk om zich te blijven ontwikkelen en klaar te zijn voor een veranderende arbeidsmarkt. ➢ De maritieme sector moet een zichtbare en aantrekkelijke werkgever zijn die inclusiviteit en doorstroom omarmt. Door innovatieve ideeën uit te werken, zoals pooling en vernieuwende wervingsmethoden, zorgen we voor voldoende gekwalificeerde mensen die hier willen komen én blijven werken.

21

Kansen voor maritieme agglomeratie Drechtsteden om brede welvaart te realiseren

22