2.3b DG&J Presentatie regionale bijeenkomst Meejarenbeleidsplan door prof. dr. Alex Burdorf-DordrechtMrt2024.pdf

Uitdagingen en kansen in de volksgezondheid: 5 cruciale dilemma’s Prof Dr Alex Burdorf Afdelingshoofd Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam

Centre for Effective Public Health In the larger Rotterdam area

Waarom is gezondheid zo belangrijk ? Wat maakt de gemiddelde Nederlander het meest gelukkig ? • Natuur om hen heen • Fijn huis in een fijne buurt • Goede gezondheid • Sociale relaties […en geld maakt wel een beetje gelukkig]

Podcast Martijn Burger: Erasmus Happiness Economics Research Organisation

Waarom is gezondheid zo belangrijk ? Health in (and for) all policies

• Invloed van beleidsterreinen op gezondheid en zorggebruik: • Werk en inkomen • Onderwijs • Woon- en ruimtelijke omgeving • Etc, etc

• Goede gezondheid is een belangrijke voorwaarde om te kunnen participeren in de samenleving

SER: Gezond opgroeien, wonen en werken. Advies 23/07 – december 2023.

Waarom is gezondheid zo belangrijk ? Slechte gezondheid en werk: Gedrag: - ik kan toch niet werken - mijn omgeving vindt werk niet belangrijk - ik kan zelf geen werk vinden Omgeving: - niet geschikt voor ons bedrijf - niet geschikt voor werk Werkhervatting: - gezondheid als barrière Özcan Erdem, Eur J Public Health 2015

Dilemma 1. Collectieve maatregel vs individueel beleid ?

Collectieve maatregel: BTW verlaging van 9% naar 0%

Individuele maatregel: zelf-hulpboek

Dilemma 1. Collectieve maatregel vs individueel beleid ? De theorie van de preventie

Rose G. Sick individuals and sick populations. Int J Epidemiol 1985;14:32-8.

Dilemma 1. Collectieve maatregel vs individueel beleid ? Het beroemde paradigma van Geoffrey Rose: “Waarom hebben sommige personen een verhoogde bloeddruk?” is een heel andere vraag dan “Waarom komt een verhoogde bloeddruk in sommige groepen veel voor, terwijl het in andere groepen vrij zeldzaam is?” arts

Consequenties voor preventie: Antwoord op de eerste vraag: individuele aanpak en begeleiding Antwoord op de tweede vraag: ingrijpen op determinanten van de incidentie samenleving

Rose G. Sick individuals and sick populations. Int J Epidemiol 1985;14:32-8.

Dilemma 1. Collectieve maatregel vs individueel beleid ? De doorbraak-gedachte van Geoffrey Rose: 1.

De grootste gezondheidswinst in de populatie is vaak te boeken in de groep met een matig verhoogd risico (omdat nu eenmaal veel meer mensen een matig verhoogd risico hebben dan een sterk verhoogd risico)

2.

Ergo, preventiebeleid dat een kleine verschuiving in de verdeling van de risicofactor richting gezonde mensen realiseert, kan veel effectiever zijn dan een preventiebeleid dat zich alleen richt op de mensen met het hoogste risico (Dus: universele populatie-aanpak ipv hoog-risico benadering) (maar…soms juist hoog-risico benadering essentieel)

Rose G. Sick individuals and sick populations. Int J Epidemiol 1985;14:32-8.

Dilemma 2. Gezond gedrag vs gezonde omgeving

Gezond gedrag aanleren

Gezonde omgeving creëren

Dilemma 2. Gezond gedrag vs gezonde omgeving De uitdaging: inrichting van een gezonde leefomgeving Sterkste stijging van fast food in wijken met lage sociaal-economische positie !

www.cephir.nl: Rotterdam als fast food paradijs (Famke Mölenberg)

Dilemma 2. Gezond gedrag vs gezonde omgeving De samenhang tussen diverse factoren; sociaal-economische verschillen

PBL. Verdeling van gezondheid en leefomgevingskwaliteit over buurten. 2020

Dilemma 2. Gezond gedrag vs gezonde omgeving De omgeving verbeteren: buitenspelen aanmoedigen

Mölenberg, Noordzij, Burdorf & van Lenthe. Playgrounds in deprived neighbourhoods: a causal effect on outdoor play and sedentary behavior? A natural experiment. Health & Place 2019

Dilemma 2. Gezond gedrag vs gezonde omgeving De omgeving verbeteren: fastfoodzaken ontmoedigen

Dilemma 3. Primaire preventie vs leefstijlgeneeskunde

Dilemma 3. Primaire preventie vs leefstijlgeneeskunde Gecombineerde leefstijl interventie (GLI): potentieel bereik 3,5 miljoen personen

Dilemma 3. Primaire preventie vs leefstijlgeneeskunde Gecombineerde leefstijl interventie (GLI): bereik 18.000 personen in 2021

Dilemma 3. Primaire preventie vs leefstijlgeneeskunde De Gecombineerde Leefstijl Interventie inzetten op 3,5 miljoen personen kost ruwweg 3,5 miljard

Huidig bereik schiet te kort, maar de GLI inzetten op iedereen met verhoogd cardiovasculair risico is uitermate kostbaar

Gerichter inzetten is de enige mogelijkheid (individuele aanpak via geïndiceerde of zorggerelateerde preventie) Er is aanpak in samenleving nodig om obesitas epidemie aan te pakken

Dilemma 4. Korte termijn vs lange termijn denken

Photographer Kristi McCluer

Dilemma 4. Korte termijn vs lange termijn denken “Present bias”: De voorkeur voor een beloning op korte termijn: liever NU een wat kleinere beloning dan straks een grotere beloning

Preventie is toekomstige gezondheidswinst: Noodzaak van het inzichtelijk maken van onze stille overwinningen (gezonde kinderen krijgen minder ziekten op latere leeftijd)

Gemeentelijk beleid: 4 op de 10 wethouders maken termijn van 4 jaar niet af; niet gunstig voor meerjarenbeleid over sectoren heen

Dilemma 5. Lineairiteit vs complexiteit in de volksgezondheid Klassieke verbanden

Samenhang van veel factoren

GGD-ZHZ: Hart voor heel Krispijn

Dilemma 5. Lineairiteit vs complexiteit in de volksgezondheid Volksgezondheid als een complex, weerbarstig probleem: Van lineaire oorzaak-gevolg naar samenhangende factoren die elkaar beïnvloeden, van invloed van X op Y naar dynamische patronen tussen A, B, en C van methodologische ‘zuiverheid’ naar krachtige theorie en flexibele methoden

Andere insteek nodig: Er is niet één magische oplossing, aanpak op vele terreinen moet elkaar versterken

Ander beleid nodig: Samenhangende aanpak tussen sectoren is crucial, daar is collectieve verantwoordelijkheid voor nodig

Conclusies 1. Volksgezondheid is nauw verweven met veel andere maatschappelijke domeinen 2. Preventie vindt allereerst plaats door leefbare en gezonde omgeving; het vraagt populatie denken ipv individueel denken 3. Traditionele wetenschap met evidence-based medicine is niet de gouden standaard 4. In de volksgezondheid moeten we de grote maatschappelijke uitdagingen (weer) meer centraal zetten: * duurzaamheid en klimaat * inkomens- en werkongelijkheid * kansongelijkheid in wonen en onderwijs

Lex Burdorf a.burdorf@erasmusmc.nl

www.cephir.nl