10. Parkeervisie Alblasserdam.pdf
Tekst van het document
Parkeervisie Alblasserdam 5 november 2024
Inhoud Voorwoord ............................................................................................................................................ 4 Samenvatting......................................................................................................................................... 5 1. 1.1 1.2 1.3 1.4
Over de parkeervisie ..................................................................................................................... 7 Aanleiding ........................................................................................................................................... 7 Doelstellingen parkeerbeleid ............................................................................................................. 7 Relatie met andere documenten........................................................................................................ 7 Participatie.......................................................................................................................................... 8
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
Schets huidige situatie .................................................................................................................. 9 Geschiedenis....................................................................................................................................... 9 Gebieden en functies........................................................................................................................10 Wijkbeschrijvingen ...........................................................................................................................10 Parkeerdruk ......................................................................................................................................12 Bedrijventerreinen ...........................................................................................................................14 Autobezit en autoafhankelijkheid ....................................................................................................14
2.
3.
Participatie ................................................................................................................................. 17 3.1 Inleiding ............................................................................................................................................17 3.2 Bewonersenquête ............................................................................................................................17 3.3 Winkeliers en horeca ........................................................................................................................18 3.4 Ondernemers bedrijventerreinen ....................................................................................................18 3.5 Kerkgenootschappen ........................................................................................................................19 3.6 Scholen .............................................................................................................................................20
4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
Samenhang met ander beleid ..................................................................................................... 21 Aanpalend beleid ..............................................................................................................................21 Stedenbouw en ruimtelijke ordening ...............................................................................................21 Wonen ..............................................................................................................................................21 Groen en bewegen ...........................................................................................................................22 Economie en bedrijvigheid ...............................................................................................................22 Toerisme ...........................................................................................................................................22 Handhaafbaarheid ............................................................................................................................23
5.1 5.2 5.3 5.4
Uitgangspunten parkeervisie ...................................................................................................... 24 Doelstellingen ...................................................................................................................................24 Woonwijken......................................................................................................................................24 Centrumgebied .................................................................................................................................25 Bedrijventerreinen ...........................................................................................................................25
6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
Deeloplossingen bestaande situatie ............................................................................................ 27 Inleiding ............................................................................................................................................27 Ruimte zoeken en (her)inrichtingen .................................................................................................27 Centraal parkeren .............................................................................................................................28 Deelmobiliteit ...................................................................................................................................28 Mobiliteitshub’s ................................................................................................................................28 Laadinfrastructuur ............................................................................................................................29
5.
6.
2
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
6.7 Dubbelgebruik ..................................................................................................................................29 6.8 Poort aan de Noord ..........................................................................................................................30 6.9 Bedrijfsbusjes....................................................................................................................................30 6.10 Parkeren en / of groen .................................................................................................................31 6.11 Conclusie.......................................................................................................................................31 7. 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6
Nieuwe ontwikkelingen .............................................................................................................. 33 Inleiding ............................................................................................................................................33 Parkeernormen .................................................................................................................................33 Kleinschalige ontwikkelingen in bestaande situatie .........................................................................34 Toekomstige ontwikkelingen en planvorming .................................................................................34 Varianten van regulering ..................................................................................................................35 Blauwe zones ....................................................................................................................................36
8.1 8.2 8.3
Vervolg....................................................................................................................................... 37 Maatregelen en monitoring .............................................................................................................37 Financiën...........................................................................................................................................38 Tenslotte ...........................................................................................................................................39
8.
Bijlage 1. Kaart wijkindeling ................................................................................................................. 41 Bijlage 2. Relevante documenten.......................................................................................................... 42 Bijlage 3. Cijfers en trends .................................................................................................................... 43 Algemene cijfers ..........................................................................................................................................43 Autobezit en autoafhankelijkheid ...............................................................................................................44 Bijlage 4. Begrippen en afkortingen ...................................................................................................... 46
3
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Voorwoord We hebben ruimte nodig voor woningbouw, groen en de bereikbaarheid van het dorp. We zetten in op de mobiliteitstransitie door het openbaar vervoer, de fiets en andere vormen van mobiliteit te stimuleren. Tegelijkertijd zal de auto in de komende jaren ook ruimte vragen. Het is een uitdaging om parkeren een passende plaats te geven in een dorp dat fit en groen wil blijven. Op sommige plekken ervaren we nu al parkeerproblemen en die problemen zullen alleen maar toenemen als we niets doen. In de parkeervisie hebben we geprobeerd realistische oplossingen te beschrijven, zonder valse verwachtingen te scheppen voor onze bewoners en andere belanghebbenden. Ik ben daarom erg blij met het onderzoek naar de parkeerdruk en het participatietraject. De onderzoeksuitkomsten en de informatie van bewoners, ondernemers, kerken en scholen vormen een solide basis om tot een goed onderbouwde visie te komen. We bedanken eenieder die deel heeft genomen aan het participatietraject. Het grote aantal reacties op de bewonersenquête, de opkomst bij de participatiebijeenkomsten en het beperkte aantal zienswijzen geven aan dat het participatietraject succesvol is geweest. De parkeervisie geeft inzicht in de huidige parkeersituatie in het dorp en de te verwachten toekomstige ontwikkelingen.
Daarnaast beschrijft de parkeervisie hoe we als gemeente kijken naar parkeren in de woonwijken, het centrumgebied en het bedrijventerreinen en welke vervolgacties hierbij horen. We kunnen niet zomaar alle parkeerproblemen in één keer oplossen maar deze visie geeft een duidelijk kader om in de komende jaren zoveel als mogelijk te doen om parkeren een plek te geven in ons dorp. Veel leesplezier! Marten Japenga Wethouder Alblasserdam Portefeuillehouder Verkeer
4
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Samenvatting De gemeente regelt het parkeren in de openbare ruimte. Hoe de gemeente hiermee omgaat, staat in het parkeerbeleid. Het beleid moet zorgen voor een sterke economie, goede bereikbaarheid, een fijne leefomgeving en veiligheid. De plannen voor de komende jaren staan in deze ‘parkeervisie’. Het laat zien hoe het parkeerbeleid er tot 2030 uitziet. Ook geeft het een idee van wat er kan gebeuren tot 2040. Meer auto's Uit onderzoek blijkt dat er een parkeerprobleem is in Alblasserdam. Veel straten zijn hetzelfde gebleven, maar het aantal auto's is flink toegenomen. Metingen laten zien dat veel straten vol of bijna vol staan. De verwachting is dat het aantal auto's in de gemeente de komende jaren stijgt. Dit komt onder andere doordat de auto in veel gevallen aantrekkelijker is dan het openbaar vervoer. De resultaten van het onderzoek passen bij de ervaringen die ondernemers, scholen, kerken en inwoners delen tijdens bijeenkomsten en in vragenlijsten. Een groot deel van de mensen vindt parkeren in Alblasserdam een probleem. De parkeervisie Er is weinig ruimte in Alblasserdam. Naast parkeerplaatsen zijn er ook andere dingen die ruimte nodig hebben, zoals groen en woningen. In de parkeervisie leggen we uit hoe parkeren past in deze puzzel. We kijken naar de situatie zoals deze nu is en naar de plannen voor de toekomst.
Het parkeerbeleid heeft de volgende doelen: • Zorgen voor een sterke economie, een fijne leefomgeving, goede bereikbaarheid en veiligheid; • Zorgen voor genoeg goede parkeerplekken met maximaal 80% bezette parkeerplaatsen in woonwijken; • De beschikbare parkeerplekken zo goed mogelijk gebruiken. Kijken naar wat er mogelijk is In deze parkeervisie worden losse (of kleine) maatregelen genoemd die kunnen helpen om de parkeerdruk te verlagen. We denken aan verschillende soorten maatregelen: van het aanpassen van straten tot het delen van auto’s, ook wel deelmobiliteit genoemd, en het aanmoedigen van centraal parkeren. Als we in de toekomst blijven meten, kunnen we zien welke maatregelen werken. Ook zien we dan of we de maximale bezetting van 80% halen. Als de kleinere maatregelen niet helpen en er veel parkeeroverlast blijft, dan kunnen we besluiten om in overleg met bewoners andere regels zoals parkeervergunningen in te voeren. Uitvoeringsprogramma Na het goedkeuren van de parkeervisie, maken we een uitvoeringsprogramma. Hierin worden de ideeën uitgewerkt in maatregelen. Voor het parkeren in de woonwijken volgen we de volgende stappen: 1. Beslissen in welke wijk wordt gestart; 2. Uitzoeken welke maatregelen kansrijk en haalbaar zijn per wijk; 3. Zoeken naar goede en haalbare maatregelen voor elke wijk; 4. Uitvoeren van de maatregelen; 5.
Regelmatig meten van de parkeerdruk in de wijk; 6. Controleren wat de resultaten van de maatregelen zijn; 7. Controleren of we de 80% parkeerdruk halen; 8. Als de parkeerdruk hoger is dan 80%: extra maatregelen nemen; 9. Wanneer er geen mogelijkheden meer zijn èn na overleg met de buurt of wijk: regulering. Participatie Inwoners, ondernemers en organisaties gebruiken de parkeerplaatsen. Als er problemen met parkeren zijn, dan merken zij dit. Daarom zijn er bijeenkomsten georganiseerd en vragenlijsten uitgezet waarin inwoners, ondernemers, scholen en kerken hun ervaringen konden delen. Dit is het participatietraject. De resultaten hiervan en de parkeerdrukmetingen laten zien dat er niet alleen parkeerproblemen zijn in de woonwijken. 5
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Ook in het centrum, rondom de Dam en op sommige bedrijventerreinen worden parkeerproblemen ervaren. Eerste stappen De gemeente wil onderzoeken hoe we de parkeerproblemen rondom de Dam kunnen verminderen. Om de beste oplossing te vinden gaan we in gesprek met bewoners en ondernemers. Voor de bedrijventerreinen is parkeren op eigen terrein belangrijk. Er is nu geen mogelijkheid om (extra) parkeerverboden te maken of te veranderen. Wel blijft de gemeente controleren bij problemen en gevaarlijke situaties. In de toekomst wil de gemeente verschillende vragen onderzoeken: • Is meer en vaker controleren gedurende een korte periode effectief en haalbaar? • Kan het bouwen van een truckparking op Poort aan de Noord een alternatief zijn voor de truckparking van MAAT? • Voor het programma Poort aan de Noord worden transferia (parkeerplaatsen) gemaakt. Kunnen deze – in overleg met de ondernemers – ook worden gebruikt om het parkeerbeleid op de bedrijventerreinen te veranderen? Nieuwe projecten In de parkeervisie wordt ook gekeken naar ontwikkelingen op het gebied van woningbouw. Het is belangrijk om parkeeroplossingen vanaf het begin af aan samen met alle betrokkenen mee te nemen in de plannen. De gemeente houdt zich daarbij aan de bestaande regels rondom parkeren (parkeernomen). Parkeren op grotere afstand van woningen wordt als mogelijke oplossing gezien.
In deze parkeervisie worden enkele technische begrippen en afkortingen gebruikt. Deze worden toegelicht in bijlage 4.
6
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
1. Over de parkeervisie 1.1
Aanleiding
Het parkeerprobleem in Alblasserdam is aanzienlijk. Terwijl de parkeervraag hoog is, blijft de fysieke ruimte om die vraag te volgen beperkt. De vraag naar openbare parkeergelegenheid (voor de deur) leidt tot hoge parkeerdruk en verminderde leefbaarheid. Het College van Alblasserdam heeft gevraagd om de mogelijkheden en keuzes voor een herziening van het (parkeer)beleid in kaart te brengen. Omdat ruimte schaars is, moeten we soms lastige keuzes maken. Parkeren is een onmisbare schakel in de mobiliteitsketen. Het heeft grote invloed op soms tegenstrijdige doelen zoals bereikbaarheid, economische vitaliteit, milieu en leefbaarheid. Het overgrote deel van onze openbare ruimte is ingericht voor bewegend en stilstaand verkeer. Die inrichting is in wezen een verdelingsvraagstuk: hoeveel ruimte geven we aan groen, aan spelende kinderen, aan fietsers, aan voetgangers en aan rijdende of stilstaande auto’s? Parkeerbeleid is daarom sterk bepalend voor hoe we de schaarse ruimte benutten; hoe onze leefomgeving eruit ziet en hoe we deze ervaren. Deze parkeervisie geeft een toekomstbeeld tot 2030 met een doorkijk naar 2040. Dat laatste met name vanwege de toekomstige woningbouwopgave en de parkeervraag die daarmee gemoeid is. Er worden verschillende maatregelen aangedragen en ook worden de consequenties in beeld gebracht.
1.2
Doelstellingen parkeerbeleid
Het is de taak van de gemeente om met het parkeerbeleid de belangen van alle Alblasserdammers in ogenschouw te nemen en zoveel mogelijk gehoor te geven aan de uitkomsten van de participatie. De doelstellingen van het parkeerbeleid volgen ook de beleidskeuzes die zijn vastgesteld in de Ontwerp Omgevingsvisie, de (concept) Woonzorgvisie en de (concept) Bereikbaarheidsvisie. Mobiliteit in het algemeen en parkeren in het bijzonder zijn sterk gebaat bij een meer integrale aanpak om te komen tot een kansrijke en goede ruimtelijke ordening. Dat betekent een nauwe samenwerking tussen gebiedsontwikkeling, ruimtelijke ordening, grondzaken en parkeerbeleid. En het vergt een gezamenlijk gedragen: • Ruimtelijke visie met zicht op de ontwikkelopgave; • Een parkeervisie die aangeeft hoe (de oplossing voor) de parkeerbehoefte daarin past; • Een uitvoeringsbeleid parkeren met onder andere de vertaling naar een parkeereis die de initiatiefnemer dient te realiseren. Het parkeerbeleid van de gemeente Alblasserdam kent de volgende doelen: • Bijdragen aan een economisch sterke, leefbare, bereikbare en veilige omgeving; • Blijvend aanbieden van voldoende en kwalitatief goede parkeervoorzieningen; • Het optimaal benutten van de beschikbare parkeerruimte; • Een maximale parkeerdruk van 80% in geografisch afgebakende woonwijken.
Wat betreft het eerste: mobiliteitsbeleid of parkeerbeleid is geen doel op zich. Uiteindelijk dienen beide beleidsvelden ten dienste te staan van het gewenste functioneren van een gebied. Bijvoorbeeld voor wat betreft het bereikbaar houden van de economisch relevante gebieden, maar er zijn ook maatschappelijke aspecten. In Alblasserdam is gekozen voor een fit & groene gemeente. Het parkeerbeleid zal hier zoveel mogelijk ondersteunend aan zijn.
1.3
Relatie met andere documenten
Naast de Parkeervisie heeft het College opdracht gegeven voor een aantal min of meer parallelle trajecten. Allereerst is de Ontwerp Omgevingsvisie opgesteld, met de toekomstig gewenste richting voor
7
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
onderwerpen zoals wonen, werken, ontspannen, sporten, natuur en geschiedenis. De Omgevingsvisie doet ook uitspraken over sociale kwesties, duurzaamheid, klimaat, veiligheid en gezondheid. Verder werden de (concept) Woonzorgvisie en de (concept) Bereikbaarheidsvisie opgesteld. Al deze documenten vormen een input voor de Parkeervisie. De verschillende relevante documenten en een weblink ernaartoe zijn te vinden in Bijlage twee van deze Parkeervisie.
1.4
Participatie
Parkeerbeleid draait vooral om de vraag hoe allerlei belangen op een evenwichtige manier worden mee gewogen. Die belangen zijn afhankelijk van de rol die iemand heeft: voor een bewoner, winkelier, bezoeker, ondernemer of werknemer heeft een parkeerplek steeds een andere functie. Bovendien spelen persoonlijke omstandigheden mee: in een gezin met twee auto’s wordt er vanzelfsprekend anders over de problematiek gedacht dan in een gezin zonder auto. Bij het opstellen van de parkeervisie zijn nadrukkelijk bewoners en diverse belanggroepen betrokken. Voor de bewoners was er een (digitale) enquête, die een uitzonderlijk hoge respons opleverde. Met de verschillende belangengroepen vonden aparte gesprekken plaats.
8
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
2. Schets huidige situatie 2.1
Geschiedenis
De huidige parkeersituatie in Alblasserdam kan niet los gezien worden van de ontstaansgeschiedenis. Het grootste deel van de gemeente werd ontworpen en gebouwd in een tijd dat het autobezit een fractie was van de huidige omvang. Straten hadden vooral een verblijfsfunctie, parkeerproblemen bestonden niet.
9
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
2.2
Gebieden en functies
We maken bij parkeren een onderscheid tussen woon-, werk- en winkelgebieden. Elke functie heeft een eigen parkeerpiek. Voor winkels ligt dit op de koopavond en zaterdag, voor woningen in de avond en nacht en voor bedrijven overdag op werkdagen. Op andere momenten is de bezetting lager, waardoor dubbelgebruik van parkeerruimte soms een optie is (Wijkindeling: zie bijlage 1). Gebied / functie Winkelen in centrum en Makado Wonen in centrum (gemengd gebruik) Wonen in de woonwijken rondom centrum Bedrijventerreinen Agrarische bedrijven Sportterreinen Bewoners West Kinderdijk en deel Molenkade Natuur, recreatie, polder Blokweer, molengebied
Parkeeroplossingen in huidige situatie Parkeren geconcentreerd op parkeerterreinen Wilgenplein en Wilde Woutstraat In de eigen straten met als ‘overloop’ de grote parkeerterreinen met grotere loopafstand. Parkeren op eigen terrein is een uitzondering. Parkeren vooral op straat. Parkeren op eigen terrein vooral in de duurdere en nieuwere woonwijken. Parkeren op eigen terrein of op gedeelde voorzieningen. Parkeren op eigen terrein. Gebundeld parkeren op daarvoor aangewezen parkeerterreinen. Parkeervergunningen voor bewoners van 15 maart tot 1 november inclusief een bezoekersregeling. Autovrij en parkeren aan de randen van de bebouwing waar de natuur begint.
Voor verschillende functies zijn ook verschillende loopafstanden van parkeerplek tot bestemming acceptabel. De CROW hanteert per functie verschillende maximale loopafstanden van parkeerplaats tot bestemming. Vanzelfsprekend zijn de acceptabele loopafstanden een indicatie, mede afhankelijk van specifieke omstandigheden. In gebieden waar de parkeerdruk hoog is, is 250 meter als maximale afstand voor bewoners meer realistisch.
2.3
Wijkbeschrijvingen
We geven in deze paragraaf beknopte beschrijvingen van de verschillende woonwijken van Alblasserdam. De daarbij opgenomen statistieken zijn van belang, omdat ze een inzicht geven in een zogenoemd mobiliteitsprofiel. Bijvoorbeeld: veel jonge gezinnen in een wijk betekent een andere verkeersbelasting dan in een wijk waar veel ouderen wonen. En veel oudere woningen (van voor 2000) betekent doorgaans ook een oudere wegindeling met andere maatvoeringen in de openbare ruimte.
Centrum Centrum is een gebied met een oppervlakte van 113 ha., waar 4.915 personen wonen en 2.147 woningen staan. Daarmee is de bevolkings- en woondichtheid voor Nederlandse begrippen laag; respectievelijk 44 personen per ha. en 19 woningen per ha. In het gebied bevinden zich zowel woningen als winkels en horeca. Dit betekent een gemengd ruimtegebruik. In Centrum bevinden zich relatief veel éénpersoonshuishoudens; 35%, gevolgd door meerpersoonshuishoudens met inwonende kinderen (33%) en meerpersoonshuishoudens zonder inwonende kinderen (32%). Wat verder opvalt is dat 18% van de inwoners 15 jaar of jonger is.
10
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
In Centrum zijn 605 bedrijven (inclusief winkels en horeca) geregistreerd. Over de woningen valt nog te vermelden dat 33% ervan huurwoningen zijn. Bijna 70% van de woningen is van voor het jaar 2000. Winkelcentrum Makado biedt onderdak aan ruim dertig winkels en horecazaken. Actuele ontwikkelingen in Centrum / Zuidelijk havengebied betreffen woningbouw (152 plus 1800 m2 voorzieningen waar onder horeca en sportschool) en uitbreiding van de scheepswerf (12.500 m2 kantoor en 15.000 m2 werkplaats).
Autobezit Centrum Uit bewonersenquête
Aantal auto’s 0 1 2 3+
Percentage huishoudens 1,7% 46,9% 44,1% 7,2%
Parkeert in openbare ruimte 43,8% 27,9% 3,1%
Blokweer Blokweer is een wijk van 89 ha. met 7.395 inwoners. Er staan 3.288 woningen. Dat betekent 83 inwoners per ha. en 37 woningen per ha. Hoewel dat voor Nederlandse begrippen nog een redelijke lage bevolkingsen woondichtheid is, is het de dichtst bevolkte wijk van Alblasserdam. In Blokweer bevinden zich relatief veel meerpersoonshuishoudens met inwonende kinderen (42%). De aandelen meerpersoonshuishoudens zonder inwonende kinderen en eenpersoonshuishoudens zijn respectievelijk 30% en 28%. Verhoudingsgewijs wonen er weinig 65+ers, namelijk 18%. In Blokweer zijn 520 bedrijven geregistreerd. Van de woningen is 36% een huurwoning. Het merendeel van de woningen in Blokweer is van vóór 2000 (89%), gedeeltelijk uit de jaren tachtig. Autobezit Blokweer Uit bewonersenquête
Aantal auto’s 0 1 2 3+
Percentage huishoudens 0,9% 52,2% 40,3% 6,6%
Parkeert in openbare ruimte 52,5% 33,5% 5,2%
Souburgh De wijk Souburgh beslaat 62 ha. Er wonen 3.855 inwoners die resideren in 1.524 woningen. De bevolkingsen woondichtheid komt daarmee op 62 inwoners en 25 woningen per ha. De verdeling over de verschillende huishoudens: 38% meerpersoonshuishoudens met inwonende kinderen, 32% eenpersoonshuishoudens en 30% meerpersoonshuishoudens zonder inwonende kinderen. In Souburgh wonen zowel veel kinderen t/m 15 jaar (19%) als veel ouderen (65+ = 26%). Er staan in de wijk 275 bedrijven geregistreerd. De verdeling tussen huur- en koopwoningen is in evenwicht; ieder 50%. Verreweg het grootste deel van de woningen is van vóór het jaar 2000 (87%). Autobezit Souburgh Uit bewonersenquête
11
Aantal auto’s 0 1 2 3+
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Percentage huishoudens 2,1% 47,3% 38,3% 12,2%
Parkeert in openbare ruimte 49,5% 21,8% 8,5%
Kinderdijk Kinderdijk beslaat 131 ha. Met de 3.820 inwoners en 1.618 woningen is de bevolkings-woondichtheid laag te noemen; 29 inwoners per ha. en 12 woningen per ha. In de wijk Kinderdijk is het percentage meerpersoonshuishouden met inwonende kinderen 40%. Gevolgd door 35% eenpersoonshuishoudens en 25% meerpersoonshuishoudens zonder inwonende kinderen. Het aandeel kinderen van 15 jaar er jonger bedraagt 19%. Er is weinig vergrijzing in de wijk. In Kinderdijk staan 330 bedrijven geregistreerd. Het aandeel huurwoningen in de wijk is 39%. Ook hier geldt weer dat de meeste woningen (76%) van vóór het jaar 2000 zijn. Autobezit Kinderdijk Uit bewonersenquête
Aantal auto’s 0 1 2 3+
Percentage huishoudens 1,4% 46,4% 41,4% 10,9%
Parkeert in openbare ruimte 48,6% 31,4% 7,7%
Samenvattend: in het algemeen geldt dat de parkeerdruk in de woonwijken lokaal zeer hoog is. In veel straten doet de parkeerdruk niet onder voor grote steden en haalt vrijwel de 100%. Er zijn slechts enkele uitzonderingen waar de parkeerdruk goed behapbaar is. Dat zijn dan bijvoorbeeld De Kreken, De Boezem en de Waterhoven: vooral vanwege het feit dat daar de (koop)huizen in het hogere segment zijn gepositioneerd met relatief veel parkeren op eigen terrein. Daarnaast is het van oorsprong dorpse karakter in de inrichting van de wegen, pleinen en straten terug te zien. De straten zijn over het algemeen smal, met vaak alleen aan één zijde ruimte voor parkeren. In de woonwijken is de maximale parkeerdruk in veel straten bereikt. Dat parkeren steeds problematischer wordt uit zich ook in het werk van de handhavers: er is een aanzienlijke groei van het aandeel parkeergerelateerde meldingen.
2.4
Parkeerdruk
Om de parkeerdruk in kaart te brengen is uitgebreid onderzoek uitgevoerd met meerdere parkeertellingen op verschillende relevante tijdstippen. Voor het gehele rapport en het bijbehorende kaartmateriaal verwijzen we naar de weblink in bijlage twee. In deze paragraaf geven we een zeer beknopte samenvatting. Over het algemeen geldt dat de parkeerdruk in de woonwijken lokaal zeer hoog is. In veel straten doet de parkeerdruk niet onder voor grote steden en haalt vrijwel de 100%. Een situatie met 100% parkeerdruk leidt er bovendien toe dat er op sommige plekken illegaal wordt geparkeerd. Het van oorsprong dorpse karakter is in de inrichting van de wegen, pleinen en straten terug te zien, de straten zijn over het algemeen smal, met vaak alleen aan één zijde ruimte voor parkeren. Daardoor is in de woonwijken de maximale parkeerdruk in veel straten reeds bereikt. Er zijn slechts enkele gebieden waar de parkeerdruk goed behapbaar is. Dat zijn bijvoorbeeld De Kreken, De Boezem en De Waterhoven; gebieden met relatief veel parkeren op eigen terrein. Voor alle wijken in Alblasserdam geldt dat er ruim meer motorvoertuigen zijn geregistreerd dan er woningen zijn. Uit de parkeertellingen blijkt dat kerkbezoek op zondagen lokaal (=rond de kerken) een hoge parkeerdruk oplevert.
In het gebied Centrum zijn ruim 2.000 openbare parkeerplaatsen voorhanden, plus ongeveer 50 zogenoemde speciale parkeerplekken (voor elektrische voertuigen, voor artsen, politie en brandweer, voor laden en lossen en voor gehandicapten parkeerplekken). In het gebied Centrum zijn meer motorvoertuigen geregistreerd dan er woningen zijn, maar ook meer motorvoertuigen dan er parkeerplaatsen in de openbare ruimte zijn. Het aantal parkeerplekken op eigen terrein is niet bekend. 12
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
De markt op de maandagmiddag levert een extra parkeerdruk op in de directe omgeving. Enerzijds omdat de markt extra verkeer aantrekt (zowel bezoekers als marktkooplui) en anderzijds omdat de marktkramen een aantal parkeerplaatsen in beslag neemt. Voor wat betreft het gebied Centrum zijn er twee buurten die in de nachtelijke uren een parkeerdruk van meer dan 80% laten zien: de Polderbuurt en de Kerkbuurt. In de overige (woon)wijken van Alblasserdam is er in de volgende buurten een parkeerdruk gemeten van meer dan 80% (avond en nacht): • Kinderdijk – Vogelbuurt; • Kinderdijk – Rivierenbuurt; • Kinderdijk – Nieuw Kinderdijk; • Blokweer – Zeelt; • Blokweer – Florabuurt; • Blokweer – Staatsliedenbuurt; • Souburg – Schrijversbuurt. Een parkeerdruk van rond de 80% (avond en nacht) is gemeten in: • Kinderdijk – Dijk; • Kinderdijk – Waterland; • Blokweer – Middelland; • Blokweer – Blokweer Noord; • Souburg – Schildersbuurt. Voor de inventarisaties die in kaart brengen welke maatregelen uit hoofdstuk 6 toepasbaar en kansrijk zijn geven we prioriteit aan de buurten met de hoogste parkeerdruk. Ook de ervaringen ten aanzien van overlast en veiligheid vanuit handhaving kunnen die prioritering mede bepalen.
Voorbeeld parkeerdrukmeting (volledige rapportage zie documentenoverzicht bijlage 2).
13
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
2.5
Bedrijventerreinen
Er bevinden zich in Alblasserdam vier bedrijventerreinen met een belangrijke economische functie. Deze bedrijventerreinen voorzien in ruim 5000 banen. Een voor Alblasserdam vrij uniek bedrijvencluster is de scheepsbouw van onder meer superjachten, inclusief toeleveranciers daarvoor. De ruimtelijke mogelijkheden voor uitbreiding van bedrijvigheid zijn uiterst beperkt. De gemeente loopt ook hier vrijwel overal tegen haar fysieke grenzen aan. Het uitbreiden of toevoegen van nieuwe bedrijventerreinen past ook niet in de Omgevingsvisie. De ondernemers op de bedrijventerreinen zijn uitgenodigd om mee te denken over het parkeerbeleid, de uitkomsten van de gesprekken zijn onderdeel van hoofdstuk drie.
Bron: Bedrijventerreinenstrategie Gemeente Alblasserdam, 22 november 2022
2.6
Autobezit en autoafhankelijkheid
Het aantal geregistreerde auto’s in Alblasserdam groeit gestaag. Zo stonden er in januari 2024 13.933 voertuigen geregistreerd in Alblasserdam, waarvan 9.808 personenauto’s. Verdeeld naar de woonwijken levert dat het volgende beeld op.
Centrum Blokweer Kinderdijk Souburgh Landelijk gebied
Inwoners 4.915 7.395 3.820 3.855 210
Woningen 2.147 3.288 1.618 1.524 53
Personenauto’s 2.331 3.258 1.718 1.550 102
Dit is exclusief de bedrijventerreinen. Bron: CBS / RDW.
Motorvoertuigen* Pa/won 2.924 1,08 3.760 0,90 2.055 1,06 1.913 1,02 163 1,92
Mvt/won 1,36 1,14 1,27 1,26 3,07
*)= personenauto’s + bedrijfsauto’s + motoren
Wat betreft de cijfers over aantallen voertuigen: er bestaan (kleine) verschillen bij verschillende bronnen door iets afwijkende definities. Enkele categorieën voertuigen worden soms wel, soms niet meegeteld.
14
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Denk aan hulpverleningsvoertuigen, bepaalde bouwmachines, et cetera. Daarom tellen categorieën soms niet op tot exact 100%. Maar die afwijking is dermate gering dat het hier niet relevant is. Het aantal in Alblasserdam geregistreerde voertuigen stijgt gestaag. Deze cijfers zijn indicatief: soms staan bijvoorbeeld leaseauto’s elders geregistreerd. We laten de groei zien aan de hand van een indexcijfer. Groei aantal motorvoertuigen in Alblasserdam (index 2019 = 100) Wegvoertuigen Waaronder Aandeel Totaal bedrijfsauto’s bedrijfsauto’s 2019 100 100 11,5% 2020 102 101 11% 2021 104 105 11,5% 2022 106 111 12% 2023 107 116 12,5% Bron: CBS / RDW
Het autobezit in Alblasserdam is relatief hoog. Een ontwikkeling die al langer geleden is ingezet mede door de ligging van het dorp aan belangrijke autosnelwegen (de A15, A16, N3, A29 en A20 zijn allemaal majeure verbindingen in de nabijheid). De auto is veelal de eerste keuze om in de mobiliteitsbehoefte te voorzien. Met andere woorden: autoafhankelijkheid van de inwoners van Alblasserdam is dus bovengemiddeld hoog. Er bestaat een tamelijk sterk verband tussen de beschikbaarheid van openbaar vervoer en het autobezit per huishouden. De achtergrond daarvan wordt toegelicht in bijlage 3 “Cijfers en trends”. Uit de onderstaande tabel blijkt dat in Alblasserdam de auto een sterke concurrentiepositie heeft ten opzichte van het openbaar vervoer. Of andersom: het openbaar vervoer is voor veel bestemmingen een relatief slecht alternatief. Uitzondering is het openbaar vervoer over water: de waterbus biedt een goede verbinding met Rotterdam, zeker in combinatie met de fiets. Wel is de frequentie laag en de aansluiting op het treinverkeer niet goed. De waterbus is ook een sneller alternatief voor het openbaar vervoer naar Dordrecht. De afstand tot het dichtstbijzijnde treinstation is (per auto) vanuit Alblasserdam ongeveer 10 km (station Zwijndrecht). De afstand tot het dichtstbijzijnde intercitystation Dordrecht is (per auto) ongeveer 12,5 km.
In de tabel zijn de reistijden vanuit Alblasserdam naar verschillende bestemmingen per auto, openbaar vervoer en de fiets in minuten weergegeven. Het betreft de reistijden buiten de spits. Bussen staan dan vaak in dezelfde file. De concurrentiepositie van de waterbus wordt beter naarmate er meer files zijn. Van Alblasserdam naar: Dordrecht Gouda Rotterdam Delft Breda Utrecht Gorinchem Capelle a/d IJssel Efteling
Afstand in km 11 38 21 40 42 64 25 21 58
Auto minuten 14 40 25 38 34 50 24 23 43
Openbaar vervoer minuten 43 62 34 73 67 81 47 64 133
Bron: routeplanner van Google Maps (centrum naar centrum, buiten de spits)
15
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Fiets minuten 38 80 67 119 165 173 84 49 120
Gezien de ligging van Alblasserdam in combinatie met het huidige openbaar vervoeraanbod zal de groei van de mobiliteit zich vooral in het gebruik van de auto laten zien. Zo lang de auto een noodzakelijke wijze van verplaatsen is, moet er ook ruimte zijn om die auto te parkeren. Voeg daarbij de autonome ontwikkeling van het autobezit. Een groei van gemiddeld 1% meer voertuigen per jaar lijkt niet veel, maar gezien de huidige hoge parkeerdruk dreigt de situatie waarin de wal het schip keert.
16
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
3. Participatie 3.1
Inleiding
Parkeren is een onderwerp waar veel inwoners een uitgesproken mening over hebben. Bovendien kunnen de belangen van verschillende doelgroepen sterk uiteenlopen. Om aan verschillende perspectieven gehoor te geven, is er een uitgebreid participatietraject opgezet. De participatie voor bewoners is vorm gegeven door middel van een (digitale) enquête. Verder zijn aparte gesprekken georganiseerd met: • Winkeliers en horeca; • Ondernemers bedrijventerreinen; • Kerkgenootschappen; • Scholen. In dit hoofdstuk geven we een samenvatting gegeven van de uitkomsten van het participatietraject. De volledige uitkomsten zijn bij de gemeente bekend en vormen de basis voor de parkeervisie en het daaropvolgende uitvoeringsprogramma (zie hoofdstuk acht).
3.2
Bewonersenquête
Vanaf 27 maart tot en met 10 april 2024 hebben de inwoners van Alblasserdam de kans gekregen een enquête in te vullen over parkeren. De enquête had als doel om de mening van Alblasserdammers ten aanzien van het toekomstig parkeerbeleid in de gemeente breed op te halen. Met meer dan 1100 respondenten is dit gelukt. De gemiddelde respondent vindt dat er een parkeerprobleem is in de gemeente. Iets minder dan een derde van respondenten geeft aan het volledig eens te zijn met de stelling: “ik ervaar een parkeerprobleem in mijn directe leefomgeving”. Te weinig parkeerplekken in de straat is hierbij de vaakst voorkomende toelichting. Buiten de directe leefomgeving van de respondenten wordt er vooral bij winkels een parkeerprobleem ervaren.1
Ik ervaar een parkeerprobleem in mijn directe woonomgeving
Ik vind dat er te veel auto's in de straat staan 500
400
400
300
300
200
200
100
100
0
0 0
20
40
60
80
0 = Helemaal oneens - 100 = Helemaal eens
100
0
20
40
60
80
100
0 = Helemaal oneens - 100 = Helemaal eens
Om het parkeerprobleem te verminderen en de groenere omgeving te verbeteren zou parkeren op afstand kunnen helpen. Circa de helft van de mensen wil of kan niet lopen naar de auto. Nog eens 40% van de respondenten geeft aan 200 meter een acceptabele loopafstand te vinden. Het overige deel geeft aan een grotere afstand te accepteren.
1
In een zienswijze op de Ontwerp Parkeervisie wordt aandacht gevraagd voor parkeerproblemen rondom een kerk. In het vervolgtraject (zie hoofdstuk 8) zal er, indien relevant voor de wijk, extra aandacht besteed worden aan mogelijke parkeerproblemen rondom kerken. 17
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
De respondenten zijn ook gevraagd over parkeervergunningen. Hieruit komt naar voren dat een aanzienlijk deel van de respondenten, ongeveer 40%, tegen een vergunningensysteem is. Tegelijkertijd geeft een aanzienlijk maar kleiner deel van de respondenten aan neutraal of positief te staan tegenover een vergunningensysteem. Vrijwel niemand geeft aan te willen betalen voor een parkeervergunning voor de eerste auto. Met betrekking tot een tweede vergunning geeft net iets minder dan de helft van de respondenten aan niet bereid te zijn om te betalen. Tenslotte dragen de respondenten verschillende oplossingen aan voor het parkeerprobleem. Het weren van bedrijfsbusjes, het toevoegen van parkeerplaatsen en het beperken van het aantal auto's per huishouden worden hierbij het vaakst genoemd. Een uitgebreid verslag van de bewonersenquête is te vinden in de “Analyse Participatie Parkeervisie” (zie bijlage 2 voor een weblink naar het document).
3.3
Winkeliers en horeca
Winkeliers en horecaondernemers geven aan dat zij parkeerproblemen ervaren, die zich uit in een gebrek aan parkeergelegenheid op en nabij de Dam. De parkeersituatie is het nijpendst op het snijvlak tussen winkel- en horecatijden. De ondernemers benoemen specifiek de vrijdagavond (koopavond) en zaterdagmiddag. Tijdens de bijeenkomst zijn er verschillende concrete voorstellen ter sprake gekomen om de parkeerproblemen te verminderen. Ten eerste stellen de winkeliers en horecaondernemers voor om extra (tijdelijke) parkeerplaatsen te realiseren. Enkele voorbeelden zijn het Raadhuisplein en het manageterrein. De ondernemers vrezen dat de reeds hoge parkeerdruk verder op zal lopen wanneer het Wipmolenterrein verdwijnt en zien de realisatie van extra parkeerplaatsen daarom als zeer wenselijk. Ten tweede spreken de ondernemers de wens uit om de bewegwijzering naar het transferium op HavenZuid en Landvast te verbeteren. Hiermee kunnen horecabezoekers, die vaak langer dan twee uur parkeren, beter begeleid worden naar een geschikte parkeerplaats. Op dit moment parkeren horecabezoekers nog regelmatig op de Dam, waardoor winkeliers minder klanten kunnen ontvangen. Ten derde vragen de ondernemers om extra handhaving op de Dam. Op dit moment wordt er volgens de ondernemers onvoldoende gehandhaafd, waardoor parkeerplaatsen in de blauwe zone met enige regelmaat te lang bezet worden.
De ondernemers zijn tegen het invoeren van betaald parkeren op de Dam, ook als hierbij de eerste twee uur gratis zou zijn. Men vreest dat met name de winkeliers daar last van krijgen en dat sommigen hun deuren moeten sluiten. Een deel van de ondernemers geeft aan wel graag een verkorting op de blauwe zone van twee uur naar één uur te willen.
3.4
Ondernemers bedrijventerreinen
Voor een bijeenkomst met de ondernemers werden gebruikers van de bedrijventerreinen uitgenodigd, met Oceanco vond apart overleg plaats. Het bedrijventerrein Nedstaal Klein Nieuwland is in dit kader buiten beschouwing gelaten, omdat daar geen gemeentelijk grondbezit is. De afbakening en benaming van de bedrijventerreinen is overgenomen van de ‘Bedrijventerreinenstrategie’ van 22 november 2022. Wat betreft Hoogendijk geldt dat er zich geen ondernemers van dat bedrijventerrein hebben gemeld voor de participatiebijeenkomst: we leiden daar uit af dat er zich geen grote parkeerproblemen voordoen. Eerdere problemen zijn recent opgelost door het toevoegen van parkeerplekken door middel van halfverhardingen.
18
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Anders is de situatie op Nieuwland Parc. Ondernemers constateren in de praktijk dat er regelmatig verkeerd geparkeerd wordt. Verder ervaren de ondernemers problemen met de ontsluiting via de twee bestaande wegen. Aan de oostelijke zijde ontstaat vaak file richting Papendrecht. Automobilisten die de andere kant op, richting Alblasserdam willen, halen deze file dan soms in en dat leidt tot gevaarlijke situaties. Parkeren is hier weliswaar niet het centrale issue, maar de rij geparkeerde auto's ter plekke zorgt er wel voor dat de file op een andere manier gaat staan. Ondernemers zien een mogelijke oplossing in een aparte ontsluiting richting Papendrecht op de plek waar nu het fietspad ligt. Op de ring mag op dit moment aan beide kanten van de weg geparkeerd worden. De ondernemers geven aan dat een parkeerverbod gewenst is waardoor verplaatsingen van vrachtwagens makkelijker en veiliger kunnen. Indien een algeheel verbod niet mogelijk is, zou een verbod op de buitenring een wenselijke eerste stap zijn (zie ook paragraaf 6.8). Een dergelijk parkeerverbod betekent meer parkeren op eigen terrein; de ondernemers geven aan dat dit geen probleem is. De parkeersituatie op de ring heeft de meeste prioriteit voor de ondernemers. Ondernemers zouden bovendien graag meer handhaving zien.
Op Vinkenwaard ervaren ondernemers parkeeroverlast door verkeerd parkeren in combinatie met te weinig handhaving. Verschillende ondernemers maken kosten om op eigen terrein te parkeren en zich wel aan het parkeerverbod te houden. Het (foutief) gebruik van de openbare ruimte door andere ondernemers, die deze kosten niet maken, roept daarbij frustratie op. De ondernemers suggereren dat er periodiek kortstondig en intensief gehandhaafd wordt. Hiermee worden betere resultaten verwacht dan sporadisch handhaven gedurende een jaar.
3.5
Kerkgenootschappen
De kerken ervaren geen structurele parkeerproblemen bij de zondagsdiensten. De parkeervraag kan grotendeels worden opgevangen door dubbelgebruik van omliggende parkeerplaatsen, zoals de Dam, Makado en het zwembad. De kerken geven aan dat zij geen structurele klachten ontvangen van omwonenden. Dat is mede te danken aan de inzet van eigen parkeerwachten, die de kerkbezoekers verwijzen naar de geschikte parkeerplekken. De kerken constateren wel dat er een groei is van het autogebruik. Daar liggen meerdere factoren aan ten grondslag: • Het aantal kerkgangers stijgt; • De kerken krijgen steeds meer een streekfunctie; • Vergrijzing van de kerkgangers. Bij condoleances, rouwdiensten en bruiloften worden ook geen problemen ervaren, ook omdat daarbij het aantal bezoekers doorgaans minder is dan bij reguliere kerkdiensten. De kerkgenootschappen denken graag met de gemeente mee over dubbelgebruik. 19
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Met betrekking tot het toekomstige parkeerbeleid vragen de kerkgenootschappen aan de gemeente om duidelijk aan te (blijven) geven waar wel en niet geparkeerd mag worden. Zo kunnen parkeerwachten hun rol goed vervullen. Daarnaast bestaat er de wens om bij toekomstige ontwikkelingen van kerken met de gemeenten in gesprek te blijven over de mogelijkheden om dubbelgebruik rondom kerken te realiseren en daarmee de parkeereis op eigen terrein te beperken. Wat betreft de eventuele invoering van betaald parkeren uiten de kerkgenootschappen de vrees dat de drempel om de kerk te bezoeken verhoogd wordt.
3.6
Scholen
De scholen ervaren geen parkeerproblemen voor het personeel. Er is sprake van dubbelgebruik: de personeelsleden parkeren op de plekken die buurtbewoners achterlaten. Zodra de buurtbewoners terugkomen zijn die parkeerplekken weer vrij. Overigens wordt personeel steeds dichterbij geworven, waardoor de fiets steeds vaker een goed alternatief is. De parkeerproblemen worden met name bij het halen en brengen ervaren. Bij het halen en brengen worden auto's dicht bij de school geparkeerd. Omdat hier vaak niet voldoende plek voor is, ontstaan hier regelmatig gevaarlijke situaties. Tot dusver zijn scholen er niet in geslaagd om structureel gebruik te maken van nabije parkeerterreinen voor het halen en brengen. De scholen hechten belang aan een goede 30km zone rondom het schoolgebouw. De beste oplossing voor het halen en brengen is een voldoende lange kiss and ride strook, aan de goede kant van de weg. Zodra deze strook aanwezig is, ziet de school de mogelijkheid voor de gemeente om foutief parkeren te handhaven. Tegelijkertijd zien de scholen de parkeerproblematiek als iets dat we, gezien de beperkte ruimte, deels simpelweg moeten accepteren.
20
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
4. Samenhang met ander beleid 4.1
Aanpalend beleid
Parkeerbeleid staat niet op zichzelf. Op hoofdlijnen is het een uitvloeisel van de Ontwerp Omgevingsvisie van Alblasserdam en de keuzes die daarin worden gemaakt over mobiliteit en leefbaarheid. In dit hoofdstuk geven we beknopt aan welke dwarsverbanden er zijn tussen parkeerbeleid en andere beleidsterreinen.
4.2
Stedenbouw en ruimtelijke ordening
Vanuit de discipline stedenbouw staat de ruimtelijke kwaliteit van de gebouwde omgeving centraal. Planontwikkeling wordt sterk gedreven door de creatieve energie om iets moois te realiseren in een aantrekkelijke omgeving. In principe geldt dan: ‘zo min mogelijk blik op straat’. Echter: parkeren op eigen terrein, en zeker in gebouwde voorzieningen, zet de marges van de ontwikkelaar onder druk en maakt bouwen (of dat nu woningen, winkels of kantoren zijn) minder betaalbaar. Het perspectief van stedenbouw is niet alleen kwantitatief. Nog afgezien van de aantallen geparkeerde auto’s en de verhouding eigen terrein versus openbare weg gaat het ook om de beeldkwaliteit van de openbare ruimte. Hoe is die openbare ruimte zodanig in te richten dat parkeren zo min mogelijk obstakels, versnippering en visuele vervuiling oplevert?
4.3
Wonen
Een woningbouwopgave is tevens een verkeersopgave. Bij woningbouw horen dus ook eisen vanuit verkeer of vanuit stedenbouw. Het komt erop neer dat er meerdere claims worden gelegd op één perceel. Gezien het ruimtebeslag en de bijkomende kosten vormen de te hanteren parkeernormen een telkens terugkerend onderwerp van discussie bij nieuwbouwprojecten. Parkeernormen hebben invloed op de financiële haalbaarheid van projecten en het rendement voor ontwikkelaars (marktpartijen, woningcorporaties). Bij een hogere parkeernorm neemt het rendement voor de ontwikkelaar af en staat financiële haalbaarheid onder druk. Er is veel behoefte aan goedkope, betaalbare woningen. Een ontwikkelaar wil vaak dan ook zoveel mogelijk woningen op een beschikbaar stuk grond realiseren om zo de verkoopprijs te drukken. Bovendien: de ontwikkelaar heeft vanwege de kosten het liefst geen gebouwde (onder- of bovengrondse) voorzieningen, de gemeente wil dat liever wel vanwege de kwaliteit van de openbare ruimte. De gemeente heeft als taak om ervoor te zorgen dat de openbare ruimte zo goed mogelijk functioneert: bewoners willen bij oplevering en in de toekomst een aanvaardbare parkeerdruk. Gebouwde parkeervoorzieningen kosten extra geld waardoor de woningen ook weer (in koop of huur) duurder worden. Dit werkt ook weer contraproductief op het streven naar betaalbare (sociale en middeldure) woningen.
Door het geschetste spanningsveld staat de mogelijkheid om te verdichten onder druk, en dreigen projectontwikkelaars soms om af te zien van voorgenomen woningbouw. Aan de andere kant geldt dat het vanwege kostenefficiëntie ook onwenselijk is als parkeerplekken in gebouwde voorzieningen na oplevering leeg blijven staan. Dat gebeurt als er op straat geen parkeerregulering is. Immers: dergelijke voorzieningen worden het best benut als parkeren op straat geld kost en er geen parkeervergunningen zijn voor bewoners die op eigen terrein kunnen parkeren. Omdat Alblasserdam nog maar weinig ruimte heeft om uit te breiden, betreffen veel van de bouwplannen in de gemeente zogenoemde inbreidingslocaties. Een voordeel van inbreiding is dat gebruik gemaakt kan worden van bestaande infrastructuur. Dit is soms ook een nadeel: de verkeersintensiteit neemt toe en dat kan op bepaalde locaties onaanvaardbaar zijn. Daarom moet er ook bij inbreiding aandacht zijn voor de mogelijkheid om extra verkeer te verwerken op bestaande infrastructuur. Dat hangt weer samen met de kwaliteit van de leefomgeving, groen en de nabijheid van openbaar vervoer.
21
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Alblasserdam heeft momenteel nog maar een beperkt aantal locaties waar ruimte is voor uitbreiding. De lokale woonvisie voorziet in een plancapaciteit van circa 657 woningen (stand oktober 2023). Alblasserdam heeft op dit moment geen grote uitbreidingslocaties. Wel liggen er mogelijkheden in met name tot woongebieden te transformeren bedrijfslocaties.
4.4
Groen en bewegen
De relatie van parkeerbeleid met de beleidsterreinen groen, spelen en bewegen is met name de ruimtelijke prioriteit die elk van de drie vraagt. Immers: de openbare ruimte is schaars en kan maar één keer worden ingericht. Een onderliggende vraag daarbij is: richten we straten in voor stilstaande auto’s of voor mensen? In de (concept) Woonzorgvisie wordt gesteld dat een groene omgeving bevorderlijk is voor de gezondheid van mens en dier. Mensen die in een groene omgeving wonen hebben minder vaak last van hart- en vaatziekten, overgewicht of diabetes. Ook hebben ze vaak een betere mentale gezondheid. Een groene leefomgeving is niet alleen gunstig voor welzijn en gezondheid van bewoners. Er zijn meer voordelen: groen kan zorgen voor waterafvoer door de afwezigheid van bestrating, voor waterberging en verkoeling. Ook kan groen de biodiversiteit verrijken. Binnen meerdere beleidsthema’s kan groen dus oplossingen bieden. Bestaand groen en vergroening zou dus bij ontwikkelingen volwaardig een plaats moeten krijgen bij de inrichtingseisen. In het verleden was hiervoor slechts weinig aandacht. Groen is tot op heden de sluitpost van een ontwikkeling.
4.5
Economie en bedrijvigheid
In de economische blik op parkeerbeleid is bereikbaarheid de centrale factor. De regionale verbindingen moeten goed zijn. Op bedrijventerreinen geldt dat parkeren primair op eigen terrein moet worden opgelost. De parkeerfaciliteiten op de meeste bedrijventerreinen in Alblasserdam zijn doorgaans voldoende, met uitzondering van Vinkenwaard Noord, waar overdag soms een tekort is aan parkeerplaatsen. Toch komen er ook klachten uit Vinkenwaard-Zuid, Hoogendijk en Nieuwland Parc. Volgens de APV mogen voertuigen langer dan zes meter en/of hoger dan 2,40 meter niet in woonwijken worden geparkeerd. Deze komen dus terecht op grotere parkeerterreinen of in de bedrijvengebieden. De ontwikkeling van een transferium Poort aan de Noord biedt mogelijkheden voor truckparkeren. Parkeren is ook een factor in de aantrekkingskracht van een winkelgebied. Het is echter slechts één van de variabelen: doorslaggevend is de attractiviteit van de winkels zelf en zaken als sfeer en gemak voor de dagelijkse boodschappen. Parkeren is in Alblasserdam gratis, en winkeliers willen dat zo houden. Toch blijkt uit onderzoek dat bij parkeergerelateerde factoren de vindbaarheid van een vrije parkeerplek, het gemak en de loopafstand naar de winkels minstens zo belangrijk zijn als tarief.
Overigens is het doorgaans zo dat automobilisten meer kopen per eenmalig bezoek, terwijl fietsers en voetgangers vaak zorgen voor meer regelmatige aankopen en dagelijkse boodschappen.
4.6
Toerisme
De molens op Kinderdijk trekken grote aantallen toeristen naar onze gemeente. Het aantal bezoekers ligt rond de 100.000 personen per jaar, waarmee ongeveer 40.000 autoritten gemoeid zijn. Om de bewoners van West Kinderdijk en een deel van de Molenkade tegemoet te komen is er tussen 15 maart en 1 november een systeem met (gratis) parkeervergunningen voor bewoners, inclusief bezoekersregeling. Op die manier wordt voorkomen dat bezoekers van het Werelderfgoed Kinderdijk en andere niet-inwoners daar parkeren. De ontwikkeling van een transferium onder de oprit naar de brug over de rivier De Noord kan bijdragen aan het reguleren van de verkeersstromen richting Werelderfgoed Kinderdijk. Met de ‘Poort aan de Noord’ kunnen we de druk op de dijk verminderen en leefbaarheid voor bewoners aldaar verbeteren. Vanaf de Poort aan de Noord locatie kan een shuttlebus rijden. Een combiticket voor het bezoek, het parkeren en het vervoer moet het gebruik van het transferium aantrekkelijk maken. Ook kunnen er andere functies worden bedacht zoals truckparkeren. 22
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
4.7
Handhaafbaarheid
Handhaving is niet zozeer een beleidsterrein maar een gemeentelijke uitvoeringstaak. Handhaafbaarheid moet een zeer belangrijk criterium zijn voor het parkeerbeleid. Uitgangspunt is dat als een bepaalde maatregel in de praktijk niet of nauwelijks handhaafbaar is, dat we die maatregel dan weglaten of aanpassen. In het algemeen geldt: hoe beter het is uit te leggen, hoe beter het handhaafbaar is. In de praktijk zijn er altijd grensgevallen: bewoners bedenken creatieve manieren om hun auto te parkeren. Vanwege de hoge parkeerdruk gaan we daar coulant mee om: geen strenge handhaving tenzij het gevaarlijke situaties oplevert. Naarmate de parkeerdruk verder toeneemt is het werk van de BOA’s ook steeds meer gerelateerd aan parkeerproblemen. Inmiddels is naar schatting tweederde van het werk van de handhavers gerelateerd aan parkeren, en dat aandeel neemt nog steeds toe. Een indicatie voor de toename van de parkeerproblematiek is het aantal meldingen per jaar in het openbare meldsysteem Fixi. Inwoners kunnen gebruik maken van dat systeem door een melding te doen via de Fixi-app of via de website van Fixi. Het is ook mogelijk om een foto mee te sturen. De onderstaande afbeeldingen illustreren de enorme stijging van het aandeel (en aantal) meldingen dat samenhangt met parkeren: in drie jaar tijd bijna een verdubbeling. Meldingen maart 2020 tot maart 2021 Totaal 883 meldingen in Fixi
Meldingen maart 2022 tot maart 2023 Totaal 1170 meldingen in Fixi
23
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
Meldingen maart 2021 tot maart 2022 Totaal 1101 meldingen in Fixi
5. Uitgangspunten parkeervisie 5.1
Doelstellingen
Voor de analyse van de huidige situatie hebben we in het voorgaande gebruik gemaakt van: • De beschikbare statistische gegevens; • De inbreng vanuit aanpalende beleidsterreinen en bijvoorbeeld de (concept) Bereikbaarheidsvisie; • Tellingen van de parkeerdruk op meerdere tijdstippen in alle wijken van de gemeente; • De bewonersenquête over de mening van inwoners; • De gesprekken met scholen, kerkgenootschappen, winkeliers, horecaondernemers en ondernemers op bedrijventerreinen. In het algemeen geldt als uitgangspunt voor heel Alblasserdam dat het faciliteren van de parkeerbehoefte noodzakelijk is vanwege het gebrek aan alternatieven voor de auto. Anders gezegd: we erkennen het feit dat de hoge parkeerdruk repercussies heeft voor de leefbaarheid in het dorp. Maar zolang het openbaar vervoer voor veel mensen in Alblasserdam geen goed alternatief kan bieden, is het niet realistisch om het aantal geparkeerde auto’s omlaag te willen brengen. Voor de doelstellingen van het parkeerbeleid maken we onderscheid tussen de woonwijken, het centrumgebied en de bedrijventerreinen. Voor de woonwijken geldt als doelstelling een maximale parkeerdruk van 80% op wijkniveau. Dat betekent voldoende parkeerruimte, maar niet per se in iedere straat, dat laatste is soms fysiek onmogelijk of ongewenst. Wanneer de parkeerdruk hoger is dan 80% proberen we extra parkeerruimte te vinden.
Bij het realiseren van die extra parkeerplekken blijft Fit & Groen het vertrekpunt. Voor nieuwe ontwikkelingen blijven we streng de parkeernormen handhaven. Voor het centrumgebied geldt als doelstelling dat parkeren moet bijdragen aan de economie van het dorp. Parkeerplaatsen op de Dam zijn expliciet bedoeld voor winkelbezoekers. Personeel, horecabezoekers en ambtenaren parkeren op Landvast. Wat betreft bedrijventerreinen is het doel dat de parkeerbehoefte van de onderneming op eigen terrein wordt opgelost. Soms wordt er toch min of meer verkeerd geparkeerd. Vanuit het perspectief van handhaving (veiligheidsbeleid) is daarvoor een zekere coulance, tenzij het gevaarlijke situaties oplevert. In dit hoofdstuk schetsen we de aanpak voor achtereenvolgens de woonwijken, het centrumgebied en de bedrijventerreinen. De mogelijke deelmaatregelen in bestaande woonwijken passeren de revue in hoofdstuk zes. Hoe we in de toekomst om willen gaan met nieuwe ontwikkelingen (woningbouw) komt aan de orde in hoofdstuk zeven.
5.2
Woonwijken
De parkeerdrukmetingen (paragraaf 2.4) in de woonwijken laten ons zien welke wijken in de nachtelijke uren een parkeerdruk van meer dan 80% of zelfs meer dan 100% hebben. Deze wijken zullen prioriteit krijgen bij de inzet van de deelmaatregelen die we aandragen in het volgende hoofdstuk. De harde parkeercijfers worden geïllustreerd door de ervaringen vanuit handhaving en door de resultaten van de bewonersenquête. Wat betreft dat laatste: de klachten en suggesties van de inwoners zijn vastgelegd op postcodeniveau en kunnen zo het beeld per buurt onderbouwen. Niet alleen proberen we bewoners zoveel mogelijk te betrekken bij de concrete oplossingen, ook belanghebbende partijen zoals kerkgenootschappen, scholen en (sport)verenigingen krijgen hun inbreng. In de woonwijken gaan we eerst inventarisaties uitvoeren. Daaruit komen zogenoemde wijkpakketten met de maatregelen (zie hoofdstuk 6) die haalbaar en kansrijk zijn. Vervolgens worden die maatregelen uitgevoerd in overleg met de bewoners. Hierna volgt evaluatie van het effect van de maatregelen. 24
Kenschets parkeren gemeente Alblasserdam
De aanpak voor de woonwijken bestaat uit een aantal stappen: • Vaststellen prioritering: welke wijk komt eerst; • Inventarisatie kansrijke en haalbare maatregelen per wijk; • Uitvoeren van de maatregelen uit het wijkpakket • Periodieke metingen van de parkeerdruk in de wijk; • Evaluatie van de effecten van de maatregelen. We hebben ook geconstateerd dat de verwachte groei van het autobezit voorlopig zal aanhouden. Het is dan mogelijk dat ook het effect van de deelmaatregelen afneemt. Als toetsingsnorm geldt een maximale parkeerdruk van 80% in een geografisch afgebakende buurt of wijk. (Die geografische afbakening kan aan de hand van bestaande wijkindelingen worden vastgesteld. Maar in sommige gevallen, bijvoorbeeld bij fysieke barrières zoals een waterpartij, kan die afbakening worden bijgesteld.) De 80% geldt op wijkniveau, dus niet voor iedere afzonderlijke straat. Mocht die norm ondanks de deelmaatregelen toch weer onaanvaardbaar worden overschreden dan komt er een nieuwe discussie: dan is er is besluitvorming nodig over een vorm van regulering. We hebben gekozen voor 80% als norm omdat 70% niet realistisch en haalbaar is, terwijl 90% een te hoge parkeerdruk oplevert. Losstaand van bovenstaande aanpak zijn we in bestaande parkeersituaties terughoudend met het instellen van verkeersverboden, tenzij het een onveilige parkeersituatie betreft.