Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031.pdf
Tekst van het document
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 29 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031 de impact op de formatie inzichtelijk gemaakt in de begroting 2027 en de kosten worden doorbelast via de tarieven aan de betreffende deelnemers.
Leegstandsbelasting
De Eerste Kamer heeft op 4 december 2025 de Fiscale Verzamelwet 2026 aangenomen. Onderdeel van deze wet is nieuw artikel in de Gemeentewet 221a: leegstandbelasting voor woningen voor eigenaren. De wet treedt in werking op 1 januari 2026 en maakt het mogelijk om voor woningen die langer dan
twaalf maanden leegstaan belasting te heffen. De heffingsmaatstaf voor de leegstandbelasting wordt
vastgesteld door de gemeente. De VNG werkt aan een modelverordening voor deze nieuwe belasting. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om belastingen in te voeren, te wijzigen en in te trekken, maar deze bevoegdheid kan wel rechterlijk worden getoetst. De rechter controleert of de gemeenteraad bij
het vaststellen van belastingverordeningen de algemene rechtsbeginselen heeft gerespecteerd en of er een rechtvaardiging is voor eventuele verschillen tussen gevallen. De rechter kijkt niet of de afweging van de gemeenteraad tot een ander besluit had moeten leiden, maar wel of de benodigde
overwegingen zijn gemaakt. Als blijkt dat de gemeenteraad niet aan de vereisten heeft voldaan, kan de rechter de belastingheffing tegenhouden, wat leidt tot lagere of vernietigde aanslagen en gemiste inkomsten voor de gemeente.
De wet is in werking getreden op 1 januari 2026, waardoor het op zijn vroegst mogelijk is om per 2027 deze belasting te heffen. De VNG heeft op dit moment nog geen model belastingverordening voor deze nieuwe heffing. Deze wordt wel in het tweede kwartaal van 2026 verwacht. De kosten voor het heffen van de leegstandsbelasting zal SVHW doorbelasten via de tarieven aan de betreffende deelnemers. Hiervoor is in de begroting niets opgenomen. Wijziging Waterschapswet
De nieuwe Waterschapswet, trad op 1 januari 2026 in werking. Bij ongeveer een kwart van de bedrijven
bepalen waterschappen de vervuilingswaarde. Dat doen ze door het waterverbruik te vermenigvuldigen met een van de afvalwatercoëfficiënten behorende bij de 15 klassen in de zogenoemde tabel
afvalwatercoëfficiënten. Ongeveer 95% van deze tabelbedrijven is ingedeeld in klasse 8. De wetgever heeft daarom besloten dat alle nieuwe bedrijven in deze klasse worden ingedeeld. Tenzij het waterschap of het bedrijf zelf met een afvalwateronderzoek een lagere of hogere klasse
aantoont. Voor nieuwe bedrijven is een speciaal E-formulier ingericht zodat zij eenvoudig informatie
kunnen verstrekken. De informatie is nodig om het bedrijf op juiste wijze in te delen in een klasse. Inmiddels hebben de eerste nieuwe bedrijven een brief voor het invullen van het E-formulier
ontvangen.
Wij vertalen de financiële consequenties van de wetswijzigingen voor het waterschap en haar belastingoplegging in de juni- en septemberraming die wij verstrekken aan het waterschap. Sociaal invorderen
SVHW volgt de trend met betrekking tot het meer maatschappelijk invorderen. Het beleid van SVHW is
om zoveel mogelijk te voorkomen dat er problematische schulden of een opeenstapeling van schulden
ontstaan. SVHW heeft hiervoor naast de al bestaande maatregelen recent ook de volgende maatregelen ter besluitvorming aangeboden of getroffen:
•
De kosteloze herinnering is een maatregel die kan worden ingezet als onderdeel van sociaal invorderen. Hiervoor zijn twee pilots uitgevoerd. Uit de evaluatie van de tweede pilot bleek evenals die van de eerste pilot in 2024 een grote daling van de opbrengsten
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 30 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031 invorderingskosten door het succes van de pilot. Een heroverweging van het besluit door het AB om de kosteloze herinnering vooralsnog niet in te voeren, vindt plaats nadat hiervoor
tegelijkertijd met de begroting 2027 een zienswijze aan de vertegenwoordigende organen van de deelnemers is gevraagd. Met financiële effecten van de eventuele invoering van de kosteloze herinnering wordt vooralsnog geen rekening gehouden.
•
De mogelijkheid om met een automatische incasso in 10-maandelijkse termijnen te betalen,
waarbij de betaaldatum zelf gekozen kan worden. Vanaf medio 2025 is het als
belastingplichtige mogelijk om de incassodatum te kiezen. Medio 2026 heeft de
softwareleverancier toegezegd het ook mogelijk te maken om het aantal termijnen te kunnen wijzigen. Hiervoor is een aanpassing van de belastingapplicatie noodzakelijk.
•
Het proces voor kwijtschelding wordt verder geoptimaliseerd. We vereenvoudigen de aanvraag voor kwijtschelding. Hierdoor kan de uitvraag sneller naar BIDN (voormalige
Inlichtingenbureau) om te beoordelen of er belemmeringen zijn die kwijtschelding in de weg staan.
•
De goede ervaringen met uitbellen door het KCC naar bedrijven die niet op tijd hadden
betaald, maakt dat we dit jaar ook beoordelen in welke vorm we dit kunnen toepassen voor inwoners.
7.5
Financiële toelichting
Lasten
De lasten bestaan uit externe kosten voor dwanginvordering, proceskostenvergoeding, de kosten voor vervaardigen van aanslagen, portokosten en bankkosten. De toegerekende kosten algemeen beheer
betreffen voornamelijk de eigen personeelskosten, die op basis van een urenregistratie aan de diverse programma’s zijn toegerekend. De kosten van Ondersteuning en automatisering worden op basis van het aantal fte’s aan de diverse programma’s toegerekend. Baten
De bijdrage van de deelnemers is gebaseerd op een vast bedrag per gewogen aanslagregel van
1,859 euro, zoals aangeven in de onderstaande tabel. Dit is inclusief de bijdrage aan de kosten voor Invordering.
De onderstaande tabel geeft een aantal kwantitatieve gegevens. Kwantitatieve gegevens aantal aanslagregels
Versie 1.0
8 april 2026
2027 4.073.143
Pagina 31 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Omschrijving
Begroting 2027
Gewijzigde begroting 2026
(bedragen x 1.000 euro) Jaarrekening 2025
LASTEN Personeelskosten Overige kosten Automatiseringskosten Ingeleend personeel
2.546
2.321
2.158
67
66
56
1.245
1.229
1.129
128
126
84
Telefoonkosten KCC
91
90
69
Kosten aanslagen
557
550
511
Controle belastingen
56
55
39
Media campagne
61
60
58
Kosten dwanginvordering
446
440
431
Proceskosten
405
400
387
Bankkosten
203
200
192
Subtotaal programmakosten
5.805
5.537
5.114
Toerekening kosten Ondersteuning
2.216
2.129
1.819
Totaal lasten
8.021
7.667
6.933
Opbrengst invorderingskosten
3.060
3.000
3.531
Teruggave opbrengst invordering
-3.060
-3.000
-3.531
Bijdragen deelnemers
7.571
7.217
7.567
Rentebaten
450
450
471
Totaal baten
8.021
7.667
8.038
Totaal baten
8.021
7.667
8.038
Totaal lasten
8.021
7.667
6.933
-
-
1.105
BATEN
Resultaat
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 32 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Paragrafen 8.1
Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
Het weerstandsvermogen is: het vermogen van SVHW om niet-structurele risico's op te vangen zonder het beleid en de bedrijfsvoering aan te hoeven passen.
Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen zijn de deelnemers verplicht eventuele tekorten bij een gemeenschappelijke regeling aan te vullen. SVHW verwerkt de kosten in de tarieven van de
producten. Een eventueel overschot/tekort aan het einde van het jaar wordt in rekening of in mindering gebracht op de te ontvangen bedragen van de deelnemers. In formele zin loopt het SVHW geen risico,
omdat het eventuele tekorten afwentelt op de deelnemers, dan wel verrekent met de algemene reserve (buffer) van de gemeenschappelijke regeling.
Op 13 april 2022 heeft het Algemeen bestuur de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen
SVHW 2022 vastgesteld. Deze notitie beschrijft de structuur ten aanzien van het uit te voeren beleid
omtrent risico’s en fraude. SVHW hanteert een risicomijdend profiel voor risico’s en streeft ernaar om
risico 's zoveel mogelijk te ondervangen. Dat is de reden waarom diverse verzekeringen afgesloten zijn voor het onroerend goed, inventaris en personeel.
De risico’s hebben een intern (SVHW, “eigen” organisatie) en/of een extern (deelnemers) karakter. Op basis van de risico’s zijn/worden (aanvullende) beheersmaatregelen genomen. In de Voor- en
Najaarsnota rapporteert SVHW over de voortgang van de risico’s en de beheersmaatregelen.
SVHW is een belangrijke organisatie voor haar 15 deelnemers. Continuïteit van de bedrijfsvoering is
daarom essentieel. Dit dient op het niveau van directie en Dagelijks Bestuur te kunnen worden beslist. Bij het opvangen van de gevolgen van calamiteiten is het onwenselijk dat de organisatie afhankelijk zou zijn van de besluitvorming van de deelnemers. Gelet op genoemde risico's en de behoefte aan
continuïteit van de bedrijfsvoering is het gewenst een financiële buffer in stand te houden. In de nota
Risicomanagement en weerstandsvermogen is daarom besloten de omvang daarvan vast te stellen op minimaal 400.000 euro en maximaal 700.000 euro.
Er doen zich geen juridische procedures voor die aanleiding kunnen geven tot enig financieel nadeel. Eind 2004 is bij de Bank Nederlandse Gemeenten een lening van 2.600.000 euro met een looptijd van 30 jaar aangetrokken. Deze lening heeft gedurende de gehele looptijd van 30 jaar een vast rentepercentage van 4,445%, zodat er geen sprake is van een financieel risico.
In de Begroting 2027 is, op basis van aannames, een aantal ontwikkelingen verwerkt waarvan de
uitkomsten nog onzeker zijn. Deze ontwikkelingen hebben betrekking op de volgende gebieden:
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 33 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031 Categorie
Beheersing
Financieel
Verzekeren
100
Risico Nalatigheid of
onrechtmatig handelen
Kans
belang
Risico
Toelichting
score %
Klasse 1
10%
10
De risico’s zijn in de meeste gevallen beperkt, doordat waar
mogelijk verzekeringen zijn afgesloten. Ook hebben wij in de
begroting diverse budgetten beschikbaar, bijvoorbeeld om ons eigen risico af te dekken.
Schadeclaims
Overdragen
100
1
10%
10
Onderhoud gebouw SVHW
Accepteren
100
1
10%
10
Het SVHW loopt altijd het risico op schadeclaims. Over het
algemeen zijn dit langlopende procedures waarvan de risico's moeilijk in te schatten zijn.
Wij voeren voor onze gebouw planmatig beheer en onderhoud
uit. Dit doen wij op basis van actuele inspecties. Echter kan het
altijd voorkomen dat onbegroot onderhoud moet plaatsvinden. Dit risico neemt af na renovatie van het gebouw in 2027. Bedrijfsongevallen
Verzekeren
50
1
10%
5
Wij hebben hiervoor een verzekering afgesloten. Werkgevers hebben de wettelijke zorgplicht voor de veiligheid van
werknemers en die zorgplicht wordt uitgebreid. De werkgever
is aansprakelijk voor bedrijfsongevallen en beroepsziektes van werknemers. Fraude en diefstal
Elimineren
50
1
10%
5
Economische ontwikkelingen kunnen voor medewerkers van
het SVHW leiden tot verhoogde prikkels of gelegenheden tot het doen van of meewerken aan fraude. Er zijn fysieke en/of administratieve maatregelen genomen (functiescheiding,
procesbeschrijvingen). De interne controle richt zich ook op deze zaken. Afwezigheid personeel wegens ziekte of
Reduceren
150
2
30%
45
anderszins
kwaliteit van de organisatie en de door de organisatie geleverde producten lager worden. Uitgangspunt bij ziekteverzuim is een
(zwangerschaps- en
interne oplossing en geen externe inhuur, afhankelijk van de
bevallingsverlof,
duur van de afwezigheid en taak.
zorgverlof)
Vertrek personeel
Kennis en kunde zijn (tijdelijk) niet beschikbaar waardoor de
Reduceren
150
3
50%
75
Als gevolg van vertrek van personeel kunnen er kennis en
kunde verloren gaan. Daarnaast is er bij het huidige personeel
veel ervaring en kennis van de lokale situatie aanwezig, die bij vertrek verloren gaat. Dit kan leiden tot inefficiëntie. ICT
Reduceren
750
2
30%
225
Computer-/ systeemuitval kan tot gevolg hebben dat we onze
dienstverlening niet meer uitvoeren en onze medewerkers niet
meer optimaal kunnen werken. Concreet zijn er dreigingen van cyber aanvallen en datalekken, maar ook overstromingen of internationale dreiging. Informatiebeveiliging en cybercrime
Reduceren
750
2
30%
225
Informatiebeveiliging is steeds actueler. Er is weliswaar steeds meer aandacht voor en zelfs wetgeving in de maak, maar het
risico wordt ook steeds groter. Denk hierbij aan datalekken en
cyberincidenten. SVHW heeft beheersmaatregelen uitgevoerd en toetst periodiek de beveiliging van informatie bijvoorbeeld door de jaarlijkse pentest. Voor 2026 bereidt SVHW zich voor op
ISO27001 certificering voor ICT. Vooralsnog is het risico door Het SVHW niet verzekerd. Loonontwikkelingen
Accepteren
100
2
25%
25
Voor 2026 is een cao vastgesteld. In 2026 vinden opnieuw caoonderhandelingen plaats, waarbij het risico bestaat dat
loonontwikkelingen hoger uitvallen dan geraamd. Dit kan leiden tot een stijging van de personeelslasten. Prijsontwikkelingen
Reduceren
75
2
25%
19
De begroting is zowel aan de baten- als aan de lastenkant
gebaseerd op contante prijzen. Per programma maken we bij
het opstellen van de begroting een reële en actuele inschatting van de kosten. Het kan voorkomen dat de inflatie hoger is dan geraamd. De meerjarige indexering is verhoogd van 1% naar 2%. Bezwaarschriften & Beroep
Reduceren
150
2
25%
38
Door de vele bezwaarschriften die worden ingediend moeten hoge proceskostenvergoedingen worden betaald. Deze zijn
reeds verwerkt in de begroting, echter het is lastig te schatten naar omvang. Uittreden van deelnemers
Accepteren
100
1
10%
10
Risico op verlies van baten bij uittreden van deelnemers uit de
GR. Dit is echter goed afgedekt binnen de gemeenschappelijke regeling waarbij frictiekosten worden opgevangen door de uittredend deelnemer.
Nieuwe wet en regelgeving
Reduceren
100
1
10%
10
Het risico dat wij onvoldoende voorbereid zijn op de invoering van nieuwe wet- en regelgeving waardoor wij onvoorziene kosten moeten maken
Totaal
Versie 1.0
8 april 2026
2.725
712
Pagina 34 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031 De risico’s worden in eerste instantie worden opgevangen vanuit de algemene reserve, die 700.000 euro bedraagt.
Voor de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt de verhouding tussen de beschikbare
weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit berekend. De weerstandsratio van SVHW bedraagt:
Beschikbare capaciteit/benodigde capaciteit = 700/ 712 = 0,98. Voor de beoordeling van het weerstandsvermogen wil SVHW uitkomen op een waarde tussen de 1,0 en 1,4. Een weerstandsratio van minimaal 1 wordt gezien als voldoende. Gezien dan alle risico’s met het
weerstandsvermogen kunnen worden opgevangen. Daar zit SVHW in deze begroting onder.
Wanneer de geïnventariseerde risico’s de bovengrens van € 700.000 structureel overschrijden legt het
Dagelijks Bestuur een plan voor dat gericht is op het aanvullen van de Algemene reserve tot het bedrag uit hoofde van het benodigd weerstandsvermogen. Als de risico’s meerjarig de algemene reserve overstijgen komt er een voorstel.
Op basis van de geprognosticeerde meerjarenbalans zijn de volgende kengetallen berekend: Kengetallen
2027
2028
2029
2030
-12,03%
1,33%
13,68%
11,22%
-12,03%
1,33%
13,68%
11,22%
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Solvailiteitsrisico
8,44%
22,74%
22,84%
22,44%
Strucutrele exploitatieruimte
0,00% n.v.t.
0,00% n.v.t.
0,00% n.v.t.
0,00% n.v.t.
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Grondexploitatie
Belastingcapaciteit
Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau
van de schuldenlast van SVHW ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een hoge netto schuldquote hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Of dat het geval is valt niet direct af te leiden uit de netto schuldquote zelf,
maar hangt af van meerdere factoren. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend en vervolgens weer afgelost. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van
doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto
schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsrisico
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin SVHW in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van SVHW. De mate van
weerbaarheid geeft in combinatie met de andere kengetallen een indicatie over de financiële positie. Structurele exploitatieruimte
Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 35 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Financiële positie SVHW
De uitkomsten van bovenstaande financiële kengetallen worden beïnvloed door de afspraken die
gemaakt zijn over de omvang van het weerstandsvermogen. Hierdoor beschikt SVHW over een beperkt eigen vermogen. Tegenover dit beperkte eigen vermogen staan kortlopende- en langlopende
verplichtingen die invloed hebben op de uitkomsten van de kengetallen. De financiële bedrijfsvoering van SVHW is onder andere gericht op het voldoen aan de kaders die gesteld worden in de begroting,
exploitatietekorten komen ten laste van het weerstandsvermogen. Indien het weerstandsvermogen niet voldoende is om het tekort op te vangen wordt het exploitatietekort doorbelast aan de deelnemers.
8.2
Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen
Ultimo december 2004 heeft het SVHW voor eigen gebruik het kantoor Rijksstraatweg 3B te Klaaswaal aangekocht. De aankoopprijs bedroeg 2.000.000 euro. Het kantoorpand was bij aankoop in goede staat van onderhoud. Na aankoop is het gehele gebouw voorzien van airconditioning.
Het periodieke onderhoud is in de begroting 2027 verwerkt. Bij de uitgaven wordt terughoudendheid
betracht vanwege de recente besluitvorming over de verduurzaming van het pand. Door het AB is in
november 2025 het besluit genomen om het pand te renoveren c.q. aan te passen aan de minimale
wettelijk verplichte vereisten voor verduurzaming. De maatregelen moeten ervoor zorgen dat het pand nog zeker 20 jaar door geëxploiteerd kan worden. Het investerings- en financieringsbesluit is
verankerd in deze meerjarenbegroting 2027. De formele start van de renovatie en verduurzaming staat
gepland in de tweede helft van 2026 en het werk loopt door in 2027.
8.3
Paragraaf Financiering
8.3.1
Algemeen
De financieringsparagraaf gaat in op de eisen van de wet Fido. Het moet blijken dat de uitvoering van
de treasuryfunctie alleen de publieke taak dient, het beheer prudent is en dat aan de kasgeldlimiet en de renterisiconorm is voldaan.
8.3.2
Treasurybeheer
De volgende risico`s zijn voor de organisatie van belang:
Renterisicobeheer;
Kredietrisicobeheer.
Renterisicobeheer
Het doel van het renterisicobeheer is het beheersen van de risico`s die voortvloeien uit de
mogelijkheid dat de rentelasten van vreemd vermogen in de toekomst hoger zouden worden dan gewenst zou zijn. De aangetrokken geldlening heeft gedurende de looptijd (30 jaar) een vast rentepercentage. Er is dus geen sprake van een renterisico. Kredietrisicobeheer
Per twee weken vinden afgeronde voorschotbetalingen plaats aan de deelnemers. SVHW bepaalt de hoogte van het voorschot aan de hand van de werkelijk ontvangen belastingopbrengsten per
deelnemer. Een gering bedrag reserveren we voor restituties. Elk kwartaal ontvangen de deelnemers
een overzicht van de stand van de invordering alsmede van de ontvangsten en de daarop in mindering gebrachte voorschot afdrachten. Medio van het jaar ontvangt SVHW de geraamde bijdragen van de Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 36 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031 deelnemers in de kosten van de dienstverlening. Het verstrekken van gelden aan derden in welke vorm dan ook komt niet voor.
8.3.3
Kasgeldlimiet en renterisiconorm
De kasgeldlimiet en de renterisiconorm hebben beiden als doel de leningenportefeuille van decentrale overheden te behoeden voor een onverantwoord grote gevoeligheid voor rentefluctuaties. De
kasgeldlimiet stelt dat de gemiddelde netto vlottende schuld van een decentrale overheid in een
bepaald kwartaal niet hoger mag zijn dan een wettelijk bepaald percentage van het begrotingstotaal. Voor gemeenschappelijke regelingen is dit 8,2%.
In onderstaande is een prognose opgenomen van de ruimte onder kasgeldlimiet. Uit deze prognose
blijkt dat de gemiddelde ruimte onder het kasgeldgeldlimiet gedurende in 2027 circa 2 miljoen euro bedraagt.
(bedragen x € 1.000)
1
Ka sge ld limie t Omvang begroting Kasgeldlimiet
2
Vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 jaar
3 4
1 e kwa rt. 2 e kwa rt. 3 e kwa rt. 4 e kwa rt. 17.320 1.420 1.420 1.420 1.420
0
0
0
0
Vlottende middelen Rekening-courantsaldi < 1 jaar
488
488
488
488
Totaal netto vlottende schuld (2)-(3)
-488
-488
-488
-488
Ruimte onder kasgeldlimiet (1)-(4)
1.908
1.908
1.908
1.908
De renterisiconorm is opgesteld met als doel de rentegevoeligheid van de portefeuille van leningen met een looptijd van één jaar of langer te beperken. Dit komt erop neer dat het renterisico in een bepaald jaar niet meer mag bedragen dan een bepaald percentage van het begrotingstotaal. Voor gemeenschappelijke regelingen is dit 20%.
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 37 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031 Uit de onderstaande tabel blijkt, dat SVHW geen renterisico heeft. (bedragen x € 1.000) 1a
Renteherziening vaste schuld o/g
3a 3b
Nieuwe vaste schuld Nieuwe verstrekte lange leningen
1b 2
Renteherziening vaste schuld u/g Netto renteherziening (1a-1b)
4 5
Netto nieuwe vaste schuld Betaalde aflossingen
6
8.3.4
0 0
0 0
0 0
0 0
0
2031
0 0
0 0
0 0
0 0
0 133
0
0
0
0
0
Begrotingstotaal Vastgesteld % (20%)
17.320 20,00%
17.822 20,00%
18.150 20,00%
18.499 20,00%
18.860 20,00%
Ruimte (10-7)
3.464
4.277
4.356
4.440
4.527
0
3.464 0
0
4.277 0
0
4.356 0
0
4.440 0
0
4.527 0
Financiering
Het saldo van de aangetrokken geldleningen is per 1 januari 2027 € 1.048.373. Op de lening van de Bank Nederlandse Gemeenten wordt in 2027 een bedrag van € 111.987 afgelost. Het saldo van de geldlening per 31 december 2027 bedraagt € 936.386. Bij deze lening bedraagt het vaste
rentepercentage 4,445 %.
8.3.5
Relatiebeheer
Het SVHW heeft met de Bank Nederlandse Gemeenten een rekeningcourant verhouding. De bank valt onder Nederlands toezicht. In 2026 wordt de bancaire dienstverlening (EU) aanbesteed.
8.3.6
Toelichting EMU-saldo
In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, art. 19) is de verplichting vastgesteld, dat er in de
begroting een overzicht verstrekt moet worden over het boekjaar. Hieronder volgt het EMU-Saldo van SVHW over 2027 tot en met 2030:
Versie 1.0
8 april 2026
0
0 128
Renterisiconorm (minimumnorm) Renterisico vaste schuld
11
0 0
0
2030
0 122
Renterisiconorm
10 7
0 0
0
2029
0 116
Renterisico vaste schuld (2 en 6)
8 9
0
2028
0 112
Herfinanciering (laagste van 4 en 5)
7
2027
Pagina 38 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Omschrijving 1
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)
2
Afschrijvingen ten laste van de exploitatie
3
Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie minus de vrijval van de voorzieningen ten bate van de exploitatie
4
Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd
5
Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering
6
Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op
7
Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden
8
Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transacties niet op exploitatie
9
Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze met derden betreffen
10
Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog i t ll d éé b t d t
11 a b
Verkoop van effecten: Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op
Paragraaf bedrijfsvoering
8.4.1
Algemeen Bestuur
2028 Begroting x € 1000,-
0
53
53
53
286
399
384
384
0
ja
Berekend EMU-saldo
8.4
(bedragen in x € 1.000) 2029 2030 Begrotin Begroting g x € 1000,x € 1000,-
2027 Begroting x € 1000,-
nee
ja
286
nee
452
ja
nee
437
ja
437
Het Algemeen Bestuur vertegenwoordigt de verschillende deelnemende organisaties en is het hoogste
bestuursorgaan. Het Algemeen Bestuur heeft als taak om het beleid vast te stellen en te controleren of het juist wordt uitgevoerd. De samenstelling van het algemeen bestuur is vastgelegd in de
gemeenschappelijke regeling SVHW. Iedere gemeente heeft één afvaardiging in het algemeen bestuur. Het waterschap heeft 2 deelnemers binnen het algemeen bestuur.
8.4.2
Dagelijks Bestuur
De leden van het Dagelijks Bestuur zijn door en vanuit de leden van het Algemeen Bestuur
aangewezen. Het Dagelijks Bestuur bepaalt onder andere de instructies en de regels voor de uitvoering van de taken en de bedrijfsvoering van SVHW.
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 39 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
8.4.3
Organogram
SVHW heeft de werkzaamheden belegd in zelforganiserende procesteams. Deze procesteams houden zich bezig met de operatie en zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren en het continu verbeteren van
het proces en het realiseren van de gewenste output. De processen zijn gegroepeerd in domeinen met
aan het hoofd een domeinmanager. In lijn met doelstellingen van SVHW bepalen de domeinmanager en proceseigenaren de gewenste output, die zoveel mogelijk beschreven wordt in de vorm van meetbare en zichtbare prestatie indicatoren.
Het MT bestaande uit de drie domeinmanagers en de directeur stelt de kaders (richting en doelen), schept de randvoorwaarden voor de procesteams bij de uitvoering van hun taken en bewaakt de samenhang van de processen.
De onderstaande figuur geeft de vereenvoudigde weergave van het organogram weer:
8.4.4
Technologische- en procesontwikkelingen
SVHW heeft net als alle andere organisaties te maken met een steeds sterkere afhankelijkheid van IT oplossingen en moet daarom ook meegaan met de veranderingen daarin. Onze contracten voor
hardware en het onderhoud daarvan zijn in 2025 opnieuw aanbesteed. De komende jaren worden diverse applicaties opnieuw aanbesteed, waarvan de bezwarenapplicatie in 2026 de eerste is.
Daarnaast worden alle contracten door onze contractmanager tegen het licht gehouden in 2026,
waarbij deze beoordeeld worden op de mate waarin de voorwaarden voldoen aan de eisen die gesteld worden om te kunnen voldoen aan wetgeving zoals NIS2 en AVG. De nieuwe Cybersecuritywet is een ontwikkeling met grote impact op onze IT. Het is mede ook daarom dat SVHW zich in 2026 voor het
eerst wil certificeren voor ISO27001. Een aantal andere externe ontwikkelingen is: -
-
Landelijke stelsel van basisregistraties en aansluiting hierop;
Invoering van de omgevingswet en de aanpassing hierdoor van informatie aanlevering en de inzet van luchtdetectie;
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 40 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031 -
De ontwikkeling van werken met AI (Artificial Intelligence) neemt een grote vlucht en wordt
-
Het project secundaire objectkenmerken (Check uw woning) die in wetgeving vanaf 2027 is
-
meer gemeengoed;
verankerd. Belastingplichtigen kunnen aangeven wanneer secundaire kenmerken van hun woning in onze registraties niet matchen met de daadwerkelijke situatie;
Steeds meer applicaties worden in de cloud aangeboden, hetgeen de flexibiliteit van SVHW in zal perken omdat minder maatwerk mogelijk is. Op dit moment is de belangrijkste applicatie (Centric) in eigen beheer waardoor SVHW door slim maatwerk en specifieke functionaliteiten
-
-
8.4.5
efficiëntie kan koppelen aan maatwerk;
Doorontwikkeling van MijnOverheid en verdere digitalisering overheidsdienstverlening; Informatiebeveiliging en privacy waarbij SVHW ervoor zorg moet dragen dat de digitale
weerbaarheid op peil wordt gehouden en verder wordt verbeterd waar nodig en passend binnen toenemende nationale en Europese regelgeving (NIS2);
Implementatie van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV).
NIS2
In Europees verband worden sectoren en organisaties die van vitaal belang zijn voor de maatschappij verplicht te voldoen aan de NIS2-richtlijn. Begin 2026 heeft SVHW bij BZK aangegeven dat SVHW als
overheidsinstantie kan worden aangemerkt en daarmee binnen de reikwijdte van de Cybersecuritywet (Cbw) valt en heeft zich hiervoor geregistreerd in het entiteitenregister. Dit betekent voor SVHW de volgende drie verplichtingen: •
Zorgplicht: De zorgplicht bestaat uit een lijst van maatregelen waaraan SVHW minimaal moet voldoen. Denk hierbij aan crisismanagement bij een groot cyberincident en het gebruik van cryptografie en versleuteling.
•
Meldplicht: SVHW moet binnen 24 uur dat SVHW zich bewust is geworden van een incident
melden dat bij SVHW sprake is van een incident bij de toezichthouder (Rijksinspectie Digitale
Infrastructuur (RDI)) en een uitgebreide rapportage over het incident binnen een maand. Een cyberincident moet ook bij het Computer Security Incident Response Team (CSIRT) van SVHW gemeld worden •
Toezicht: Er komt een onafhankelijk toezichthouder (Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI)), die naar de naleving van de verplichtingen uit de richtlijn kijkt.
De invoering vindt plaats medio 2026. SVHW anticipeert hier tijdig op en wil ook een ISO certificering
hiervoor behalen. SVHW verzorgt in 2026 een training voor zowel Bestuurders als medewerkers (met de E-learning ARDA) op dat de organisatie NIS2 bestendig wordt gemaakt.
8.4.6
Informatiebeveiliging en privacy
Door de toenemende datastromen, koppeling van systemen en digitale dreiging van hackers en
cybercriminelen wordt het zorgvuldig omgaan met de gegevens van inwoners en organisaties steeds
belangrijker. SVHW zal als data gedreven organisatie daarom zijn digitale weerbaarheid op peil dienen
te houden. Dit vergt een toenemende inspanning van SVHW. SVHW maakt op dit gebied (beveiliging en privacy) gebruik van de diensten van de Informatiebeveiligingsdienst Nederlandse gemeenten (IBD) en werkt samen met collega belastingkantoren. Er is een privacy officer binnen het domein
Ondersteuning, die op dit terrein de tweedelijns ondersteuning levert en er is een CISO (Chief
Information Security Officer) en FG (Functionaris Gegevensbescherming) die rechtstreeks aan de
directie rapporteren. SVHW moet voldoen aan NIS2 en wil zich hiervoor ISO certificeren, uiterlijk in 2026.
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 41 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
8.4.7
Investeringen in ICT
Voor een gestructureerde aanpak van de benodigde ICT-ontwikkelingen vanwege de strategie en
wetgeving zoals hiervoor beschreven (o.a. NIS2) is een ICT-strategie opgesteld. In 2025 is hiervoor een
roadmap gemaakt. De kosten hiervoor worden opgevangen binnen de begroting. Eventuele meerkosten worden separaat ter besluitvorming aan het AB voorgelegd. Er zijn voor 2027 buiten de hiervoor genoemde exploitatiekosten geen investeringen voorzien.
8.4.8
Huisvesting
Door het AB is in november 2025 het besluit genomen om het pand te renoveren c.q. aan te passen aan de minimale wettelijk verplichte vereisten voor verduurzaming. De maatregelen moeten ervoor zorgen dat het pand nog zeker 20 jaar door geëxploiteerd kan worden. Het investerings- en
financieringsbesluit is verankerd in deze meerjarenbegroting 2027. De formele start van de renovatie
en verduurzaming staat gepland in de tweede helft van 2026 en het werk loopt door in 2027.
8.4.9
Rechtmatigheidsverantwoording
Over 2023 tot en met 2025 heeft het dagelijks bestuur de rechtmatigheidsverantwoording reeds
opgenomen in de jaarstukken. De onderbouwing van deze rechtmatigheidsverantwoording komt tot
stand vanuit de verbijzonderde interne controle die wordt uitgevoerd op basis van het verbijzonderd intern controleplan. Op basis van de bevindingen uit het verleden verwachten wij niet dat het
Controleplan voor 2026 en 2027 moet worden aangepast. Mocht dit wel noodzakelijk zijn, blijkend uit
de bevindingen uit de controles over het boekjaar 2025, zullen wij dit middels een tussentijdse rapportage kenbaar maken aan het bestuur.
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 42 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Financiële begroting Staat van Baten en Lasten (bedragen x € 1.000) Be groting 2 0 2 7
Sta a t va n b a te n e n la ste n
Ba te n
La ste n
G e wij zigd e b e groting 2 0 2 6 Sa ld o
Ba te n
La ste n
Sa ld o
J a a rre ke ning 2 0 2 5 Ba te n
La ste n
Sa ld o
Omschrijving programma: Ondersteuning Gegevensbeheer Algemeen
-
-
-
4.101
3.039
1.062
10
10
3.877
2.835
-
-
-
-
1.042
3.859
2.457
1.402
BAG-administratie
410
286
124
394
271
123
330
249
81
WOZ-administratie
4.778
3.635
1.143
4.417
3.296
1.121
5.256
3.615
1.641
Dienstverlening Sub tota a l p rogra mma ' s
8.021
6.114
1.907
7.667
5.796
1.871
8.038
5.263
2.775
17.310
13.074
4.236
16.365
12.208
4.157
17.483
11.583
5.900
Omschrijving algemene dekkingsmiddelen: Algemene dekkingsmiddelen
-
-
-
-
-
-
Sub tota a l a lge me ne d e kkingsmid d e le n
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Gerealiseerde kosten Overhead
-
4.236
-4.236
-
4.157
-4.157
-
3.631
-3.631
Vennootschapsbelasting
-
-
-
-
-
-
-
-
17.310
17.310
-
16.365
16.365
17.483
15.214
2.269
G e re a lise e rd e tota a l sa ld o va n b a te n e n la ste n
-
Toevoeging/onttrekking aan reserves: Mutaties in reserves
-
-
-
-
-
-
207
-
207
Sub tota a l muta tie s re se rve s
-
-
-
-
-
-
207
-
207
17.310
17.310
-
16.365
16.365
-
17.690
15.214
2.476
G e re a lise e rd e re sulta a t
Zie voor de toelichting op de staat van baten en lasten de toelichtingen per programma.
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 43 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Staat van incidentele baten en lasten Programma
Kostensoort
Omschrijving
2027
Incidentele lasten
Totaal incidentele lasten Incidentele baten
Totaal incidentele baten Incidenteel resultaat
Toelichting
In deze begroting zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 44 van 50
2028
(bedragen in x € 1.000)
2029
2030
2031
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Overzicht baten en lasten per taakveld Hieronder is het overzicht baten en lasten per taakveld weergegeven. Categorie
0.4 0.5
0.61 0.62 0.64 0.8 7.2 7.3
Omschrijving
Realisatie 2025
LASTEN
0.61 0.62 0.64 0.8 7.2 7.3
4.157
4.236
OZB-woningen
6.529
6.526
6.997
Belastingen overig
3.130
3.338
3.493
47
OZB-niet woningen Overige baten en lasten Riolering Afval
1.029 -
BATEN
Mutaties reserves
47
1.030 -
48
1.103 -
635
677
709
15.642
16.476
17.320
658
207
701
-
734
-
OZB-woningen
2.918
2.696
2.858
Belastingen overig
9.750
9.009
9.550
Riolering
1.979
1.829
1.939
18.118
16.476
17.320
Totale lasten
15.642
16.476
17.320
Gerealiseerd saldo
2.476
-
-
OZB-niet woningen Overige baten en lasten Afval
527 688
2.049
Totale baten
8 april 2026
na wijziging
3.615
Treasury
Totaal baten
Versie 1.0
Begroting 2027
Overhead
Totaal lasten
0.10
(bedragen in x € 1.000)
Begroting 2026
18.118
Pagina 45 van 50
487 561
1.893
16.476
517 450
2.007
17.320
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
11.1 Meerjaren overzicht baten en lasten per taakveld C ate g o rie Omschrijving LAST EN 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB-woningen 0.62 OZB-niet woningen 0.64 Belastingen overig 0.8 Overige baten en lasten 7.2 Riolering 7.3 Afval
BAT EN 0.10 Mutaties reserves 0.61 OZB-woningen 0.62 OZB-niet woningen 0.64 Belastingen overig 0.8 Overige baten en lasten 7.2 Riolering 7.3 Afval Totale lasten Totale baten Ge re alise e rd sald o
Versie 1.0
8 april 2026
Be g ro ting 2027
Ge wijzig d e b e g ro ting 2026
Be g ro ting 2028
Be g ro ting 2029
(bedragen x € 1.000) Be g ro ting 2030
T o taal laste n
4.157 47 6.526 1.030 3.338 677 701 16.476
4.236 48 6.997 1.103 3.493 709 734 17.320
4.532 45 7.137 1.125 3.563 723 749 17.874
4.545 42 7.280 1.148 3.634 738 764 18.150
4.680 39 7.426 1.171 3.707 752 779 18.553
T o taal b ate n
2.696 487 9.009 561 1.829 1.893 16.476
2.858 517 9.550 450 1.939 2.007 17.320
53 2.928 527 9.791 450 2.027 2.097 17.873
53 2.972 522 9.972 450 2.055 2.126 18.150
53 3.041 543 10.181 450 2.106 2.179 18.553
16.476 16.476 -
17.320 17.320 -
17.874 17.873 -
18.150 18.150 -
18.553 18.553 -
Pagina 46 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Geprognosticeerde balans 2027 - 2030 Hieronder is de balans weergegeven met de geprognosticeerde cijfers voor de jaren 2027-2030. (bedragen x € 1.000) Activa
3 1 -1 2 -2 0 2 5 3 1 -1 2 -2 0 2 6 3 1 -1 2 -2 0 2 7 3 1 -1 2 -2 0 2 8 3 1 -1 2 -2 0 2 9 3 1 -1 2 -2 0 3 0
Vaste activa
1.660
2.453
4.649
4.222
4.100
3.975
Vlottende activa
35.847
4.253
2.068
2.404
2.431
2.458
Liquide middelen
488
480
480
480
480
480
Overlopende activa
965
965
965
965
965
965
38.960
8.151
8.162
8.071
7.976
7.878
T ota a l P a ssiva Eigen vermogen
3 1 -1 2 -2 0 2 5 3 1 -1 2 -2 0 2 6 3 1 -1 2 -2 0 2 7 3 1 -1 2 -2 0 2 8 3 1 -1 2 -2 0 2 9 3 1 -1 2 -2 0 3 0 814
1.864
1.864
1.811
1.758
Gerealiseerd resultaat
2.476
-
-
-
-
-
T ota a l e ige n ve rmoge n
3.290
1.864
1.864
1.811
1.758
1.705 414
Voorzieningen
1.705
525
414
414
414
414
Langlopende schulden
1.156
1.048
936
819
697
570
Vlottende passiva
29.419
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
Overlopende passiva T ota a l
Versie 1.0
8 april 2026
4.570
3.870
3.947
4.026
4.107
4.189
38.960
8.196
8.162
8.071
7.976
7.878
Pagina 47 van 50
Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2031
Investeringsoverzicht Voor 2027 staat de volgende investering gepland. Afschrijving op deze investering vindt plaats met
ingang van 2028. De start van de investering begint in 2026 en is om deze reden ook opgenomen in de 1e wijziging van de begroting 2026. Investeringsoverzicht
Bedrag
Verbouwing gebouw
€ 3.520.000
Totaal
Afschrijvingstermijn 20 jaar
€ 3.520.000
De totale kapitaalsbehoefte voor de verbouwing van het gebouw betreft €3.700.000. Hiervan komt
€180.000 ten laste van de exploitatie. Het krediet voor de verbouwing betreft zodoende € 3.520.000. De werkzaamheden voor de verbouwing van het gebouw starten na vaststelling van de 1e wijziging
begroting 2026 en de meerjarenbegroting 2027. De verwachting is dat de besteding voor 25% van het krediet in 2026 plaats vindt, de overige 75% in 2027.
Versie 1.0
8 april 2026
Pagina 48 van 50
Beleidsindicatoren Begroting 2027 No.
T a a kve ld
1
Bestuur en ondersteuning Formatie
Fte per 1.000 inwoners
0,082 Fte per 1.000 inwoners
2
Bestuur en ondersteuning Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
0,086 mdw. per 1.000 inwoners
3
Bestuur en ondersteuning Apparaatskosten
Kosten per inwoner
4
Bestuur en ondersteuning Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom
15,22% Kosten als % van totale loonsom
+ totale kosten inhuur externen
+ totale kosten inhuur externen
5
Na a m b e le id sind ica tor
Bestuur en ondersteuning Overhead
E e nhe id
Kosten als % van de totale lasten
Pagina 49 van 50
Wa a rd e
€
E e nhe id
15,48 Kosten per inwoner
24,7% % van de totale lasten
Specificatie kosten per deelnemer Specificatie kosten per deelnemer begroting 2027 G e ge ve nsb e he e r
a a nta l ob j e cte n
b e d ra g p e r ob j e ct / tota a l b ij d ra ge
a a nta l WOZob j e cte n
G e ge ve nsb e he e r BAG
b e d ra g p e r ob j e ct / tota a l b ij d ra ge
a a nta l BAG ob j e cte n
b e d ra g T ota a l p e r ob j e ct / ge ge ve nsb e tota a l he e r BAG b ij d ra ge
WOZ-a d ministra tie
a a nta l ob j e cte n
b e d ra g p e r ob j e ct / tota a l b ij d ra ge
Die nstve rle ning
a a nta l a a nsla ge n
b e d ra g p e r re ge l / tota a l b ij d ra ge
P rogra mma koste n
4.101
205
205
4.778
7.571
T a rie f p rogra mma
5,106
0,626
1,623
14,585
1,859
Alblasserdam Albrandswaard Altena
9.961 11.932 28.024
50.863 60.927 143.096
9.961 11.932 28.024
6.241 7.475 17.557
9.961
16.169
28.024
Geertruidenberg Goeree-Overflakkee
11.847 31.912
60.493 162.949
11.847 31.912
7.422 19.993
18.190 19.154 9.807 16.330 24.673
Barendrecht Drimmelen
Hardinxveld-Giessendam Hoeksche Waard Krimpenerwaard Lansingerland Nieuwkoop Ridderkerk Voorne aan Zee
23.143 14.163
8.971 46.912
29.035 30.573 15.653 26.066 39.382
118.172 72.319
45.808 239.541
148.258 156.111 79.927 133.098 201.092
Hollandse Delta
475.559
2.428.293
T ota a l
803.133
4.100.948
23.143 14.163
8.971 46.912
14.499 8.873
5.620 29.390
29.035 30.573 15.653 26.066 39.382
45.488
22.409 7.475 63.045
9.961 11.932 28.024
145.279 174.026 408.724
48.941 72.193 189.007
90.974 134.196 351.337
309.525 376.625 966.202
11.847 31.912
19.230 51.799
26.652 71.792
11.847 31.912
172.786 465.430
61.144 186.491
113.658 346.660
373.589 1.046.830
29.035
47.129
15.653
25.408
320.779 353.820 171.002 251.466 386.700
957.826 974.986 514.439 781.061 1.186.843
14.499 8.873
5.620 29.390
65.320 19.154 35.214 16.330 24.673
23.143 14.163
8.971 46.912
29.035 30.573 15.653 26.066 39.382
337.536 206.564
130.840 684.202
423.469 445.901 228.296 380.167 574.378
105.861 100.312
58.920 342.465
172.568 190.343 91.993 135.280 208.031
2.109.594 327.574
205.223
Pagina 50 van 50
T ota le koste n
126.432
205.223
410.446
327.574
4.777.599
4.073.143
196.780 186.466
109.524 636.593
3.921.433
666.988 474.222
291.792 1.589.727
6.349.726
7.571.389 16.860.381