Beleidsplan_Schuldhulpverlening_2021-2024_samenvatting.pdf

Samenvatting

SamenWerken aan nieuw

perspectief! Beleidsplan Schuldhulpverlening Drechtsteden 2021 – 2024

1

Zo kampt één op de v f huishoudens met (risicovolle) schuldenproblematiek. Zorgwekkend is dat lang niet iedereen hiervan vroegt dig hulp zoekt. Een simpele betalingsachterstand kan hierdoor uitlopen tot een forse schuld van duizenden euro's. Ter illustratie, van de mensen die uiteindel k hulp zoeken b schuldhulpverlening bedraagt de gemiddelde schuld circa € 43.500 en z n hier gemiddeld 13 schuldeisers b betrokken. SamenWerken aan Perspectief Een belangr k uitgangspunt van het beleidsplan is het integrale karakter van schuldhulpverlening. Er moet niet alleen aandacht z n voor het oplossen of onder controle kr gen van de schuldenproblematiek, maar ook voor de omstandigheden die samenhangen met de schulden. Zoals psychosociale problemen, verslaving, gezondheid, gezinssituatie of problemen rondom de woonsituatie. Integraliteit is essentieel b de ondersteuning van (kwetsbare) inwoners met nanciële problemen of schulden en vergroot ook de e ectiviteit. Integraliteit kan niet zonder samenwerking. De Drechtstedel ke aanpak van nanciële en schuldenproblematiek kenmerkt zich door het vormen van een keten en het organiseren van verbindingen tussen part en en systemen als de SDD, de sociaal w kteams, vr willigersorganisaties, het ondernemersloket, werkgevers, beschermingsbewindvoerders, schuldeisers etc.

Het is van belang dat de hele keten elkaar weet te vinden en elkaars hulp en expertise inschakelt. Gezien de aard, de omvang en de diversiteit aan problemen kan de schuldhulpverlening niet zelf alle problemen oplossen en alle noodzakel ke ondersteuning bieden. Hiervoor is de brede keten nodig. Gezamenl k staan we voor een grote uitdaging. Armoede en schulden vormen al jaren een groeiend probleem in Nederland dat door de coronacrisis nog meer zal verergeren. Dit betekent dat we aan de start staan voor het opvangen van de boeggolf van hulpvragen voor schuldhulpverlening. We zetten ons onverminderd in

ij

ij

fi

fi

fi

ij

fi

ij

ij

ff

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ff

2

ij

fi

Helaas is bestaanszekerheid niet voor iedereen vanzelfsprekend en staat dit voor een groeiende groep mensen onder druk. Onzekere inkomsten, st gende vaste lasten en te weinig nanciële bu ers maken het voor mensen lastig om rond te komen. Maar ook het complexe stelsel van toeslagen, voorzieningen en inkomensondersteuning zorgt ervoor dat steeds meer mensen het overzicht verliezen en het niet zelf kunnen regelen. Waardoor z in de ( nanciële) problemen komen. De laatste jaren zien we dan ook een toename van het aantal mensen met nanciële problemen en schulden.

op het voorkomen, beheersbaar maken en oplossen van nanciële problemen en schulden waarb ook gekeken wordt naar de omstandigheden die hiermee samenhangen. Dit gaan we eerder, sneller, slimmer en vooral integraler doen in samenwerking met andere partners. Aanpak van problematische schulden De Wet gemeentel ke schuldhulpverlening (Wgs) is het belangr kste instrument voor de schuldhulpverlening. De Wgs geeft de gemeenten een regierol. De Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) voert de Wgs uit namens de 7 Drechtstedengemeenten. Het regelen van schulden is het centrale thema van de Wgs maar schuldhulpverlening is breder en bestaat uit een opeenvolging van taken die elkaar versterken en aanvullen. Deze z n te zien in het schema hiernaast. Goede schuldhulpverlening begint met het inzetten op preventie. In fase 1 en 2 ligt het accent op “voorkomen en vroeg signaleren”. Naast de de SDD, spelen hierin ook de Drechtstedengemeenten een belangr ke rol met het inzetten van de algemene voorzieningen en sociaal w kteams. Inwoners met schuldenproblematiek kunnen zich tot lokale organisaties wenden om nanciële problemen bespreekbaar te maken en hulp te vragen. De sociaal (w k)teams en de SDD hebben samenwerkingsafspraken gemaakt over ondersteuning en het wederz ds verw zen. Fase 3 en 4 worden door de SDD verzorgd.

Daarin gaat het om aanpakken en oplossen: de SDD start met een gesprek om de hulpvraag te verduidel ken en de motivatie en de vaardigheden van de inwoner vast te stellen. Tegel kert d wordt de nanciële situatie geanalyseerd en onderzocht of er samenhang is met immateriële problemen. Deze oriëntatiefase wordt afgesloten met een plan van aanpak met afspraken over de inzet van klant, de in te zetten producten en een t dspad. De bekendste vormen van ondersteuning waar een klant vervolgens voor in aanmerking kan komen z n een stabilisatietraject, budgetbeheer, schuldregeling etc. De schuldregeling is het minnel k (vriendel k) traject en kent 2 vormen: een schuldbemiddeling of een saneringskrediet. Hierb wordt de voorkeur gegeven aan het saneringskrediet vanwege de snellere a andeling en daarmee snellere duidel kheid voor de klant. Als een minnel ke schuldregeling niet lukt, b voorbeeld door gebrek aan medewerking van de

ij

ij

ij

ij

ij

ij

fh

fi

ij

ij

ij

fi

ij

ij

fi

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

3

schuldeisers, kan een verzoek worden ingediend b de Rechtbank om toegelaten te worden tot het wettel k traject (Wsnp). De laatste fase is de nazorg na een schuldhulpverleningstraject. Goede nazorg vermindert de kans op herhalingen is daarmee een vorm van preventie. Om de fase van de nazorg tot een succes te maken is samenwerking met lokale partners van groot belang. Door goede nazorg kan duurzame verandering zeker worden gesteld en terugval worden voorkomen. Wat willen we bereiken SDD heeft in de “regionale visie sociaal domein Drechtsteden (2019)” aangegeven dat alle inwoners van de Drechtsteden een zelfstandig en volwaardig bestaan moet hebben. Waar dit niet lukt, helpt de SDD dit te bereiken. Daarb gelden de volgende 4 speerpunten: - inwoners moeten eerder en beter bereikt worden; - het schuldhulpverleningsproces moet makkel k en laagdrempelig z n; - obstakels voor bestaanszekerheid moeten worden weggenomen; - en de inwoners moet stabiliteit geboden worden. Daarnaast wordt schulden- en armoedeproblematiek zo veel mogel k integraal benaderd. Gemeenten, maatschappel ke partners en de SDD werken samen. Het aanbod van de SDD varieert van advies en informatie tot schuldregelen en beschermingsbewind onder het motto “zo licht als mogel k en zo zwaar als noodzakel k”.

Daarb geldt verder dat de schuldhulpverlening van de SDD toegankel k is voor iedere inwoner van de Drechtsteden van 18 jaar en ouder met privé-schulden. Kenmerken van de schuldhulpverlening zoals de SDD die uitvoert z n: het integrale karakter, dienstverlening op de maat voor de klant en de gerichtheid op een schuldenvr e toekomst. Er is aandacht voor de situatie en achtergrond van de inwoner en b de hulpverlening wordt zo veel mogel k gebruik gemaakt van de mogel kheden die in de sociale omgeving van de inwoner aanwezig z n. De resultaten van de schuldhulpverlening van de SDD in samenhang met het bereik en de doelmatigheid van de ingezette trajecten worden gemeten met een aantal prestatie-indicatoren. Deze worden per trimester gemonitord en meegenomen in de verantwoording aan de Drechtraad. De doelstellingen op de verschillende indicatoren worden jaarl ks vastgesteld als onderdeel van het begrotingsproces. In het beleidsplan z n eerder genoemde speerpunten uitgewerkt in een aantal ambities en activiteiten.

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

4

Inwoners eerder en beter bereiken Vroegsignalering In de aangepaste Wgs is de verplichting opgenomen om gegevens uit te wisselen over betalingsachterstanden in huur, zorgpremie, of nutsvoorzieningen. Schuldeisers melden betalingsachterstanden aan de gemeenten en die z n verplicht om b alle signalen, dus ook enkelvoudige, een aanbod te doen voor een eerste gesprek. Dat kan via een huisbezoek, maar ook per mail of telefonisch. De SDD en de Drechtstedengemeenten geven gezamenl k invulling aan deze verplichting. Vergroten bereik ondernemers We voorzien dat de vraag naar schuldhulpverlening aan ondernemers door de coronacrisis snel zal toenemen. Los van deze groeiende vraag zien we al wat langer dat te weinig ondernemers de weg naar schuldhulpverlening weten te vinden. Om de toegang tot de brede dienstverlening voor ondernemers te vergemakkel ken wordt een apart loket (zowel fysiek als digitaal) voor ondernemers ingericht. Ook de schuldhulpverlening voor ondernemers wordt ondergebracht b dit ondernemersloket. Samenwerking werkgever Werkgevers kunnen een belangr ke doorverw sfunctie vervullen voor werknemers met schulden. Op het moment dat er sprake is van loonbeslag of wanneer een medewerker onder de bronhe ng valt zal dit bekend z n op de loonadministratie van een werkgever1.

In de planperiode wil de SDD de samenwerking met een werkgever aangaan met als doel hen te ondersteunen b hun rol richting medewerkers met schulden (b voorbeeld door het geven van voorlichting op locatie of het organiseren van een inloopspreekuur). We richten ons in eerste instantie op de samenwerking met werkgever Drechtwerk. De exacte invulling van deze samenwerking zal in afstemming met Drechtwerk gaan en wordt b succes verbreed naar andere werkgevers.

1 B

een achterstand van meer dan 6 maanden premie ziektekostenverzekering kr gt een werkgever de verplichting om de premie in te houden op het salaris en door te betalen aan de uitvoerder van de bronhe ng, het CAK.

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ij

ffi

ij

ij

ffi

ij

ij

ij

ij

5

Zorgen voor een makkel k en laagdrempelig schuldhulpverleningsproces Een snellere a andeling Het sneller a andelen van schulddossiers is een veel gehoorde wens in de aanpak van schuldhulpverlening. We pakken dit punt op door middel van deelname aan het landel k opgezette project “Collectief schuldregelen”. Dit project voorziet in een snellere a andeling van de aanvragen en verlaging van de administratieve lasten. De individuele a andeling van schulddossiers wordt vervangen door een collectieve a andeling, waarb schuldeisers besluiten over acceptatie op basis van periodiek te ontvangen overzichten van potentiële nieuwe cliënten. Daarnaast nemen we deel aan het landel ke project ‘Schuldenknooppunt’. Dit is een aanpak gericht op veilige, digitale, uniforme en deels geautomatiseerde communicatie via een centraal digitaal loket. Dit is gericht op t dswinst in het proces tussen schuldhulpverleners en schuldeisers. Vergroten toegankel kheid Om de drempel voor het vragen van hulp b schulden te verlagen wordt aangesloten b de landel ke informatiecampagne ‘Kom j eruit?’ van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, in samenwerking met veel landel ke organisaties. Deze campagne is gericht op bewustwording en verw zing. Met behulp van verhalen van ervaringsdeskundigen (schuldenambassadeurs) en prakt kvoorbeelden wordt geprobeerd de drempel voor hulpvragen te verlagen.

Eén ander landel k project waaraan we deelnemen, gericht op het makkel ker en laagdrempeliger maken van het aanbod schuldhulpverlening, is de "Nederlandse Schuldhulproute”. Gemeenten, banken en partners in het schuldhulpdomein werken hierin samen aan het voorkomen van schulden. Banken, zorgverzekeraars, leveranciers van telecommunicatie en andere grote bedr ven brengen een onderdeel van de schuldhulproute, de website 'Geld t.nl', onder de aandacht van klanten met betalingsproblemen. Met Geld t kunnen inwoners een test doen die inzicht geeft in de eigen nanciële situatie. Geld t verw st zo nodig door naar lokale instanties, zoals vr willigersorganisaties of naar schuldhulpverlening. Versterken samenwerking keten De titel van het beleidsplan is "SamenWerken aan nieuw perspectief". Hiermee wordt tot uiting gebracht, dat een e ectieve aanpak van schulden valt en staat b een goed functionerende ketenaanpak. Vanuit de uitvoering van de Wgs speelt de SDD in deze keten een belangr ke rol maar tegel kert d vormt de SDD slechts 1 schakel in de totale keten. In de afgelopen jaren z n al mooie

ij

ij

ij

ij

ij

ij

fh

fi

ij

fh

ij

ij

fi

ij

ij

ij

ij

fi

fh

ij

ij

ij

ij

ij

ff

ij

fh

fh

ij

fi

ij

ij

ij

6

eerste stappen gezet in de samenwerking tussen SDD en het lokale voor veld. Deze samenwerking gaan we in deze planperiode verder intensiveren. Het wegnemen van obstakels voor bestaanszekerheid Sociaal Leenfonds We zetten een Sociaal Leenfonds op. Hulpverleners wordt via dit fonds de mogel kheid geboden een renteloze lening aan te vragen voor hun cliënten (voor schulden tot € 2500) om openstaande nota’s te betalen. De gedachte is dat met dit fonds kan worden voorkomen dat kleine schulden uitgroeien tot grote problematische schulden. Stress-sensitieve dienstverlening In de afgelopen jaren is er veel wetenschappel ke literatuur beschikbaar gekomen over de g zelende werking van geldstress. Om mensen in die context e ectief te helpen zetten we in op stress-sensitieve dienstverlening. Dit is dienstverlening die aansluit op de ontregelende werking van aanhoudende stress en die mensen in staat stelt om hun doelen vaker en sneller te realiseren. Het 'doenvermogen' van inwoners met (problematische) schulden is de basis voor het bieden van ondersteuning en het oplossen van schulden. Dit geldt ook b het meedenken b het maatschappel k verantwoord incasseren als schuldeiser.

Voorwaardel ker maken schuldhulpverlening Wanneer het aannemel k is dat het hebben van schulden een belemmering is voor het verkr gen van betaald werk, biedt artikel 55 van de Participatiewet de mogel kheid om de cliënt te verplichten een begin te maken met het saneren van de schulden. Met het vaststellen van de Regionale Visie Sociaal Domein is besloten om in de Drechtsteden gebruik te maken van deze mogel kheid. Los van het verplichtende karakter van schuldhulp voor de genoemde doelgroep gaan we in de planperiode na hoe we ook in andere situaties budgetbeheer als randvoorwaarde kunnen opleggen. B voorbeeld b verminderd zelfredzame cliënten die, komend uit een intramurale setting, begeleid zelfstandig gaan wonen. Integrale aanpak speci eke doelgroepen Voor een tweetal doelgroepen zetten we een speci eke benadering in met een eigen multidisciplinair team: jongeren en statushouders. Deze doelgroepen komen over het algemeen via aanvragen voor inkomensondersteuning binnen

ij

ij

ij

ff

fi

ij

ij

ij

ij

fi

ij

ij

ij

ij

ij

ij

7

b de SDD, maar meer dan gemiddeld speelt b deze groepen meervoudige problematiek. De schuldhulpverlening aan deze doelgroepen geven we vorm via deelname van schuldhulpconsulenten aan de genoemde teams waarmee de integrale benadering is geborgd. Stabiliteit bieden en bevorderen Bewindvoering SDD Begin 2019 is de SDD gestart met Bewindvoering. Dit is gericht op het bieden van hoge kwaliteit dienstverlening en cliënten e ciënter en duurzamer uit hun schulden helpen. De doelgroep van de pilot z n cliënten met ondersteuning op grond van ‘problematische schulden en/of verkwisting’. We breiden het aantal cliënten dat gebruik maakt van deze dienstverlening voor eind 2022 uit naar minimaal 300. Intensivering nazorg Schuldhulpverlening is niet alleen gericht op het oplossen van de actuele schuldenproblematiek, maar probeert ook inwoners bl vend uit de schulden te houden. Dat betekent dat er na een traject schuldhulpverlening een nazorg aanbod wordt gedaan. Op dit moment wordt de klant gesproken binnen 6 maanden na de afronding van een traject (sanering of schuldenregeling). Om de kans op herhaling verder te beperken zetten we in de planperiode in op een (warme) dossieroverdracht naar het lokale niveau (sociaal w kteams) en werken we de vormgeving van de nazorg in overleg met het lokale (vr willige) zorg- en hulpverleningsaanbod verder uit.

ij

ij

ij

ij

ffi

ij

ij

8