1 - Uitvoeringsprogramma VONW 2026-2027 (incl verslag 2024-2025) DEF 20260402.pdf

Van Opvang naar Wonen Regio Drechtsteden en Alblasserwaard Uitvoeringsprogramma 2026-2027 Definitieve versie Vastgesteld door de Stuurgroep Van Opvang naar Wonen op 4 februari 2026

2 Inhoudsopgave 1. Inleiding ................................................................................................................... 3 1.1. De regionale transitie Van Opvang naar Wonen .................................................. 3 1.2. Bestuurlijke opdracht ........................................................................................ 5 1.3. Uitvoeringsprogramma 2026-2027 ..................................................................... 5 2. Terugblik projectplan 2024-2025 ............................................................................... 6 2.1. Evaluatie deelprojecten ..................................................................................... 6 2.2. Experimenten .................................................................................................... 9 2.3. Betekenisvolle participatie en borging van ervaringskennis ............................... 10 3. Pijlers en randvoorwaarden .................................................................................... 11 3.1. Opbouw .......................................................................................................... 11 3.2. Toelichting op de pijlers ................................................................................... 11 3.3. Toelichting op de randvoorwaarden .................................................................

12 3.4. Leeswijzer ....................................................................................................... 13 4. Pijler I ‘Voorkomen dakloosheid en maatschappelijke opvang’................................. 14 5. Pijler II ‘Wonen Eerst in plaats van maatschappelijke opvang’ .................................. 20 6. Pijler III ‘Meer fysieke woonplekken’ ........................................................................ 22 7. Randvoorwaarde ‘Organisatie en communicatie’ .................................................... 24 8. Randvoorwaarde ‘Data en monitoring’ .................................................................... 26 9. Financiën ............................................................................................................... 28 3 1. Inleiding 1.1. De regionale transitie Van Opvang naar Wonen De gemeenten Dordrecht, Zwijndrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Alblasserdam, Papendrecht, Sliedrecht, Hardinxveld-Giessendam, Molenlanden en Gorinchem werken samen aan de transitie Van Opvang naar Wonen. Dit doen zij vanuit de regionale visie Van Opvang naar Wonen (2020). In 2023 is de visie ambtelijk uitgewerkt in een concretisering van de visie en in 2024 vervolgens in een transitiestrategie, die in onderstaand schema beknopt is weergegeven.

In de transitiestrategie is de samenhang weergegeven van de regionale transitie met het inrichten van de nieuwe Toegang voor Maatschappelijke Opvang en het project Regie op Maatschappelijke Opvang. De laatste trajecten vallen onder verantwoordelijkheid van centrumgemeente Dordrecht en zijn in het schema grijs gearceerd. Deze trajecten hebben als uitgangspunt dat maatschappelijke opvang bedoeld is als een uiterst vangnet voor dak- en thuisloze mensen, zo kort mogelijk moet duren en zo snel mogelijk moet toe leiden naar een duurzame en stabiele eigen woonplek. Waar de maatschappelijke opvang primair een verantwoordelijkheid is van de centrumgemeente, is de regionale transitie een verantwoordelijkheid van álle regiogemeenten. Daarbij is de doelstelling om dak- en thuisloosheid te voorkomen, zo min mogelijk mensen de maatschappelijke opvang te laten instromen en voor mensen die (dreigend) dak- of thuisloos zijn zo snel mogelijk duurzaam en stabiel wonen mogelijk te maken. Met de transitie Van Opvang naar Wonen sluit de regio aan bij de doelstellingen van het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis (2022).

4 Jaarlijks melden zich gemiddeld zo’n 500 dak- en thuisloze mensen aan bij de maatschappelijke opvang in de regio. Maatschappelijke opvang biedt echter geen oplossing voor dakloosheid en draagt niet bij aan het herstel van mensen. Vaak werkt een verblijf in de maatschappelijke opvang juist eerder vertragend op het proces van herstel en zorgt het ervoor dat mensen langer afhankelijk zijn van zorg en ondersteuning. Wonen staat centraal In de transitie Van Opvang naar Wonen wordt dak- en thuisloosheid in de eerste plaats gezien als een huisvestingsprobleem: een dak- of thuisloos persoon beschikt niet over een eigen duurzame en stabiele woonplek. Daarom staat in de transitie het wonen centraal. De aanpak richt zich zowel op het voorkomen dat mensen hun huis kwijtraken als op het zo snel mogelijk toe leiden van dak- en thuisloze mensen naar een eigen duurzame en stabiele woonplek. Als wonen centraal staat, moeten er ook voldoende passende woonplekken zijn. ‘Passend’ betekent in dit geval dat de woonplek aansluit bij wat de individu of het huishouden echt nodig heeft. Gezien het bestaande tekort aan woningen is dit een opgave die de regio met prioriteit wil realiseren door in te zetten op het beter benutten van de bestaande woningvoorraad naast het realiseren van nieuwbouw en transformatie.

Landelijk speelt bij gemeenten en woningcorporaties in toenemende mate de vraag hoe het woonruimteverdeelsysteem beter kan bijdragen aan het oplossen van dakloosheid. De meeste woonmarktregio’s hanteren nog altijd een systeem waarin woningen behalve op basis van een urgentieverklaring met name worden toegewezen op basis van inschrijvingsduur. In enkele woonmarktregio’s is het woonruimteverdeelsysteem aangepast, waardoor (dreigend) dak- en thuisloze mensen sneller in aanmerking kunnen komen voor een woning. In het kader van de transitie Van Opvang naar Wonen volgen we de landelijke ontwikkelingen en ervaringen. De gemeenten in de regio Drechtsteden en Alblasserwaard nemen deel in Woonkeus Drechtsteden (Dordrecht, Zwijndrecht, Papendrecht, Sliedrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Alblasserdam en Hardinxveld-Giessendam) en Woongaard (Gorinchem en Molenlanden). Domeinoverstijgende opgave De opgave van de transitie raakt aan meerdere domeinen en in het bijzonder het fysiek domein en het sociaal domein. Daarom wordt de transitie inhoudelijk getrokken vanuit beide domeinen. Samenhang met beschermd wonen De transitie Van Opvang naar Wonen kent een sterke samenhang met de regionale opgave voor beschermd wonen. Beide opgaven richten zich op een beweging naar wonen, al dan niet met zorg.

De opgaven raken elkaar zowel aan de preventieve kant (afspraken over een basisset preventie, de rol van het wijkteam en toeleiding naar maatschappelijke opvang) als aan de ‘oplossing’-kant (regeling verlaten instelling). Agenda Huisvesting Kwetsbare Groepen Voor sommige groepen mensen blijft wonen met zorg binnen een instelling nodig. Ook dit is voor deze mensen een vorm van duurzaam en stabiel wonen. Hierover maken gemeenten en maatschappelijke partners afspraken binnen het kader van de Agenda Huisvesting Kwetsbare Groepen. Woondeals In het fysiek domein wordt regionaal samengewerkt in de Woondeals, die erop gericht zijn het woningtekort terug te dringen. 5 1.2. Bestuurlijke opdracht De bestuurders Wonen en Beschermd Wonen & Opvang in de regio hebben aan vier gemeenten een trekkende rol toebedeeld in de transitieopgave. Dit zijn de gemeenten Dordrecht, Zwijndrecht en Gorinchem en volgens een roulatiesysteem iedere twee jaar één van de andere gemeenten. In 2024 en 2025 was dit de gemeente Hardinxveld-Giessendam. De vier gemeenten geven sturing aan de transitieopgave en dragen zorg voor een uitvoeringsprogramma Van Opvang naar Wonen van telkens twee jaar, waarin concreet invulling wordt gegeven aan de regionale transitieopgave. Transitieteam De uitvoering van de opdracht is belegd bij het regionaal transitieteam Van Opvang naar Wonen.

Dit team bestaat uit een programmamanager (0,6 fte) en programmaondersteuner en vanuit elk van de vier gemeenten een beleidsadviseur Wonen (0,2 fte) en een beleidsadviseur Beschermd Wonen & Opvang (0,2 fte). Stuurgroep en ambtelijk opdrachtgever De stuurgroep Van Opvang naar Wonen bestaat uit de wethouders Robert Kreukniet (gemeente Zwijndrecht), Eva Dansen (gemeente Gorinchem) en Christa Hendriksen (gemeente Hardinxveld-Giessendam). Ambtelijk opdrachtgever is Gemma Smid-Marsman (centrumgemeente Dordrecht). Roulatiesysteem Namens de kleinere gemeenten nam Hardinxveld-Giessendam de afgelopen twee jaar deel in het transitieteam. In de komende periode zal de rol van Hardinxveld-Giessendam als vierde trekkende gemeente worden overgenomen door een van de andere kleinere gemeenten. 1.3. Uitvoeringsprogramma 2026-2027 Het uitvoeringsprogramma Van Opvang naar Wonen is bedoeld om domeinoverstijgend samenhang aan te brengen in beleid dat bijdraagt aan het oplossen van dak- en thuisloosheid en het voorkomen van maatschappelijke opvang. De sturing op de verschillende projecten en maatregelen in het uitvoeringsprogramma vindt – afhankelijk van het onderwerp – plaats binnen de reguliere lokale en regionale governance in de verschillende domeinen. Het transitieteam agendeert, inspireert, faciliteert, jaagt aan, bewaakt samenhang en monitort de regionale beweging Van Opvang naar Wonen.

Het uitvoeringsprogramma vormt daarbij de leidraad en benoemt de prioritering en inhoudelijke richting van relevante thema’s in de transitie waaraan de regiogemeenten zich in de komende twee jaar verbinden en koppeling aan concrete projecten en maatregelen. In het uitvoeringsprogramma is beschreven op welke manier de negen gemeenten in samenwerking met regionale en lokale maatschappelijke partners, belangenbehartigers en ervaringsdeskundigen gedurende twee jaar concreet aan de transitie Van Opvang naar Wonen willen gaan werken. Dit is het tweede uitvoeringsprogramma en volgt op het projectplan Van Opvang naar Wonen 2024-2025. In hoofdstuk 2 wordt eerst teruggeblikt op de uitvoeringsperiode 2024-2025. In de daaropvolgende hoofstukken wordt de transitie Van Opvang naar Wonen in 2026 en 2027 verder uitgewerkt. 6 2. Terugblik projectplan 2024-2025 2.1. Evaluatie deelprojecten Na de zomer van 2024 is het regionaal transitieteam aan de slag gegaan met de uitvoering van het projectplan 2024-2025. Het projectplan was opgebouwd uit zeven deelprojecten: 1. Basisniveau Preventie 2. Spreidingscriteria 3. In kaart brengen potentie bestaande woningvoorraad 4. In kaart brengen ruimte in bestaande wet- en regelgeving en hoe die nu worden benut 5. Communicatiecampagne 6. Organisatie werkateliers 7.

Overlegstructuur In de tabel hieronder is samengevat waar in 2024 en 2025 aan is gewerkt en wat hiervan de resultaten zijn. Deelproject Waar is in 2024 en 2025 aan gewerkt? Status eind 2025 Basisniveau Preventie • Doelstelling: een gezamenlijke aanpak om te voorkomen dat mensen dakloos raken en /of te voorkomen dat mensen gebruik moeten maken van de opvang. • Projectresultaat: er zijn afspraken over wat de negen gemeenten ‘hetzelfde’ gaan doen, wanneer dit te realiseren is, hoe we dat gaan monitoren, elkaar hierop gaan aanspreken en hoe we dit bekostigen. Vanuit het transitieteam heeft de werkgroep Preventie onderzoek gedaan naar hoe een samenhangende regionale werkwijze op het gebied van preventie eruit kan zien. Wanneer het gaat om dak- en thuisloosheid zijn die afspraken gericht op (1) voorzorg, (2) herstelzorg en (3) inclusief wonen. Het basisniveau preventie staat naast de lokale basisinfrastructuur van voorzieningen en ondersteuningsmogelijkheden. In het onderzoek van de werkgroep zijn bronnen van o.a. het Rijk, Movisie en de Preventie Alliantie geraadpleegd en is gekeken naar hoe andere regio’s dit hebben georganiseerd. Ook zijn in de regio gesprekken gevoerd met Sociale Dienst Drechtsteden, Leger des Heils, Toegangspoort Nieuwe Start en wijkteams.

Toekomstige afspraken over een basisniveau preventie zou niet alleen moeten aansluiten bij de transitie Van Opvang naar Wonen, maar ook bij de regionale opgave Beschermd Wonen. Het onderzoek van de werkgroep biedt een goede basis voor een volgende fase (2026) waarin vanuit de integrale opgave Beschermd Wonen en Opvang de preventieafspraken nader worden geformuleerd en vervolgens door de lokale gemeenten concreet zullen worden ingevuld. In 2025 ontwikkelt het transitieteam een handreiking voor professionals (‘Woonwaaier’). Dit document is bedoeld als praktische ‘wegwijzer’ voor de professionals in de uitvoering (wijkteams, sociale diensten, zorgaanbieders en woningcorporaties) wanneer zij in casuïstiek te maken krijgen met dak- en thuisloosheid en biedt hen een handelingskader. Het is de bedoeling dat de Woonwaaier in het eerste kwartaal van 2026 zowel fysiek op de werkplek van de professional beschikbaar is als ook online is te raadplegen via de website www.thuisindewijken.nl. In uitvoering, loopt door in 2026 Spreidingscriteria • Doelstelling: het opstellen van regionale spreidingscriteria voor tijdelijk wonen en ‘specials’ (bijzondere woonvormen zoals Housing First en Skaeve Huse). Dit doen we door één keer goed het gesprek te voeren zodat daarna de afspraken helder en uitvoerbaar zijn.

• Projectresultaat: er zijn criteria voor spreiding van te realiseren tijdelijke woonplekken en ‘specials’ in de regio; er is commitment over de gemaakte afspraken over de spreidingscriteria. In 2025 is door het transitieteam verkend hoe voor tijdelijk wonen en ‘specials’ regionale spreidingsafspraken kunnen worden gemaakt. Hieruit is naar voren gekomen dat het realiseren van locaties voor ‘tijdelijk wonen’ afhankelijk is van de lokale fysieke mogelijkheden. ‘Tijdelijk wonen’ gaat niet over het huisvesten van In uitvoering, loopt door in 2026 7 bepaalde doelgroepen met een specifieke ondersteuningsbehoefte. Tijdelijk wonen is nodig als overbrugging, omdat er nog niet voldoende permanente woonplekken in de regio zijn. Vooralsnog zijn hiervoor geen spreidingsafspraken gemaakt, maar wordt met gemeenten eerst het gesprek gevoerd over concrete fysieke mogelijkheden voor het uitbreiden van het aantal woonplekken, waaronder die van tijdelijke aard. Hierbij is onder meer de door het transitieteam ontwikkelde kansenkaart een hulpmiddel. Afspraken over spreiding van bijzondere woonvormen voor kwetsbare groepen mensen, zoals Skaeve Hûse en Housing First, vormen reeds onderdeel van de Agenda Huisvesting Kwetsbare Groepen.

In kaart brengen potentie binnen de bestaande woningvoorraad • Doelstelling: het inzichtelijk maken hoe het bestaande vastgoed beter benut kan worden voor het creëren van meer woonplekken en wat in aantallen de potentie is. • Projectresultaat: zicht op mogelijkheden binnen het bestaande vastgoed per gemeente. Om gemeenten te helpen de bestaande lokale woningvoorraad beter te benutten en meer woonplekken te creëren, heeft het transitieteam in het najaar van 2025 in samenwerking met het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) de digitale ‘kansenkaart’ ontwikkeld. De kansenkaart maakt voor gemeenten inzichtelijk hoe de totale lokale woningvoorraad eruit ziet en helpt woonambtenaren om te identificeren waar lokaal kansen liggen voor het realiseren van extra woonplekken: waar is bijvoorbeeld woningdelen, woningsplitsen of optoppen mogelijk? In december 2025 is het prototype van de kansenkaart gereed, met daarin de gegevens van de gemeente Dordrecht. In 2026 wordt de kansenkaart aangevuld met de data van alle regiogemeenten. In uitvoering, loopt door in 2026 In kaart brengen ruimte in bestaande wet- en regelgeving en hoe die nu worden benut • Doelstelling: lokaal wordt ruimte in bestaande wet- en regelgeving beter benut. Verruimingen leiden tot concrete kansen en oplossingen zowel op het vlak van preventie als op het vlak van wonen.

Met als bovenliggend doel het voorkomen van dak- en thuisloosheid en het uitbreiden van passende woonplekken. • Projectresultaat: wetten en regels op regionaal en lokaal niveau zijn in kaart gebracht (spelregelboek), nog te benutten ruimte in wet- en regelgeving is geïdentificeerd (kansenkaart). Professionals in de uitvoeringspraktijk hebben heldere aangrijpingspunten. Potentiële optimalisaties of kansen voor verbetering beter worden benut. Voor alle regiogemeenten heeft het transitieteam in 2025 de Handreiking wet- en regelgeving ontwikkeld. Deze Handreiking is in de regiobijeenkomst van 5 november met stakeholders uitgereikt aan de deelnemers. Ook is de Handreiking online toegankelijk via de website www.thuisindewijken.nl. Hierin is de huidige situatie van wet- en regelgeving in de regio in beeld gebracht en worden aanbevelingen gedaan, die uitgangspunt vormen voor de gesprekken met de lokale gemeenten. Een thema waaraan vanuit het transitieteam in 2025 in het bijzonder aandacht is besteed is het aanpassen van lokale regelgeving om woningdelen mogelijk te maken, omdat hierdoor op een relatief eenvoudige wijze extra woonplekken kunnen worden gecreëerd. Gerealiseerd Communicatie- campagne • Doelstelling: urgentie van het vraagstuk Van Opvang naar Wonen en hun opgave in de transitie is voor alle partijen helder.

Door middel van een gericht actieplan/ communicatieplan met pakkende slogan (bijvoorbeeld: Wonen is Meer dan een Dak boven je Hoofd) wordt het begrip wonen anders geframed. • Projectresultaat: begrip, draagvlak en erkenning: betrokken partijen begrijpen dat zij een rol hebben in de transitie Van Opvang naar Wonen (eigenaarschap). Woningcorporaties, zorgaanbieders en ambtenaren/bestuurders (zorg én wonen) onderschrijven hun rol (draagvlak) en snappen hoe zij concreet kunnen bijdragen aan de transitie (begrip). Het begrip wonen is duidelijk als we het hebben over de doelgroep dak- en thuislozen en het belang van 'wonen' voor deze doelgroep wordt breed erkend. De communicatie in de transitie Van Opvang naar Wonen realiseren van draagvlak en mede-eigenaarschap. Daarbij richten we ons op het versterken van het regionale netwerk, het bewerkstelligen van een gezamenlijk beeld van de transitie onder gemeenten en stakeholders en het faciliteren van gezamenlijk leren en ontwikkelen. De aanvankelijke doelstelling van het deelproject om een eenmalige ‘communicatiecampagne’ te starten is losgelaten, omdat de transitie een lange termijn beweging is die gemeenten samen met hun maatschappelijke partners moeten invullen en die lange termijn commitment vraagt. Hiervoor is daarom een meerjarige communicatiestrategie ontwikkeld.

De communicatiemiddelen worden ingezet met het oog op de lange termijn doelstelling. Tevens is geconstateerd dat de Gerealiseerd 8 communicatie tussen de verschillende regionale deelopgaven binnen Beschermd Wonen en Opvang versnipperd was. Daarom is ervoor gekozen om vanuit de opgaven van Beschermd Wonen & Opvang integraal te communiceren onder de paraplu van ‘Thuis in de Wijken’. Zo is in 2025 gestart met de Nieuwsbrief Thuis in de Wijken en is een LinkedIn-bedrijfspagina ‘Thuis in de Wijken’ gelanceerd voor de regiobrede opgaven Beschermd Wonen en Opvang, HKG en Van Opvang naar Wonen. De integrale communicatie is ook geïmplementeerd in de website www.thuisindewijken.nl. De tweemaandelijkse online bijpraatsessies met maatschappelijke partners over Van Opvang naar Wonen zijn opgeheven, omdat deze bijeenkomsten zeer slecht bezocht werden. De informatiefunctie voor maatschappelijke partners is overgenomen door de nieuwsbrief, de LinkedIn-pagina en de website www.thuisindewijken.nl. Daarnaast zijn in november en in december bijeenkomsten voor maatschappelijke partners georganiseerd. Hierbij is de combinatie gemaakt met de werkateliers voor bestuurders en het strategisch overleg Agenda HKG. Deze worden ook in volgende jaren meerdere keren per jaar georganiseerd. Het transitieteam wordt vanaf januari 2025 ondersteund door een externe communicatieadviseur.

Organisatie werkateliers • Doelstelling: agenderen, inspireren, gezamenlijk leren, creëren van betrokkenheid op het thema van Opvang naar Wonen. • Projectresultaat: twee keer per jaar het goede gesprek met elkaar voeren (ambtelijk, bestuurlijk en met partners) Op 14 mei 2025 heeft een bestuurlijk werkatelier over de transitie Van Opvang naar Wonen plaatsgevonden voor de wethouders Wonen en Sociaal Domein. In dit werkatelier stond het thema ‘wonen’ centraal. De wethouders werden geïnformeerd over de voortgang van de transitie Van Opvang naar Wonen en werden door Anke Jansen (mede-oprichter en -bestuurder van Housing First Nederland) bijgepraat over de thema’s ETHOS Light en Wonen Eerst. Daarnaast hebben wethouders in dit werkatelier met elkaar gesproken over de concrete stappen die in de verschillende fasen nodig zijn om de ambities van de transitie Van Opvang naar Wonen te realiseren. Op 5 november 2025 is de eerste regiobijeenkomst voor stakeholders georganiseerd. Deze bijeenkomst was ook bedoeld voor gemeenteambtenaren. Voor ambtenaren sociaal domein en wonen is in 2025 geen afzonderlijk werkatelier georganiseerd. Dit bleek lastig in te plannen. Op 10 december 2025 vindt een bestuurlijke bijeenkomst plaats voor wethouders Wonen en Beschermd Wonen & Opvang en bestuurders van maatschappelijke partners. Deze bijeenkomst komt in de plaats van het tweede bestuurlijk werkatelier.

De bijeenkomst wordt ingevuld vanuit de integrale opgave BW&O. Dat wil zeggen dat naast de transitie Van Opvang naar Wonen ook de opgave Beschermd Wonen en de Agenda Huisvesting Kwetsbare Groepen een plek krijgen. Gerealiseerd Overlegstructuur • Doelstelling: duidelijke en heldere overlegstructuur op ambtelijk en bestuurlijk niveau • Projectresultaat: iedereen weet op elk niveau binnen de projectstructuur wat, wanneer en in welk gremium moet worden besproken. Voor afstemming en besluitvorming over thema’s binnen de transitie Van Opvang naar Wonen wordt gebruik gemaakt van de reguliere regionale AO’s en BO’s in de domeinen Wonen en BW&O. Tenminste twee keer per jaar komt de stuurgroep Van Opvang naar Wonen bij elkaar, met daarin wethouders Wonen en Sociaal Domein. In het eerste jaar (2024) is dat eenmaal geweest, in 2025 driemaal. Het via de AO’s betrekken van de ambtenaren Wonen en BW&O van de gemeenten die geen deel uitmaken van het transitieteam bleek in de afgelopen periode lastig. De agenda in beide domeinen werd deze periode beheerst door vraagstukken over het organiseren van regionale samenwerking. Tevens heeft de regio ook in beide domeinen te maken gehad met veel personele wisselingen. Afgelopen periode is ook geconstateerd dat er behoefte is aan meer verbinding en gezamenlijk optrekken tussen de deelopgaven binnen BW&O.

Dit heeft geleid tot structureel overleg tussen de regionale opgavetrekkers en afspraken over gezamenlijke communicatie naar stakeholders onder de paraplu van ‘Thuis in de Wijken’, onder meer met de nieuwsbrief, LinkedIn, de website www.thuisindewijken.nl, werkateliers en bijeenkomsten. In uitvoering, loopt door in 2026 9 2.2. Experimenten Naast het uitwerken van de deelprojecten zijn in 2025 in twee gemeenten de voorbereiding voor twee experimenten in gang gezet. Dit betreft het experiment Wonen Eerst (gemeente Dordrecht) en het experiment Onder de Pannen (een vorm van hospitaverhuur voor dreigend dakloze mensen zonder bijkomende problematiek in de gemeenten Dordrecht en Gorinchem). Het gaat om lokale experimenten die worden gedaan binnen de regionale context van de transitie Van Opvang naar Wonen. Het is de bedoeling dat we als regio van de ervaringen in deze gemeenten leren, zodat we dit in alle regiogemeenten kunnen gaan toepassen: • Wonen Eerst Veel schrijnende situaties van dak- en thuisloosheid zouden voorkomen kunnen worden wanneer iemand tijdig over een permanente eigen woonplek kan beschikken en daarbij de ondersteuning krijgt die hij of zij nodig heeft. Onder meer het gebrek aan woonplekken en urgentiecriteria die niet aansluiten leiden echter vaak tot een verslechtering van situaties van individuen en gezinnen die verkeren in dak- of thuisloosheid.

Dit kan er uiteindelijk toe leiden dat mensen instromen in de maatschappelijke opvang en langdurig afhankelijk zijn van zorg en ondersteuning. ‘Wonen Eerst’ is een rode draad in de transitie Van Opvang naar Wonen en draait om het bieden van die permanente eigen woonplek. Als regio willen we Wonen Eerst vóór 2030 in alle gemeenten implementeren. Dordrecht is de eerste gemeente waar dit in 2026 moet gaan starten. Dit gebeurt in de vorm van een experiment van twee jaar. Vanaf het najaar van 2025 vinden de voorbereiding hiervoor plaats, met de aanstelling van een projectleider/kwartiermaker en afstemming met onder meer woningcorporaties, zorgorganisaties en de Toegang MO. Het College van B&W van de gemeente Dordrecht heeft in december 2025 de Nadere Regels voor het experiment vastgesteld. De ervaringen met het Dordtse experiment worden meegenomen in de regionale doorontwikkeling van Wonen Eerst. 10 • Onder de Pannen Het project Onder de Pannen faciliteert inwoners om een lege kamer in hun woning te verhuren aan een stads- of dorpsgenoot die huisvesting nodig heeft. Daarmee draagt Onder de Pannen bij aan het beter benutten van de bestaande woningvoorraad in de regio. Voor veel mensen kan Onder de Pannen het verschil maken en kan dakloosheid worden voorkomen. Onder de Pannen is een landelijk initiatief dat al in meerdere succesvol regio’s functioneert.

Daarom is in de Actieagenda Van Opvang naar Wonen voor 2025 het plan opgenomen om Onder de Pannen ook in onze regio als pilot te gaan opstarten. Onder de Pannen richt zich op mensen die om verschillende redenen dak- of thuisloos raken, bijvoorbeeld na een scheiding of faillissement. Tijdelijke huisvesting bij iemand in de buurt biedt hen de kans om in rust en zelfstandig (eventueel met ondersteuning) op zoek te gaan naar een duurzame woonoplossing. Onder de Pannen brengt vraag en aanbod van hospitaverhuur bij elkaar, zorgt voor de inning van de huur en ontzorgt bij het opstellen van (tijdelijke) contracten. Eind 2025 vinden in de gemeenten Dordrecht en Gorinchem de voorbereidingen plaats om met dit project aan de slag te gaan. De daadwerkelijke uitvoering zal starten in 2026. 2.3. Betekenisvolle participatie en borging van ervaringskennis In 2025 is het thema ‘betekenisvolle participatie en borging van ervaringskennis’ opgepakt. Binnen de regionale transitie Van Opvang naar Wonen heeft ervaringskennis nog geen vaste plek in de beleidscyclus. Voor een succesvolle transitie is het borgen van de kennis en ervaring van mensen die zelf dak- of thuisloosheid hebben meegemaakt, een periode in een opvangvoorziening hebben verbleven of nog in deze situatie zitten essentieel.

In het najaar van 2025 zijn hierover daarom vanuit het transitieteam en centrumgemeente Dordrecht verkennende gesprekken gevoerd met de Verandergroep Woonregels in de gemeente Dordrecht en het landelijk expertisebureau voor jongerenparticipatie Jimmy’s. Het is de bedoeling om onder begeleiding van Jimmy’s in 2026 met de Verandergroep Woonregels een ontwikkeltraject te starten voor de omvorming van lokale ‘actiegroep’ tot een duurzame regionale participatiepartner voor de transitie Van Opvang naar Wonen en belangenbehartiger voor mensen die dak- of thuisloos zijn. 11 3. Pijlers en randvoorwaarden 3.1. Opbouw Het uitvoeringsprogramma 2026-2027 is opgebouwd aan de hand van drie inhoudelijke pijlers van de transitie Van Opvang naar Wonen. Daarbij is een andere opzet gekozen dan het projectplan 2024-2025. De pijlers in het nieuwe uitvoeringsprogramma sluiten direct aan bij de thema’s Preventie en Wonen in de transitiestrategie in paragraaf 1.1 (de twee buitenste blauwe kolommen in de afbeelding op pagina 2). • Pijler I: Voorkomen dakloosheid en maatschappelijke opvang • Pijler II: Wonen Eerst in plaats van maatschappelijke opvang • Pijler III: Meer fysieke woonplekken Daarnaast benoemen we de volgende randvoorwaarden: • Organisatie en communicatie • Data en monitoring Alle acties voor 2026 en 2027 zijn in het uitvoeringsprogramma geclusterd binnen deze pijlers en randvoorwaarden.

In deze notitie zijn deze acties beschreven in afzonderlijke tabellen per pijler en randvoorwaarde. De acties zijn zo concreet mogelijk gemaakt, maar veel wordt gedurende de uitvoeringsperiode in samenwerking met partners nog nader uitgewerkt. 3.2. Toelichting op de pijlers Hieronder leggen we per pijler uit wat we hiermee bedoelen: • Pijler I: Voorkomen dakloosheid en maatschappelijke opvang Huisvesting – dat wil zeggen: een duurzame en stabiele eigen woonplek – is een mensenrecht. We doen er daarom alles aan om verlies van huisvesting in onze regio te voorkomen. En als mensen tóch dak- of thuisloos zijn geraakt, willen we voorkomen dat ze maatschappelijke opvang nodig hebben. Vaak is dan tijdelijke huisvesting en/of ondersteuning voldoende, waarna zij zelf al dan niet met behulp van hun eigen netwerk in staat zijn om weer een eigen duurzame en stabiele woonplek te vinden. Wat doen we lokaal om dakloosheid te voorkomen? Signaleren we problemen tijdig? Wat hebben deze mensen nodig en zetten we de juiste ondersteuning in? • Pijler II: Wonen Eerst in plaats van maatschappelijke opvang Sommige (dreigend) dak- en thuisloze mensen komen er zelfstandig of met hulp van hun eigen netwerk niet uit. Ook tijdelijke huisvesting en/of ondersteuning is voor hen niet voldoende. Zij dreigen uiteindelijk op straat te belanden of in de maatschappelijke opvang terecht te komen.

Voor sommige groepen mensen is dit risico veel groter dan voor anderen. Bijvoorbeeld voor (dreigend) dak- en thuisloze jongeren en jongvolwassenen. Of een alleenstaande ouder met jonge kinderen.1 Deze mensen willen we helpen door middel van een Wonen Eerst-systeemaanpak. Dit houdt in dat we deze mensen direct duurzaam en stabiel willen huisvesten, met de ondersteuning die nodig is. 1 Bron: ETHOS Light-tellingen 2024 12 Wat is het verschil tussen Wonen Eerst en Housing First? Housing First is een curatieve aanpak, gericht op het oplossen van langdurige dakloosheid en voor mensen met meervoudige problematiek. Het biedt direct permanente huisvesting, gecombineerd met intensieve begeleiding, om mensen uit een situatie van chronische dakloosheid te halen en duurzaam herstel mogelijk te maken. Wonen Eerst is een doorontwikkeling van Housing First en is een preventieve systeembenadering, gericht op het verkorten en zo veel mogelijk voorkomen van dakloosheid. Door tijdig stabiele huisvesting en passende ondersteuning te bieden, wordt de kans verkleind dat mensen in een opvangsituatie terechtkomen. Doel is uiteindelijk om opvang grotendeels overbodig te maken. Wonen Eerst is curatief én preventief. De curatieve aanpak richt zich op het oplossen van de huidige problematiek, terwijl de preventieve aanpak voorkomt dat mensen opnieuw in een dakloze situatie terechtkomen.

Alléén in combinatie wordt dakloosheid op lange termijn effectief teruggedrongen en zal Wonen Eerst de boventoon kunnen voeren in de bestrijding van dakloosheid. Naast Housing First en Wonen Eerst zullen ook andere vormen van wonen in de toekomst noodzakelijk zijn. Bron: Impactanalyse Wonen Eerst Den Bosch • Pijler III: Meer fysieke woonplekken Net als in de rest van Nederland kampt ook onze regio met een tekort aan woonruimten. Daarnaast worden bestaande woonruimten lang niet altijd efficiënt benut. Hierdoor is het voor veel mensen moeilijk om die voor hen noodzakelijke duurzame en stabiele woonplek te vinden. Het realiseren van meer woonplekken kan worden bereikt door: 1. Uitbreiding, door: a. het realiseren van nieuwbouw; b. gebouwen waarop nog geen woonbestemming rust geschikt te maken voor wonen (transformatie); c. het omzetten van opvangplekken naar woonplekken. 2. Beter benutten van bestaande woonruimte, door: a. het (hard of zacht) splitsen van bestaande woningen; b. het delen van bestaande woningen. Benutten wet- en regelgeving en versterken uitvoeringspraktijk Per pijler stellen we onszelf ook steeds de vraag hoe we hiervoor de bestaande wet- en regelgeving optimaal kunnen benutten en bestaande (lokale) belemmeringen weg kunnen nemen. Bijvoorbeeld: in veel gemeenten in onze regio is hospitaverhuur en woningdelen nu niet toegestaan.

Er kunnen veel woonplekken bij komen door de lokale regelgeving hierop aan te passen. Ook stellen we ons de vraag hoe we de uitvoeringspraktijk ten behoeve van deze pijler kunnen versterken. Hier gaat het dan om bijvoorbeeld het meer toepassen van maatwerk (zoals het soepeler hanteren van de kostendelersnorm), betere samenwerking tussen organisaties (“laat niemand tussen wal en schip vallen”) en soms ook simpelweg om het kennen van de mogelijkheden door de professional. 3.3. Toelichting op de randvoorwaarden Hieronder volgt een toelichting op de randvoorwaarden: • Organisatie en communicatie ‘Organisatie’ gaat over heldere rollen, taken en verantwoordelijkheden. Hoe ziet de governance van het programma eruit? Hoe verloopt de besluitvorming? Hoe is de 13 samenhang met aanpalende beleidsterreinen? Wat is de rol van stakeholders in het proces en hoe is de inbreng van ervaringsdeskundigheid geborgd? Communicatie in een domeinoverstijgende lange termijn transitie zoals Van Opvang naar Wonen is gericht op het versterken van breed commitment en mede- eigenaarschap van alle stakeholders ten aanzien van de gewenste beweging. Communicatiemiddelen worden planmatig en consistent ingezet als onderdeel van de strategie. Dus geen op zichzelf staande communicatie-uitingen en via willekeurige kanalen, maar bouwen aan een sterke communicatie-infrastructuur met onze partners en stakeholders.

De communicatie van gemeenten naar partners gebeurt integraal vanuit de opgaven Beschermd Wonen, Huisvesting Kwetsbare Groepen en Van Opvang naar Wonen onder de overkoepelende titel ‘Thuis in de Wijken’. Voor de transitie Van Opvang naar Wonen ligt er geen strak geplaveide route. We willen met de transitie een duurzaam effect bereiken, namelijk: structureel zo min mogelijk mensen dakloos of in de maatschappelijke opvang. Dit willen we doen door als netwerk te leren, als gemeenten samen met onze maatschappelijke partners en de mensen waar het om gaat. Dit houdt in dat we de komende jaren steeds willen blijven voortbouwen op beschikbare kennis over wat werkt, naast professionele en ervaringskennis, om zo al doende competenties te versterken2. Dit vraagt om een lerende infrastructuur, het blijven uitwisselen van kennis en kunde, zowel online als door fysieke bijeenkomsten. • Data en monitoring De afgelopen jaren is door verschillende bestuurders en ambtenaren opgemerkt dat het in onze regio nog ontbreekt aan cijfermatig inzicht in de problematiek van dakloosheid. Inmiddels is er een dashboard Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, dat een beeld geeft van hoeveel personen zich aanmelden voor de Maatschappelijke Opvang en de kenmerken van die personen. Dit dashboard kan nog beter worden benut. Daarnaast reikt dakloosheid verder dan alleen maatschappelijke opvang.

Er is behoefte aan meer inzicht door zowel kwalitatieve en kwantitatieve informatie, zodat gerichter beleid mogelijk is. 3.4. Leeswijzer De hoofdstukken 4 tot en met 8 bevatten een overzicht in tabelvorm van wat we binnen het betreffende thema in 2026 en 2027 willen realiseren. Dit is zo concreet mogelijk gemaakt, maar veel wordt gedurende de uitvoeringsperiode in samenwerking met partners nog nader uitgewerkt. In hoofdstuk 9 wordt kort ingegaan op de bekostiging van de transitie Van Opvang naar Wonen. 2 Bron: Aanpakken met Impact 14 4. Pijler I ‘Voorkomen dakloosheid en maatschappelijke opvang’ Nr. Onderwerp Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen 1.1 Regionale afspraken over een lokale basisset voor preventie / voorkomen van dakloosheid. Afspraken over een lokale basisset voor preventie zijn zowel onderdeel van de Regionale Visie Beschermd Wonen als de Visie Van Opvang naar Wonen. Deze actie wordt vanuit zowel het transitieteam als vanuit de regionale opgave Beschermd Wonen opgepakt. Het gaat om afspraken die de gemeenten in de regio met elkaar maken over een minimaal lokaal aanbod aan specifieke preventieve voorzieningen en instrumenten voor het voorkomen van dakloosheid en het voorkomen van instroom in een instelling.

Deze afspraken zijn aanvullend op de voorzieningen die gemeenten vanuit hun wettelijke basistaken standaard hebben georganiseerd. De preventieafspraken richten zich op de bestaanscondities bestaanszekerheid, wonen, inkomen, activiteiten en relaties en in het kader van voorzorg, nazorg en inclusief wonen. - Gemeenten hebben afspraken gemaakt over het minimale preventieaanbod dat zij lokaal organiseren om dak- en thuisloosheid of instroom in een instelling te voorkomen. Het is aan de afzonderlijke gemeenten om op lokaal niveau dit preventieniveau daadwerkelijk vorm te geven. Regionaal Lokaal 2026 – Q4 Regionale afspraken over een lokale basisset voor preventie zijn vastgesteld. AO BW&O Transitieteam 1.2 Regionale afspraken over rol van de lokale wijkteams bij (dreigende) dak- en thuisloosheid. De wijkteams vervullen een belangrijke rol in de toeleiding naar maatschappelijke opvang. Tijdige en adequate inzet van het wijkteam kan echter ook voorkomen dat mensen met een urgent huisvestingsprobleem een zorgvraag gaan ontwikkelen en alsnog instromen in - Er zijn regionaal eenduidige afspraken tussen de gemeenten en de wijkteams over de rol van het wijkteam bij (dreigende) dakloosheid. - Elk wijkteam heeft de randvoorwaarden hiervoor (processen, structuren, 2026 – Q3 Regionale afspraken zijn gemaakt. Centrumgemeente (Toegang MO) Wijkteams Transitieteam AO BW&O 15 Nr.

Onderwerp Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen maatschappelijke opvang. Dit geldt ook voor mensen die zijn afgewezen door de Toegang MO. De lokale opdracht aan het wijkteam en de invulling daarvan kan verschillen per gemeente. Om te voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen en uiteindelijk dakloos raken of in de maatschappelijke opvang terecht komen, faciliteert het transitieteam het gesprek in de regio tussen centrumgemeente (Toegang MO) en wijkteams om te komen tot eenduidige regionale afspraken over de rol van het wijkteam. Dit traject loopt parallel met het project Nieuwe Toegang Maatschappelijke Opvang van de centrumgemeente. capaciteit, competenties) goed geregeld. Regionaal Lokaal 1.3 Informatievoorziening voor professionals Voor de professionals van de wijkteams, sociale diensten, etc. stelt het transitieteam met de ‘Woonwaaier’ een praktische handreiking op (online via thuisindewijken.nl en als fysiek exemplaar) beschikbaar. De Woonwaaier biedt een praktisch handelingskader m.b.t. de aanpak van dakloosheid. - De Woonwaaier is online (via thuisindewijken.nl) én op papier te raadplegen door professionals. Regionaal 2026 – Q1 De Woonwaaier is gereed.

Transitieteam Regiogemeenten Gemeentelijke uitvoeringsorganisaties (wijkteams, sociale diensten, Toegang MO) Zorgaanbieders Woningcorporaties) 1.4 Lokaal realiseren van kleinschalige woonvormen waar (dreigend) dakloze mensen tijdelijk kunnen verblijven en hulpverlening en ondersteuning kunnen ontvangen om hun leven weer op de rit te krijgen. Sommige mensen zijn (dreigend) dak- of thuisloos, maar zijn nog redelijk zelfredzaam. Langdurige stress en onzekerheid kan echter de situatie verergeren, waardoor zorgvragen, sociale of financiële problematiek ontstaan. Een tijdelijke woonplek (eventueel met - Elke gemeente heeft lokaal beleid ontwikkeld om het ontstaan of het verergeren van problematiek bij (dreigend) dak- of thuisloze mensen te voorkomen. Onderdeel hiervan is dat elke gemeente deze mensen 2026: Beleidsontwikkeling en gesprekken / verkenning transitieteam met regiogemeenten. 2027: Realisatie lokaal aanbod. Regiogemeenten Zorgaanbieders Woningcorporaties AO BW&O Transitieteam 16 Nr. Onderwerp Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen lichte ondersteuning) in een bij voorkeur vertrouwde omgeving (lees: lokaal) kan dan die stabiele basis bieden van waaruit mensen binnen twee jaar zelf hun weg naar een permanente eigen woonplek terugvinden.

Het transitieteam agendeert dit onderwerp op de beleidsagenda van de regiogemeenten en faciliteert het gesprek hierover. De mate van realisatie verschilt per gemeente en is afhankelijk van lokaal draagvlak. tijdelijke huisvesting kan bieden, met waar nodig (lichte) ondersteuning, waardoor zij vanuit een tijdelijke stabiele woonsituatie in staat is om zelfstandig of met hulp van het netwerk weer een eigen permanente woonplek kunnen vinden. - Voor zover kleinschalige woonvoorziening een regionale functie hebben maken gemeenten hierover afspraken binnen de regionale investeringsagenda. Lokaal 1.5 Effectieve regionale en lokale samenwerking (met actieve monitoring) waarmee uitval uit verblijf in een instelling (denk aan een verblijfsvoorziening voor ggz, VG of jeugdzorg) of het doorbreken van de continuïteit van zorg met verblijf wordt voorkomen. Gemeenten en zorgaanbieders hebben afspraken om uitval uit verblijf in een zorginstelling te voorkomen. Toch vormt dit nog steeds een belangrijke oorzaak voor dakloosheid. Ook in het Nationaal Actieplan Dakloosheid is hier aandacht voor. Er is op dit moment nog weinig inzicht in de bestaande praktijk in de regio. Van belang is de continuïteit van zorg met verblijf zoveel mogelijk te garanderen.

Daarvoor is niet alleen samenwerking tussen gemeenten en zorgaanbieders nodig, maar ook - Er is inzicht in de huidige situatie en deze problematiek in onze regio. - In de regio zijn er (lokaal en regionaal) met zorgaanbieders en maatschappelijke partners effectieve afspraken om ongeplande uitval uit verblijf in een zorginstelling zoveel mogelijk te voorkomen dan wel bij uitval de continuïteit van zorg met verblijf zoveel mogelijk te garanderen. - De effecten van deze afspraken worden actief gemonitord. 2026: Inventariseren regionale stand van zaken en mogelijkheden tot verbetering. Gemeenten Regiogemeenten Zorgaanbieders Maatschappelijke organisaties AO BW&O Transitieteam 17 Nr. Onderwerp Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen met woningcorporaties en andere maatschappelijke partners. Vanuit de regionale opgave om dakloosheid te voorkomen en als onderdeel van het Nationaal Actieplan Dakloosheid agendeert het transitieteam dit onderwerp in de regio. Regionaal Lokaal 1.6 Benutten en regionaal goed inregelen van (wettelijke) vroegsignalering (voorkomen uithuiszettingen).

In de Regionale Samenwerkingsafspraken Preventie Huisuitzettingen Drechtsteden en Alblasserwaard hebben gemeenten en woningcorporaties afspraken vastgelegd over hoe huisuitzettingen als gevolg van schulden kunnen worden voorkomen en wat hierbij de rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende partijen zijn. Het aantal huisuitzettingen wordt momenteel niet actief gemonitord. Het convenant zou eind 2025 aflopen, maar is met een halfjaar verlengd zodat meer tijd is om gezamenlijk de inhoud van een nieuw convenant te bepalen. De regie op deze afspraken ligt bij de centrumgemeente. - Wettelijke vroegsignalering betalingsachterstanden wordt systematisch benut om (dreigende) dakloosheid te voorkomen, o.m. door het monitoren en evalueren van de uitvoering. Dit wordt vastgelegd in de vernieuwde samenwerkingsafspraken. - De wens bestaat om de samenwerkingsafspraken uit te breiden naar afspraken rondom het voorkomen van huisuitzettingen als gevolg van woonoverlast. Regionaal 2026 – Q3: Nieuwe samenwerkingsafspraken gereed. Centrumgemeente Regiogemeenten Woningcorporaties 1.7 Aanpak voorkomen dat bankslapers afglijden tot dakloosheid en verbeteren proces briefadressen. Bankslapers zijn volgens de ETHOS Light-classificatie mensen die noodzakelijkerwijs bij vrienden, kennissen, familie wonen.

Uit de ETHOS Light-tellingen in andere regio’s is bekend dat bankslapers zij de grootste groep vormen onder de dak- en thuisloze mensen. Met de ETHOS Light-telling in 2026 - Het proces voor de toekenning van briefadressen aan dak- en thuisloze mensen is aangepast. - Er is een nadere verkenning gedaan op een aanpak bankslapers, die is verrijkt 2026 – Q1: Aanpassing proces toekenning briefadressen. 2026 – Q2: Eerste verkenning aanpak bankslapers door transitieteam. Transitieteam Regiogemeenten Toegang MO Sociale diensten Wijkteams Zorgaanbieders 18 Nr. Onderwerp Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen wordt de omvang van deze groep ook in onze regio in beeld gebracht. Hiermee wordt duidelijker welke maatregelen lokaal en regionaal nodig zijn. Het transitieteam initieert en faciliteert de regionale afstemming hierover om te komen tot een samenhangende aanpak. In de aanpak bankslapers is voor wijkteams een rol weggelegd i.v.m. de toeleiding naar bv. gemeentelijke initiatieven voor tijdelijk wonen en coachingstrajecten. Dit wordt meegenomen in de afspraken over de rol van de wijkteams. Het verkrijgen van een briefadres is een belangrijk instrument om zicht te krijgen en afglijden van bankslapen naar maatschappelijke opvang te voorkomen.

Daarom wordt het proces voor de toekenning van briefadressen aan dak- en thuisloze mensen aangepast, zodat er geen dak- en thuisloze mensen zijn die tussen wal en schip vallen. met de inzichten vanuit de regionale ETHOS Light-telling. Regionaal Lokaal 2026 – Q4: Resultaten ETHOS Light-telling beschikbaar. 1.8 Verkenning opgave dak- en thuisloosheid bij arbeidsmigranten. Evenals in veel andere regio’s is er in onze regio onvoldoende inzicht in de problematiek van dak- en thuisloosheid bij arbeidsmigranten. Uit de ETHOS Light-tellingen in andere regio’s komt naar voren dat deze groep vaak verblijft in de openbare ruimte of in niet- conventionele woonruimten zoals een auto, werkplek, stacaravan, hotel of vakantiewoning. In onze - Er is een verkenning gedaan naar een effectieve aanpak van dak- en thuisloosheid bij arbeidsmigranten in de regio. - De ETHOS Light-telling in 2026 geeft meer inzicht in de omvang van de problematiek van arbeidsmigranten in onze regio, waarmee gerichter beleid kan worden geformuleerd. 2026 – Q2: Verkenning aanpak dakloosheid arbeidsmigranten. 2026 – Q4: Resultaten ETHOS Light-telling beschikbaar . Transitieteam Centrumgemeente Regiogemeenten 19 Nr. Onderwerp Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen regio hebben wij hierop nog geen gericht beleid ontwikkeld.

Op basis van de uitkomsten van de ETHOS-telling wordt regionaal de aanpak van dak- en thuisloosheid bij arbeidsmigranten vormgegeven. Het transitieteam faciliteert dit proces in afstemming met de centrumgemeente. Regionaal Lokaal 20 5. Pijler II ‘Wonen Eerst in plaats van maatschappelijke opvang’ Nr. Actie Toelichting Beoogd resultaat vanuit transitie Van Opvang naar Wonen Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen 2.1 Experiment gemeente Dordrecht met Wonen Eerst Gemeente Dordrecht start als eerste gemeente in de regio met Wonen Eerst als systeemaanpak. Dit gebeurt in de vorm van een twee jaar durend lokaal experiment, gericht op dak- en thuislozen met een binding met Dordrecht. In het najaar van 2025 zijn de voorbereidingen voor het experiment gestart met de aanstelling van een projectleider en de vorming van een lokaal implementatieteam met vertegenwoordigers van de gemeente en lokale partners (o.a. woningcorporaties, zorgaanbieders, wijkteam). - Dordrecht implementeert Wonen Eerst als lokaal experiment voor de duur van twee jaar, waarvoor maximaal 50 woningen per jaar beschikbaar worden gesteld. - Het experiment wordt gemonitord en levert leerpunten op voor de doorontwikkeling van Wonen Eerst in de hele regio. - De samenhang van het Dordtse experiment met de regionale doelstelling wordt bewaakt vanuit het transitieteam.

Het experiment staat niet op zichzelf, maar dient het grotere geheel van de regio. - Aan het experiment wordt een MKBA verbonden. Lokaal 2025 – Q4: Voorbereiding experiment, kaders vastgesteld en implementatieteam gestart; opname Wonen Eerst in prestatieafspraken. 2026 – Q1 t/m 2027 Q4: Uitvoeringsfase en tussentijdse monitoring. 2027 – Q4 Oplevering MKBA. Gemeente Dordrecht Transitieteam Toegang MO Woningcorporaties Wijkteams Zorgaanbieders 2.2 Regionale doorontwikkeling Wonen Eerst. Wonen Eerst als alternatief voor maatschappelijke opvang is een rode draad in de transitie Van Opvang naar Wonen. De regio leert van de ervaringen in Dordrecht en volgende gemeenten bewegen stapsgewijs toe naar het eindbeeld dat Wonen Eerst uiterlijk in 2030 in alle negen gemeenten is geïmplementeerd. - Er zijn afspraken met de regiogemeenten en lokale stakeholders over de implementatie van de Wonen Eerst in de regio. - Regionaal bestuurlijk besluit op basis van advies van het transitieteam. Regionaal 2026 – Q1 en 2: Gesprekken transitieteam met gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders over implementatie Wonen Eerst. 2027 – Q1: Regionaal bestuurlijk besluit (BO Wonen en BO BW&O) over regionale doorontwikkeling Wonen Eerst. Transitieteam Gemeente Dordrecht Toegang MO Woningcorporaties Wijkteams Zorgaanbieders 21 Nr.

Actie Toelichting Beoogd resultaat vanuit transitie Van Opvang naar Wonen Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen Lokaal 2.3 Verkennen aanpassen woonruimteverdeelsysteem Gelijktijdig met de ontwikkeling van Wonen Eerst verkennen gemeenten en woningcorporaties in de woonmarktregio’s van Woonkeus (Drechtsteden) en Woongaard (Alblasserwaard) of, en zo ja hoe, een herijking van het regionale woonruimteverdeelsysteem kan bijdragen aan de aanpak van dakloosheid en wat hiervan de effecten zijn op de verschillende groepen woningzoekenden. Gesprekken hierover zijn in 2025 gestart en worden in 2026 voortgezet. Vanuit de transitie Van Opvang naar Wonen worden de ontwikkelingen gevolgd. - Gemeenten en woningcorporaties besluiten over aanpassing of voortzetten van het woonruimteverdeelsysteem. Regionaal Lokaal - 2026: Vervolg van de gesprekken tussen gemeenten en woningcorporaties in Woonkeus en Woongaard. Regiogemeenten en woningcorporaties binnen de samenwerking in Woonkeus en Woongaard 22 6. Pijler III ‘Meer fysieke woonplekken’ Nr. Actie Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen 3.1 Stimuleren initiatieven voor woningdelen. Initiatieven voor woningdelen of hospitaverhuur willen we stimuleren, voor de lokale regelgeving dit toelaat.

In Dordrecht en Gorinchem is in 2025 gestart met het project Onder de Pannen, dat hospitaverhuur aan mensen die (dreigend) dak- of thuisloos zijn faciliteert. In verschillende regiogemeenten loopt ook het project Kamers met Aandacht, dat zich richt hospitaverhuur aan jongeren en jongvolwassenen met een (ggz-) hulpvraag. - Uitbreiding van Onder de Pannen, Kamers met Aandacht en/of andere initiatieven voor woningdelen naar meer gemeenten. Lokaal 2026: Start Onder de Pannen in Dordrecht en Gorinchem. Transitieteam Gemeente Dordrecht Regiogemeenten Zorgaanbieders Stichting Onder de Pannen Kamers met Aandacht 3.2 Woningdelen mogelijk maken binnen lokale regelgeving. In verschillende regiogemeenten zijn woningdelen en hospitaverhuur binnen de lokale regelgeving niet toegestaan. Woningdelen is echter een effectieve, relatief eenvoudige, snelle en goedkope manier om het aantal woonplekken in de regio uit te breiden. Het transitieteam gaat met de gemeenten in gesprek om de mogelijkheden om woningdelen binnen de lokale regelgeving van alle regiogemeenten, eventueel onder voorwaarden, mogelijk te maken. - Streven vanuit de regionale transitie: in alle gemeenten is woningdelen en/of kamerverhuur in lokale regelgeving mogelijk (met waar nodig specifieke voorwaarden). Het aanpassen lokale regelgeving is een verantwoordelijkheid van de gemeenteraad.

Lokaal 2026: Gesprekken transitieteam met andere regiogemeenten over aanpassing van lokale regelgeving. Vanaf 2027: Initiatieven woningdelen in (steeds) meer regiogemeenten mogelijk. Transitieteam Regiogemeenten 3.3 Benutten bestaand vastgoed en gebruik van de Kansenkaart In 2025 is de kansenkaart ontwikkeld. De kansenkaart is een hulpmiddel voor lokale woonambtenaren om te bepalen hoe bestaand vastgoed in hun - De kansenkaart is beschikbaar voor alle regiogemeenten en wordt systematisch toegepast (dus 2026 – Q1 en 2: Uitbreiding data kansenkaart naar alle regiogemeenten. Transitieteam Regiogemeenten 23 Nr. Actie Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen gemeente beter kan worden benut ten behoeve van de transitie Van Opvang naar Wonen. Denk hierbij aan zowel de bestaande woningvoorraad als aan leegstaand vastgoed waarop (nog) geen woonbestemming rust. De kansenkaart wordt ook gebruikt door het transitieteam om met lokale woonambtenaren in gesprek te gaan en afspraken te maken over het beter benutten van bestaand vastgoed. niet voor eenmalig gebruik / eenmalige afspraken). Lokaal 3.4 Planontwikkeling (ver)nieuwbouw Voor nieuwbouw is vaak een lange aanlooptijd nodig. Daarom moeten zaken die van belang zijn voor de transitie tijdig ingebracht worden in de planontwikkeling.

Denk hierbij aan het realiseren van verschillende woonvormen voor Wonen Eerst (bijvoorbeeld gemengd wonen) en de bouw van flexwoningen (te koppelen aan Wonen Eerst). Het is daarom van belang dat deze onderwerpen een plek krijgen in o.m. de prestatieafspraken, de woonzorgvisie en het volkshuisvestingsprogramma. - Onderwerpen transitie Van Opvang naar Wonen zijn meegenomen in o.m. de prestatieafspraken, de woonzorgvisie en het volkshuisvestings- programma. - Gemeenten voeren tijdig gesprekken met woningcorporaties en zorgaanbieders over nieuw te realiseren woonprojecten als uitbreiding van de bestaande woningvoorraad (tijdelijk wonen, flexwonen, permanent wonen), gerelateerd aan Wonen Eerst. Dit gebeurt systematisch. Lokaal 2026: Nadere uitwerking. Regiogemeenten Woningcorporaties 24 7. Randvoorwaarde ‘Organisatie en communicatie’ Nr. Actie Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen 4.1 Borgen van ervaringskennis en betekenisvolle participatie Voor een geslaagde transitie is van belang de ervaringskennis van mensen die dakloos zijn (geweest) actief en consequent mee te nemen in de beleidscyclus omtrent dakloosheid. Dit willen we de komende periode gaan organiseren.

Het transitieteam, centrumgemeente Dordrecht en de Dordtse ‘Verandergroep Woonregels’ verkennen of de Verandergroep kan worden omgevormd tot participatiegroep voor de regionale transitie Van Opvang naar Wonen. Voor dit proces wordt ondersteuning betrokken vanuit een extern expertisebureau op het gebied van (jongeren)participatie. - Ervaringskennis en participatie van mensen die dakloos zijn (geweest) is geborgd in het beleidsproces. - De Dordtse ‘Verandergroep Woonregels’ heeft daartoe een verandertraject doorlopen van een informeel georganiseerde lokale actiegroep naar een vaste partner voor de regio voor de inbreng van ervaringskennis in de transitie Van Opvang naar Wonen. Regionaal 2026: Uitvoering verandertraject Dordtse ‘Verandergroep Woonregels’. 2027: Borging van ervaringskennis en betekenisvolle participatie van (voormalig) dak- en thuisloze mensen in de transitie Van Opvang naar Wonen. Centrumgemeente Regiogemeenten Verandergroep Woonregels Transitieteam 4.2 Doorontwikkeling website thuisindewijken.nl De samenwerkende gemeenten communiceren onder de paraplu van Thuis in de Wijken over de opgaven BW&O (HKG, BW, Van Opvang naar Wonen), o.m. via de website thuisindewijken.nl. - De handreiking voor professionals (‘Woonwaaier’) is ontwikkeld en online toegankelijk gemaakt via thuisindewijken.nl. Regionaal 2026 – Q1: De Woonwaaier is gereed en online te raadplegen.

Programma BW&O Transitieteam 25 Nr. Actie Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen 4.3 Nieuwsbrief Thuis in de Wijken De nieuwsbrief Thuis in de Wijken (BW&O-breed, inclusief de transitie Van Opvang naar Wonen) is medio 2025 geïntroduceerd. - Met een frequentie van 3 à 4 keer per jaar verschijnt de nieuwsbrief Thuis in de Wijken. Regionaal Doorlopend. Transitieteam Programma BW&O 4.4 Regiobijeenkomsten en werkateliers In leerbijeenkomsten en werkateliers vindt uitwisseling plaats van kennis en expertise, worden best practices gedeeld en wordt het regionaal netwerk versterkt. Hierbij staat doorgaans een specifiek thema centraal. Een afzonderlijke bijeenkomst of werkatelier is vaak gericht op een specifieke selectie stakeholders. - Eenmaal per jaar organiseren we een brede regiobijeenkomst voor gemeenten en maatschappelijke partners over de voortgang van de transitie Van Opvang naar Wonen. - Jaarlijks zijn er twee werkateliers voor gemeentebestuurders. - Rondom specifieke thema’s zijn er eventueel kleinere werksessies georganiseerd. Regionaal Doorlopend. Transitieteam Programma BW&O 4.5 Monitor experiment Wonen Eerst Dordrecht Het experiment Wonen Eerst wordt gemonitord. Ervaringen worden tussentijds gedeeld met de regio.

- De (tussentijdse) bevindingen met het experiment Wonen Eerst in Dordrecht zijn gedeeld met de regio. Een update van de voortgang en resultaten van het experiment staat in 2026 en 2027 tenminste elk kwartaal op de agenda van het transitieteam en tenminste tweemaal per jaar in het AO BW&O. Regionaal Doorlopend. Gemeente Dordrecht Transitieteam Woningcorporaties Toegang MO Zorgaanbieders 26 8. Randvoorwaarde ‘Data en monitoring’ Nr. Actie Toelichting Beoogd resultaat Planning / prognose 2026 e.v. (mijlpalen, acties) Betrokken / te betrekken partijen 5.1 ETHOS Light-telling De ETHOS Light-telling is uitgebreide, wetenschappelijk onderbouwde en internationaal door overheden erkende telling van het aantal dak- en thuislozen. Dit gebeurt op basis van de ETHOS Light-classificaties van dak- en thuisloosheid, met daaraan toegevoegd de categorie ‘dreigende huisuitzetting’. De telling wordt in Nederland uitgevoerd onder supervisie van de Hogeschool Utrecht. In onze regio vindt de telling plaats in alle negen gemeenten. De daadwerkelijke telling wordt uitgevoerd onder coördinatie van de centrumgemeente en met medewerking van talloze organisaties (overheid, zorg, onderwijs, welzijn, bedrijven, verenigingen, etc.). De telling is al in een groot aantal regio’s in Nederland uitgevoerd en zal ook in onze regio veel informatie op regio- en lokaal niveau gaan opleveren.

Deze informatie helpt ons om gerichter beleid te ontwikkelen en concrete maatregelen te nemen in de transitie Van Opvang naar Wonen. - De regiobrede ETHOS Light- telling is uitgevoerd en heeft inzicht opgeleverd in de problematiek van dak- en thuisloosheid in de regio (op lokaal en regionaal niveau). - Op basis van de resultaten van de ETHOS Light-telling zijn beleid en maatregelen in de transitie Van Opvang naar Wonen herijkt en waar nodig aangepast / geconcretiseerd, bijvoorbeeld richting bepaalde doelgroepen. Regionaal Lokaal 2026 – Q1: Voorbereidingen ETHOS Light-telling (doorlopend vanuit 2025). 2026 – mei: De ‘teldag’ is gepland in mei 2026. 2026 – december: Publicatie telling. Gemeente Dordrecht Regiogemeenten Wijkteams Sociale diensten Zorgaanbieders Woningcorporaties Overig 5.2 Dashboard maatschappelijke opvang (centrumgemeente) Het dashboard maatschappelijke opvang is in 2023 ontwikkeld en biedt informatie over in-, door- en uitstroom uit de maatschappelijke - In afstemming met de centrumgemeente is het gebruik van het dashboard MO geïmplementeerd en het Doorlopend. Transitieteam Gemeente Dordrecht Regiogemeenten 27 opvang. Het dashboard MO wordt in 2025 nog onvoldoende benut. dashboard wordt doorontwikkeld. Regionaal Lokaal 28 9.

Financiën Projecten en maatregelen die bijdragen aan de transitie Van Opvang naar Wonen worden uit verschillende lokale en regionale budgetten bekostigd. De programmakosten voor de transitie Van Opvang naar Wonen, waaronder de personele inzet van het transitieteam, worden betaald vanuit de decentralisatie-uitkering Brede Aanpak Dakloosheid die de centrumgemeente ontvangt voor de uitvoering van het Nationaal Actieplan Dakloosheid.