Raadsinformatiebrief Provinciaal plan Fryslân verdeling opvangopgave Spreidingswet 2027-2028
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief bezoekadres Stationsstraat 18, 9285 NH Buitenpost postadres Postbus 2, 9285 ZV Buitenpost t 14 0511 f (0511) 54 81 10 e gemeente@achtkarspelen.nl BIC-code bank B.N.G., Den Haag IBAN NL50 BNGH 0285 0001 01 De gemeenteraad van Achtkarspelen Dossiernummer : 2026093022444 Stuknummer : 26ZG054032 Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief van Uw kenmerk Bijlage Verzenddatum - - Brief CdK d.d. 28 oktober 2026 28 oktober 2026 Onderwerp Provinciaal plan Fryslân verdeling opvangopgave Spreidingswet 2027-2028 Beste leden van de gemeenteraad, Inleiding De minister van Justitie en Veiligheid verdeelt op grond van de Spreidingswet tweejaarlijks de geschatte opvangplekken voor asielzoekers over de provincies in Nederland (provinciale opvangopgaven). Ook wordt ingeschat voor hoeveel opvang elke gemeente moet zorgen (indicatieve verdeling). Voor Fryslân is de provinciale opvangopgave 3.094 opvangplaatsen. Voor Achtkarspelen is de indicatieve opgave 127 opvangplaatsen, waarvan 8 plaatsen voor amv's. Zie hier de ministeriële regeling waarin deze opgave is vastgelegd. In provinciaal verband vindt aan de Provinciale Regietafel (PRT) onder leiding van de commissaris van de Koning overleg plaats tussen de burgemeesters (namens de colleges) en de commissaris van de Koning over de verdeling van de opvangopgave over de provincie.
De uitkomst van dit overleg komt in het provinciaal plan. Op basis van het provinciaal plan neemt de minister het verdeelbesluit. Aan dat besluit wordt iedere gemeente gehouden. Zie ook: Hoe de Spreidingswet werkt | Rijksoverheid.nl. In het provinciaal plan dat op 9 november 2026 door de PRT vastgesteld zal worden, levert Achtkarspelen géén opvangplekken in de vorm van een AZC, maar (crisis)noodopvang in de vorm van slaapplaatsen. In het plan wordt Achtkarspelen een van de ‘overloop-opvang-gemeenten’ genoemd. Kernboodschap Met deze brief informeert het college de raad over zijn voornemen om aan te sluiten bij het provinciaal plan Fryslân voor de uitvoering van de Spreidingswet. Door deel te nemen aan het provinciaal plan levert de gemeente Achtkarspelen een passende bijdrage aan de Friese opgave, en daarmee uitvoering van hetgeen is vastgelegd in het bestuursakkoord. Het college geeft de gemeenteraad op 4 november 2026 in een extra raadsvergadering Oerlís gelegenheid om hierover van gedachten te wisselen. Daarna neemt het college een definitief besluit. Toelichting Op grond van de Spreidingswet moet iedere provincie uiterlijk 30 november 2026 een provinciaal plan indienen bij het ministerie waarin staat beschreven hoe invulling wordt gegeven aan de indicatieve opvangopgave.
De grondgedachte van het concept provinciaal plan Fryslân is dat de duurzame opvang en huisvesting in Fryslân van alle doelgroepen (asielzoekers, ontheemden uit Oekraïne en statushouders) een gezamenlijke opgave is en blijft. De Friese gemeenten dragen voor deze doelgroepen samen zorg voor de opvang, huisvesting en deelname aan de mienskip. Bestuurlijk eigenaarschap en solidariteit zijn hierbij belangrijke voorwaarden. Overloop-opvang-gemeente De Friese gemeenten die al een of meerdere AZC’s hebben of toegezegd hebben, leveren gezamenlijk voldoende opvangplekken om te voldoen aan de provinciale opvangopgave. Omdat een aantal Friese gemeenten hier geen bijdrage aan levert, is de druk op de andere gemeenten hoger dan in het geval dat alle gemeenten een AZC zouden hebben. Vanuit de solidariteitsgedachte worden daarom drie gemeenten die géén AZC hebben, waaronder Achtkarspelen een zgn. overloop-opvang-gemeente. Dit houdt in dat in tijden van extra toestroom één van de overloop-opvang-gemeenten (crisis)noodopvang voor het COA levert in de vorm van 100 slaapplaatsen voor maximaal 6 maanden per keer en met een maximum van 1 x per drie jaar. Dit geldt voor een periode van 10 jaar, tenzij er andere afspraken worden gemaakt in een volgend provinciaal plan of er geen noodzaak meer toe is.
Provinciale Regie Tafel Tijdens de PRT op 16 september en 19 oktober 2026 is het concept provinciaal plan Fryslân voor de verdeling over de Friese gemeenten besproken. Het college van Achtkarspelen heeft daarbij aangegeven de gemeenteraad te willen betrekken alvorens een definitief standpunt in te nemen over het provinciale voorstel. Door middel van bijgaande brief van de commissaris van de Koning d.d. 28 oktober 2026 is de opzet van het provinciaal plan formeel met de colleges gedeeld. Tot dat moment was hetgeen in het PRT-overleg besproken werd onder embargo. In de PRT van 9 november 2026 wordt het provinciaal plan definitief vastgesteld. Bestuursakkoord Citaat uit het bestuursakkoord: ‘De coalitiepartijen nemen hun verantwoordelijkheid en committeren zich aan de uitvoering van de Spreidingswet. Het voldoen aan deze wettelijke opgave is een vaststaand feit, aangezien de minister de gemeente hierover schriftelijk heeft geïnformeerd en de Rijksoverheid is gestart met actieve handhaving wat kan leiden tot indeplaatsstelling. Dit betekent dat we dan geen regie meer hebben.’ Door in te stemmen met het provinciaal plan behoudt het college de regie. Het provinciaal plan is de basis voor het verdeelbesluit. Als daarin wordt opgenomen dat Achtkarspelen overloop-opvang-gemeente wordt, wordt dat de wettelijke opgave.
De indicatieve opgave is vanaf dan niet meer bepalend en het verdere traject van interbestuurlijk toezicht (met als uiterste consequentie indeplaatsstelling) wordt voorkomen. Er komt dan op basis van dit provinciaal plan géén AZC in Achtkarspelen, maar Achtkarspelen draagt, samen met twee andere gemeenten bij in (crisis)noodopvang. Interbestuurlijk toezicht Het provinciaal plan is de grondslag voor het verdeelbesluit van de minister. De Friese gemeenten voldoen met het provinciaal plan gezamenlijk aan de provinciale opgave en daarmee aan de Spreidingswet. Voor Achtkarspelen betekent aansluiten bij het provinciaal plan dat het interbestuurlijk toezicht niet zal worden doorgezet. Voorstel geeft geen volledige duidelijkheid Belangrijk is dat het provinciaal plan Fryslân een plan op hoofdlijnen is, dat de contouren van de opvang schetst. De details moeten nog uitgewerkt worden. De drie overloop- opvang-gemeenten zullen in onderling overleg en in afstemming met het COA een draaiboek en afspraken moeten maken hoe de (crisis)noodopvang er precies uit komt te zien. Er is nog niet onderzocht welke locatie(s) in Achtkarspelen in aanmerking kunnen komen. Er kan daarom nog niet concreet worden aangegeven hoe de (crisis)noodopvang eruit komt te zien en waar deze zal plaatsvinden.
Daarnaast is inherent aan (crisis)noodopvang dat niet op voorhand bekend is wanneer, en of het COA een beroep op de overloop-opvang-gemeenten zal doen. Tenslotte is van belang dat het provinciaal plan nog definitief vastgesteld moet worden. We hebben dus nog met verschillende onzekerheden te maken. Potentiële locaties zullen op korte termijn in beeld gebracht moeten worden. Bij de locatiekeuze zullen ook de raad en inwoners worden betrokken. Daarbij is van belang te bedenken dat de gemeente door in te stemmen met provinciaal plan zich aan genoemde opgave committeert. Participatie kan niet als uitkomst hebben dat geen enkele locatie in aanmerking komt. Financiën Kosten van (crisis)noodopvang worden door het COA gedragen. Dit is bevestigd vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid. Tot slot Wij begrijpen dat het bovenstaande vragen bij u kan oproepen. Op dit moment kan het college niet meer informatie geven dan hetgeen hierboven en in de brief van de commissaris van de Koning vermeld staat. Veel vragen zullen dan ook nog niet beantwoord kunnen worden. Het college heeft echter toegezegd om de raad te betrekken bij besluiten over de Spreidingswet.
Daarom wordt de raad op 4 november 2026 de gelegenheid gegeven om over de verdeling van de Friese opvangopgave- zoals die in de brief van de commissaris van de Koning beschreven wordt - van gedachten te wisselen en zijn mening te geven. Formele instemming met het provinciaal plan wordt gevraagd op 9 november bij de PRT. Met vriendelijke groet, Namens burgemeester en wethouders, K. Broeders J.D. de Vries MSc loco-gemeentesecretaris burgemeester