Bijlage 2 Actualisering Monitor Groeiagenda - 01-2021.pdf

Monitor

Groeiagenda Zomer 2020

START

No. 1.0

28 januari 2021

Partner voor bestuur en beleid 1

Inhoud: 4 opgaven

Opgave Bouwen & Wonen

Opgave Economie & Werken

Opgave Bereikbaarheid & mobiliteit

Opgave Energietransitie

Spoorzone

Partner voor bestuur en beleid

Opgave: Bouwen & Wonen

Bouw vergunningen

Plancapaciteit

Ontwikkeling woningvoorraad

Huishoudens inkomen

Sociale huurwoningen

Partner voor bestuur en beleid

Extra groeiopgave Fig. 1.1 Aantal verleende bouwvergunningen in de Drechtsteden

Voorzien in een extra groeiopgave, bovenop de autonome behoefte Het is de ambitie van de Drechtsteden om vanaf 1-12016 in de komende jaren 25.000 woningen te realiseren. Bestemd voor de eigen behoefte, studenten die hier komen studeren, mensen die hier een baan vinden en om te voorkomen dat koopkrachtige huishoudens de regio uit trekken. Om rond 2030 dit aantal te halen is een bouwprogramma van 1.665 woningen per jaar gewenst. In het bouwproces zijn diverse stappen te onderscheiden. Denk aan de planologisch-juridische procedures zoals een actueel bestemmingsplan. De woningbouwplanning dient regionaal met de provincie afgestemd te worden op de behoefte. Het plan wordt opgenomen in de planmonitor en de bouwvergunning wordt aangevraagd. De verkoop kan van start gaan en de bouw kan beginnen. In de afgelopen vier jaar is gemiddeld voor 784 woningen een bouwvergunning afgegeven. In 2019 was dit voor 895 woningen. t/m 3e kwartaal 2020 is voor 389 woningen een bouwvergunning verleend.

Tabel 1.1 Aantal verleende bouwvergunningen

1.650

1.500

1.350

1.200 Alblasserdam

1.050

Dordrecht Hardinxveld-Giessendam

900

Hendrik Ido Ambacht Papendrecht

750

Sliedrecht Zwijndrecht

600

450

300

Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden

2016 87 47 34 376 25 174 32 775

2018 60 49 9 30 84 276 73 581

2019 62 198 50 187 18 362 18 895

2020 15 42 10 148 20 152 2 389

150

0 2016

2017

2018

2019

2020

Bron: OCD, Woonmonitor 4

Partner voor bestuur en beleid

Verkochte woningen I Fig. 1.2 Verkochte nieuwbouwwoningen (alleen koop) Verkochte nieuwbouw woningen Bouwprojecten worden gestart wanneer een belangrijk deel van de woningen verkocht is. Het aantal verkochte woningen is daarmee een voorspelling van het aantal woningen dat binnen 1 tot 2 jaar bewoond kan worden. Als we ervan uitgaan dat driekwart van de nieuwbouw een koopwoning betreft dan komt dat neer op ongeveer 1250 woningen per jaar.

1.250

1.000

In de afgelopen vier jaar zijn gemiddeld 592 woningen verkocht. In 2019 waren dit er 771 en in 2020 709(t/m november). Alblasserdam

750

Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht

500

Sliedrecht Zwijndrecht

Tabel 1.2 Aantal verkochte nieuwbouwwoningen (alleen koop) 2016

2018

2019

2020

43

56 128 79 128 79 264 37

27 124 41 180 16 313 8

771

709

Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam

142

9

44 66 18 25 88 221 10

Drechtsteden

490

472

64 53 25 154

250

0 2016

2017

2018

2019

2020

Bron: OCD, Verkoopmonitor 5

Partner voor bestuur en beleid

Verkochte woningen II Fig. 1.3 Type verkochte nieuwbouw (alleen koop) 2019 Verkochte nieuwbouw woningen Ruim 60% van de verkochte woningen betreft een grondgebonden woning en 30% een appartement en een tiende een kavel voor eigen bouw. Qua prijsklasse valt 57% in de categorie boven de 350.000 euro.

8% 31%

kavels grondgebonden appartement

61%

Fig. 1.4 Prijs verkochte nieuwbouw (alleen koop) 2019 Tabel 1.3 Aantal verkochte nieuwbouwwoningen in 2019 (alleen koop) (excl kavels) GrondAppartegebonden ment

Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden

48

8

53

75

42

0

124

0

190.000- 350.000 en 350.000 meer

76

0

125

126

0

30

4 107 4 23 58 132 2

468

239

330

52 21 75 105 21 132 35 441

tot 190.000

43%

190.000 tot 350.000 350.000 en meer

57%

Bron: OCD, Verkoopmonitor

6

Partner voor bestuur en beleid

Opgeleverde woningen Fig. 1.5 Aantal opgeleverde woningen in de Drechtsteden Aantal opgeleverde woningen In 2020 zijn 900 woningen opgeleverd, 245 meer dan in 2019. Dit komt overeen met het aantal verleende bouwvergunningen in het jaar ervoor (2019). In Drechtsteden is 0,7% aan woningen toegevoegd; in Nederland was dat 0,9% (bijna 70.000 nieuwe woningen).

1650

1500

1350

Rekening houdend met overige toevoegingen en onttrekkingen zoals door sloop, nam het aantal woningen toe met 1123.

1200

1050

Alblasserdam Dordrecht

900

Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht

750

Papendrecht Sliedrecht

600

Zwijndrecht

450

Tabel 1.4 Aantal opgeleverde woningen

300

Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden

2016 67 83 37 124 98 77 38 524

2018 41 187 40 102 107 276 53 806

2019 46 67 17 106 139 247 335 655

2020 154 175 64 30 40 384 33 900

150

0 2016

2017

2018

2019

2020

Bron: OCD, Woonmonitor, CBS 7

Partner voor bestuur en beleid

Ontwikkeling Woningvoorraad Fig. 1.6 Woningvoorraad Wordt er genoeg gebouwd?

175.000

Per 1-1-2016, het startjaar voor de Woonvisie, telden de Drechtsteden 126.427 woningen. In 2020 zijn dit er ruim 2.800 meer. Het aantal woningen ligt onder de ambitie van de groei agenda van 25.000 extra woningen in 2030.

151.400 150.000

133.085 125.000

A D

100.000

HG HIA P

75.000

S Z

Tabel. 1.5 Ontwikkeling woningvoorraad per gemeente 2016 2017 Zwijndrecht 20.249 20.225 Sliedrecht 10.609 10.684 Papendrecht 14.125 14.193 Hendrik Ido Ambacht 11.650 11.777 Hardinxveld-Giessendam 7.130 7.211 Dordrecht 54.464 54.838 Alblasserdam 8.200 8.277 Totaal 126.427 127.205

2018 20.394 10.846 14.331 12.141 7.247 55.059 8.276 128294

2019 20.454 11.018 14.383 12.214 7.312 55.008 8.324 128713

ambitie 2030

50.000

2020 20.537 10.898 14.397 12.314 7.451 55.279 8.353 129229

25.000

0

Bron: OCD, Woonmonitor 8

Partner voor bestuur en beleid

Plancapaciteit

Ontwikkeling Plancapaciteit Conform het programma Ruimte van de provincie Zuid Holland wordt het woningbouwprogramma van de Drechtsteden jaarlijks gemonitord en gerapporteerd aan de provincie via het verslag "Wonen in de Drechtsteden". Het regionale woningbouwprogramma (peildatum 1-122020 bevat in totaal plannen voor ongeveer 20.000 tot na 2030 te realiseren woningen, waarbij de provincie categorie 1 projecten voor 10.062 woningen nodig acht gezien de regionale behoefte op middellange termijn, dus nog exclusief het inhalen van het huidige woningtekort en de regionale groei ambitie. De tabel hieronder laat het totaal aantal mogelijke huur- en koopwoningen in toekomstige woningbouwplannen zien onderscheiden naar prijscategorieën ..

Fig. 1.7 Verwachte plancapaciteit groeiopgave 17%

sociale huur

6%

markt huur betaalbare koop dure koop

61%

16%

Tabel 1.6 Verwachte plancapaciteit groeiopgave

Alblasserdam Dordrecht HardinxveldGiessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Drechtsteden

Sociale huur 76 2531

Markt huur 52 994

Betaalbare koop 50 893

Duur 524 5657

Totaal 702 10075

140 296 128 40 86 3297

15 0 0 0 54 1115

600 102 0 123 1476 3244

834 1465 770 848 2097 12195

1589 1863 898 1011 3713 19851

Bron: planmonitor, betaalbare koop is tot 300.000 9

Partner voor bestuur en beleid

Inkomens van huishoudens Fig. 1.8 Huishoudens met inkomen behorend tot de aandachtsgroep van woonbeleid

Inkomen van huishoudens

125.000

In 2018 had 53,5% van de huishoudens een midden of hoog inkomen en 46,5% behoorde tot de aandachtsgroep van het woonbeleid. In Nederland behoort 47,6% hiertoe. Het aandeel is tussen 2016 en 2018 iets afgenomen.

100.000

De statistiek van inkomens wordt opgemaakt met behulp van de definitieve belastingaangiftes. Daarom is 2018 het op dit moment meest recente cijfer. Alblasserdam

75.000

Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht

50.000

Zwijndrecht

Tabel 1.7 Aandeel huishoudens naar inkomen Aandeel tot Aandeel tot aandachtsaandachtsgroep groep 2016 2018 Alblasserdam 45,4 45,0 Dordrecht 51,6 50,3 Hardinxveld-Giessendam 41,7 40,4 Hendrik-Ido-Ambacht 35,4 34,2 Papendrecht 41,0 40,4 Sliedrecht 45,7 44,8 Zwijndrecht 47,9 47,1 Drechtsteden 46,9 46,5

Midden en hoog inkomen 2018 55,0 49,7 59,6 65,8 59,6 55,2 53,9 53,5

25.000

0 2016

2017

2018

Bron: OCD, Woonmonitor, CBS, integraal inkomens en vermogensonderzoek; Aandachtsgroep= tot 36.798 belastbaar jaarinkomen (2018) 10

Partner voor bestuur en beleid

Sociale huurwoningen Fig. 1.9 Aantal sociale huurwoningen in de Drechtsteden Blijven voorzien in voldoende sociale huur in relatie tot de behoefte De sociale huursector is tussen 1-1-2016 (startpunt voor de Woonvisie en het pas-op-de-plaats beleid) vooral door sloop afgenomen met 1.079 woningen. Bij realisatie van de voorgenomen nieuwbouw en sloop komt daar tot 2030 nog een afname met 152 woningen bovenop, met name in Dordrecht.

40.000

35.000

30.000

De plannen voor de komende jaren compenseren deze afname –zo het er nu naar uitziet- onvoldoende. Alblasserdam

25.000

Dordrecht Hardinxveld-Giessendam 20.000

Hendrik Ido Ambacht Papendrecht Sliedrecht

15.000

Zwijndrecht

Tabel 1.8 Aantal sociale huurwoningen

Zwijndrecht Sliedrecht Papendrecht Hendrik Ido Ambacht Hardinxveld-Giessendam Dordrecht Alblasserdam Drechtsteden

2016 7.529 3.814 4.164 2.754 2.026 16.109 2.592 38.988

2018 7.381 3.694 4.180 2.784 2.053 15.850 2.586 38.528

2019 7.366 3.583 4.167 2.781 2.037 15.460 2.589 37.983

10.000

2020 7.355 3.592 4.168 2.787 2.063 15.352 2.592 37.909

5.000

0 2016

2017

2018

2019

2020

Bron: OCD, Woonmonitor, WOZ 11

Partner voor bestuur en beleid

Opgave: Economie & werken

Banen

Pendel

MBO & HBO

WW & bijstand

Partner voor bestuur en beleid

Bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden 13

Partner voor bestuur en beleid

Bedrijfsvestigingen Fig. 2.1 Bedrijfsvestigingen Drechtsteden, 2016 - 2020 (per 1 jan.) Bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden Op 1 januari 2020 telde de arbeidsmarktregio Drechtsteden in totaal 22.051 bedrijfsvestigingen (fig. 2.1). Tussen 1 januari 2016 en 1 januari 2020 nam het aantal bedrijfsvestigingen in de regio met 3.559 vestigingen toe, een groei van +19,2%. Dordrecht heeft met ruim 9.600 bedrijfsvestigingen de meeste bedrijvigheid in de regio (tabel 2.1). Hardinxveld-Giessendam telt met 1.432 vestigingen het laagste aantal bedrijven. Hardinxveld-Giessendam kent met +12,0% sinds 2016 ook de minste groei in het aantal bedrijfsvestigingen. De snelste groei zien we tussen 2016 en 2020 in Dordrecht (+23,9%).

25.000

22.051 20.000

18.492

19.328

19.963

20.884

Alblasserdam

15.000

Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht

10.000

Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht

Tabel 2.1 Absoluut aantal bedrijfsvestigingen per gemeente (per 1 jan.) Dordrecht Zwijndrecht Papendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Sliedrecht Alblasserdam Hardinxveld-Giessendam Totaal

2016 7.778 2.815 1.859 1.794 1.593 1.374 1.279 18.492

2017 8.192 2.937 1.948 1.833 1.638 1.441 1.339 19.328

2018 8.539 3.039 1.970 1.911 1.683 1.475 1.346 19.963

2019 8.979 3.168 2.064 1.975 1.752 1.574 1.372 20.884

2020 9.637 3.354 2.122 2.061 1.829 1.616 1.432 22.051

5.000

0

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden

14

Partner voor bestuur en beleid

Ontwikkeling bedrijfsvestigingen Ontwikkeling aantal bedrijfsvestigingen In de regio Drechtsteden groeide het aantal bedrijfsvestigingen tussen 2016 en 2020 met 19,2% (fig. 2.2). Voor de arbeidsmarktregio’s Rijnmond en WestBrabant en voor Nederland zijn deze cijfers nog niet beschikbaar. Tussen 2016 en 2019 groeide het aantal bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden met 12,9%. Daarmee lag de groei van het aantal bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden net iets boven het landelijk gemiddelde (+12,4%). De groei in de Drechtsteden bleef echter wel achter bij die in de arbeidsmarktregio's Rijnmond (+19,3%) en West-Brabant (+14,3%).

Fig. 2.2 Ontwikkeling aantal bedrijfsvestigingen t.o.v. 2016 (per 1 jan.)

22% 20%

19,3%

19,2%

18% 16%

14,3%

14%

12,9% 12,4%

11,3%

12% 10%

8,0%

8% 6%

5,4%

4%

4,5% 3,4%

2%

0,0%

7,4%

2,8%

0%

Drechtsteden

Rijnmond

West-Brabant

Nederland

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden en LISA, bewerking OCD

15

Partner voor bestuur en beleid

Bedrijfsvestigingen naar sector Ontwikkeling aantal bedrijfsvestigingen Drechtsteden naar sector De sector ICT, financiële en zakelijke dienstverlening is met bijna 6.400 vestigingen veruit de grootste sector in de regio (fig. 2.3, tabel 2.2). Deze sector groeide tussen 1 januari 2016 en 1 januari 2020 met 18,4%. De sterkste groei van het aantal bedrijfsvestigingen sinds 2016 zien we in de sectoren Bouw (+35,5%), Zorg & welzijn (+32,5%) en Overheid & onderwijs (+31,9%). De sector Logistiek/groothandel groeide tussen 2016 en 2020 met +2,6% het minst hard. Ten opzichte van 1 januari 2019 is het aantal vestigingen in de sector Zorg & welzijn het sterkst gegroeid (+9,1%). De sector Logistiek & groothandel groeide tussen 1 januari 2019 en 1 januari 2020 het minst hard (+1,2%).

Fig. 2.3 Ontwikkeling aantal bedrijfsvestigingen Drechtsteden naar sector 2016-2020 (per 1 jan.) 5.383 5.779

ict, fin, zakelijk

6.373 2.977 3.134 3.315

leisure/detailhandel

2.289 2.581

bouw

3.102 2.455 2.499 2.518

logistiek/groothandel

1.684 1.892 2.231

zorg en welzijn

Tabel 2.2 Absoluut aantal bedrijfsvestigingen per sector (per 1 jan.) Bouw ICT, financiën, Zakelijk Industrie Leisure, detailhandel Logistiek, groothandel Overheid, onderwijs Zorg & welzijn Overig Totaal

2016

2017

2018

2019

2020

2.289 5.383 939 2.977 2.455 883 1.684 1.882

2.423 5.586 955 3.075 2.468 970 1.824 2.027

2.581 5.779 972 3.134 2.499 1.014 1.892 2.092

2.825 6.094 1.005 3.141 2.489 1.068 2.076 2.186

3.102 6.373 1.063 3.315 2.518 1.165 2.231 2.284

18.492

19.328

19.963

20.884

22.051

overheid, onderwijs

883 1.014 1.165

industrie

939 972 1.063 1.882 2.092 2.284

overig

0

1000

2000 2016

2017

3000 2018

4000 2019

5000

6000

7000

2020

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden

16

Partner voor bestuur en beleid

Bedrijfsvestigingen naar aantal werkzame personen Bedrijfsvestigingen naar aantal werkzame personen

Fig. 2.4 Bedrijfsvestigingen naar aantal werkzame personen per 1 januari 2020

Op 1 januari 2020 betrof bijna twee derde deel van alle bedrijfsvestigingen in de Drechtsteden (64%) zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers; fig. 2.4, tabel 2.3). Dat zijn in totaal 14.028 zzp’ers. 18% telt twee t/m vier werkzame personen en 8% vijf t/m negen werkzame personen. De overige 10% van de bedrijfsvestigingen heeft tien of meer werkzame personen. In totaal 2% van de bedrijfsvestigingen heeft meer dan 50 personen op de werkvloer.

Tabel 2.3 Bedrijfsvestigingen naar aantal werkzame personen (per 1-1-2020) Zzp’ers 2 t/m 4 5 t/m 9 10 t/m 19 20 t/m 49 50 t/m 99 100+ Totaal

64% 18% 8% 5% 3% 1% 1% 100%

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden

17

Partner voor bestuur en beleid

Startups Fig. 2.5 Startups Drechtsteden 2016-2020 Startups Drechtsteden 2016-2020 In 2020 telde de arbeidsmarktregio Drechtsteden 3.381 nieuwe startups (alle sectoren en inclusief zelfstandigen; fig. 2.5). Iets minder dan de helft hiervan (1.544 vestigingen) vestigde zich in Dordrecht. Na een forse terugval van het aantal startups in het tweede kwartaal van 2020, trok het aantal startup in het derde en vierde kwartaal van 2020 weer sterk aan. Hierdoor telde de regio in 2020 ondanks corona toch nog iets meer startups dan in 2019. Dat geldt niet voor alle afzonderlijke gemeenten; Dordrecht en Zwijndrecht telden in 2020 minder startups dan in 2019 (tabel 2.4). In Hardinxveld-Giessendam bleef het aantal startups ongeveer gelijk.

4.000

3.302

3.381

3.079 3.000

2.577

2.645 Alblasserdam Dordrecht

2.000

Hardinxveld-Giessendam

Ten opzichte van 2016 is het aantal nieuwe startups met 31,2% toegenomen. De groei ten opzichte van 2016 was het sterkst in Hendrik-Ido-Ambacht (+44,9%).

Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht 1.000

Zwijndrecht

Tabel 2.4 Absoluut aantal Startups per gemeente per jaar Dordrecht Zwijndrecht Papendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Sliedrecht Alblasserdam Hardinxveld-Giessendam Totaal

2016 1.227 349 262 236 191 167 145 2.577

2017 1.210 384 251 267 205 166 162 2.645

2018 1.448 461 300 280 226 199 165 3.079

2019 1.568 500 313 301 235 208 177 3.302

2020 1.544 475 339 342 268 237 176 3.381

0

Bron: Kamer van Koophandel

18

Partner voor bestuur en beleid

Banen in de Drechtsteden 19

Partner voor bestuur en beleid

Banen Banen in de Drechtsteden Op 1 januari 2020 telde de arbeidsmarktregio Drechtsteden in totaal 136.767 banen (fig. 2.6). Tussen 1 januari 2016 en 1 januari 2020 nam het aantal banen in de regio met bijna 9.000 toe (+7,0%). Tussen 1 januari 2019 en 1 januari 2020 kwamen er een kleine 1.600 banen bij (+1,2%). Dordrecht heeft met bijna 60.000 banen de grootste werkgelegenheid in de regio (tabel 2.5). HardinxveldGiessendam heeft met een kleine 8.600 banen de minste werkgelegenheid. De snelste groei van de werkgelegenheid zien we tussen 2016 en 2020 in Hendrik-Ido-Ambacht (+12,9%). Absoluut gezien kwamen er met 4.809 extra banen tussen 2016 en 2020 de meeste banen bij in Dordrecht (+8,8%). In Sliedrecht is de werkgelegenheid tussen 2016 en 2020 licht gedaald (-0,8%). Tussen 1 januari 2019 en 1 januari 2020 steeg de werkgelegenheid in de regio relatief gezien het hardst in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht (+5,5%). Dit betrof 487 banen. De gemeente Dordrecht had met bijna 1.200 extra banen absoluut gezien de sterkste groei van de werkgelegenheid. In zowel Alblasserdam als Sliedrecht en Zwijndrecht zien we in het laatste jaar een lichte afname van de werkgelegenheid.

Tabel 2.5 Absoluut aantal banen per gemeente (per 1 jan.) 2016 Dordrecht 54.766 Zwijndrecht 19.659 Papendrecht 13.723 Sliedrecht 14.906 Alblasserdam 8.645 Hendrik-Ido-Ambacht 8.235 HardinxveldGiessendam 7.898 Totaal 127.832

2017 55.583 20.169 14.778 14.926 8.814 8.322

2018 56.164 20.162 14.549 15.095 8.866 8.557

2019 58.380 20.513 14.991 14.901 9.096 8.806

2020 59.575 20.455 15.055 14.794 9.027 9.293

8.041 8.212 8.500 8.568 130.633 131.605 135.187 136.767

Fig. 2.6 Banen Drechtsteden, 2016-2020 (per 1 jan.)

150.000

127.832

130.633

131.605

135.187

136.767

120.000

90.000

Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht

60.000

Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht

30.000

0

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden

20

Partner voor bestuur en beleid

Ontwikkeling Banen Fig. 2.7 Ontwikkeling aantal banen t.o.v. 2016 (per 1 jan.) Ontwikkeling aantal banen In de regio Drechtsteden groeide de werkgelegenheid tussen 2016 en 2020 met 7,0% (fig. 2.7). Voor de arbeidsmarktregio’s Rijnmond en West-Brabant en voor Nederland zijn deze cijfers nog niet beschikbaar. Tussen 2016 en 2019 groeide de werkgelegenheid in de Drechtsteden met 5,8%. Daarmee lag de groei van de werkgelegenheid in de Drechtsteden lager dan het landelijk gemiddelde (+6,6%). De groei in de Drechtsteden bleef ook iets achter bij die van de arbeidsmarktregio’s West-Brabant (+6,2%) en Rijnmond (+6,3%). Dit werd vooral veroorzaakt door een geringe groei van het aantal banen in de Drechtsteden in 2017.

8%

7,0% 7%

6,6% 6,3% 6,2% 5,8%

6%

5%

4,1% 3,9%

4%

3,6% 3,0%

3%

2,4% 2,2%

2%

1,6%

1,4%

1%

0%

Drechtsteden

Rijnmond

West-Brabant

Nederland

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden en LISA, bewerking OCD

21

Partner voor bestuur en beleid

Banenambitie 2030 Ontwikkeling banen Drechtsteden in relatie tot ambitie 2030 Voor 2030 is in de regionale Groeiagenda de ambitie gesteld om 30.000 banen aan de werkgelegenheid toe te voegen. Dat betekent dat de regio eind 2030 een werkgelegenheid van circa 158.000 banen moet bieden. Als we uitgaan van een gelijkmatige groei over de jaren t/m 2030, betekent dit een noodzakelijke toevoeging aan de werkgelegenheid van ca. 2.000 banen per jaar. Met de gerealiseerde groei van bijna 9.000 banen tussen 2016 en 2020 zitten we vooralsnog op koers om de ambitie te realiseren (fig. 2.8, tabel 2.6). De huidige coronacrisis kan echter grote gevolgen hebben voor de verdere ontwikkeling van de werkgelegenheid. Overigens gaat het niet alleen om de aantallen banen, maar is de kwaliteit van die banen en de match met de huidige en toekomstige beroepsbevolking evenzeer van belang.

Fig. 2.8 Ontwikkeling banen Drechtsteden in relatie tot de ambitie 2030 175.000

158.000 150.000 150.000

125.000

100.000

Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam

75.000

Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht

50.000

Zwijndrecht ambitie 2030

Tabel 2.6 Ontwikkeling banen per gemeente 2016 2017 2018 2019 2020 Dordrecht 54.766 55.583 56.164 58.380 59.575 Zwijndrecht 19.659 20.169 20.162 20.513 20.455 Papendrecht 13.723 14.778 14.549 14.991 15.055 Sliedrecht 14.906 14.926 15.095 14.901 14.794 Alblasserdam 8.645 8.814 8.866 9.096 9.027 Hendrik-Ido-Ambacht 8.235 8.322 8.557 8.806 9.293 Hardinxveld-Giessendam 7.898 8.041 8.212 8.500 8.568 Totaal 127.832 130.633 131.605 135.187 136.767

25.000

0

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden en Groeiagenda Drechtsteden 2030, bewerking OCD

22

Partner voor bestuur en beleid

Banen naar sector Ontwikkeling aantal banen Drechtsteden naar sector De sector ICT, financiële en zakelijke dienstverlening biedt met ruim 25.000 banen de meeste werkgelegenheid in de regio (fig. 2.9, tabel 2.7). De werkgelegenheid in deze sector groeide tussen 2016 en 2020 met +8,1%. Absoluut gezien kwamen er daarmee in deze sector iets meer dan 1.900 banen bij. De sterkste relatieve groei van de werkgelegenheid zien we in de sectoren Bouw (+12,9%) en Overheid & onderwijs (+11,5%). Binnen de sector Logistiek & groothandel bleef de werkgelegenheid tussen 2016 en 2020 ongeveer gelijk.

Fig 2.9 Ontwikkeling aantal banen Drechtsteden naar sector 2016-2020 (per 1 jan.) 23.506 24.276 25.412

ict, fin, zakelijk

20.127 20.966 22.080

zorg en welzijn

20.788 20.718 20.780

logistiek/groothandel

17.875 18.601 19.218

leisure/detailhandel

15.779 15.731 15.934

industrie

Tabel 2.7 Absoluut aantal banen per sector (per 1 jan.) 2016

2017

2018

2019

12.651 13.456 14.278

bouw

2020

Bouw 12.651 13.443 13.456 13.742 14.278 ICT, financiën, Zakelijk 23.506 24.015 24.276 25.204 25.412 Industrie 15.779 15.769 15.731 16.316 15.934 Leisure, detailhandel 17.875 18.204 18.601 18.972 19.218 Logistiek, groothandel 20.788 20.587 20.718 20.829 20.780 Overheid, onderwijs 11.850 12.402 12.290 12.823 13.211 Zorg & welzijn 20.127 20.789 20.966 21.567 22.080 5.424 5.567 5.734 5.854 Overig 5.256 Totaal 127.832 130.633 131.605 135.187 136.767

11.850 12.290 13.211

overheid, onderwijs

5.256 5.567 5854

overig

0

5000 2016

10000 2017

15000 2018

2019

20000

25000

30000

2020

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister MRDH/Drechtsteden

23

Partner voor bestuur en beleid

Maritieme sector in de Drechtsteden Een belangrijke, nationaal onderscheidende sector in de Drechtsteden is de maritieme sector. Het gaat dan met name om de maritieme maakindustrie, binnenvaart en het waterbouwcluster. De Drechtsteden maken onderdeel uit van de Maritime Delta, het gebied tussen Gorinchem en de Maasvlakte. In 2016 bevond 43% van de maritieme werkgelegenheid in Nederland zich in deze Maritime Delta. Dit betreft ca. 71.000 werkzame personen bij 5.165 maritieme vestigingen in de Maritime Delta-regio. In de Drechtsteden biedt het maritiem cluster werkgelegenheid aan ruim 10.000 personen.

Uit: Maritime Delta Monitor 2017

24

Partner voor bestuur en beleid

Maritieme sector in de Drechtsteden Waterbouw & binnenvaart

Fig. 2.10 Werkgelegenheid waterbouw Maritime Delta naar regio

De Drechtsteden spelen daarnaast met name een rol in de waterbouw en de binnenvaart. De Drechtsteden zijn traditioneel sterk gespecialiseerd in waterbouw (fig. 2.10). 40% van de werkgelegenheid in de waterbouw bevindt zich in de Drechtsteden. Van de binnenvaart bevindt 26% van de werkgelegenheid zich in de Drechtsteden (fig. 2.11).

Bron: Maritime Delta Monitor 2017

Fig. 2.11 Werkgelegenheid binnenvaart Maritime Delta naar regio Drechtsteden 26%

Rotterdam Werkendam

34%

Alblasserwaard-Vijfheerenlanden Regio Rotterdam (Capelle/Krimpen/Vlaardingen) Voorne-Putten

1% 4%

20% 4%

Delft 4%

7%

Overige Maritime Delta

Bron: Maritime Delta Monitor 2017

25

Partner voor bestuur en beleid

Pendel in de Drechtsteden 26

Partner voor bestuur en beleid

Locatie banen Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden

Fig. 2.12 Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden, dec. 2018* buiten provincie Zuid-Holland; 14%

Bijna drie op de tien inwoners van de Drechtsteden met een baan in loondienst (28%) zijn werkzaam in de eigen woongemeente (fig. 2.12). Nog eens 20% is werkzaam in een andere gemeente binnen de Drechtsteden. Dat betekent dat bijna de helft van de Drechtstedelingen met een baan in loondienst werkzaam is binnen de Drechtsteden. 38% werkt elders in de provincie ZuidHolland en 14% is buiten de eigen provincie werkzaam. In deze cijfers zijn de 13.331 zelfstandigen per 1-1-2019 niet meegenomen. Omdat zelfstandigen relatief vaak werkzaam zijn in de eigen woonomgeving, zal het aandeel Drechtstedelingen dat in de regio werkt waarschijnlijk nog wat hoger liggen.

eigen gemeente; 28%

* uitsluitend banen van werknemers, excl. zelfstandigen

Provincie ZuidHolland overig; 38% Drechtsteden overig; 20%

Bron: CBS

27

Partner voor bestuur en beleid

Locatie banen Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden Dordtenaren werken met 38% het vaakst in hun eigen woongemeente (tabel 2.8). Inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht werken met 15% het minst vaak in hun eigen woongemeente. Ambachters werken relatief vaak in de rest van de Drechtsteden (27%) of elders in de provincie Zuid-Holland (45%). Ook inwoners van Papendrecht (17%), Alblasserdam (19%) en Zwijndrecht (20%) werken relatief weinig binnen hun eigen woongemeente. Met 17% werken inwoners van HardinxveldGiessendam het vaakst buiten de provincie Zuid-Holland. Onder Alblasserdammers ligt het aandeel werknemers dat voor hun werk de provincie verlaat met 11% het laagst. * uitsluitend banen van werknemers, excl. zelfstandigen

Tabel 2.8 Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden naar woongemeente, dec. 2018* Eigen gemeente

Drechtsteden overig

Provincie ZuidHolland overig

Buiten provincie Zuid-Holland

Alblasserdam

19%

26%

44%

11%

Dordrecht

38%

11%

35%

16%

HardinxveldGiessendam

28%

21%

34%

17%

Hendrik-Ido-Ambacht

15%

27%

45%

14%

Papendrecht

17%

34%

36%

13%

Sliedrecht

29%

25%

33%

13%

Zwijndrecht

20%

24%

42%

13%

Totaal Drechtsteden

28%

20%

38%

14%

Bron: CBS

28

Partner voor bestuur en beleid

Woonplaats werknemers Locatie banen werknemers woonachtig in de Drechtsteden Omgekeerd is de helft van de werknemers met een baan in loondienst binnen de Drechtsteden (49%) ook woonachtig in de regio (fig. 2.13) 30% woont elders in de provincie Zuid-Holland en 21% is woonachtig buiten de provincie.

Fig. 2.13 Woonplaats werknemers werkzaam in de Drechtsteden, dec. 2018*

buiten provincie Zuid-Holland; 21%

Drechtsteden; 49%

* uitsluitend banen van werknemers, excl. zelfstandigen

Provincie ZuidHolland overig; 30%

Bron: CBS

29

Partner voor bestuur en beleid

WW & bijstand in de Drechtsteden 30

Partner voor bestuur en beleid

Ontwikkeling aantal WW-uitkeringen tussen januari 2018 en november 2020 In november 2020 telde de regio Drechtsteden 3.913 WWontvangers. Vanaf begin 2018 is het aantal WW-uitkeringen in alle Drechtstedengemeenten gedaald. Met de invoering van de eerste maatregelen om het coronavirus in te dammen, zagen we het aantal WW-uitkeringen in de hele regio snel oplopen. Na een zeer sterke stijging in april 2020 (+16,2%) vlakte de groei van het aantal WW-ontvangers steeds verder af. Vanaf augustus 2020 zien het aantal WWontvangers voor het eerst sinds februari van dit jaar weer dalen. Ook in november zette deze daling licht door (-1,1%).

WW-uitkeringen Fig. 2.14 Ontwikkeling aantal WW-uitkeringen per 1.000 inwoners per gemeente, jan. 2018 – nov. 2020 22 20 18

De Werkloosheidswet (WW) is een wet die werkloze werknemers -met voldoende arbeidsverleden en beschikbaar voor arbeid- een werkloosheidsuitkering biedt.

16

Dordrecht telt zowel absoluut als relatief de meeste WWontvangers in de regio (fig. 2.14, tabel 2.9). In november 2020 telde de gemeente Dordrecht 1.877 WW-ontvangers, wat neerkomt op 15,7 WW-uitkeringen per 1.000 inwoners. Hardinxveld-Giessendam telt zowel absoluut als relatief de minste WW-ontvangers. In november 2020 telde de gemeente Hardinxveld-Giessendam 124 WW-ontvangers, wat neerkomt op 6,8 WW-uitkeringen per 1.000 inwoners.

14 12 10 8

Tabel 2.9 Absoluut aantal WW-uitkeringen per gemeente 2019 Jan 255 2.002 149 346 427 263 664 4.106

Feb

2020 Juli

Nov

198 1.673 124 302 341 217 549

260 2.118 137 390 417 270 683

225 1.877 124 349 419 258 661

3.404

4.275

3.913

4

2018 J F M A M J J A S O N D 2019 J F M A M J J A S O N D 2020 J F M A M J J A S O N

Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal

2018 Jan 352 2.454 200 492 563 331 829 5.221

6

Alblasserdam

Dordrecht

Hardinxveld-Giessendam

Hendrik-Ido-Ambacht

Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

Bron: ArbeidsmarktInZicht/UWV, bewerking OCD

31

Partner voor bestuur en beleid

Ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen tussen januari 2018 en januari 2021 Begin januari 2021 verstrekten de gemeenten in de regio Drechtsteden gezamenlijk 6.411 bijstandsuitkeringen (fig. 2.15). Na een gestage daling van het aantal bijstandsuitkeringen in 2018 en 2019 zagen we het aantal uitkeringen vanaf maart 2020 -toen de eerste maatregelen om het coronavirus in te dammen werden ingevoerd- weer stijgen. In juli 2020 lag het aantal bijstandsuitkeringen in de regio weer ongeveer op het niveau van begin 2019. Na juli 2020 liep het aantal bijstandsuitkeringen weer iets terug, om per 1 januari 2021 weer licht te stijgen. De gemeente Dordrecht heeft met 3.661 bijstandsuitkeringen begin januari 2021 veruit de meeste bijstandsgerechtigden van de regio (tabel 2.10). Hardinxveld-Giessendam telt met 145 bijstandsuitkeringen de minste bijstandsgerechtigden van de regio.

Bijstandsuitkeringen absoluut Fig. 2.15 Ontwikkeling absoluut aantal bijstandsuitkeringen Drechtsteden, jan. 2018 – jan. 2021 (per begin van de maand) 7200

7000

6800

6.686

6600 6.456

6.430 6.372

6400

6.411

6.230 6200

Tabel 2.10 Absoluut aantal bijstandsuitkeringen per gemeente (per begin van de maand) Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal

2018 1 jan 316 3.885 148 321 495 467 1.054 6.686

2019 1 jan 309 3.754 136 320 464 424 1.049 6.456

2020 1 mrt 1 juli 311 338 3.526 3.700 133 146 302 325 431 472 405 440 960 1.009 6.068 6.430

2021 1 jan 318 3.661 145 330 469 453 1.035 6.411

6.068

6000

5800

5600 Bron: SDD

32

Partner voor bestuur en beleid

Bijstandsuitkeringen relatief Fig. 2.16 Ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners per gemeente, jan. 2019 – jan 2021 (per begin vd maand)

Wanneer we naar het aantal bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners kijken, valt op dat er duidelijke verschillen zijn tussen de gemeenten in de regio (fig. 2.16). De gemeente Dordrecht heeft met ca. 31 bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners zowel absoluut als relatief de meeste bijstandsklanten. De gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft met ca. 7,9 bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners de minste bijstandsklanten.

35,00

30,00

25,00

20,00

15,00

10,00

5,00

2019 J F M A M J J A S O N D 2020 J F M A M J J A S O N D 2021 J

Ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners per gemeente

Alblasserdam

Dordrecht

Hardinxveld-Giessendam

Hendrik-Ido-Ambacht

Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

Bron: SDD

33

Partner voor bestuur en beleid

Mbo & hoger onderwijs in de Drechtsteden 34

Partner voor bestuur en beleid

Mbo in de Drechtsteden Deelnemers mbo aan ROC Da Vinci College In 2019 stonden er 7.990 mbo-studenten ingeschreven aan het Dordtse ROC Da Vinci College (tabel 2.10). Dat waren er 455 minder dan in 2016. Het grootste deel van de ingeschreven mbo'ers volgt een BOL voltijd-opleiding (5.481 deelnemers; 69%). BOL staat voor Beroeps Opleidende Leerweg. BOL-deelnemers volgen het grootste deel van hun opleiding op school. In totaal 2.509 mbo'ers (31%) stonden ingeschreven als BBL-deelnemer. BBL staat voor Beroeps Begeleidende Leerweg, een combinatie van werken en leren waarbij deelnemers in dienst zijn van een erkend leerbedrijf.

Tabel 2.10 Deelnemers mbo aan ROC Da Vinci College 2016

2017

2018

2019

2.327

2.451

2.644

2.509

BOL deeltijd

4

-

-

-

BOL voltijd

6.114

5.940

5.606

5.481

Totaal

8.445

8.391

8.250

7.990

BBL

Bron: DUO

35

Partner voor bestuur en beleid

Mbo naar sector Verdeling deelnemers mbo naar sectoren

Fig. 2.17 Deelnemers mbo ROC Da Vinci College naar sector, 2019 Combinatie van sectoren; 6%

Het Da Vinci College biedt mbo-opleidingen in de sectoren Economie, Techniek en Zorg & welzijn. De instelling biedt geen opleidingen in de sector Groen. De deelnemers zijn evenredig over de aangeboden sectoren verdeeld. Een derde deel van de mbo'ers aan het ROC Da Vinci College volgt een opleiding in de sector Economie (32%), eveneens een derde deel in de sector Techniek (32%) en 30% in de sector Zorg & welzijn (fig. 2.17). De overige 6% van de mbodeelnemers volgt een opleiding in een combinatie van sectoren.

Economie; 32%

Zorg & welzijn; 30%

Techniek; 32%

Bron: DUO

36

Partner voor bestuur en beleid

Hoger onderwijs in de Drechtsteden Studenten hoger onderwijs Drechtsteden In 2019 volgden 461 studenten hoger onderwijs aan een onderwijsinstelling in de Drechtsteden (tabel 2.11). Sinds 2016 (315 studenten) is het aantal studenten hoger onderwijs aan een onderwijsinstelling in de Drechtsteden sterk gegroeid (+46%).

Vooral het aantal studenten dat de Associate Degree ‘Sociaal Werk in de Zorg’ volgt, groeide snel. In 2019 waren 88 studenten in opleiding voor deze Associate Degree aan de regionale vestiging van de Christelijke Hogeschool Ede. In 2016 volgden nog maar 25 studenten deze opleiding. Ook het aantal Bachelor-studenten in de Drechtsteden nam in de afgelopen jaren duidelijk toe. In 2019 volgden 373 studenten een Bachelor 'Leraar Basisonderwijs' aan de regionale vestiging van Hogeschool INHOLLAND. In 2016 waren dit nog 290 studenten. Van de Bachelor-studenten in 2019 studeerde 44% voltijds (163 studenten), 36% in deeltijd (136 studenten) en volgde 20% een duaal traject (74 studenten).

Tabel 2.11 Studenten hoger onderwijs Drechtsteden 2016

2017

2018

2019

Associate Degree 'Sociaal Werk in de Zorg' (duaal)

25

59

60

88

Bachelor 'Leraar Basisonderwijs' (deeltijd)

113

119

146

136

Bachelor 'Leraar Basisonderwijs' (duaal)

0

0

34

74

Bachelor 'Leraar Basisonderwijs' (voltijd)

177

176

170

163

Totaal studenten hoger onderwijs Drechtsteden

315

354

410

461

Bron: DUO

37

Partner voor bestuur en beleid

Opgave: Bereikbaarheid & Mobiliteit

Openbaar vervoer

Files

Partner voor bestuur en beleid

Terugdringen autovervoer Fig. 3.1 Aantal personenauto's particulieren per 1 jan. Aantal personenauto's particulieren Het aantal personenauto's in de Drechtsteden nam in het afgelopen jaar toe met bijna 3% vergelijkbaar aan de toename in Nederland.

Hoeveelheid verkeer in Kiltunnel gehalveerd door coronacrisis De hoeveelheid verkeer in de Kiltunnel is gehalveerd door de coronacrisis. Per etmaal komen er nog maar 8000 auto’s en motoren door. Dat meldt de provincie Zuid-Holland. De financiële gevolgen voor de tunnel zijn nog onduidelijk, doordat niet bekend is hoe lang het coronavirus zijn stempel nog op de wereld drukt. Gedeputeerde staten rekenen dat, als de huidige rust voortduurt tot half september, er 1,85 miljoen euro minder aan tol binnenkomt. Dat is geen probleem doordat de kosten van enkele afgeloste leningen wegvallen. Bron: provincie Zuid-Holland

120.000

100.000

Alblasserdam

80.000

Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht

60.000

Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht

40.000

20.000

0 2016

2017

2018

2019

2020

Bron: CBS

39

Partner voor bestuur en beleid

Aanpak congestie A15 & A16 Tabel 3.1 File top 50 in 2020 t/m 31 augustus Aanpak congestie snelwegen A15 en A16 Tot en met 31 augustus 2020 komen de regionale delen van de A15 2 keer en de A16 1 keer voor in de top 50 van files binnen Nederland. De totale filezwaarte van deze wegvakken halveerde bijna ten opzichte van 2018 gezien de Corona. Qua plaats in deze top 50 staan de wegdelen A16 tussen Moerdijkbrug en 's Gravendeel en de A15 tussen Sliedrecht Oost en Sliedrecht West onveranderd hoog.

Plaats in de top 50

Locatie van de file

Filezwaarte

17

A15 tussen Sliedrecht Oost en Sliedrecht West

67.019

20

A16 tussen Moerdijkbrug en 's Gravendeel

64.639

33

A15 tussen Sliedrecht West en Sliedrecht Oost

48.035

totaal

179.693

Locatie van de file

Filezwaarte

19

A16 tussen Moerdijkbrug en ‘s-Gravendeel

88.688

26

A15 tussen Sliedrecht Oost en Sliedrecht West

82.441

36

A15 tussen Sliedrecht West en Sliedrecht Oost

60.806

40

A15 tussen Papendrecht en Sliedrecht West

54.259

46

A15 tussen Gorinchem en Hardinxveld-Giessendam

50.891

totaal

337.085

Definitie filezwaarte Filezwaarte Is de gemiddelde filelengte maal de duur van de file. De jaarfilezwaarte wordt uitgedrukt in kilometerminuten per jaar. Deze rapportage bevat de totale filezwaarte over twaalf maanden. Een file is hierbij gedefinieerd als verkeer met een snelheid lager dan 50 km/uur over een afstand van tenminste 2 kilometer. De wegen in de top 50 kennen gemiddeld iedere werkdag twee files van een 1 tot 1,5 uur over tenminste 2 kilometer.

Bron: RWS

Tabel 3.2 File top 50 in 2018 Plaats in de top 50

Bron: RWS

40

Partner voor bestuur en beleid

Openbaar vervoer Aantal instappers in het openbaar vervoer Er zijn drie vormen van openbaar vervoer binnen de Drechtsteden, de trein, de bus en de waterbus. Het aantal in/uitstappers op de NS-stations in de Drechtsteden bedraagt in 2019 zo'n 31.440 (15.220 reizigers) per gemiddelde werkdag. In vergelijking met 2018 steeg het aantal met 1%, in Nederland was dat 3%. Daar komen de in/uitstappers van de Merwede Lingelijn nog bij. Bijna 5,6 miljoen instappers per jaar checken in bij het busvervoer binnen de gehele regio Drechtsteden, waarvan zo'n 24% bij de bushaltes bij Dordrecht centraal. Gemiddeld wordt door hen 10 kilometer afgelegd. Tussen 2018 en 2019 was er een toename van het aantal instappers met 2%.

De Waterbus De waterbus (lijnen 21 t/m 24) kende in geheel 2020 427.200 opstappers ten opzichte van 688.288 in 2019. Dat is een daling van 38%. Het Coronavirus zorgde voor deze zeer forse daling van opstappers.

Tabel 3.3 Aantallen, in- en uitstappende reizigers op de stations in de regio Drechtsteden (3 stations NS) Station

2016

2017

2018

2019

Dordrecht

24351

24351

24483

24647

Dordrecht-zuid Zwijndrecht Totaal

1076 5376 31258

1076 5376 30803

1111 5427 31021

1242 5551 31440

Nederland

2%

Bron: NS, gemiddelde werkdag

41

Partner voor bestuur en beleid

Fiets Fig. 3.2 Bezetting fietsenstallingen bij NS-stations Bezetting fietsenstallingen bij NS-stations De bezetting van de fietsenstallingen bij de treinstations nam tussen april 2018 en september 2018 toe, maar daalde weer in april 2019. In april 2019 waren er zo'n 3.626 plaatsen bezet ten opzichte van een totale capaciteit van 5.330 plaatsen. De bezettingsgraad is gemiddeld ongeveer tweederde. Bij vijf stations ligt de bezetting rond of boven 75%. Het gaat om: Dordrecht, Dordrecht Stadspolders, Baanhoek West, Sliedrecht en Boven Hardinxveld.

5000

4500

4000

3500 Boven Hardinxveld Hardinxveld-Giessendam

3000

Bij Blauwe Zoom is de bezetting nog laag.

Blauwe Zoom Sliedrecht

2500

Baanhoek west Stadspolders

2000

Dordrecht-zuid Dordrecht

1500

Zwijndrecht

Tabel. 3.4 Absoluut aantal fietsen op NS-stations 2018 Station

Apr

Sep

2019 Apr

Zwijndrecht Dordrecht Dordrecht-zuid Stadspolders Baanhoek west Sliedrecht Blauwe Zoom Hardinxveld-Giessendam Boven Hardinxveld

810 1.529 174 185 128 384 28 220 149

842 1.606 208 220 131 425 30 264 144

781 1.486 212 207 136 404 31 238 131

1000

500

0 apr'18

sept'18

apr'19

Bron: provincie Zuid Holland

42

Partner voor bestuur en beleid

Opgave: Energietransitie

Gasgebruik

Energie labels

Energie besparing

Elektrisch rijden

Partner voor bestuur en beleid

Stoppen met gebruik aardgas Fig. 4.1 Gemiddeld gasverbruik woningen in m3 Stoppen met het gebruik van aardgas In de Drechtsteden werd in 2019 per woning weer minder gas gebruikt dan in 2018 en in 2016. In Nederland was er een afname van 9,2%; in de Drechtsteden was dit -11,9%. De afname in de Drechtsteden komt door de aansluiting van woningen op het warmtenet. In Dordrecht zijn inmiddels 5.500 woonequivalenten aangesloten op het warmtenet Dordrecht. De levering van warmte aan openbare gebouwen is hierin meegerekend. Er zijn in Dordrecht ongeveer 2000 woningen aangesloten op het warmtenet. In Papendrecht is ruim 8% van de woningen op warmtenet aangesloten. Dat heeft direct effect op het gasverbruik dat in Papendrecht 7% lager is dan het gemiddelde in de Drechtsteden.

1400 1240 1170

1200

1180

1075

1000

800

600

Tabel 4.1 Gemiddeld gasverbruik woningen in m3 Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Drechtsteden Nederland

2016 1.200 1.210 1.330 1.240 1.110 1.210 1.270 1.220 1.300

2018 1.140 1.160 1.280 1.180 1.060 1.170 1.260 1.160 1.270

2019 1.080 1.060 1.180 1.080 1.000 1.090 1.120 1.075 1.180

400

200

0 Drechtsteden

Nederland 2016

2017

2018

2019

Bron: CBS

44

Partner voor bestuur en beleid

Inzetten op energiebesparing Fig. 4.2 Gemiddeld elektriciteitsverbruik woningen in Kwh Inzetten op het besparen van energie Het gemiddeld elektriciteitsverbruik van woningen is in de Drechtsteden iets lager dan het gemiddelde in Nederland.

3000

De daling komt door bijvoorbeeld de vervanging door energiezuinige verlichting en apparaten.

2000

1500

Tabel 4.2 Gemiddeld elektriciteitsverbruik woningen in Kwh 2016 2.940 2.730 3.050 3.190 3.000 2.680 2.870 2.850 2.910

2018 2.830 2.640 2.970 3.030 2.870 2.620 2.760 2.750 2.790

2730

2670

2500

Het elektriciteitsverbruik in huurwoningen is gemiddeld 22% lager dan gemiddeld. In koopwoningen ligt het juist 15% hoger. Dit verklaart ook verschillen in elektriciteitsverbruik tussen Hendrik Ido Ambacht waar meer koopwoningen staan en Sliedrecht en Dordrecht waar meer huurwoningen zijn.

Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Drechtsteden Nederland

2860

2790

Het verbruik daalde in Nederland met 6,2%; in de Drechtsteden met 6,3%.

1000

2019 2.740 2.560 2.840 2.950 2.800 2.540 2.690 2.670 2.730

500

0 Drechtsteden 2016

2017

2018

Nederland 2019

Bron: CBS

45

Partner voor bestuur en beleid

Energielabels Fig. 4.3 Energielabels van woningen in de Drechtsteden Energielabels van woningen Steeds meer woningen krijgen een geldig energielabel. In 2018 had 41% van de woningen een geldig energielabel. In 2019 was dit al 46,5%. Het energielabel voor woningen geeft met de klassen A (groen, zeer zuinig) tot en met G (rood, weinig zuinig) aan hoe energiezuinig een woning is. In Hendrik Ido Ambacjht waar relatief veel nieuwe woningen zijn, hebben veel woningen een groen label; in Zwijndrecht en Dordrecht is dat het minst het geval. Zwijndrecht heeft relatief veel woningen met een label E t/m G.

100,0%

12,9% 19,7%

24,2%

17,8%

19,9% 7,6%

27,6%

80,0%

A t/m A++

9,6%

B

37,4%

14,6%

16,5%

13,1%

11,9%

C

27,1%

13,3% 15,2% 60,0%

D

27,1%

23,1%

13,8%

26,2%

20,5%

E 32,6%

25,6%

29,2% 40,0%

F

19,2%

19,1%

21,1%

18,7%

18,8% G

20,0%

13,6%

9,3%

12,4%

7,6% 9,0% 0,0% A

15,0%

15,0% 12,2%

12,4% 5,5%

5,0%

11,2%

4,7%

5,1%

5,4%

D

HG

9,2% 10,4% 6,2%

6,4%

8,6%

6,8%

3,0%

4,2% 1,5%

5,1%

6,6%

5,0%

HIA

P

S

Z

Dr

Bron: RVO

46

Partner voor bestuur en beleid

Duurzame opwekking energie Fig. 4.4 Aandeel duurzaam opgewekte energie in Tj Duurzame opwekking van elektriciteit Energieneutraal betekent dat de hoeveelheid benodigde energie geheel duurzaam opgewekt wordt. Het is daarvoor niet alleen belangrijk dat er zuinig wordt omgegaan met energie en woningen goed geïsoleerd worden, maar tevens dat de hoeveelheid duurzaam opgewekte energie toeneemt. Als de duurzaam opgewekte energie vertienvoudigt en tegelijkertijd de benodigde energie met de helft daalt dan zijn de Drechtsteden in 2050 energieneutraal.

15.000

11.721 10.000

A

*Het gaat om hernieuwbare energie (biomassa, elektriciteit, warmte, verkeer en vervoer, zonnestroom, wind op land en zee).

D HG HIA 5.000

P S

Tabel 4.3 duurzame opwekking van elektriciteit

Z 1.194

Duurzaam opgewekte Totale energie in Tj energie in Tj 48 1.934 Alblasserdam 1.216 9.889 Dordrecht 82 1.751 Hardinxveld-Giessendam 68 1.596 Hendrik-Ido-Ambacht 82 2.150 Papendrecht 75 1.845 Sliedrecht 89 4.223 Zwijndrecht 1.662 23.390 Drechtsteden

Aandeel in 2018 2,5% 12,3% 4,7% 4,3% 3,8% 4,1% 2,1% 7,1%

ambitie 2050

0

Bron: RWS Klimaatmonitor; toelichting: de knik tussen 2016 en 2020 komt doordat dit jaarcijfers zijn en niet een vijfjaarsperiode. 47

Partner voor bestuur en beleid

Duurzame opwekking energie Fig. 4.5 Aandeel woningen met zonnepanelen duurzame opwekking van elektriciteit Het aantal woningen met zonnepanelen is tussen 2017 en 2019 bijna verdubbeld. Er zijn nu 10.171 woningen met zonnepanelen. Het aandeel woningen met zonnepanelen is in 2019 7,9%, dat is lager dan het Nederlands gemiddelde van 12,5%. In HardinxveldGiessendam en Hendrik Ido Ambacht is het aandeel woningen met zonnepanelen het grootst, met name door investeringen van de corporaties; in Dordrecht en Zwijndrecht het laagst.

14% 12% 10% 8% 6%

Tabel 4.4 Aantal woningen met zonnepanelen

Alblasserdam Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Drechtsteden Nederland

2017 341 1.736 439 584 642 636 739 5.117

2019 606 3.223 1435 1406 1141 982 1378 10.171

Aandeel in 2019 7,3 5,9 20,0 11,5 8,0 8,9 6,8 7,9 12,5

4% 2% 0% 2017

2019 Drechtsteden

Nederland

Bron: Klimaatmonitor 48

Partner voor bestuur en beleid

Stoppen gebruik benzine en diesel Aantal geregistreerde elektrische personenauto’s

Fig. 4.6 Aantal geregistreerde elektrische personenauto’s (FEV en PHEV)* 4.000 3.500

Het aantal in Drechtsteden geregistreerde elektrische personenauto's nam in 2018 met bijna 1.100 toe, van 2.220 naar 3.307. Een deel daarvan heeft te maken met lease-auto's. Dat verklaart het relatief grote aantal in Dordrecht. *Toelichting: FEV=Full Electric Vehicle PHEV=Plug-in Hybrid Electric Vehicle

Alblasserdam

3.000

Dordrecht

2.500

Hardinxveld-Giessendam 2.000

Hendrik Ido Ambacht

1.500

Papendrecht Sliedrecht

1.000

Zwijndrecht

500 0 2016

Aantal geregistreerde laadpalen Ook het aantal laadpalen (semi) publieke laadpunten voor elektrische auto's nam toe. Er zijn nu bijna 1000 van deze laadpunten in de Drechtsteden.

2017

2018

2019

Fig. 4.7 Aantal geregistreerde laadpalen 1.500

Alblasserdam 1.000

Dordrecht Hardinxveld-Giessendam Hendrik Ido Ambacht Papendrecht

500

Sliedrecht Zwijndrecht

0 2016

2017

2018

2019

Bron: Ecomovement, RDW, Klimaatmonitor

49

Partner voor bestuur en beleid

Spoorzone 50

Partner voor bestuur en beleid

Kenmerken spoorzone De ambitie van het spotlightproject spoorzone ligt met name op gebied van het wonen (plus 6000-9000 woningen), economie (moderne stedelijke vestigingslocatie voor kantoren, innovatieve cowerklocaties, commerciële voorzieningen en horeca) en bereikbaarheid (het opwaarderen van de bestaande stations en hun omgeving tot inclusieve, toegankelijke en voetgangersvriendelijke plek en bestemming, centraal in een herontwikkelde Spoorzone). De vier deelgebieden hebben ieder een eigen karakteristiek. Het stationsgebied Dordrecht vormt een mix van kantoren en wonen. Bij het Leerpark/ Gezondheidspark en station Dordrecht-zuid zijn gezondheidszorg, onderwijs en wonen belangrijke functies. Stationsgebied Zwijndrecht en Amstelwijck/Wilgenwende laten een mix zien tussen kleinschalige kantoorfunctie en wonen.

Bijeenkomsten Gezondheidszorg Onderwijs Industrie Kantoor Winkel wonen Totaal

Station Zuid 7 45

10 41 143 34 333 606

55 15 31 3 79 235

5 23 80 135

Station Zwijndrecht 13

7% 4% 5%

bijeenkomsten gezondheidszorg

6%

industrie kantoor

Tabel 5.1 Huidige functies (oppervlakte * 1000 m2) Amstelwijck/ Wilgenwende 27

Fig. 5.1 functies spoorzone

onderwijs

De tabel geeft de nulsituatie anno 2020 voor het spoorzoneproject (exclusief oppervlakte sport 30 en logiesfunctie 7). Daar staan nu 4.615 woningen in het Dordtse deel en 3.018 in het Zwijndrechtse deel.

Station Dordrecht 43 2

Huidige functies spoorzone

56%

winkels

17%

wonen

5%

5

Totaal 90 52

4 22 31 33 246 354

69 83 228 70 738 1330

Bron: BAG, kaart uit Ambitiedocument 2019, p 12, voor Zwijndrecht aangevuld met woongebied bij winkelcentrum Noord 51

Partner voor bestuur en beleid

Over deze monitor Monitor Groeiagenda

Signalen doorgeven? Wilt u tips of informatie doorgeven of heeft u misschien een vraag over de monitor? Neem dan gerust contact op ons door te bellen naar 078 770 3905 of te mailen naar ocd@drechtsteden.nl.

Over het OCD Partner voor bestuur en beleid! Dat wil het OCD zijn voor haar opdrachtgevers in de Drechtsteden en daarbuiten. Wij bieden ondersteuning op maat met onderzoek, advies en informatie. Zodat beleid optimaal ontwikkeld, uitgevoerd en waar nodig bijgesteld kan worden. Meer weten? Bezoek onze website!

52

Partner voor bestuur en beleid

Onze partners & bronnen

53

Partner voor bestuur en beleid

Colofon Monitor Groeiagenda Onderzoekcentrum Drechtsteden 28 januari 2021 No. 1.0 Industrieweg 11 3361 HJ Sliedrecht Postbus 619 3300 AP Dordrecht Telefoon 078 770 3905 Website onderzoekcentrumdrechtsteden.nl

Partner voor bestuur en beleid 54