2.16 HVC Jaarrapportage 2023.pdf

jaarrapportage 2023. gemeente Alblasserdam

Samenvatting en advies Samenvatting Gemeente Alblasserdam scoort in vergelijking met andere HVC-gemeenten lager dan gemiddeld wat betreft de aangeboden grondstoffen (plastic, blik en drinkpakken (PBD) , GFT en etensresten (GFTe) en oud papier). Wat betreft de hoeveelheid aangeboden restafval (186 kg per inwoner) bevindt Alblasserdam zich in de middengroep van de gemeenten waar HVC de inzameling verzorgt. De hoeveelheid restafval is licht gedaald ten opzichte van 2022 (191 kg restafval). De VANG-doelstelling van 100 kg restafval per inwoner wordt echter nog niet gehaald. In het restafval bevinden zich nog veel bruikbare grondstoffen. Met name GFT en etensresten is substantieel aanwezig. 35 % van het restafval bestaat uit deze fractie. De kwaliteit van de

stromen is met uitzondering van het ingezamelde PBD op orde. Van het ingezamelde PBD wordt echter te veel afgekeurd. In 2023 was dit 30%. In oktober zijn de GFT-bakken aan huis vervangen. Al deze bakken zijn nu gechipt en voldoen weer, zodat onze mensen ze goed kunnen legen. In 2023 is gestart met voorbereidingen om te komen tot nieuw beleid. Eind 2023 is het kaderdocument door het college vastgesteld en ter bespreking aan de gemeenteraad aangeboden. Dit zal naar verwachting in 2024 leiden tot een nieuw beleidsplan. Hierbij krijgt de gemeenteraad verschillende, doorgerekende, scenario’s aangeboden en maatregelen, waarbij we kijken hoe we

tot minder restafval en betere kwaliteit stromen komen. We hebben samen oog voor milieu, service en kosten.

Advies •

Om de VANG-doelstelling te behalen, is een systeemwijziging nodig.

•

In 2023 hebben we samen de kaders voor circulair grondstoffenbeleid in Alblasserdam opgesteld. In 2024 werken we deze uit tot een beleidsplan met scenario’s en doorrekeningen. Zo kan de gemeenteraad een goede keuze maken om naar minder kilo’s restafval te gaan.

jaarrapportage 2023 | 2

inhoud.

in Nederland zijn wij het er 1 inleiding.

4

2 resultaten van uw gemeente.

5

3 resultaten van uw gemeente ten opzichte van andere gemeenten.

15

4 analyse.

18

5 klanttevredenheid.

20

6 algemene communicatie.

21

7 bijlagen.

23

colofon. kenmerk status versie auteur(s) datum

jaarrapportage 2023 Definitief

allemaal over eens: onze kinderen, kleinkinderen en de generaties na hen moeten in een schone wereld leven.

Om dit te bereiken is nu actie nodig. En we moeten het samen doen.

Hilbert Moll & Joost van der Geest 27 februari 2024 kwartaalrapportage | 3| 3 jaarrapportageQ1 2023

1. Inleiding. Graag presenteren wij u hierbij zoals overeengekomen onze jaarrapportage 2023. In de rapportage gaan wij in onder meer in op de behaalde (milieu)resultaten, welke u helpen om te beoordelen of gestelde (beleids)doelstellingen behaald zijn. In het nieuwe jaar blijven wij met u in gesprek over mogelijke nieuwe maatregelen die leiden tot een verdere verbetering van het milieuresutaat. Hier zijn wij in 2023 mee gestart. In juni 2023 hebben wij een Bijeenkomst van Informatie en Opinie gehad bij en met de gemeenteraad, vervolgens is het kaderdocument opgeleverd en vastgesteld door het college. 2024 wordt een belangrijk jaar qua besluitvorming. Tot slot willen wij uw aandacht vragen voor ons terugkombeleid bij de inzameling. Hierover hebben wij een pagina opgenomen in de Bijlage. Het is onze missie om onze aandeelhouders te helpen verduurzamen, op weg naar een energietransitie en een circulaire economie. Wij helpen gemeente Alblasserdam graag met het bereiken van haar ambities. Als duurzame ketenpartner van uw gemeente laten wij zien wat wij hierbij kunnen betekenen.

een schone wereld. we doen het gewoon.

Namens alle collega’s Inzameling HVC, Hilbert Moll & Joost van der Geest Accountmanager Inzameling & Adviseur Duurzaamheid

jaarrapportage 2023 | 4

2. resultaten van uw gemeente 2023

108

jaarrapportage 2023 | 6

Uitleg VANG-Visual. • De infographic lees je van links naar rechts; van start naar VANG-resultaat • De Groene balken beschrijven de route van gescheiden grondstoffen • De Grijze balken beschrijven de route van huishoudelijk restafval • Fijn huishoudelijk afval volgt de route bovenlangs • Grof huishoudelijk afval volgt de route onderlangs • Het aandeelhouderschap van HVC levert een toegevoegde Waarde aan de gemeentelijke duurzame ambities bovenop die van VANG.

Gemeente Inwoners Jaar

In lijn met de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen, heeft het Uitvoeringsprogramma VANG-HHA 2021- 2025, als doel de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. De ambitie voor deze periode is gelegd op 75% afvalscheiding en 100 kg huishoudelijk restafval (fijn huishoudelijk restafval en grof huishoudelijke restafval samen) per inwoner per jaar. Fijn restafval wordt ingezameld (na)bij huishoudens en grof restafval dat wordt ingezameld via het afvalbrengstation (ABS) en op afspraak aan huis. jaarrapportage 2023 | 7

Voor glas geldt dat dit alleen het glas betreft dat op het afvalbrengstation is aangeboden. Het glas in de gemeente zelf wordt ingezameld door een andere partij en maakt geen deel uit van deze rapportage. jaarrapportage 2023 | 8

jaarrapportage 2023 | 9

jaarrapportage 2023 | 10

Kwaliteit van stromen in %

jaarrapportage 2023 | 11

Kwaliteit van stromen in tonnen

jaarrapportage 2023 | 12

jaarrapportage 2023 | 13

jaarrapportage 2023 | 14

3. resultaten van uw gemeente ten opzichte van andere gemeenten. 2023

jaarrapportage 2023 | 16

• Gemeente Alblasserdam scoort met 76 kilo gft en etensresten per inwoner boven gemiddeld in vergelijking met andere gemeentes in de Drechtsteden. • Gemeente Alblasserdam scoort met 25 kilo bron gescheiden plastic, blik en drinkpakken per inwoner boven gemiddeld in vergelijking met de andere gemeentes in de Drechtsteden. • Gemeente Alblasserdam scoort met 43 kilo papier per persoon ingezameld. Dit is gemiddeld in vergelijking met de andere gemeentes in de Drechtsteden. • Gemeente Alblasserdam scoort met 186 kilo restafval per inwoner gemiddeld in vergelijking met de andere gemeentes in de Drechtsteden. jaarrapportage 2023 | 17

4. Analyse. In dit hoofdstuk worden de meest opvallende resultaten van de zeven hoofdstromen kort toegelicht aan de hand van de afvaldriehoek.

Milieu: De milieuresultaten over het gehele jaar zijn inclusief het vierde kwartaal in lijn met de eerder gerapporteerde kwartalen. Wat opvalt is dat er in Alblasserdam geen sprake is van daling van het oud papier tonnage ten opzichte van vorig jaar terwijl we bij andere HVC gemeenten

zien dat dit tonnage gemiddeld bijna 4% daalt als gevolg van digitalisering. Dit laat zich niet direct verklaren. De hoeveelheid restafval is nagenoeg gelijk gebleven aan de hoeveelheid ingezameld restafval in 2022. Het aangeboden Grof huishoudelijk is gestegen, waarbij vooral opvalt dat het aan huis opgehaalde grof huishoudelijk restafval ten opzichte van 2022 bijna verdubbeld is. In 2023 is met de gemeente gesproken over mogelijk te nemen maatregelen om het restafval verder te reduceren. Dit krijgt in 2024 een vervolg. Hierbij zal zeker ook aandacht geschonken worden aan GFT en etensresten aangezien het restafval nog steeds voor ongeveer

een derde bestaat uit deze groene fractie. Los van mogelijk te treffen maatregelen die nodig zijn om tot betere milieuresultaten te komen is een wijziging in beleid ook nodig om om de afvalbeheerkosten in de toekomst bejeersrbaar te houden. Daarnaast zal de te betalen belasting op restafval nbaar verwachting verder stijgen en zal okm CO2 uitstoot belast worden.

Service: In 2023 is in augustus gestart met het onbemande afvalbrengstation Noordpolder in de avonden. Dit als extra service voor bewoners om ook buiten werktijden bepaalde fracties te

kunnen aanbieden. Dit betreft schoon puin, grond en grof tuinafval. Vanaf augustus tot en met december hebben 1.221 bezoekers van omliggende gemeenten dit station bezocht. We blijven monitoren of dit aantal verder stijgt en wat dit betekent voor de aangeboden fracties schoon puin, grond en grof tuinafval. Het aantal ABS bezoeken stabiliseert de laatste drie jaar na de enorme piek in de Corona jaren.

Kosten/Forecast: Waar eerder nog sprake was van een volatiele markt is de prijsontwikkeling van oud papier en metaal in 2023 relatief constant gebleven. Over 2023 lopen de vooraf geschatte verwerkingskosten naar verwachting in de pas met de daadwerkelijk te betalen verwerkingskosten.

Kwaliteit stromen: Er is zeer veel druk op de kwaliteit van PBD vanuit Nedvang/Afvalfonds, omdat onnodige stoorstoffen de recycleketen duur maken. Prijzen voor recyclaat staan onder druk. Dat leidt in voorkomende gevallen tot (forse) afkeur van het ingezamelde PBD. In de gemeente Alblasserdam is er sprake van 30% afkeur. Gemeenten kunnen via de VNG aandringen te komen tot een systeem dat minder kostengestuurd is vanuit de Verpakkingsindustrie en meer gericht is op recycling en voorkomen van afval. Daarbij moeten gemeenten voldoende (financiele) ruimte krijgen om

optimale inzamelsystemen te organiseren gestimuleerd door (meer) producenten verantwoordelijkheid. Dit laat verlet dat HVC en gemeente samen blijven optrekken om bij de inzameling tot een hogere kwaliteit te komen. De inzet van afvalcoaches in routes waar de vervuiling zich voordoet is daarbij belangrijk. De afvalcoaches kunnen inwoners goed informeren. In 2023 is de gemeente betrokken bij de kwaliteit van het aangeboden PBD onder meer door een bezoek aan de Overslag waar een lading PBD afkomstig uit de gemeente bekeken is. jaarrapportage 2023 | 19

5. klanttevredenheid. De contacten met de inwoners zoals meldingen over de dienstverlening van HVC, maar ook berichten op de sociale media, vormen een indicator voor de tevredenheid van de inwoners van uw gemeente. De meeste meldingen die bij HVC binnenkomen zijn snel en eenvoudig op te lossen, bijvoorbeeld door het uitvoeren van een inzamelcorrectie als een afvalbak is vergeten. Ook meldingen over een volle verzamelcontainer worden door de medewerkers van de klantenservice direct doorgegeven aan onze uitvoering voor een extra lediging. Als een snelle oplossing (correctie) niet afdoende is, registreert HVC de melding als een klacht en wordt deze volgens de vastgestelde klachtenprocedure afgehandeld.

jaarrapportage 2023 | 20

6. algemene communicatie. 6.1 Kwaliteitscampagne textiel

6.3 Campagne ‘wij gaan voor afvalvrij, en jij?’

In oktober en november voerden we online campagne voor de stroom textiel. In deze campagne besteedden we aandacht aan wat er allemaal bij het textiel kan, op welke manier het kan worden aangeboden en waarom het belangrijk is om vervuiling te voorkomen. Daarnaast stelden we stoppers en artikelen beschikbaar om te plaatsen in gemeentelijke uitingen. Het was . de laatste fase van de langlopende kwaliteitscampagne.

Eind december is de campagne ‘wij gaan voor afvalvrij, en jij?’ gelanceerd. Het voorkomen van afval is het meest circulair wat we kunnen doen om met elkaar te verduurzamen. Afval wat de inwoner niet heeft, kan ook niet in de verkeerde bak terecht komen. Daarnaast zorgt het voor minder verspilling van grondstoffen. Om inwoners hierin mee te nemen zijn we een campagne gestart waarin we onze droom vertellen voor een afvalvrije wereld. De komende jaren gaan we hard werken om deze droom stapje voor stapje waar te maken.

6.2 Lachgascilinders Door het verbod op het gebruik, bezit, vervoer en de verkoop van recreatief lachgas (N2O) per 1 januari 2023, is het aantal lachgascilinders dat in de openbare ruimte en het restafval wordt gedumpt enorm toegenomen. In ‘kraakwagens’ en afvalenergiecentrales kunnen deze cilinders ontploffen en zorgen ze voor onveilige situaties en veel schade. In 2023 zijn we gestart met communicatie waarin inwoners worden aangespoord lachgascilinders niet te dumpen bij het restafval, maar deze naar het afvalbrengstation te brengen (meer informatie treft u aan in de bijlage bij deze jaarrapportage)..

Klik op de afbeelding hierboven om de video te bekijken.

jaarrapportage 2023 | 21

6.4 Feestdagencommunicatie Rondom de feestdagen maken wij veel content over o.a. de wijziging van de inzameling rond feestdagen, frituurvet en scheiden van etensresten. De content bestaat uit berichten voor op social media en artikelen inclusief beeldmateriaal voor de gemeentepagina. De artikelen plaatsen wij ook op onze website en in onze online nieuwsbrief. Voor de social media berichten . geven we een planning door wanneer wij de berichten plaatsen op onze kanalen, zodat de berichten makkelijk te delen zijn door uw gemeente.

6.6 Afval scheiden op scholen Jong geleerd is oud gedaan! Door op school het afval goed te scheiden, leren kinderen van jongs af aan hoe afval scheiden werkt en wat de positieve gevolgen hiervan zijn. In gemeente Alblasserdam doen 5 scholen mee aan dit project.

6.5 Social media Tweewekelijks plaatsen wij op Facebook een quiz om bij inwoners de kennis van afval scheiden te testen. Daarnaast geven wij via Facebook, Instagram en Twitter regelmatig tips over afval scheiden en wijzigingen die plaatsvinden rondom afvalinzameling. Een greep uit de berichten van oktober t/m december 2023.

jaarrapportage 2023 | 22

7. bijlagen

Wie zijn we? We zijn een duurzaam energie- en afvalbedrijf van 52 gemeenten en 8 waterschappen. Wij zien een toekomst waarin we energie schoon opwekken en grondstoffen hergebruiken. Alles wat we doen bij HVC draagt hieraan bij en dat doen we het liefst samen: met gemeenten,

Onze kernwaarden duurzaam.

publiek.

daadkracht.

We willen zoveel mogelijk uit ons afval halen, want dat levert een enorme klimaatwinst op. We investeren in hergebruik van (schaarse) grondstoffen en het opwekken van duurzame warmte en elektriciteit voor huizen en gebouwen.

We zijn een publiek bedrijf – van gemeenten en waterschappen – dat samenwerkt met andere (publieke) organisaties en onze inwoners. Dat betekent dat we elkaar zoveel mogelijk willen versterken en graag met onze inwoners het gesprek aangaan hoe we verduurzaming het beste kunnen aanpakken.

We gaan door waar anderen stoppen. Geven initiatieven een kans. We laten zien wat er allemaal al kan en hoe je dat slim doet. Plannen maken is belangrijk, maar ze uitvoeren is nog veel belangrijker.

waterschappen én met inwoners, zodat we daar nu en in de toekomst de vruchten van kunnen plukken. De energie die we leveren aan gemeenten en inwoners wordt steeds duurzamer opgewekt. Gft zetten we onder andere om in groen gas, warmte van onze installaties gebruiken we om huizen en gebouwen mee te verwarmen en zon en wind benutten we waar het kan. We

onderzoeken de mogelijkheden voor andere duurzame warmtebronnen (geothermie, oppervlakte- en rioolwater) en realiseren waar mogelijk projecten met deze warmtebronnen. Het afval dat we inzamelen bij de mensen thuis en bij de afvalbrengstations recyclen we

Onze activiteiten

zoveel mogelijk tot nieuwe producten. Zo blijven waardevolle grondstoffen behouden: goed voor het milieu en goed voor de mensen die van onze diensten gebruikmaken.

onze doelstelling. onze missie. Wij willen als toonaangevend nutsbedrijf onze gemeenten, waterschappen en inwoners koploper maken en houden als het gaat om het verduurzamen van de energiehuishouding en het hergebruiken van grondstoffen.

onze visie. We zien een toekomst waarin we energie schoon opwekken en grondstoffen hergebruiken. Dat is urgent en doen we samen en slim, zodat onze inwoners daar nu en in de toekomst de vruchten van plukken.

In 2023 heeft HVC de transformatie doorgemaakt van restafvalverbrander tot grondstoffen- en duurzaam energiebedrijf door toonaangevend te zijn in hergebruik van grondstoffen, de vanzelfsprekende partner te zijn van gemeenten en waterschappen in de energietransitie op lokaal niveau en een voor inwoners vertrouwde duurzame partij te zijn.

jaarrapportage 2023 | 24

Verhogen van kwaliteit grondstoffen In de afbeelding hiernaast (vervolgd op de volgende pagina)) ziet u ons nieuwe terugkombeleid uitgelegd. Dit coulancebeleid is een uitvloeisel van de tussen gemeente en HVC gesloten dienstverleningsovereenkomst waarin HVC de opdracht krijgt om de diverse afvalstromen gescheiden in te zamelen. Om dit beleid uit te kunnen voeren hebben we een nieuwe applicatie geïmplementeerd, Woweb. Alle afval-gerelateerde meldingen, bijvoorbeeld het melden van een dumping in de wijk die inwoners maken, komen op een gestructureerde manier bij HVC binnen en worden vervolgens efficiënt verwerkt. Met deze applicatie kunnen HVC afvalcoaches en inzamelaars via een app zelf ook een melding maken. Bijvoorbeeld voor een bak met stoorstoffen zoals puin in gft. De melding bevat een foto van de adressticker van de bak en de reden van het laten staan van de bak. De Klantenservice ziet direct deze melding en weet dan waarom een bak is blijven staan wanneer de inwoner contact opneemt. De inwoner wordt geïnformeerd via een bakhanger met de reden waarom hij niet is geleegd en wat er gedaan kan worden om de bak zo snel mogelijk alsnog te laten legen (stoorstof verwijderen).

Zo krijgen we nog meer grip op de kwaliteit van grondstoffen en voorkomen we meer afkeur. Nu we op adresniveau kunnen adviseren, hebben we ons ‘terugkombeleid’ ook kunnen aanpassen zodat we op maat inwoners kunnen stimuleren om waar nodig de kwaliteit van aangeboden grondstoffen te verbeteren. Hiervoor gaan we binnenkort in Woweb op woonhuisaansluiting niveau bijhouden hoe vaak een verkeerd aangeboden bak is geweigerd. Deze registratie wordt jaarlijks geanonimiseerd, iedereen begint dus elk kalenderjaar met een schone lei. Het is voor ons belangrijk dat er een adressticker op de bak zit (die niet verwijderd mag worden door de inwoner) om makkelijk te identificeren van wie welke bak is.

jaarrapportage 2023 | 25

Terugkombeleid bij inzameling

Het nieuwe meldingensysteem biedt nóg een aanvullende optie die kan helpen om te sturen op een betere kwaliteit van grondstoffen. De HVC-afvalmedewerker maakt ook een foto van de bovenzijde van de inhoud van de aangeboden bak op de openbare weg als er grote vervuiling is geconstateerd. Er wordt door de medewerker niet gewroet in de bak. Met deze optie heeft onze Klantenservice extra informatie als bewoners contact met ons opnemen over de niet geleegde bak. We voorkomen discussie over de wel/niet aanwezige vervuiling in de bak én kunnen we bewoners van een beter advies voorzien over hoe zij de aangetroffen vervuiling wel op de juiste wijze (in de juiste bak of bij het afvalbrengstation) kunnen aanbieden. De foto betreft de registratie van een extra persoonsgegeven. Wij zijn van mening dat deze verwerking niet valt binnen de bestaande opdracht die wij vanuit de dienstverleningsovereenkomst van u gekregen hebben om te sturen op kwaliteit van de stromen. Om deze extra verwerking uit te kunnen uitvoeren, hebben wij uiteraard uw instemming nodig.

Vastleggen nieuwe verwerking Het gedurende een jaar registreren van alle niet-geaccepteerde bakken is een nieuwe verwerking binnen de Woweb-applicatie die conform de AVG vastgelegd dient te worden in het overzicht verwerkingen. We doen hiervoor ook een kleine aanpassing van de bewaartermijnen die u toegestuurd krijgt. Koppeling met FIXI mogelijk Met het nieuwe meldsysteem kunnen we ook een koppeling maken met uw Fixi applicatie (applicatie voor meldingen in de openbare ruimte waar afvalzaken onderdeel van uitmaken) indien u hier gebruik van maakt. Hierdoor verlopen afvalgerelateerde meldingen efficiënter en krijgt de melder relevante terugkoppelingen. Het bespaart u als gemeente doorgaans tijd.

jaarrapportage 2023 | 26

Lachgascilinders in restafval zorgen voor enorme schade en grote risico’s Ondanks het landelijke verbod op het gebruik en de verkoop van recreatief lachgas, steeg het aantal lachgascilinders in het restafval met een factor 10 t.o.v. 2022. De lachgascilinders kunnen exploderen in de ovens van de afvalenergiecentrales met enorme personele risico’s en schade tot gevolg. In 2023 berekent de branche een totaal schadebedrag van 65 miljoen euro door ontploffingen en preventieve maatregelen bij alle afvalenergiecentrales in Nederland. Ook HVC heeft in 2023 forse schade geleden. Deze kosten bestaan enerzijds uit schades aan de ovens door ontploffingen en reparatie ervan en anderzijds uit kosten voor preventieve maatregelen. Onder de preventieve maatregelen moet gedacht worden aan grootschalige voorsortering van al het restafval, afvoer- en verwijderingskosten van de cilinders, beloningen voor het inleveren van lachgascilinders, technologische aanpassingen (zoals AI camera’s), inzet van extra personeel, inhuur van externe expertise. De impact van de illegale lachgascilinders blijkt structureel zoals het er nu naar uit ziet. Daarom willen we 2024 benutten om nauw met alle gemeenten te gaan samen werken om ervoor te zorgen dat de cilinders worden ingeleverd bij het afvalbrengstation en te voorkomen dat de lachgascilinders in het restafval worden gedumpt.

HVC roept gemeenten op tot het nemen van eigen maatregelen en wil hier graag bij helpen. Maatregelen die gemeenten kunnen nemen zijn bijvoorbeeld: • een lachgas-crisisoverleg starten, waaraan HVC graag bijdraagt met kennis en gerichte acties • de problematiek prominent op de (politieke) agenda van het college van B&W zetten en druk zetten in landelijke gremia • de pakkans verhogen door controle en handhaving op hotspots (uitgaansgebieden, festivals, autofeestjes, rave party’s, parkeerterreinen, stadsparken) • bewoners aansporen om lachgascilinders (ook de gevonden exemplaren) veilig af te geven op het afvalbrenstation. Gebruik HVC-communicatiecampagne (via website HVC; ID Manual net als andere campagnes) • bewoners aansporen om lachgascilinders (ook de gevonden exemplaren) veilig af te geven op het afvalbrenstation • over de problemen met lachgascilinders communiceren via social media, de gemeentelijke communicatiekanalen en regionale pers

Cijfers 2023 • In de installaties in Dordrecht en Alkmaar zijn 844 explosies geregistreerd, waarvan 221 keer met uitval van een verbrandingslijn. • Er zijn bij HVC 6.326 lachgascilinders ingeleverd en aangetroffen (afvalbrengstations/ uitsortering/ AEC’s / HVC-overslagen). jaarrapportage 2023 | 27