Bijlage 1 - JOGG-Plan van Aanpak 2022-2026 gemeente Alblasserdam.pdf

26

Bijlage 1. Monitoring & Evaluatie matrix 1. Meer dan de helft van de 7 basisscholen doen mee aan Daily Mile in 2026 2. Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat een fruit-en/of groentebeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen 3. Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat een waterdrinkbeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen 4. Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat werkt aan het thema mediawijsheid is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen Evaluatie vragen Wat wil je weten?

Bewijs Wat kan gemeten worden om vast te stellen of een verandering heeft plaats gevonden? Wat zijn de indicatoren?

Data verzameling Methoden om informatie te verzamele n? Meetinstrumenten voor dataverza meling

Doelgro ep Bij wie/waa r haal je je informa tie vandaan ? Steekpro ef bepaling -selectie

Tijd Wanneer ga je je data verzamel en?

Begrijpen en gebruiken van de informatie Data analyse Disseminatie Wie, /rapporteren hoe Wie maakt het Data rapport, hoe en interpretatie naar wie wordt Wie, het verspreid hoe

27

Welke scholen werken met de Daily Mile

Welke scholen hebben een fruit-en/of groentebelei d Welke scholen hebben een waterdrinkbe leid

Welke scholen werken met het thema mediawijshei d

Het aantal basisscholen dat in 2022 nog niet met de Daily Mile werkte en in 2026 wel met de Daily Mile werkte. Het aantal bassischolen dat in 2022 nog niet een fruit-en/of groentebeleid hebben en dat wel hebben in 2026 Het aantal bassischolen dat in 2022 nog niet een waterdrinkbeleid hebben en dat wel hebben in 2026 Het aantal bassischolen dat in 2022 nog niet met het thema mediawijsheid werken en dat wel doen in 2026

Mondeling navragen bij de scholen

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij de scholen

Schooldirecteur EU-schoolfruit en groente

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij de scholen

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij de scholen

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Lijst EU schoolfruiten groente opvragen

1. Het aantal kinderopvanglocaties in Alblasserdam dat een fruit-en/of groentebeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen 28 2. Het aantal kinderopvanglocaties in Alblasserdam dat een waterdrinkbeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen. 3. Het aantal kinderopvangen die activiteiten organiseren tijdens de Media Ukkie Dagen is in 2026 ten opzichte van 2021 toegenomen. Evaluatie vragen

Bewijs

Wat wil je weten?

Wat kan gemeten worden om vast te stellen of een verandering heeft plaats gevonden? Wat zijn de indicatoren?

Data verzameling Metho den om inform atie te verzam elen? Meetinstrumen ten voor dataver zameli ng

Doelgroep Bij wie/waar haal je je informatie vandaan? Steekproef -bepaling -selectie

Tijd W a n n e er g a je je d at a v er za m el e n ?

Begrijpen en gebruiken van de informatie Data analyse Disseminatie Wie, /rapporteren hoe Wie maakt het Data rapport, hoe en interpretatie naar wie wordt Wie, het verspreid hoe

Het aantal kinderopvanglocati es dat in 2022 nog niet een fruit-en/of groentebeleid hebben en in 2026 wel een fruit-en/of groentebeleid hebben

Mondeling navragen bij de locatiemanagers

locatiemanager

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Welke kinderopvanglocati es in Alblasserdam hebben een waterdrinkbeleid

Het aantal kinderopvanglocati es dat in 2022 nog niet een waterdrinkbeleid hebben en in 2026 wel een waterdrinkbeleid hebben

Mondeling navragen bij de locatiemanagers

locatiemanager

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Welke kinderopvangen organiseren activiteiten tijdens de Media Ukkie Dagen

Het aantal kinderopvanglocati es dat in 2022 nog niet activiteiten uitvoerden tijdens media ukkie dagen en hebben in 2026 wel activiteiten uitgevoerd tijdens de media ukkie dagen

Mondeling navragen bij de locatiemanagers

locatiemanager

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Welke kinderopvanglocati es in Alblasserdam hebben een fruiten/of groentebeleid

1. 2. 3. 4. 5.

Twee sportverenigingen zijn integraal aan de slag met de thema's alcohol en/of roken Het aantal (gemeentelijke) sportverenigingen/-sportaccommodaties in Alblasserdam met een gezondere sportkantine is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen 29 Organisatoren van sportevenementen gericht op kinderen in Alblasserdam worden gestimuleerd om gezonde voeding en water aan te bieden tijdens hun sportevenement. Het aantal openbare watertappunten is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen Omgevingsvisie met accent Fit en Groen in de polder sluit aan op de JOGG-aanpak en versterkt de JOGG-aanpak.

Evaluatie vragen

Bewijs

Wat wil je weten?

Wat kan gemeten worden om vast te stellen of een verandering heeft plaats gevonden? Wat zijn de indicatoren?

Welke sportvereniging werkt integraal met het thema alcohol en/of roken

Welke sportverenigin g/accodomatie heeft een gezonde sportkantine

Wordt gezonde

Data verzameling Metho den om inform atie te verzam elen? Meetinstrumen ten voor dataver zameli ng

Doelgroep Bij wie/waar haal je je informatie vandaan? Steekproef -bepaling -selectie

Tijd W a n n e er g a je je d at a v er za m el e n ?

Mondeling navragen bij de sportvereniging en nalevingsonderz oek van GGD ZHZ

Bestuurder sportverenigin g

het aantal sportverenigin gen/accommo daties die in 2022 geen gezonde sportkantine hebben en in 2026 wel een gezonde sportkantine hebben (in termen van challenges teamfit)

Vragenlijst teamfit

Bestuurder sportverenigin g

2022 t/m 2026

Het aantal evenementen die in 2022 gezonde

Mondeling contact met de organisatie

De contactpersoo n van de organisatie

2022 t/m 2026

Het aantal sportverenigingen die in 2022 nog niet integraal werkte met het thema alcohol en/of roken en in 2026 wel werken met dit thema

2022 t/m 2026

Begrijpen en gebruiken van de informatie Data analyse Disseminatie Wie, /rapporteren hoe Wie maakt het Data rapport, hoe en interpretatie naar wie wordt Wie, het verspreid hoe

JOGGregisseur/buurtsportco ach Bureau objectief (vanuit GGD zhz nalevingsonde rzoek) Team fit

Beleidsam btenaar sport/volk sgezondh

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

JOGGregisseur presenteert resultaten

30

1. 2. 3.

In 2026 is op meerdere basisscholen aan ouders voorlichting gegeven over gezonde voeding, roken en alcohol Het aantal scholen waar kinderen uit groep 7/8 én hun ouders voorlichting krijgen over ‘de eerste mobiel’, verantwoord media gebruik en reclames is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen 31gezonde Het aantal activiteiten voor ouders van 0 t/m 12 jarigen gericht op het versterken van opvoedvaardigheden m.b.t. leefstijl is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

Evaluatie vragen

Bewijs

Wat wil je weten?

Wat kan gemeten worden om vast te stellen of een verandering heeft plaats gevonden? Wat zijn de indicatoren?

Welke school geeft voorlichting aan ouders over gezonde voeding, roken en alcohol

Welke school geeft voorlichting aan ouders over 'krijgen' eerste mobiel, verantwoord mediagebruik en reclames

Welke activiteiten voor ouders van 012 jarigen gericht op het versterken van opvoedvaardighede n m.b.t. gezonde leefstijl worden er uitgevoerd

Het aantal scholen die in 2022 nog geen voorlichting verzorgden aan ouders over gezonde voeding, roken en alcohol en in 2026 wel voorlichting verzorgen aan ouders Het aantal scholen die in 2022 nog geen voorlichting verzorgden aan ouders over 'krijgen' eerste mobiel, verantwoord mediagebruik en reclames en in 2026 wel voorlichting verzorgen aan ouders Aantal activiteiten voor ouders van 0 t/m 12 jarigen gericht op het versterken van opvoedvaardighede n m.b.t. gezonde leefstijl die in 2022 zijn uitgevoerd en het aantal activiteiten die in

Data verzameling Metho den om inform atie te verzam elen? Meetinstrumen ten voor dataver zameli ng

Doelgroep Bij wie/waar haal je je informatie vandaan? Steekproef -bepaling -selectie

Tijd W a n n e er g a je je d at a v er za m el e n ?

Begrijpen en gebruiken van de informatie Data analyse Disseminatie Wie, /rapporteren hoe Wie maakt het Data rapport, hoe en interpretatie naar wie wordt Wie, het verspreid hoe

Mondeling navragen bij de schooldirecteur

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij de schooldirecteur

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij CJG

Contactpersoon CJG

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

32

Bijlage 2. Plan van aanpak 2022-2023

Plan 2022-2023 Achtergrondinformatie De eerste helft van het jaar 2022 is gebruikt om een plan van aanpak te schrijven, de partners van gemeente Alblasserdam en de ambtenaren binnen het gemeentehuis op de hoogte te stellen van de JOGG-aanpak en een startbijeenkomst JOGG voor alle betrokkenen te organiseren. De uitvoering van het plan van aanpak start september 2022. In dit kortbondige plan kunt u de beoogde doelstellingen voor het jaar 2022 en het jaar 2023 vinden en wat er nodig is om deze doelstellingen te behalen. Deze doelstellingen zijn aan de hand van de uiteindelijke doelstellingen (zie Plan van aanpak 20222025) geformuleerd. De doelgroepen waarbij het meeste winst valt te behalen worden als eerste benaderd, namelijk de scholen en de sportverenigingen. Wanneer een JOGG-gerelateerde ambitie of activiteit bij een andere doelgroep wordt opgemerkt, sluiten we ook aan. Er wordt gewerkt vanuit de visie dat we met de JOGG-aanpak aansluiten bij gemotiveerde partners en hun ambities. Zij zijn de bepalende factor voor het succes van de JOGG-aanpak. Zij moeten het uiteindelijk namelijk doen, en wij (JOGG-regisseur en beleidsambtenaar volksgezondheid) ondersteunen hen hierin. (proces) Doelstellingen 2022-2023

33

Scholen 1. Op iedere basisschool heeft er een inventarisatiegesprek plaatsgevonden waarin afspraken worden gemaakt hoe de basisschool op gezondheid gaat inzetten aankomende jaren (2022-2025). 2. Op iedere basisschool wordt twee keer de MQ-scan afgenomen in het schooljaar 20222023. 3. Met iedere basisschool worden de MQ-scan resultaten besproken door o.a. de sport- en beweegdocent en aan de hand van de resultaten worden beweegactiviteiten op school ingericht voor het schooljaar 2022-2023. 4. Iedere basisschool stimuleert ouders om het broodtrommeltje gezond te vullen a.d.h.v. broodtrommelboekje 'Trommel zonder rommel' in de back-to-school week (begin september 2022). 5. Iedere basisschool wordt op de hoogte gesteld van de Gezonde School subsidies 10 gedurende het schooljaar 2022-2023. Sportverenigingen 1. Met iedere sportverenigingen heeft er een inventarisatiegesprek plaatsgevonden voor met TeamFit11 voor maart 2023 waarin afspraken worden gemaakt hoe de sportverenigingen op gezondheid gaan inzetten aankomende jaren Overige 1. Een sociale kaart van Alblasserdam wordt gemaakt waarin de kerntaken van iedere JOGG- partner zichtbaar is en de activiteiten voor medio 2023. Activiteiten en werkwijze 2022-2023 Met iedere school wordt een kennismakingsgesprek ingepland vanaf september 2022.

Het idee is om de kennismakingsgesprekken van de wethouder volksgezondheid met de basisscholen te koppelen aan de JOGG inventarisatiegesprek. Dit betekent dat de JOGG-regisseur samen met de wethouder Volksgezondheid vanaf september de bassischolen langs gaan. Voorafgaand de gesprekken stuurt de JOGG-regisseur de gestelde doelstellingen op en de eventuele activiteiten die een basisschool kan uitvoeren. Zodoende is iedere school voorbereid op het gesprek. Ervan uitgaande dat niet iedere basisschool is voorbereid en/of dat andere scholen meer tijd nodig hebben, maakt de JOGG-regisseur nog een andere afspraak met de basisschool. Deze afspraak kan gebruikt worden om meer informatie te geven en om afspraken vast te leggen. Alle gesprekken worden geëvalueerd met de beleidsambtenaar volksgezondheid en er wordt gekeken hoe we de scholen verder kunnen ondersteunen en stimuleren als het gaat om gezondheid binnen de scholen. De scholen gaan aan de slag op basis van de gemaakte afspraken. De JOGG-regisseur houdt contact met de scholen en ondersteund waar nodig is. Daarnaast wordt het volgende opgepakt - Wordt een (telefonische)afspraak gemaakt met vakleerkracht bewegingsonderwijs Branko. Hoe de MQ-scan metingen zijn verlopen en het vervolg ervan, zijn de belangrijke onderwerpen voor dit gesprek.

- Zodra de inschrijfdatum voor een bepaalde subsidie bekend is, worden de scholen via mail geïnformeerd o.a. EU-schoolfruit- en groente, Jong Leren Eten, ondersteuningsaanbod gezonde school, specialist sportieve & gezonde school, 11 JOGG-teamfit helpt om de sportomgeving gezonder te maken. De coaches geven kosteloos advies aan de sportverenigingen. 10

34

-

Naar iedere basisschool, behalve de schalm12, wordt het broodtrommelbroekje opgestuurd. De scholen geven deze mee aan de kinderen, zodat het boekje terecht komt bij de ouders. De JOGG-regisseur zal bij iedere basisschool navraag doen hoe het broodtrommelboekje is ontvangen.

Sportverenigingen Ook met iedere sportvereniging wordt een inventarisatiegesprek ingepland. De buurtsportcoach neemt contact op met de sportvereniging om een gesprek in te plannen. Tijdens dit gesprek worden we versterkt door een JOGG-TeamFit coach die meer kan vertellen over hoe je een gezonde sportomgeving creëert. Indien de sportvereniging openstaat om aan de slag te gaan met een gezondere sportomgeving, worden er afspraken gemaakt met de desbetreffende sportvereniging. Deze afspraken worden vervolgens nog op de mail gezet door de JOGG-regisseur. Ook deze resultaten van de gesprekken worden doorgenomen met de beleidsambtenaar Volksgezondheid. Iedere sportvereniging kan advies vragen aan de JOGG-regisseur. Mochten er meerdere sportverenigingen aan de slag willen gaan, dan kan er eventueel een ondersteunde partij ingeschakeld worden. Denk bijvoorbeeld aan bureau Leefstijl die eerder sportkantines heeft begeleid in het gezonder maken van hun kantineaanbod. Overige Tijdens de startbijeenkomst JOGG van 17 mei kwam sterk de behoefte naar voren van het hebben van een sociale kaart in Alblasserdam. Er wordt veel gedaan door organisaties, verenigingen en stichtingen, maar vaak is het aanbod niet bekend voor een andere partij. Bijvoorbeeld, een sportvereniging merkt op dat een bepaalde lid de contributie niet meer kan betalen.

De sportvereniging probeert het intern op te lossen en dit kost veel tijd en moeite voor een vrijwilliger. De gemeente heeft hier een aparte regeling voor en kon gelijk inspringen en helpen. Helaas wist de sportvereniging hier niet vanaf, en heeft de vrijwilliger veel tijd verloren aan het oplossen van het probleem. Wellicht ook zonder oplossing.. Op dit moment is Het Brughuis aan het kijken naar een sociale kaart. Het idee is om aan te haken met de JOGG-aanpak. Beleidsmedewerker volksgezondheid heeft aangegeven om op te halen bij het Brughuis hoe ver ze zijn. Vanuit hier kunnen we kijken hoe we kunnen ondersteunen in dit proces.

12

De schalm heeft aangegeven dat ze het boekje liever digitaal ontvangen wegens milieuredenen.

35

36

Bijlage 3. Onderzoek sociale leefomgeving en levensstijl kinderen

How can the social environment be used to achieve healthier lifestyles for children aged 4-12? Master’s thesis Sociology 2021 – 2022 Abstract Recente nieuwsberichten brengen aan het licht dat de sociale leefomgevingen en leefstijlen van kinderen verbetering nodig hebben. Deze scriptie richt zich op de buurt, de aanwezigheid van leeftijdsgenootjes, media opvoeding, en vrije tijdsbesteding als onderdelen van de sociale leefomgeving van kinderen. De verwachting is dat de sociale leefomgeving een relatie heeft met de leefstijlen van kinderen, daarom is het doel van deze scriptie om de vraag te beantwoorden of het verbeteren van de sociale leefomgeving van kinderen ook de leefstijlen van kinderen in de leeftijd 4-12 jaar gezonder kan maken. Dit wordt in deze scriptie onderzocht door middel van een zogenaamde mixed-methods aanpak. Dit houdt in dat het onderzoek zowel een kwantitatief als een kwalitatief onderdeel bevat. Voor het kwantitatieve onderdeel is de dataset Kindmonitor 2017 gebruikt, dit is geanalyseerd met behulp van het programma SPSS. Het kwalitatieve onderdeel bevat interviews met de ouders van kinderen in de leeftijd 4-12 jaar in Alblasserdam. Aangezien de resultaten van deze interviews verrassend positief waren, zijn er ook nog aanvullende interviews afgenomen met professionals uit Alblasserdam die veel met deze doelgroep werken.

De resultaten van dit onderzoek impliceren dat over het algemeen een gezonde sociale leefomgeving voor kinderen gerelateerd is aan een gezondere levensstijl. Daarnaast is elk aspect van de sociale leefomgeving ten minste gerelateerd aan één aspect van de levensstijl. Concluderend laat dit onderzoek zien dat een gezonde sociale leefomgeving zeker kan bijdragen aan een gezondere levensstijl voor kinderen. Echter, dit onderzoek laat ook zien dat, ondanks dat de gemiddelde staat van de sociale leefomgevingen en levensstijlen van kinderen voldoende is, er ook onderdelen zijn die verbeterd kunnen worden. Dit geld vooral voor kinderen die kwetsbaar zijn, in de breedste zin van het woord. Daarom is het advies voor beleidsmakers om te

37

focussen op kwetsbare kinderen, omdat zij lager dan gemiddeld scoren op beide variabelen. Hierin zou de focus moeten liggen op de vrijetijdsbestedingen en het contact met leeftijdsgenootjes voor deze kinderen. Deze beiden aspecten kunnen wellicht verholpen worden door mogelijkheden te bieden voor kinderen om te sporten in groepsverband. Key words: Children, Healthy lifestyles, Social environment. J.L. Koutstaal (6439012) Supervisor: Mathijs Kros Second assessor: Marleen Damman Date of Submission: 22nd of June 2022

Table of contents

............................................................................................................................................................................... 1 JOGG-Aanpak Alblasserdam...................................................................................................................................1 Plan van aanpak 2022-2026....................................................................................................................................1 Samen voor een gezonde jeugd, gezonde toekomst in Alblasserdam................................................................6 Landelijke aanpak overgewicht..........................................................................................................................7 Gezondheidsakkoord Alblasserdam naar JOGG-aanpak.....................................................................................7 2. Gezondheidscijfers.............................................................................................................................................8 2.1 Gezondheidscijfers van Alblasserdam..........................................................................................................9 2.2 Doelgroep en keuze thema's......................................................................................................................11 3.

Doelstellingen...................................................................................................................................................12 4. Speerpunten en uitvoeringsplan......................................................................................................................16 4.1 Samenhang tussen activiteiten...................................................................................................................16 4.2 Uitvoeringsplan.......................................................................................................................................... 17 5.

Draagvlak en JOGG-werknet.............................................................................................................................22 5.1 politiek-bestuurlijk draagvlak.....................................................................................................................23 5.2 publieke- en private samenwerking............................................................................................................23 5.3 Verbinding preventie- en zorg....................................................................................................................24 5.4 Gedeeld eigenaarschap..............................................................................................................................24 5.5 JOGG-werknet............................................................................................................................................ 24 6 Communicatie................................................................................................................................................... 24 Data verzameling...........................................................................................................................

26 Begrijpen en gebruiken van de informatie.....................................................................................26 Tijd....................................................................................................................................................................26 Data analyse.....................................................................................................................................................26

38

Data interpretatie.............................................................................................................................................26 Disseminatie /rapporteren............................................................................................................. 26 Welke scholen werken met de Daily Mile......................................................................................27 Welke scholen hebben een fruit-en/of groentebeleid.....................................................................27 Welke scholen hebben een waterdrinkbeleid................................................................................27 Welke scholen werken met het thema mediawijsheid...................................................................27 Data verzameling...........................................................................................................................

28 Begrijpen en gebruiken van de informatie.....................................................................................28 Tijd....................................................................................................................................................................28 Data analyse.....................................................................................................................................................28 Data interpretatie.............................................................................................................................................28 Disseminatie /rapporteren............................................................................................................. 28 2023 tot 2026...................................................................................................................................................28 JOGG-regisseur.................................................................................................................................................28 Welke kinderopvanglocaties in Alblasserdam hebben een waterdrinkbeleid.................................28 Data verzameling...........................................................................................................................

29 Begrijpen en gebruiken van de informatie.....................................................................................29 Tijd....................................................................................................................................................................29 Data analyse.....................................................................................................................................................29 Data interpretatie.............................................................................................................................................29 Disseminatie /rapporteren.............................................................................................................

29 2022 t/m 2026..................................................................................................................................................29 JOGG-regisseur- /buurtsportcoach...................................................................................................................29 Bureau objectief (vanuit GGD zhz nalevingsonderzoek)...................................................................................29 2022 t/m 2026..................................................................................................................................................29 Team fit............................................................................................................................................................

29 2022 t/m 2026..................................................................................................................................................29 Beleidsambtenaar sport/volksgezondheid.......................................................................................................29 2022 t/m 2026..................................................................................................................................................29 Beleidsambtenaar volksgezondheid.................................................................................................................29 2022 t/m 2026..................................................................................................................................................29 Beleidsambtenaar volksgezondheid.................................................................................................................29 Data verzameling...........................................................................................................................

31 Begrijpen en gebruiken van de informatie.....................................................................................31 Tijd....................................................................................................................................................................31 Data analyse.....................................................................................................................................................31 Data interpretatie.............................................................................................................................................31 Disseminatie /rapporteren............................................................................................................. 31 Welke school geeft voorlichting aan ouders over gezonde voeding, roken en alcohol..................31 Welke school geeft voorlichting aan ouders over 'krijgen' eerste mobiel, verantwoord mediagebruik en reclames............................................................................................................ 31

39

Welke activiteiten voor ouders van 0-12 jarigen gericht op het versterken van opvoedvaardigheden m.b.t. gezonde leefstijl worden er uitgevoerd..............................................31 Bijlage 3. Onderzoek sociale leefomgeving en levensstijl kinderen...............................................36 Foreword..............................................................................................................................................................40 Ethical Statement.................................................................................................................................................41 Introduction......................................................................................................................................................... 41 Scope................................................................................................................................................................42 Existing literature.............................................................................................................................................

43 The gap in the literature...................................................................................................................................43 Research questions...........................................................................................................................................44 Relevance......................................................................................................................................................... 44 Municipality of Alblasserdam...........................................................................................................................45 Research design................................................................................................................................................45 Theory..................................................................................................................................................................

46 Healthy social environments............................................................................................................................46 Healthy lifestyles..............................................................................................................................................46 Healthy social environments and healthy lifestyles..........................................................................................47 Presence of peers......................................................................................................................... 48 Neighborhood................................................................................................................................ 50 Media education............................................................................................................................ 51 Leisure........................................................................................................................................... 52 Methodology........................................................................................................................................................54 Dataset ...........................................................................................................................................................

54 Measures..........................................................................................................................................................55 Healthy lifestyle............................................................................................................................. 55 Social environment........................................................................................................................ 55 Control variables............................................................................................................................ 57 Analyses............................................................................................................................................................57 Ethical considerations.......................................................................................................................................58 Qualitative methods.............................................................................................................................................60 Interviews with parents....................................................................................................................................60 Selection and recruitment .............................................................................................................

60 Data collection............................................................................................................................... 61 Experts interviews............................................................................................................................................61 Selection and recruitment.............................................................................................................. 61 Data collection............................................................................................................................... 62 Analyses............................................................................................................................................................62 Reliability and validity.......................................................................................................................................62 Ethical considerations.......................................................................................................................................63 Results..................................................................................................................................................................

63 Quantitative results..............................................................................................................................................63

40

State of the social environment and healthy lifestyles.....................................................................................64 Healthy lifestyle and presence of peers............................................................................................................65 Healthy lifestyle and neighborhood.................................................................................................................66 Healthy lifestyle and media education.............................................................................................................66 Healthy lifestyle and leisure.............................................................................................................................67 Qualitative results................................................................................................................................................ 70 Interviews with parents....................................................................................................................................70 Healthy lifestyles............................................................................................................................ 70 Social environment........................................................................................................................

70 Healthy lifestyle and social environment........................................................................................ 71 Role of the municipality................................................................................................................. 71 Differences and similarities............................................................................................................ 72 Expert interviews..............................................................................................................................................73 Healthy lifestyles............................................................................................................................ 73 Social environments...................................................................................................................... 73 Greenery....................................................................................................................................... 74 Role of the municipality.................................................................................................................

74 Conclusion............................................................................................................................................................74 Discussion.............................................................................................................................................................76 Implications......................................................................................................................................................76 Limitations........................................................................................................................................................77 Suggestions for future research........................................................................................................................77 Policy advice.........................................................................................................................................................78 References............................................................................................................................................................80 Appendices...........................................................................................................................................................85 Appendix 1.

Information letter.........................................................................................................................85 Appendix 2. Informed consent.........................................................................................................................87 Appendix 3. Interview questions......................................................................................................................88 Appendix 4........................................................................................................................................................92 Appendix 5........................................................................................................................................................93 Appendix 6........................................................................................................................................................94 Appendix 7........................................................................................................................................................94 Appendix 8........................................................................................................................................................96 Appendix

9........................................................................................................................................................98

Foreword Before you lies the Master’s thesis about the relationship between the social environments and healthy lifestyles of children aged 4-12. This study has been written in the context of graduating from the Master’s program ‘Sociology: Contemporary Social Problems’ at Utrecht University. This research was undertaken at the request of the municipality of Alblasserdam,

41

where I did my internship for the past 5 months. Next to conducting this research, I have spent my time working together with the team ‘social development’, where I got the chance to learn a lot about the organization and the corresponding work and where I got to develop myself into a professional in the field of policy advice. I would like to thank my thesis supervisor Mathijs Kros for the guidance and support during this process. Additionally, I would like to thank my internship supervisors Laure Ter Stege and Sjors Hendriks, for helping me content-wise in writing my thesis. Furthermore, I also wish to thank all participants, without whose cooperation I would not have been able to conduct the qualitative part of this study. I would also like to thank the staff of GGD zhz, that trusted me enough to let me use their dataset. Lastly, I want to thank all my colleagues from the municipality of Alblasserdam, who warmly welcomed me into the organization and were always ready to answer my questions or help me whenever needed. I hope you enjoy reading this thesis. Jasmijn Koutstaal Papendrecht, 22nd of June 2022

Ethical Statement Both quantitative and qualitative parts of this study were applied for ethical approval in advance of the analyses. The secondary data analysis of this study was applied for ethical approval by the Ethics Review Board of the Faculty of Social Sciences (FERB) of Utrecht University. The approval was permitted on the 6th of April 2022 under the number 22-0793. Regarding the qualitative part of the study, two types of ethical approval were permitted by the Ethics Review Board, before the start of the interviews. Confirmation of the approval for the conduction of the interviews was granted on the 16th of March, 2022 with the reference number 22-0682. Additionally, for the recording of the interviews the approval was confirmed on the 21st of March, 2022 with the reference number 22-0684.

Introduction Currently, the notion of the importance of a healthy lifestyle for children is getting spread more and more around the globe (e.g. Lloyd & Wyatt, 2015) However, the research of

42

Teuscher et al. (2015) states that, despite the increased focus on health promotion in society, most lifestyle programs have limited effects. Additionally, the research of Gerards et al. (2013) describes that the prevalence of overweight children and obesity in children is increasing worldwide, and also in the Netherlands. This implies that there might be a lot to gain regarding the lifestyle aspects of the intake of sweet drinks and water. Furthermore, concerning the sleeping habits of children in the Netherlands, an increasing number of children do not meet the age-specific recommended hours of sleep (Komrij et al., 2021). Recent developments concerning the Covid-19 pandemic have shown that the social environments might also not be as healthy as desired. ‘Public health directors worried about the effects of the quarantine policy on youth’ reads a recent article regarding this topic (GGD GHOR, 2022). ‘Mental well-being of pupils under pressure’ reads another (Vos & Hetebrij, 2021). These articles show the increasing worries about the social effects of the lockdowns of Covid-19 on children. Children are suffering from a lack of social contact and they can’t play sports (Vos & Hetebrij, 2021).

The pandemic hereby clearly confirms the importance of socialization opportunities and the social environments around children and, furthermore, suggests that the social environments of children nowadays might need some attention. This is relevant as multiple researchers have shown that the two concepts are related, as the social environment of children is an important predictor of a healthy lifestyle (Ståhl et al., 2001; Kimbro & Denney, 2013). This all points towards the importance of investigating the current state of both the healthy lifestyles and the social environments of children, as they are both essential for children’s outcomes concerning health and well-being (Rosenbaum & Blum, 2015). Therefore, this thesis will look into the relationship between these two concepts. Scope The concept of social environments lacks a universal definition as it is a broad concept that consists of many aspects that influence children’s behavior and outcomes in multiple ways. In this research, social environments are defined as the microsystems around children, as described by Bronfenbrenner (1979). This commonly used definition concerns the immediate environment of children that closely interact with the child, such as the neighborhood and peers (Onwuegbuzie et al., 2013).

For this study, aspects of this microsystem of Dutch children, and children specifically from Alblasserdam, aged 4-12 are investigated. This age group was chosen due to their reachability for the qualitative part of this research as there are only primary schools in Alblasserdam.

43

Four aspects will together represent the social environment in this study, which are inspired by aspects of Bronfenbrenner’s microsystem (1979) that are specifically relevant for children aged 4-12, as they are things that children of this age-group encounter daily. Additionally, the topics of interest for the municipality of Alblasserdam were considered. This leads to a focus on the presence of peers, neighborhood, media education, and leisure. Shortly summarized, the aspect of the presence of peers regards the availability of social contacts. Furthermore, the aspect of neighborhood concerns whether or not a neighborhood is safe and child-friendly. The aspect of media education covers whether parents talk to their children about their media use and rules regarding media use. Lastly, leisure regards the different activities that occupy a child’s leisure time, which for this research entail reading, gaming, and social media use. Whether or not the social environments of children will be considered healthy depends on how a child scores on these aspects. The concept of a healthy lifestyle is something that scholars more or less agree on concerning a definition, which entails a lifestyle that improves people’s health and well-being.

In this research, the focus will be on the following aspects of a healthy lifestyle namely, sleeping patterns, intake of sweet drinks, and water consumption as research shows their importance for a healthy lifestyle (González-Gross et al., 2008; Aranceta et al., 2003). Existing literature Multiple researchers have already investigated the relationship between the two concepts, and there seems to be a consensus that the social environment of children is an important predictor as it can influence their lifestyles in multiple ways. First of all, the findings of Leonenko et al. (2019) show that children that participate in certain activities in their leisure time have better physical health. Furthermore, the research of Veitch et al. (2012) shows that neighborhood factors such as social trust and cohesion are related to a lower BMI in children. Additionally, Mustafaoğlu and his colleagues (2018) show that when children inappropriately use technology, this can cause obesity and physical inactivity. Lastly, research by Ståhl (2001) shows the effect that peers can have, as they found that social relations and social support can influence health behavior. The gap in the literature These studies illustrate a gap in the literature, as they all focus on the effect of one specific aspect of the social environment on a specific part of lifestyles. However, there does not seem

44

to be an overarching framework about how social environments influence the lifestyles of children, therefore the underlying mechanism remains unknown. Therefore, this thesis aims to investigate the mechanisms behind these potential relations and thereby hopefully contribute to such an overarching framework. Additionally, there seems to be a lack of consensus about which specific aspects of the social environment are important for a healthy lifestyle and in which way. Furthermore, there is also insufficient information available about the current state of the social environments and healthy lifestyles of children. Lastly, existing literature fails to provide a clear answer to how policy can contribute to a more healthy lifestyle and social environment for children. Research questions Therefore this thesis aims to investigate the social environment and healthy lifestyles of children to be able to improve them. The first goal is to investigate the current state of the social environments and lifestyles of children. This leads to the first research question: ‘To what extent are the social environments and lifestyles of children aged 4-12 in the Netherlands healthy?’. Furthermore, another goal of this study is to test the relationship between the two topics. In addition, we want to investigate potential differences in the effects of different aspects of the social environment.

That leads to another set of research questions: ‘To what extent does the social environment of children aged 4-12 in the Netherlands influence their lifestyles?’ and ‘Which aspects of the social environment are most important for achieving a healthy lifestyle for children aged 4-12?’. Based on the answers to these questions, the last goal is to provide policy advice on how the (local) governments can contribute to making the social environments and lifestyles of children more healthy. That leads us to the policy question, namely ‘In which way can policy contribute to a healthy social environment and lifestyle for children aged 4-12 in the Netherlands?’. Relevance These questions are societally relevant to investigate as when it becomes apparent how to achieve healthy social environments and lifestyles, society can try to provide this to children. That could lead to better outcomes for these children in terms of health and well-being. Since the social environment and healthy lifestyles do not only have short-term effects but can also influence outcomes later in life, for example regarding health (Evans et al., 2008; Szyf, M., 2011) they might thereby increase the contribution that these children will provide to society.

45

In addition, this study is also scientifically relevant as it can help figure out which aspects of the social environment matter for healthy lifestyles for children, which can provide new insights and recommendations for future research. Lastly, this study can extend the knowledge on these two topics by investigating multiple aspects and thereby also provide more clarity about their association. This study is also practically relevant, as the mixedmethod approach can provide quality advice on how to contribute toward more healthy social environments and lifestyles for children. This study can thus provide organizations with valuable guidelines on how to approach these two topics and make them more manageable. Municipality of Alblasserdam Although this thesis is of value to multiple parties, it is specifically targeted at the municipality of Alblasserdam. This municipality is currently increasingly concerned with the social and physical environment of children which is apparent from its vision to be ‘Fit and green’ and the collaboration with JOGG. JOGG (Jongeren op gezond gewicht) is an organization attempting to make the social and physical environments of children more healthy and thereby make children’s lifestyles healthier, which is in line with the vision of the municipality.

This is specifically relevant for Alblasserdam as there is a lot to gain concerning healthy lifestyles in Alblasserdam, visible in the 55 percent of the adult population in Alblasserdam that was overweight in 2016, which is above the national average (GGDzhz). Therefore, the children must achieve healthier lifestyles to prevent these high numbers in the future to reduce health care costs and improve levels of well-being. As the collaboration with JOGG is in the early stages, information regarding how to approach the situation in Alblasserdam can be valuable. Therefore, the policy advice will be specifically aimed at the municipality of Alblasserdam. Research design To make this research relevant for both the municipality of Alblasserdam and for a broader audience, the focus will be on the situation in the Netherlands in general, with an additional case study about Alblasserdam. This will be executed using a mixed-method approach. Firstly, the current situation in the Netherlands will be investigated using existing quantitative data. Additionally, to research the specific state of affairs in Alblasserdam, qualitative data will be collected with the aim to dive deeper into the topics and answer questions that cannot be answered with the quantitative data. This will be done by conducting semi-structured

46

interviews with the parents of children aged 4-12 years. As these interviews seemingly only paint part of the picture as they were fairly positive, experts’ opinions were also included.

Theory Healthy social environments We start by outlining some thoughts about the social environment of children, which in this study consists of the presence of peers, neighborhood, media education, and leisure. Because what exactly makes a social environment of a child healthy? As earlier mentioned there is no clear definition that is universally agreed on. However, McNeill et al. (2006) explain that the social environment influences people’s behavior in multiple ways. Such as by shaping people’s norms, providing opportunities to engage in certain behavior, enforcing patterns of social control, placing constraints on people’s choices, and producing or reducing stress. Therefore, a healthy social environment can be seen as one that reduces stress and provides opportunities for healthy behaviors, such as relaxation and meeting people. Research by Ståhl et al. (2001) additionally states that a healthy environment includes social support from friends and family. Concerning existing literature, it seems like a healthy social environment for children is a concept that is rarely researched on its own. Therefore, the earlier given definition of social environments will be applied to classify them as healthy or unhealthy. This entails that whether a social environment will be considered healthy in this research depends on whether the scores on the four individual aspects are healthy.

This raises the question of when these specific aspects can be considered healthy, which will be discussed later on. Healthy lifestyles As briefly discussed, a healthy lifestyle for children entails one that improves their health and well-being. Multiple aspects are associated with such a lifestyle, such as healthy eating habits and a healthy sleeping schedule (González-Gross et al., 2008). Furthermore, research shows that a healthy lifestyle for children is dependent on multiple factors, such as the way mealtime is structured, and families’ physical activities (Cason-Wilkerson et al., 2015). This, therefore, shows that a healthy lifestyle is dynamic, it can easily change if other factors change. As earlier mentioned, in this study lifestyle will be measured by sleeping habits, intake of sweet drinks, and the water consumption of a child. Hereby, the healthier the sleeping pattern, the fewer sweet drinks, and the higher the water consumption, the healthier the lifestyle will be considered.

47

There is not a large body of research about the current state of the lifestyles of children. However, as discussed in the introduction, some pieces of literature suggest that there is much to gain regarding healthy lifestyles for children. For example as an increasing number of children do not meet their recommended hours of sleep (Komrij et al., 2021). This leads to the expectation that regarding the lifestyles of children in the Netherlands, there is room to make them healthier. Healthy social environments and healthy lifestyles We now approach the question of how a healthy lifestyle for children can be achieved. One of the factors that might have a positive relationship with a healthy lifestyle for children is a healthy social environment. The Socio-Ecological Model (Robinson, 2008) can provide insights into this relationship. This model includes the interpersonal level, or the social environment, which contains processes such as social traditions, role expectations, and the culture which impact health behavior, such as eating habits. For example, acknowledgment and respect for a young person’s dietary goals can be considered supportive, while peer pressure can challenge youngsters to maintain a lifestyle change (Lang et al., 2021). Additionally, this level includes patterns that occur within families and peer groups.

These groups and processes impact health behavior because they provide the individual with support, role definition, and social identity. Concerning improving health behavior, this theory states that health promotion programs focused on behavioral change through education or other strategies on the intrapersonal level neglect the social and environmental context in which these behaviors occur and are reinforced. Therefore, this theory suggests that improving the healthy lifestyles of children calls for interventions that target multiple aspects of the social environment (Robinson, 2008). This implies that the focus on multiple aspects of the social environment is important, to promote a healthy lifestyle for children as best as possible. It also shows that this theory argues that a healthy social environment is crucial for a healthy lifestyle for children. There is also existing literature about the relationship between the social environment and healthy lifestyles for children. Robinson (2008) tested the earlier described SocioEcological Model and found that seven out of eight studies included in his review show that the social environment influenced the food choice of individuals. More specifically, results show that the social environment in general influenced dietary choices and health behavior by providing opportunities, contexts, and meanings for dietary choices.

In addition, Veitch et al.

48

(2012) found that a more positive social environment relates to a lower BMI, and thereby more healthy eating and drinking habits, for children. More generally, Dulin (2007) found that the social environment can promote or deter people’s well-being and health. Hereby, scholars seem to agree that the social environment is an important factor in achieving a healthy lifestyle for children. Taken together, the discussed theory and corresponding literature lead to the expectation that a healthy social environment can positively influence the lifestyles of children, which will be investigated by the quantitative and qualitative analyses. We will now turn to the relationship between the individual aspects of the social environment and a healthy lifestyle for children. Presence of peers The first aspect of the social environment is the ‘presence of peers’, which solely entails whether or not children have peers present in their environment. The effect that peers, in general, can have on the lifestyle of children is something that has already been largely explored by existing literature. However, the effect that merely the presence of peers in the environment, not including the interactions with those peers, can have is less researched. Social Facilitation theory (Ward et al., 2016) can be applied to the relationship between the presence of peers and the lifestyle of children.

This theory argues that the presence of others can influence the behavior of people. For example, research shows that adults eat more in presence of others than when they are alone, therefore dietary choices might be less healthy in the presence of peers (De Castro, 1993). Research by Ward et al. (2016) suggests that even though this theory is commonly applied to adults, it can also be applied to children. The mechanism behind social facilitation is still unclear, however, there are some suggestions. De Castro (1993) argues that social facilitation might happen through what he calls producing disinhibition, which entails that the presence of another person makes an individual more relaxed. This, in turn, ensures that there is less of a brake on the behavior of this individual, therefore there are fewer constraints on his/her behavior. For example, eating with peers leads to a greater level of calmness which makes the individual free of constraints on eating. For the drinking behavior of children, this suggests that children would feel free to drink whatever they enjoy, which for children usually entails sugary drinks (Mennella et al., 2012). Therefore, this theory suggests that the presence of peers leads to less