2026 Raadsinformatiebrief evalautie inburgeringsbeleid door Significant.pdf

Raadsinformatiebrief Onderwerp

: Eindevaluatie uitvoering inburgeringsbeleid regio Drechtsteden

Aanleiding

: Onderzoek Significant

Datum

: 28 april 2026

Portefeuillehouder

: Margreet de Deugd

Schrijver

: W.C.J. Kant

Geachte leden van de gemeenteraad, U ontvangt deze raadsinformatiebrief naar aanleiding van een onafhankelijke eindevaluatie uitgevoerd door onderzoeksbureau Significant naar de uitvoering van het inburgeringsbeleid in de regio Drechtsteden. Een aanzienlijk deel van deze uitvoeringstaken zijn belegd bij de Sociale Dienst Drechtsteden voor de zeven gemeente in de Drechtsteden. Met deze regionaal opgestelde raadsinformatiebrief informeren wij u over de belangrijkste uitkomsten van de evaluatie en de betekenis daarvan voor de verdere ontwikkeling van het inburgeringsbeleid. Aanleiding: Eind 2025 en begin 2026 heeft onderzoeksbureau Significant een onafhankelijke eindevaluatie uitgevoerd naar de uitvoering van het inburgeringsbeleid in de regio Drechtsteden (zie bijlage). In deze evaluatie is gekeken naar de uitvoering van de Wet inburgering 2021 in de periode tot en met eind 2025. De eindevaluatie volgt op een interne tussenevaluatie uit 2022 en biedt inzicht in de mate waarin het huidige beleid en de uitvoering bijdragen aan de doelstellingen van de wet. Belangrijkste conclusies uit de evaluatie: Uit de evaluatie blijkt dat de uitvoering van het inburgeringsbeleid in de Drechtsteden in de basis goed is ingericht en voldoet aan de wettelijke vereisten.

Alle onderdelen van het stelsel zijn aanwezig en de samenwerking tussen gemeenten, de Sociale Dienst Drechtsteden en uitvoerende partners verloopt overwegend goed. Positieve punten: - De uitvoering is in de afgelopen jaren verder geprofessionaliseerd en gestabiliseerd. - Inburgeraars spreken hun waardering uit voor het regionale welkomstprogramma en de maatschappelijke begeleiding, die hen helpen bij een goede start in de gemeente. - Inburgeraars zijn over het algemeen tevreden over de taalaanbieders. Tegelijkertijd concludeert Significant dat de doelstellingen van de Wet inburgering 2021 nog onvoldoende worden behaald. Aandachtspunten: - Inburgeringstrajecten duren vaak lang en slechts een beperkt deel van de inburgeraars rondt de inburgering binnen de wettelijke termijn af. Wachttijden bij de start van trajecten, vertraging in het opstellen van het Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) en knelpunten binnen de taalroutes spelen daarbij een belangrijke rol. - In de praktijk verschilt de begeleiding per consulent, waardoor inburgeraars niet altijd dezelfde ondersteuning ervaren. Dit geldt in het bijzonder voor gezinsmigranten. - Participatie en toeleiding naar werk zijn nog onvoldoende samenhangend en resultaatgericht georganiseerd.

Participatieactiviteiten zijn versnipperd en vooral gericht op het invullen van uren, terwijl de uitstroom naar duurzaam werk beperkt is. - Het onderdeel financieel ontzorgen blijkt niet voor alle inburgeraars even effectief te zijn.

- Bij handhavingsinstrumenten mist een verordening om boetes op te kunnen leggen. Relatie met de tussenevaluatie (2022) De bevindingen uit de eindevaluatie sluiten grotendeels aan bij de aandachtspunten die al in de tussenevaluatie van 2022 zijn benoemd. Toen werd vastgesteld dat de uitvoering inhoudelijk goed was gestart, maar onder druk stond door onder andere personeelskrapte, een hoge instroom en de complexiteit van de keten. De behoefte aan betere monitoring, meer uniformiteit in begeleiding en een sterkere verbinding met participatie en werk werd toen al gesignaleerd. De eindevaluatie maakt duidelijk dat een aantal van deze knelpunten structureel is gebleven. Hoewel verbeteringen zijn gerealiseerd, zoals een stabieler personeelsbestand en een realistischer inzet van leerroutes, heeft dit nog onvoldoende geleid tot versnelling van het inburgeringsproces. Aanbevelingen: Er worden vijf concrete kansen genoemd in het rapport voor het doorontwikkelen van het inburgeringsbeleid in de Drechtsteden. - Een integrale aanpak voor participatie en toeleiding naar werk. - Het ontwikkelen van een dashboard door de SDD. - De begeleiding van asielmigranten moet geüniformeerd worden. - De samenwerking versterken tussen de ketenpartners. - Een verordening opstellen voor het opleggen van boetes.

Vervolgstappen: Op basis van beide evaluaties ontstaat het beeld dat het stelsel van inburgering organisatorisch en inhoudelijk staat, maar dat de maatschappelijke opbrengst achterblijft bij de ambities van de wet en het regionale beleid. Voor de komende beleidsperiode is daarom een herijking van het beleidskader nodig. Daarbij zullen keuzes moeten worden gemaakt over prioritering, inzet van capaciteit, regionale uniformiteit en de wijze waarop wordt gestuurd op resultaten. De evaluatie onderstreept ook het belang van betere monitoring en sturingsinformatie, zodat gemeenten meer grip krijgen op voortgang en effecten. Daarnaast vraagt de evaluatie aandacht voor de verdere ontwikkeling van participatie en arbeid als integraal onderdeel van inburgering. De uitkomsten van de evaluatie worden benut bij het opstellen van een vernieuwd beleidskader inburgering voor de regio Drechtsteden waarin we de aanbevelingen meenemen. De raad wordt hierover op een later moment nader geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

De secretaris M. van Hall

De burgemeester J.W. Boersma

Pagina 2 van 2