Bijlage 4 2024-09-24 Raadsinformatiebrief.pdf

Raadsinformatiebrief Onderwerp

: Opzegging deelnemersovereenkomst met Verpact

Aanleiding

: Opzegging ketenovereenkomst door VNG met Verpact

Datum

: 24 september 2024

Portefeuillehouder

: M. Japenga

Schrijver

: MJ van Vugt

Geachte leden van de gemeenteraad, U ontvangt deze raadsinformatiebrief om u te informeren over de opzegging van de ketenovereenkomst en de deelnemersovereenkomst met Verpact. Ketenovereenkomst 2020-2029 In 2019 hebben de VNG en Verpact (de vertegenwoordiger van alle bedrijven die producten met een verpakking op de markt brengen; voorheen Stichting Afvalfonds Verpakkingen) afspraken gemaakt over de invulling van de Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV), zoals de onkostenvergoeding voor gemeenten voor de inzameling van verpakkingsafval. Deze afspraken zijn vastgelegd in de Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029. Het doel van deze Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029 (verder: Ketenovereenkomst) is o.a. om het hergebruik en de recycling van verpakkingen te verbeteren, de circulariteit te bevorderen en de maatschappelijke kosten te laten dalen. Daarbij hadden de deelnemende partijen bovendien het streven om flexibeler te kunnen inspelen op ontwikkelingen binnen de verpakkingsketens. Terugblik Terugkijkend op afgelopen 4,5 jaar van de Ketenovereenkomst stellen VNG en gemeenten vast dat enkele belangrijke zaken uit de overeenkomst achterblijven bij de verwachtingen. De in de Ketenovereenkomst vastgelegde afspraken hadden ertoe moeten leiden dat met name kunststof verpakkingsafval beter geschikt is voor hergebruik.

Door bij het ontwerp en de productie van verpakkingen immers al rekening te houden met duurzaamheid en hergebruik, kan beter worden toegewerkt naar de gemeentelijke ambities in het kader van de transitie naar een circulaire economie, kan de afvalberg worden beperkt en komt de gewenste sluiting van ketens dichterbij. Maar daarvan is helaas nog geen sprake. Ook blijken voor veel gemeenten de vergoedingen die ze van Verpact ontvangen, niet kostendekkend te zijn en wordt in het geval van afkeuring van ingezameld verpakkingsafval geen vergoeding uitgekeerd. Dit brengt financiële onzekerheid met zich mee. Verder ontbreekt transparantie over kostenonderzoeken, goed- en afkeuring in de praktijk en ontbreekt het aan een deugdelijke governance die voorziet in een onafhankelijke escalatie in de gevallen dat gemeenten en Verpact er onderling niet uitkomen. Dat heeft geresulteerd in opzegging door de VNG van de Ketenovereenkomst, zodat deze Ketenovereenkomst per 31 december 2024 eindigt.

Deelnemersovereenkomst Elke gemeente in Nederland heeft echter ook een individuele deelnemersovereenkomst met Verpact gesloten, voortvloeiend uit de Ketenovereenkomst. Hoewel de juridische grondslag voor deze deelnemersovereenkomst wegvalt per 1 januari 2025 (zijnde de niet-verlengde Ketenovereenkomst), raadt de VNG alle gemeenten aan om zekerheidshalve de individuele deelnemersovereenkomst wel expliciet te beëindigen. Door het niet verlengen van de Ketenovereenkomst door de VNG, is er vanaf 1 januari 2025 geen grondslag meer voor de vergoedingen (hier heeft de individuele gemeente geen invloed op), maar de individuele deelnemersovereenkomst kan gemeenten echter wel verbinden aan de rapportageverplichtingen aan Verpact. Het college heeft deze deelnemersovereenkomst voor 30 september 2024 opgezegd, zodat ook deze overeenkomst per 31 december 2024 eindigt. Door het opzeggen van de deelnemersovereenkomst door de gemeente, is de gemeente ontheven van de administratieve verplichtingen. Daarnaast staat de VNG sterker als alle gemeenten opzeggen. Nieuwe afspraken Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt een onafhankelijk procesbegeleider aan om te komen tot herziening van de afspraken tussen VNG/gemeenten en Verpact.

Het streven van de VNG is om de nieuwe afspraken ter goedkeuring voor te leggen aan de leden van de VNG tijdens de ALV in december 2024, zodat deze nieuwe afspraken per 1 januari 2025 in kunnen gaan. Als het onverhoopt niet lukt om de afspraken per 1 januari 2025 in te laten gaan, zal in overleg met het ministerie van IenW en Verpact een overgangsperiode moeten worden afgesproken. Het risico dat er per 1 januari 2025 geen nieuwe overeenkomst tussen VNG en Verpact is, wordt vooralsnog als klein ingeschat. De verwachting is dat er per 1 januari 2025 betere afspraken zijn, waarin beide partijen zich kunnen vinden. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

De secretaris M. van Hall

De burgemeester J.W. Boersma

Pagina 2 van 2