Bijlage 8: Publieksversie overlastprotocol Alblasserdam.pdf

WANNEER KOMT DE GEMEENTE IN ACTIE BIJ OVERLAST DOOR BOMEN? Het is mogelijk dat u overlast ervaart van een boom. Is het een gemeentelijke boom? Dan kunt u melding maken bij de gemeente. De boombeheerder bekijkt de situatie en besluit of de overlast gegrond is en er maatregelen genomen worden. Op deze pagina staat beschreven in welke gevallen sprake is van gegronde overlast. De gemeente zal bij beschermwaardige bomen terughoudender zijn om iets aan de boom zelf te doen omdat deze bomen een grote waarde hebben voor de leefomgeving. De beschermwaardige bomen zijn alle bomen binnen de groene zones met een diameter van 15 cm. of meer, gemeten op 1.30 m. hoogte. Buiten de groene zones zijn alle bomen van 40 cm. of meer, gemeten op 1.30 meter hoogte beschermwaardig. Op de gemeentelijke Groene Kaart is te zien welke groene zones er zijn en waar deze liggen. Ook alle bomen die in het kader van een opgelegde herplantplicht zijn geplant, zijn ongeacht hun dikte, beschermwaardig. VEILIGHEID Een veilige omgeving is van groot belang. Gemeentelijke bomen worden iedere 3 jaar gecontroleerd op veiligheid en gebreken. Indien nodig worden bomen gesnoeid of gekapt. Attentiebomen hebben een verhoogd veiligheidsrisico en worden ieder jaar geïnspecteerd. Als u een boom als onveilig ervaart, kunt u dit altijd aan de gemeente melden.

Hieronder staat per situatie beschreven wanneer sprake is van gegronde overlast waarbij de gemeente maatregelen zal overwegen. Klik op de titel voor meer informatie.

Veiligheid Overlastvorm Klik op de titel voor meer informatie. Onvoldoende zicht in het verkeer Overhangende takken Takken tegen de gevel Takken tegen straatmeubulair Vallend hout Schade door wortels

Eikenprocessierups

Overweegt de gemeente maatregelen als u overlast ervaart? Ja, we spreken gegronde overlast bij onvoldoende zicht in het verkeer als het zicht belemmerd wordt door obstakels, zoals een boom, in de zichthoek. Ja, als takken lager hangen dan de norm zoals omschreven in Handboek Bomen. Ja, bij takken in de obstakelvrije zone. Ja, bij takken in de obstakelvrije zone. Ja, als een boomtechnisch deskundige de problematiek heeft onderzocht en erkend. Ja, als de bestratingsopdruk meer is dan 3 centimeter. Ook worden maatregelen overwogen als de boom gevels en/of funderingen verdrukt. Wortels mogen worden gekapt, mits de boom niet zodanig beschadigd wordt dat veiligheidsproblemen ontstaan. Zie kader ‘wat mag ik zelf (laten) doen’. Ja, bij eikenprocessierupsen op locaties met een hoge gebruiksintensiteit zoals woongebieden, winkelgebieden, recreatiegebieden, speeltuinen of langs fiets- en wandelpaden.

SCHADUWWERKING, UITZICHT EN BESCHUTTING Schaduwwerking is een vaak gehoorde klacht als het gaat om bomen. Toch is het niet altijd een reden om een boom te snoeien of te kappen. Bij schaduw maken we de onderverdeling in lichtinval in huis, schaduw op zonnepanelen en schaduw in de tuin. Ook is de belemmering van vrij uitzicht en of het wegvallen van beschutting door bomen reden om melding te maken. 1

In onderstaande tabel staat wanneer sprake is van gegronde overlast en de gemeente maatregelen zal overwegen.

Schaduwwerking, uitzicht en beschutting Overlastvorm Klik op de titel voor meer informatie. Onvoldoende daglicht in huis Zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke

Overweegt de gemeente maatregelen als u overlast ervaart? Ja, als u kunt aantonen minder dan 2 bezonningsuren te hebben op het midden van de vensterbank (met uitzondering van de Noordgevel) in de periode tussen 19 februari en 21 oktober. Dit hoeven geen aaneengesloten uren te zijn. Nee, bij bestaande situaties (de boom was er eerder), neemt de gemeente geen maatregelen. Ja, als er nieuwe bomen worden aangeplant die bij eindbeeld schaduw zullen geven als de zon in een hoek van 45 graden staat, op reeds aanwezige zonnepanelen en dergelijke.

Schaduw in de tuin

Vrij uitzicht Beschutting wegnemen

Voor boomstructuren zoals vastgelegd op de Groene Kaart kan echter een uitzondering worden gemaakt. Ja, als u kunt aantonen in de periode tussen 1 april en 1 oktober minder dan 2 uur per dag zoninval in uw tuin te hebben op een oppervlak van minimaal 10 vierkante meter. De bezonningsuren hoeven niet aaneengesloten te zijn. Tuinen op het Noorden zijn uitgezonderd. Nee. Vrij uitzicht is geen wettelijk recht en de gemeente hanteert hier geen eigen normen voor. Nee. Beschutting is geen wettelijk recht en de gemeente hanteert hier geen eigen normen voor.

WOONGENOT EN SEIZOENSGEBONDEN OVERLAST Veel klachten en meldingen gaan over het woongenot dat door bomen wordt aangetast. Denk aan bladval, vogelpoep, luizen of vruchten, het belemmerde uitzicht of juist teveel inkijk vanwege het verwijderen van groen. Deze vormen van overlast hebben vaak een seizoensgebonden, tijdelijk karakter. Wel kan het zijn dat een bepaalde boomsoort ieder seizoen overlast geeft. De mate van overlast, de locatie en de gebruikers worden meegewogen door de boombeheerder om te bepalen of er maatregelen worden genomen.

Seizoensgebonden overlast Overlastvorm Klik op de titel voor meer informatie. Bloesem, pluisjes, bladeren, naalden, zaden en vruchten Stank Plak door luizen Vogelpoep Allergische reacties

Overweegt de gemeente maatregelen als u overlast ervaart? Nee. De gemeente houdt de uitstraling van de openbare ruimte op beeld volgens de normen van het CROW. Bij meer ‘afval’ uit bomen, wordt vaker geveegd om aan het gewenste onderhoudsbeeld te voldoen. Op basis van uw melding overweegt de gemeentelijk boombeheerder maatregelen te treffen om de hinder te verhelpen. In principe niet, tenzij het meerdere bomen bevat en de omvang van een plaag aanneemt. Nee. In principe niet. De boombeheerder overweegt maatregelen om de hinder te verhelpen als medisch is aangetoond dat het verwijderen van één bepaalde boom of boomsoort in de nabije omgeving de kwaliteit van leven kan verbeteren. 2

VELLEN EN KAPVERGUNNINGSPLICHT In het uiterste geval zal een boom geveld moeten worden. Vellen is een ruim begrip. Rooien, kappen, voor het eerst knotten of kandelaberen (alleen de dikke takken laten zitten), kandelaren (alle takken verwijderen) en verplanten vallen allemaal onder de term vellen. Ook wanneer de boom door ernstige beschadiging afsterft, valt dit onder ‘vellen’. Voor het vellen van bomen die op de Groene Kaart staan, geldt een kapvergunningsplicht. Voordat het echter zover komt, worden andere maatregelen overwogen om overlast te verhelpen.

BOOM VAN UW BUREN Heeft u last van een gemeentelijke boom of de boom van uw buren? Bespreek dit allereerst met elkaar. Om te bepalen wat gegrond is, kunt u de gemeentelijke normen volgen. In alle gevallen adviseert de gemeentelijk boombeheerder u graag.

3

VEILIGHEID ONVOLDOENDE ZICHT IN HET VERKEER Bij onvoldoende zicht in het verkeer is sprake van gegronde overlast als het zicht belemmerd wordt door obstakels, zoals een boom, in de zichthoek. Omschrijving Bomen kunnen het zicht ontnemen als ze te dicht bij een zijweg of kruispunt staan. Schade aan voertuigen of letsel door aanrijdingen kunnen het gevolg zijn. Voor de verkeersveiligheid is het belangrijk dat men voldoende zicht heeft op het kruispunt om nog veilig tot stilstand te komen. Op basis van de situatie bepaalt de gemeentelijk boombeheerder, in overleg met de verkeerskundige, of de situatie moet worden aangepast en wat er gedaan kan worden.

OVERHANGENDE TAKKEN Bij overhangende takken is overlast gegrond als de takken lager hangen dan de norm zoals omschreven in Handboek Bomen of normen die in overeenstemming met belanghebbenden zijn vastgelegd. Omschrijving Takken die over een wegdeel of naastgelegen erf hangen, kunnen overlast veroorzaken als ze te laag hangen. Bij overhangende takken boven paden en wegen kan de doorgang van voetgangers en/of verkeer belemmerd worden waardoor de veiligheid in het geding komt. Schade aan voertuigen of letsel door aanrijdingen kunnen het gevolg zijn. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

TAKKEN TEGEN DE GEVEL Bij takken tegen de gevel is overlast gegrond als de takken zich op minder dan 1 tot 2 meter vanaf ramen en deuren bevinden. Omschrijving overlast Takken tegen gevels van gebouwen kunnen schade veroorzaken en voor belemmering zorgen binnen de obstakelvrije zone (1 tot 2 meter van het object af) bij ramen en deuren zoals omschreven in Handboek Bomen 2022, 8.17.d). Dit kan een bouwkundig probleem of zelfs veiligheidsproblemen opleveren, zoals bij geblokkeerde vluchtroutes. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

TAKKEN TEGEN STRAATMEUBULAIR Bij takken tegen straatmeubulair is overlast gegrond als de takken zich op minder dan 1 tot 2 meter van het object af bevinden. Omschrijving overlast Takken tegen straatmeubulair kunnen schade veroorzaken als ze zich in de obstakelvrije zone bevinden (1 tot 2 meter van het object af) zoals omschreven in Handboek Bomen 2022, 8.17.d). Ook kunnen ze bij straatverlichting zorgen voor belemmering van de wegverlichting, en het zicht 4

belemmeren op straatmeubilair zoals verkeersborden, stoplichten en de rijbaan. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

VALLEND HOUT Overlast bij vallend hout is gegrond als de takken dikker zijn dan 4 centimeter en langer dan 50 centimeter. Omschrijving overlast Overlast door vallend hout is gegrond als de boom afgestorven takken heeft gevormd dikker dan 4 en langer dan 50 centimeter (bron, Handboek bomen 2022). Ook is er sprake van gegronde overlast als levende takken afbreken. Dit kennen we als takbreukproblematiek dat bij een aantal boomsoorten op latere leeftijd kan ontstaan (denk aan populier, zilveresdoorn, ceder). Vallende takken kunnen leiden tot schade en letsel. Doorgaans worden deze gebreken bij de reguliere inspectie gesignaleerd en bij het onderhoud verholpen. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

SCHADE DOOR WORTELS Bij schade door wortels is overlast gegrond als de bestratingsopdruk buiten de norm van CROW valt. Ook is sprake van gegronde overlast als door een expert is aangetoond dat de boom schade veroorzaakt aan gevels en/of funderingen verdrukt. Wortels mogen worden gekapt, mits de boom niet zodanig beschadigd raakt waardoor veiligheidsproblemen ontstaan. Zie kader ‘Wat mag degene die overlast ervaart zelf (laten) doen?’. Bij gegronde overlast overweegt de gemeente maatregelen te treffen. Omschrijving overlast Wortels van bomen kunnen in verschillende gradaties en vormen schade en overlast veroorzaken: in de vorm van bestratingsopdruk, overlast in de tuin, wortels in het riool en verdrukking van de gevel of fundering. Deze worden hieronder verder omschreven. Bestratingsopdruk Wortels kunnen bestratingsopdruk veroorzaken waardoor tegels en andere verhardingselementen ongelijk gaan liggen. In asfalt ontstaan hobbels. Voetgangers kunnen struikelen, andere bestuurders kunnen de macht over het stuur kwijtraken als gevolg van bestratingsopdruk. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen. Overlast in de tuin Wortels kunnen in tuinen voor een onregelmatige en ondoordringbare bodem zorgen. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

U mag op uw eigen erf, buiten de stabiliteitskluit, zelf wortels snoeien die niet dikker zijn dan 4 centimeter diameter. Zie kader ‘Wat mag degene die overlast ervaart zelf (laten) doen?’. Wortels in het riool Wortels kunnen rioolbuizen binnendringen waardoor die verstopt raken. Bij een lekkende rioolbuis waar wortels in groeien, biedt het weghalen van de boom meestal geen oplossing: het vervangen van de rioolbuis wel. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen. Verdrukking gevel/fundering In uitzonderlijke gevallen kunnen wortels leiden tot verdrukking van een gevel of fundering. Op basis

5

van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

EIKENPROCESSIERUPS Overlast door eikenprocessierups is gegrond bij aanwezigheid van de soort, op locaties met een hoge gebruiksintensiteit zoals woongebieden, winkelgebieden, recreatiegebieden, speeltuinen of langs fiets- en wandelpaden. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen. Er zijn verschillende methoden om de eikenprocessierups te bestrijden. Gemeente Alblasserdam past de curatieve bestrijdingsmethode toe. Dit wil zeggen dat de rupsen worden weggehaald zodra ze brandharen hebben ontwikkeld. Dit is arbeidsintensief en kostbaar werk maar heeft weinig tot geen nevenschade aan overige fauna tot gevolg.

SCHADUWWERKING, UITZICHT EN BESCHUTTING ONVOLDOENDE DAGLICHT IN HUIS Overlast door onvoldoende daglicht in huis is gegrond als er in de woning minder dan 2 bezonningsuren zijn op het midden van de vensterbank (met uitzondering van de noordgevel) in de periode tussen 19 februari en 21 oktober. Omschrijving overlast Onvoldoende daglicht in huis door het blokkeren van zonlicht van bomen kan voor overlast zorgen. Een donkere leefomgeving kan als onprettig en somber worden ervaren. De gemeente Alblasserdam beschouwt het niet halen van de lichte TNO norm als gegronde overlast en reden om maatregelen te overwegen. De lichte TNO norm houdt in: 

Ten minste 2 mogelijke bezonningsuren per dag in de periode van 19 februari tot 21 oktober (gedurende 8 maanden) in midden vensterbank binnenkant raam.



Deze norm worden alleen toegepast op gevels die zon kunnen ontvangen. Noordgevels zijn uitgesloten van de TNO norm, deze ontvangen immers nooit direct zonlicht.



De 2 bezonningsuren hoeven niet aaneengesloten te zijn.



(Bron https://iplo.nl/thema/licht/bezonning/)

Degene die overlast ervaart dient aan te tonen dat de overlast gegrond is en dat de belemmerde lichtinval veroorzaakt wordt door een boom. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

6

ZONNEPANELEN, ZONNEBOILERS EN DERGELIJKE Bij bestaande situaties (de boom stond er eerder dan de zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke) is overlast door schaduw op zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke ongegrond voor het overwegen van maatregelen. De gemeente heeft als uitgangspunt dat bomen belangrijk zijn en gezien hun functie als afvang en opslag van CO2 even goed bijdragen aan klimaatdoelstellingen als zonnepanelen. Het kappen van bomen ten behoeve van energie-opbrengst is dan ook niet de maatregel die wordt gekozen. Bestaande bomen zullen niet worden gekapt, gesnoeid of getopt ten behoeve van de opbrengst. Als er nieuwe bomen worden aangeplant die bij eindbeeld schaduw zullen geven op reeds aanwezige zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke, dan is de overlast gegrond en kan de gemeente overgaan tot het vervangen van de pas geplante bomen. Een uitzondering kan gemaakt worden bij boomstructuren (groene zones) zoals vastgelegd op de Groene Kaart. Hier is namelijk de ruimtelijke uitstraling van grote waarde. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

Boomhoogte en schaduwval Een boom wordt in principe vervangen door een nieuwe boom van dezelfde soort of grootte om het ruimtelijk karakter te behouden of te versterken, vooral bij boomstructuren zoals vermeld op de Groene Kaart. Bij nieuwe aanplant, of bij herplant waarbij niet vastgehouden hoeft te worden aan dezelfde soort of grootte, wordt rekening gehouden met de schaduwval. Als uitgangspunt geldt de gemiddelde zonnehoek tussen 1 april en 1 oktober; 45°. De boomhoogte bij eindbeeld is dan een optelsom van de afstand tussen de panelen en de boom en de hoogte van de panelen. In onderstaande schematische tekening gaan we ervan uit dat de zonnepanelen op 7 meter hoogte liggen. Als de eindhoogte van de boom (gebaseerd op Boommonitor bij optimale groeiplaatsinrichting) hoger is, dan is er sprake van gegronde overlast.

7

SCHADUW IN DE TUIN Overlast door schaduw in de tuin is gegrond als er door een boom onvoldoende inval van de zon is in de periode tussen 1 april en 1 oktober. Het aantal bezonningsuren van de tuin is echter geen wettelijk recht. De gemeentelijke norm is minimaal 2 uur per dag zoninval op een oppervlak van minimaal 10 vierkante meter. Het hoeven geen aaneengesloten uren te zijn en niet het zelfde oppervlak te zijn. Tuinen op het Noorden zijn uitgezonderd. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

VRIJ UITZICHT Overlast door belemmering van het vrije uitzicht wordt niet als gegrond geacht voor het overwegen van maatregelen. Omschrijving overlast Het belemmerde uitzicht door bomen kan als overlast worden ervaren. Klachten ontstaan vaak bij aanplant of naarmate de boom (steeds) groter wordt. Vrij uitzicht is echter geen wettelijk recht. Bij het aanplanten van bomen wordt de afstand tot de erfgrens van minimaal 0,5 meter aangehouden. In bestaande situaties worden bomen niet gekapt vanwege de wens om vrij uitzicht.

BESCHUTTING WEGNEMEN Overlast door het wegnemen van beschutting wordt niet als gegrond geacht voor het overwegen van maatregelen. Omschrijving overlast Bomen bieden beschutting tegen inkijk, weersinvloeden, verkeer en licht. Waar bomen worden gekapt of beplanting wordt gesnoeid kan het voorkomen dat deze beschutting (tijdelijk) wegvalt. Bewoners dienen zelf voor beschutting te zorgen en kunnen geen rechten ontlenen aan de afschermende functie van gemeentelijk groen en bomen.

8

WOONGENOT EN SEIZOENSGEBONDEN OVERLAST BLOESEM, PLUISJES, BLADEREN, NAALDEN, ZADEN EN VRUCHTEN Overlast door bloesem, pluisjes, bladeren, naalden, zaden en vruchten wordt niet als gegrond geacht voor het overwegen van maatregelen. Omschrijving overlast Bloesem, bladeren, naalden, zaden en vruchten van bomen kunnen ophopen op trottoirs en wegen. Dit kan leiden tot gladheid, veel opruimwerk, een rommelig aangezicht en stank. Vallende vruchten zoals eikels en kastanjes kunnen leiden tot schade aan onder andere auto’s. Een vaak voorkomende vraag bij deze vorm van overlast is om de boom te snoeien. Dit heeft geen of weinig zin omdat de bomen het jaar er op weer uitlopen, en voor dezelfde problematiek zorgen. Bij overlast door vallende vruchten kan snoei juist voor een verergering van de problematiek leiden omdat de boom een stressreactie kan krijgen waardoor deze juist meer vruchten zal produceren. Ook ‘afval’ op zonnepanelen wordt genoemd als overlast aangezien de bladeren, pluisjes en vruchten de energie-opbrengst kunnen verminderen. Gemeente Alblasserdam neemt geen extra maatregelen bij ‘boomafval’. Bloesem, pluisjes, bladeren, naalden en zaden, harde of zachte vruchten worden als te dulden hinder gezien. Het beheer van de openbare ruimte gebeurt op ‘beeld’ dus bij extra vrucht- of bladval wordt ook extra vaak geveegd.

STANK Afhankelijk van het geslacht, kunnen de vruchten van bepaalde boomsoorten een bijzonder onaangename geur verspreiden. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen.

PLAK DOOR LUIZEN Overlast van plak door luizen bij een enkele boom wordt als niet gegrond geacht voor het overwegen van maatregelen. Als er bij meerdere bomen op een locatie luizenoverlast is, worden maatregelen overwogen. Omschrijving overlast Bomen kunnen bladluizen aantrekken. Deze luizen scheiden een plakkerige substantie uit die op de ondergrond voor overlast kan zorgen. Met name de plak op auto’s wordt als overlast ervaren. Sommige boomsoorten zoals lindes zijn gevoeliger voor het aantrekken van bladluizen dan andere soorten. Op basis van uw melding beoordeelt de gemeentelijk boombeheerder de situatie en neemt, indien nodig, maatregelen. Bladluizen zijn te bestrijden door het verspreiden van (larven van) Dalia’s (lieveheersbeestjes).

VOGELPOEP Overlast door vogelpoep wordt als niet gegrond geacht voor het overwegen van maatregelen.

9

Omschrijving overlast Vogels die in bomen verblijven kunnen voor overlast zorgen door de uitwerpselen die ze uitscheiden. Het moeten poetsen van auto’s, tuinmeubilair of het schrobben van stoepen en terrassen zijn veel voorkomende klachten. Dit is voor gemeente Alblasserdam echter geen reden om rigoureus in te grijpen ten nadele van de bomen.

ALLERGISCHE REACTIES Overlast door allergische reacties wordt in principe als niet gegrond geacht voor het overwegen van maatregelen. Overlast door allergische reacties wordt alleen in zeer extreme, medisch aangetoonde situaties als gegrond geacht voor het overwegen van maatregelen. Omschrijving overlast Bomen kunnen op verschillende manieren zorgen voor allergische reacties. Vaak zijn stuifmeelpollen de aanleiding van hooikoorts, maar ook soorten als plataan en zilverlinde kunnen een allergische reactie veroorzaken bij in contact komen van het fijne stof dat zich op het blad vormt. Of het verwijderen van een boom effect heeft is maar de vraag omdat stuifmeelpollen, zaden en stof zich ver kunnen verspreiden. In principe neemt de gemeente geen maatregelen. Wanneer een doktersverklaring echter aantoont dat de kwaliteit van leven verbetert door een specifieke boom te verwijderen, dan is rigoureus ingrijpen wel het overwegen waard.

10