Beleidsregels aanvraag prioriteit elektriciteitscapaciteit woningbouwprojecten gemeente Alblasserdam - Raadsinformatiebrief.pdf

Datum vergadering: 22 september 2026 Datum B&W: 18 augustus 2026 zaaknummer: 2026-0093127 Portefeuillehouder: Frederik de Gier Auteur: Simon van Beekum Onderwerp: Beleidsregels aanvraag prioriteit elektriciteitscapaciteit woningbouwprojecten gemeente Alblasserdam Voorgesteld besluit: Inleiding Netcongestie vormt een steeds urgenter vraagstuk. Op delen van het elektriciteitsnet is onvoldoende capaciteit beschikbaar om nieuwe of zwaardere aansluitingen te realiseren. Sinds 1 juli 2026 geldt dit niet alleen voor grootverbruikers, maar ook voor kleinverbruikers. Nieuwe aanvragen voor een nieuwe of grotere aansluiting worden daardoor op een wachtlijst geplaatst. Naarmate netcapaciteit beschikbaar komt, moeten keuzes worden gemaakt over welke aanvragen voorrang krijgen. Het landelijke prioriteringskader bepaalt hoe netbeheerders de schaarse capaciteit verdelen. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) onderscheidt daarbij drie prioritaire categorieën: congestieverzachters, veiligheid en basisbehoeften, en onderwijshuisvesting en woningbouw. Dit voorstel gaat over de categorie onderwijshuisvesting en woningbouw. Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten via het proces ‘Eerder Aanvragen’ woningbouw- en onderwijshuisvestingsprojecten die binnen tien jaar worden gerealiseerd, al vroeg in het ontwikkelproces aanmelden bij de netbeheerder.

Gemeenten stellen hiervoor een prioriteitenlijst op en dienen de projecten gecoördineerd in. Deze werkwijze vraagt om een nieuwe rol van gemeenten en tijdige voorbereiding. De mogelijkheid om projecten gezamenlijk aan te melden is tijdelijk en vervalt eind oktober 2026. Om de beschikbare netcapaciteit optimaal te benutten, is het daarom van belang dat projecten direct vanaf 1 oktober 2026 worden ingediend. Dit voorstel bevat beleidsregels voor de prioritering van deze projecten. Met deze beleidsregels willen wij een uitvraag doen bij projectontwikkelaars om hun projecten bij ons in te dienen. Vervolgens maken wij, samen met de gemeente Molenlanden, een prioritering van de projecten om in te dienen bij Stedin. De gemeente heeft ervoor gekozen de voorbeeldregels van de VNG ongewijzigd over te nemen. Samenvattend zijn de belangrijkste criteria op volgorde: start bouw, projectrijpheid, transformatie van een huidige onwenselijke functie naar woningbouw, aandeel sociale huur/koop, huisvesting bijzondere doelgroepen, opleveringsdatum. Beoogd effect De woningbouw in Alblasserdam stimuleren door tijdig transportcapaciteit en prioriteit aan te vragen bij de netbeheerder. Daarnaast ook goed om te gaan met de verminderde netcapaciteit door een goede prioritering van projecten.

Door de beleidsregels versneld tijdens het zomerreces te publiceren, krijgen ontwikkelaars voldoende tijd om de benodigde informatie aan te leveren. Daarnaast krijgt de gemeente meer tijd om de interne processen zorgvuldig te doorlopen. Hoe later in oktober de gemeente het indient des te lager zij komen op de wachtrij. Argumenten 1.1 Woningbouw waar mogelijk versnellen Door mee te doen met eerder aanvragen kunnen woningbouwprojecten hoger op de wachtlijst komen voor een elektriciteitsaansluiting. Dit ondersteunt de versnelling van de woningbouw, een belangrijk speerpunt in het huidige coalitieakkoord. 1.2 Een goede prioritering aanbrengen voor de beste maatschappelijke waarde. Met de schaarste op het elektriciteitsnet kan er een tendens ontstaan waarin iedere projectontwikkelaar/gemeente voor zichzelf de beste positie wil bemachtigen. Door gestructureerd een gezamenlijke prioritering te maken, willen we juist zorgen dat het maatschappelijk belang op de eerste plaatst komt te staan. 1.3 Beleidsregels zijn gemaakt door landelijke experts De gemeente maakt gebruikt van de standaard set van de VNG. Vanuit de VNG hebben verschillende experts gekeken naar de meest logische en eerlijke regels. Hiermee hopen wij de projecten het best te dienen.

Deze regels zullen hiermee veelal overeenkomen met andere gemeentes, waardoor projectontwikkelaars in verschillende gemeentes niet aan hele andere eisen hoeven te voldoen. Ook verkleint de gemeente hiermee de kans dat de gemeente aansprakelijk wordt gesteld of een schadevergoeding zou kunnen worden geëist. 2.1 Voorkomen dat we automatisch achteraan moeten aansluiten Starten na het zomerreces de uitvraag, zal ertoe leiden dat wij niet op tijd klaar zijn met de procedure voor de deadline van indienen op 1 oktober 2026. Door het ‘wie het eerst komt, wie het eerste maalt- principe’ kan dit betekenen dat de beschikbare capaciteit vergeven is aan de projecten in Molenlanden. Door het eerder aanvragen geven wij woningbouwprojecten die nog geen huisnummerbesluit hebben de kans op deze wachtlijst te komen. 2.2 De gemeente heeft een inspanningsplicht De gemeente heeft een inspanningsplicht om dit zorgvuldig uit te voeren. Door de beleidsregels bekend te maken en rest van de genoemde werkwijze af te handelen voldoet de gemeente aan haar inspanningsplicht. Duurzaamheid Dit voorstel geeft invulling aan hoe wij omgaan met de gevolgen van de energietransitie. Alternatieven Strengere criteria Sommige gemeenten kiezen ervoor meer regie te voeren over de prioriteitenlijst en hanteren daarom strengere of aanvullende prioriteringscriteria.

Wij kiezen hier niet voor omdat extra aanpassingen een grotere belasting van het ambtelijk apparaat betekent en het de juridische risico's vergroot. De gemeente heeft daarom er bewust voor gekozen het basismodel van de VNG te gebruiken. Dit model biedt een juridisch goed onderbouwde en uitvoerbare basis. Deze keuze is afgestemd met de beleidsadviseurs Wonen en de strategen Ruimtelijke Ontwikkeling. Niets doen De gemeente kan er ook voor kiezen om niet gebruik te maken van het ‘Eerder Aanvragen’-proces. De gemeente kiest er dan voor om woningbouwontwikkeling geen voorrang te geven op een plek in de wachtrij bij Stedin tijdens netcongestie. Kanttekeningen 1.1 Het proces was pas laat duidelijk bij de gemeente en de werkwijze verreist een snelle reactie. Het proces wat doorlopen moet worden voor 1 oktober, is in juli 2026 gepresenteerd. Dit is, zeker met het zomerreces, een erg korte doorlooptijd. Dit signaal wordt ook zeker afgegeven richting de partijen die proces hebben opgezet, maar de verwachting is dat er geen wijzigingen in dit proces zullen plaatsvinden. We hebben de keuze om wel of niet mee te doen. Aangezien niet meedoen kan leiden tot vertraging in de woningbouw, achten we dat niet wenselijk.

1.2 Extra ambtelijke inzet is nodig Deze prioritering zal op korte termijn aanzienlijke ambtelijke inzet vragen van onder andere duurzaamheidsmedewerkers, RO-medewerkers, beleidsmedewerkers wonen, strategen en juristen. Deze collega's zullen tijdelijk minder inzetbaar zijn op andere werkzaamheden. Hoewel dit geen wettelijke taak van de gemeente is, sluit het nauw aan bij de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ontwikkeling en woningbouw. 1.3 Mogelijk is er al voldoende capaciteit op station Zwarte paard. Stedin is op dit moment bezig met het berekenen van de nog beschikbare capaciteit op station Zwarte Paard. Of er voldoende transportcapaciteit beschikbaar is, heeft direct invloed op de prioritering van projecten voor de volgordelijst. Bij voldoende capaciteit zou het kunnen zijn dat prioritering niet nodig is. Er is momenteel echter geen duidelijkheid wanneer Stedin deze berekeningen klaar heeft. Daarom willen we voorbereid zijn op het ‘geen capaciteit’-scenario. 2.1 Wellicht zijn er geen projecten die aangemeld worden Er bestaat de mogelijkheid dat er geen projecten worden aangemeld omdat ze nog onvoldoende ver gevorderd zijn. In dat geval blijkt achteraf dat de geleverde inzet niet op deze korte termijn nodig was. Maar ook in dat geval is het nog steeds handig om de beleidsregels met prioritering al te hebben voor wanneer het in de toekomst wel relevant is.

De verwachting is namelijk dat we een heel aantal jaar te maken zullen hebben met de gevolgen van netcongestie. Financiële informatie De gemeente neemt in het aanvraagsformulier voor ontwikkelaars en particulieren op dat de initiatiefnemer betaalt voor de aansluiting. Er zal een apart vinkje worden gezet door de ontwikkelaar dat zij akkoord gaan dat deze kosten voor hen zijn. Er is met de projectleider van Haven-Zuid gesproken of de gemeente de kosten zou dragen voor de aanvraag bij Haven-Zuid. Er is gekozen om de kosten daar bij de ontwikkelaar te leggen. Hierdoor heeft de gemeente niet al in het aanvraagproces een aanbetaling voor netcapaciteit doen. Tijdens het bestuurlijk overleg tussen de ministeries van EZK en BZK, Netbeheer Nederland, ACM, IPO en de VNG is afgesproken dat betrokken partijen zich eraan committeren dat de uiteindelijke aanbetalingskosten niet voor rekening van gemeenten komen. Hierdoor kunnen alle gemeenten hun woningbouw- en onderwijshuisvestingsprojecten eerder aanvragen, zonder dat de uiteindelijke aanbetalingskosten een financiële belemmering vormen. Dit voorstel heeft dus geen directe financiële gevolgen, behalve dat er ambtelijke capaciteit moet worden ingezet. Hierdoor kunnen deze medewerkers tijdelijk minder tijd besteden aan andere taken.

Vervolg Wanneer de beleidsregels worden gepubliceerd heeft de gemeente ook een webpagina op de gemeentesite gepubliceerd voor de initiatiefnemers om het formulier te downloaden. Hierna zullen zij de gevraagde informatie mailen naar het desbetreffende mailadres. De gemeente zal via de lokale krant en de sociale mediakanalen communiceren dat ontwikkellaars en particulieren zich kunnen melden bij de gemeente via het formulier. Na het indienen maken wij, samen met de gemeente Molenlanden, een prioritering van de projecten om in te dienen bij Stedin. Stedin geeft de reservecapaciteit stapsgewijs uit de komende maanden. Als de reservecapaciteit op is moet iedereen wachten totdat er weer nieuwe capaciteit ontstaat, waarbij hoger geprioriteerde projecten eerder aan de beurt zijn. Het proces rondom het indienen en publiceren kan nog veranderen. Er staan namelijk nog bepaalde vragen uit bij de VNG maar wegens de beperkte tijd moet de gemeente al wel handelen. Communicatie De gemeente publiceert de beleidsregels via de reguliere communicatiekanalen. Daarnaast worden ontwikkelaars en particulieren via sociale media en Het Klaroen geïnformeerd over de mogelijkheid om projecten aan te melden. Dit wordt in samenwerking met communicatie nog verder uitgewerkt.

Daarin wordt in ieder geval het volgende gedeeld: •De benodigde informatie zoals aangegeven door Stedin •Waar zij de beleidsregels kunnen vinden •Dat de mogelijke kosten verbonden zijn aan het doen van een aanvraag en deze door de gemeente doorbelast worden aan de initiatiefnemer De gemeente zal niet direct contact op nemen met de verschillende ontwikkelaars. De gemeente heeft namelijk niet alle projecten in het oog. De projecten die op de ‘onderhandse werken'-lijst staan, zullen wel persoonlijk worden geattendeerd. Dit zijn projecten die al eerder bij Stedin zijn ingediend onder strengere voorwaarden dan die er nu zijn in dit nieuwe proces. Dit doen we omdat de gemeente nog geen bevestiging heeft vanuit Stedin dat deze projecten daadwerkelijk op definitieve lijst staan. Bijlagen 1. Beleidsregels eerder aanvragen gemeente Alblasserdam.docx 2. RIB netcongestie proces woningbouw.docx