Presentatie Visie Wonen met Welzijn & Zorg
Tekst van het document
Visie Wonen met Welzijn & Zorg
Regio Noordoost Friesland ANNO 2024-2030
1
Samenvatting Per 1 januari 2026 is iedere gemeente in Nederland verplicht om een woonzorgvisie te hebben. Deze visie is in ANNO verband opgesteld en wordt in alle 4 gemeenten vastgesteld. Het doel van de visie: gezamenlijk met betrokken partijen een ontwikkelrichting voor de komende jaren te bepalen. Uitdaging: Veel meer (oudere) inwoners met een zorg- en/of ondersteuningsbehoefte thuis Tekorten in zorgpersoneel en mantelzorgers Geen geschikte huisvesting. Ambitie: duurzaam aanbod van wonen met welzijn en zorg, met kwetsbare inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis in een passende woning en woonomgeving wonen, met een sterke sociale basis en de zorg en ondersteuning die ze nodig hebben.
2
Betrokken partijen Woningcorporaties
Zorgaanbieders
Gemeente
Mienskip/Inwoners
Belang
Belang
Belang
Belang
• Voldoende plek voor zorgbehoevende inwoners om te wonen en zorg te ontvangen • Toegang tot zorg voor nieuwkomers (jong gezinnen) • Leefbaarheid vergroten • Beheersbaarheid WMOuitgaven
• Passende huisvesting en locaties voor zorglevering • Mate van clustering/ sterk sociaal netwerk daar waar zorg thuis geleverd wordt • Samenwerking met gemeente omtrent gemeenschappelijke ontmoetingsruimten/ voorzieningen • Duurzame, toegankelijke en kwalitatief goede zorg
•
• Huisvesting naar behoefte • De zorg en ondersteuning ontvangen die nodig is • Leefbare dorpen en wijken • Eigen regie houden
Huurdersvereniging
Welzijnsorganisatie
Zorgkantoor
Belang
Belang
Belang
• Passende huisvesting voor huurders • Samenwerking met gemeenten, woningcorporaties, instanties en het ministerie • Goede leefbaarheid in dorpen en wijken
• Het medische en sociale domein beter op elkaar aan laten sluiten • Samenwerking met gemeente/ zorgaanbieders omtrent gemee nschappelijke ontmoetingsruimt en/ voorzieningen • Sociale cohesie in de wijk
• Bewaken van de zorgplicht: Zorgen dat zorgbehoevenden passende zorg kunnen krijgen. En afgeleid daarvan: dat mensen de huisvesting hebben die nodig is om zo zelfredzaam mogelijk te zijn of intramuraal opgevangen te kunnen worden
• •
Duidelijke afspraken met gemeenten over aantallen benodigde woningen, voor welke doelgroep en waar Financieringsafspraken omtrent extra kosten zorggeschikte woning, omgeving, overige voorzieningen Voldoende rendement en duurzaam prestatiemodel
STAPPENPLAN
1. Opstartfase
2. Visievorming
Acties § Verkennen partners § Oprichten governance § Verkrijgen inzicht in de opgave: analyse § Opmaken procesplanning
Acties § Overeenkomen opgave § Verkennen visie partners § Definiëren ontwikkelrichtingen § Vaststellen
Organiseren Kick-off
toekomstscenario’s
§
Resultaat § Inzicht opgave § Commitment samenwerking
Resultaat § Vastgestelde woonzorgvisie § Toekomstscenario’s voor modelwijken en -dorpen. § Toetsingskader initiatieven.
3. Gebiedsgerichte aanpak
4. Vastleggen uitvoeringsagenda
Acties § Wijkoverleg voeren – analyse op lokaal niveau. § Planmonitor vullen § Lokaal knel-/ kanslocaties in beeld brengen
Acties § Vaststellen aantal te realiseren en type woningen per doelgroep. § Vaststellen projecten op thema’s
§
Inspirerende oplossingen verzamelen
Resultaat § Lokaal goed zicht op de risico’s en kansen
§
Vaststellen rol stakeholders
Resultaat § Vastgesteld uitvoeringsprogramma: acties en afspraken op een rij met de woonzorgvisie als basis.
Doelgroepen De visie op wonen met welzijn en zorg richt zich op ouderen en aandachtsgroepen met een zorg- en/of ondersteuningsvraag (Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Zorgverzekeringswet (Zvw) en Wet langdurige zorg (Wlz)). In dit visiedocument spreken we over 'kwetsbare' en 'nietkwetsbare' inwoners of inwoners met een zorg- en/of ondersteuningsvraag. Wanneer nodig worden ouderen en/of onderstaande aandachtsgroepen specifiek benoemd.
Ouderen Ouderen met een zorg- en/of ondersteuningsvraag.
Aandachtsgroepen • Mantelzorgverleners en –ontvangers; • Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking; • Mensen met psychische kwetsbaarheid; • Uitstromers uit intramurale zorginstellingen (maatschappelijke opvang, opvang van slachtoffers van huiselijk geweld, opvang van slachtoffers van mensenhandel, beschermd wonen, instellingen voor klinische geestelijke gezondheidszorg en forensische zorg, instellingen voor jeugdzorg); • Woningzoekenden na detentie; • (Dreigend) dakloze mensen; • Statushouders. 5
Meer kwetsbare mensen in de wijk
We zien een verschuiving van intramurale zorg naar meer extramurale zorg. Een groeiende groep inwoners, met name ouderen, woont langer zelfstandig thuis, ook als de zorgvraag toeneemt.
6
Demografische ontwikkeling
Tot 2040 is er sprake van een demografische overgang. Het aantal jongeren in Noordoost Friesland neemt af en het aantal 65-plussers zal toenemen.
7 Bron: Gupta, onderzoek huisvestingsopgave Wlz, regio Noordoost Friesland, juli 2021
Prognose zorgvraag (regio Noordoost) 2020 Huidige zorgvraag
2030 Prognose zorgvraag
Doorkijk prognose zorgvraag 2040 (t.o.v. 2020)
Zvw (huisarts + wijkverpleging) 4.600 65-plussers met zorg Zvw
Zvw (huisarts + wijkverpleging) +1.500 65-plussers met zorg Zvw
Zvw (huisarts + wijkverpleging) +2.600 65-plussers met zorg Zvw
Wmo (oa. Huishoudelijke hulp + dagbesteding) 7.600 60-plussers met zorg Wmo
Wmo (oa. Huishoudelijke hulp + dagbesteding) +2.300 60-plussers met zorg Wmo
Wmo (oa. Huishoudelijke hulp + dagbesteding) +3.700 60-plussers met zorg Wmo
Wlz (verzorging & verpleging) 1.230 inwoners met zorg Wlz
Wlz (verzorging & verpleging) +400 inwoners met zorg Wlz
Wlz (verzorging & verpleging) +745 inwoners met zorg Wlz
Bron: Gupta, onderzoek huisvestingsopgave Wlz, regio Noordoost Friesland, juli 2021; DataFryslân, Fries Venster Thuiswonende ouderen
8
Prognose personeelsaanbod en mantelzorg We krijgen te maken met een stijgende zorgvraag, maar het zorgaanbod neemt af. Er wordt een krimp van de beroepsbevolking verwacht. Momenteel hebben we provincie breed al te maken met personeelstekorten op de arbeidsmarkt voor zorg en welzijn (huisartsenzorg, eerstelijnszorg, thuiszorg, ondersteuning, geestelijke gezondheidszorg, ziekenhuiszorg en verpleging). De tekorten worden groter richting 2030. Daarnaast neemt het mantelzorgpotentieel, aantal 50-64 jarigen t.o.v. 85-plussers, af. Waar nu nog 9,5 potentiële mantelzorgers aanwezig zijn, zal dit in 2030 nog 5 zijn.
Gupta, DataFryslân, Fries Venster Thuiswonende ouderen; Bevolkingsstatistiek (CBS) i.c.m. Primos-prognose (ABF research), bewerking
9
Beschrijving van de regio KAW heeft een woningmarktanalyse voor Noordoost Friesland uitgevoerd. Noordoost Friesland is een uitgestrekt gebied met een variatie aan voorzieningen in de kernen:
•
Voorzieningenkernen met een ruim aanbod aan dagelijkse én niet dagelijkse voorzieningen waar ook naburige dorpen op leunen
DK
(diverse supermarkten, onderwijsvoorzieningen, detailhandel). o
Dokkum heeft een grotere cirkel, omdat er een ziekenhuis en acute huisartsenpost zijn gesitueerd.
•
Basisdorpen met een supermarkt of buurtsuper, maar die voor niet dagelijkse voorzieningen zijn aangewezen op voorzieningenkernen. o
W FW
In het kader van de visie op wonen met welzijn en zorg worden een aantal basisdorpen als voorzieningenkern aangeduid. Het gaat om: Feanwâlden (FW), De Westereen (W) en de Trynwâlden (Aldtsjerk (AL), Mûnein (MU), Oentsjerk (OE), Gytsjerk (GY), Ryptsjerk (RY), Tytsjerk (TY), Readtsjerk).
•
Woondorpen waar geen supermarkt en niet of nauwelijks andere voorzieningen zijn.
Van de 65-plussers woont 45,5% in een voorzieningenkern, 28,7% in een basisdorp en 25,8% in een woondorp. Bron: KAW rapport, woningmarktanalyse Noordoost Friesland, 2020; Data gemeente, 2023
10
3X WOONVORMEN
Huidige woningvoorraad De verschuiving naar extramurale zorg betekent dat zorg vaker in de eigen woning en woonomgeving wordt verleend.
Als we kijken naar de huidige woningvoorraad van de regio zien we dat grofweg 85% van de woningen niet levensloopbestendig en/of zorggeschikt is.
ZELFSTANDIG NIET-GECLUSTERD
1.750 NULTREDENWONINGEN (LEVENSLOOPBESTENDIG) 3.800 APPARTEMENTEN, MET EN ZONDER LIFT 47.800 OVERIGE WONINGEN MET TRAPPEN
ZELFSTANDIG GECLUSTERD
1.800 AANLEUN/ SENIORENWONINGEN
85% van de woningvoorraad is mogelijk niet levensloopbestendig en zorggeschikt
Er is vanuit gegaan dat woningen in de categorie 'overige woningen' geen slaap-
ONZELFSTANDIG GECLUSTERD
1.110 VERPLEEGHUISPLEKKEN
Grote vervangingsopgave (in ieder geval 980 plekken in verpleeghuizen tot 2040) 11
en badkamer op de begane grond hebben, wat voor een deel wel het geval kan zijn.
Bron: Data gemeente, 2023
Prognose zorgvastgoed Regio Noordoost kent 1.100 WLZ plaatsen Wlz Van de intramurale plekken zijn er echter een groot deel aan (stevige) renovatie en/of
1. Uitdaging is behoud van WLZ capaciteit. GHZ, GGZ en V&V
verduurzaming toe. Met het oog op de groei van het aantal kwetsbare, voornamelijk ouderen, inwoners is het belangrijk om het huidige aantal intramurale plaatsen in de regio te behouden.
2. Ministerie heeft groei van intramuraal bevroren. NB: WLZ zorg kan (afhankelijk van factoren) ook thuis worden geleverd.
De huidige capaciteit Wlz-plaatsen in de regio is: 376 voor gehandicaptenzorg, 24 voor geestelijke gezondheidszorg en 1.110 voor verzorging en verpleging.
12 Bron: Gupta, onderzoek huisvestingsopgave Wlz, regio Noordoost Friesland, juli 2021
Knelpunten vertaald naar opgaven Met welke knelpunten in het wonen met welzijn en zorg moeten we rekening houden?
•
Een toenemend aantal alleenwonende inwoners met een zorg- en/of ondersteuningsvraag;
•
Oplopende personeelstekorten in de zorg;
•
Verpleeghuizen in de toekomst alleen nog toegankelijk voor de zwaarste zorgvragers;
•
Verduurzamingsopgave verpleeghuisvoorraad is groot;
•
Grotere behoefte aan woningen en woonomgevingen die geschikt zijn voor het leveren van zorg.
Opgaven
1.
Stimuleren van vitale en leefbare dorpen en wijken;
2.
Inzetten op een passende woningvoorraad en woonomgevingen;
3.
Creëren van een houdbaar zorg- en ondersteuningsaanbod.
13
Hoe zien we de toekomst? De buurt is de basis
Ontwikkelen kleinschalige geclusterde woonzorginitiatieven
ZELFSTANDIG NIET-GECLUSTERD
ZELFSTANDIG GECLUSTERD
Verpleeghuis inzetten als Hospice+
ONZELFSTANDIG GECLUSTERD
Kwetsbare inwoners wonen zo lang mogelijk of weer zelfstandig thuis in een passende woning en woonomgeving met een sterke sociale basis en de zorg en ondersteuning die ze nodig hebben.
14
3X UITGANGSPUNTEN Kwetsbare inwoners kunnen zo lang mogelijk of weer zelfstandig thuis wonen met regie over hun eigen leven ondersteund door het lokale netwerk Kwetsbare inwoners kunnen passend wonen, zowel qua woning als woonomgeving
Kwetsbare inwoners ontvangen de zorg en/of ondersteuning die zij nodig hebben.
3X OPGAVEN
12X ACTIES
Opgave 1 Vitale en leefbare dorpen en wijken
1. 2. 3. 4.
Inzetten op een sterke sociale basis Preventief handelen Zelfredzaamheid en veerkracht stimuleren Vergroten leefbaarheid
Opgave 2 Een passende woning en woonomgeving
5. 6. 7. 8.
Passend woonaanbod creëren Voorzieningen behouden Kleinschalige woonzorginitiatieven faciliteren Inzet technologie
Opgave 3 Houdbaar aanbod zorg en ondersteuning
1. Efficiënt inzetten van zorg- en ondersteuningsaanbod 2. Flexibele inzet zorg en ondersteuning 3. Specialistisch vastgoed behouden en anders inzetten 4. Dekkend aanbod acute zorg creëren 15
Randvoorwaarden •
Samenwerken
•
Samenwerking tussen corporaties, zorgpartijen, welzijnspartijen, gebiedsteam, ondernemers, niet-professionele initiatieven en inwoners wordt gestimuleerd en gefaciliteerd.
•
•
We doen het samen met onze inwoners, burgerparticipatie.
•
De beschikbare capaciteit zetten we efficiënt in.
Bewustwording
•
We creëren bewustwording onder onze inwoners. Inwoners hebben eigen verantwoordelijkheid.
•
Vertrouwen
•
We werken vanuit vertrouwen. Van elkaar leren en samen ontwikkelen: zowel in beleid als in de uitvoering, zowel binnen de gemeenten als met partners en inwoners(initiatieven) en partners onderling.
•
Durven te veranderen
•
Ontschotten, zowel financieel als vanuit clientniveau/perspectief.
•
Schaalvergroting van de inkoop van zorg.
•
We durven te investeren en te schuiven met budgetten, waarbij we ons realiseren dat niet alles mogelijk is en we keuzes moeten maken.
•
Leefwereld als input voor de systeemwereld. Dit vraagt een open houding en de bereidheid om te leren en te veranderen.
•
Eerlijkheid
•
We zijn eerlijk en realistisch tegenover elkaar en onze inwoners.
16
Huidige situatie Inwoners met een matig tot intensieve zorgvraag kunnen op dit moment terecht in één
Zelfstandig, niet geclusterd met zorg Zelfstandig, geclusterd met zorg Onzelfstandig geclusterd met zorg (verpleeghuizen)
van de intramurale instellingen of een geclusterde woonzorgvorm. Het aantal (1.110) verpleeghuisplekken is redelijk verspreid over de regio. Er zijn 18 locaties, veelal gevestigd in de voorzieningenkernen en basisdorpen (15) en een klein aantal in woondorpen (3). Wlz-zorg thuis wordt momenteel marginaal ingezet, ongeveer 100 inwoners.
Wat als we niets doen?
17
Regionaal organisatiemodel
Drie modellen wonen met zorg en welzijn in de regio 2. Medium
1. Basis
Variant – Basis Zelfstandig wonen met ontmoetingsplek/welzijnssteunpunt
Variant – Medium Wlz thuis, geclusterde woonvorm (bijv.: mix vitaal/zvw/wlz), en welzijnssteunpunt.
3. Compleet
Variant – Compleet Wlz thuis, geclusterde woonvorm (bijv.: mix vitaal/wmo/zvw/wlz), en welzijnssteunpunt incl. een voorziening voor specialistische zorg.
Zelfstandig Thuis: zorgvraag (Zvw wijkverpleging en zoveel als mogelijk Wlz VV 4,5 thuis in de oorspronkelijke woning) Geclusterd wonen: zorgvraag (doelgroepen met een laagcomplexe wlz, met name ouderen VV4 en VV5), zelfstandig wonen. Verpleeghuis: Inwoners met intensieve/complexe zorgvraag (Wlz V&V VV5+ t/m 10) + ONZ+ crisis // huisvesting geclusterd aandachtsgroepen steunpunt – opbouwwerk, thuiszorgteam & huisartsenpraktijk nabij Zorgsteunpunt acute zorg / logeerzorg (ELV) Ontmoetingsplek / Welzijnsfunctie
Stappenplan
1. Opstartfase
2. Visievorming
3. Gebiedsgerichte aanpak
4. Vastleggen uitvoeringsagenda
Acties § Verkennen partners § Oprichten governance § Verkrijgen inzicht in de opgave: analyse § Opmaken procesplanning § Organiseren Kick-off
Acties § Overeenkomen opgave § Verkennen visie partners § Definiëren ontwikkelrichtingen § Vaststellen toekomstscenario’s
Acties § Wijkoverleg voeren – analyse op lokaal niveau. § Planmonitor vullen § Lokaal knel-/ kanslocaties in beeld brengen § Inspirerende oplossingen verzamelen
Acties § Vaststellen aantal te realiseren en type woningen per doelgroep. § Vaststellen projecten op thema’s § Vaststellen rol stakeholders
Resultaat § Inzicht opgave § Commitment samenwerking
Resultaat § Vastgestelde woonzorgvisie § Toekomstscenario’s voor modelwijken en –dorpen. § Toetsingskader initiatieven.
Resultaat § Lokaal goed zicht op de risico’s en kansen
Resultaat § Vastgesteld uitvoeringsprogramma: acties en afspraken op een rij met de woonzorgvisie als basis.
Bedankt
Zijn er nog vragen?
20
21
3. Gebiedsgerichte Aanpak
STAP 1: INVENTARISEREN
STAP 2: SAMENVOEGEN & KANSENKAART MAKEN
STAP 3: PRIORITEREN
STAP 4: GEBIEDSGERICHT IN GESPREK
Gesprek met inwoners In deze stap wordt
In deze stap wordt alle opgehaalde
In deze stap wordt een prioritering
In deze stap wordt er met behulp van
geïnventariseerd welke
informatie samengevoegd en verder
aangebracht in welke opgaven eerst
de kansenkaart en met aandacht voor
lopende projecten er zijn die
verwerkt in een kansenkaart. De lokale
worden opgepakt en wie daar bij nodig
aspecten als: de lokale ontwikkeling
bijdragen aan het doel van
opgave wordt steeds duidelijker en
is.
van de zorgvraag, gebiedsindeling en
de visie en waar knel- en
wordt geconcretiseerd naar locatie/
spreiding over de regio, gebiedsgericht
kanslocaties zijn vanuit
gebiedsniveau.
in gesprek gegaan met stakeholders en
verschillende perspectieven.
Resultaat: kansenkaart met ontwikkellocaties en inventarisatie van themaprojecten. Contouren van de uitvoeringsagenda: lijst met locaties, schets van de opgaven en mogelijke ontwikkelrichtingen
inwoners. Resultaat: Prioriteitenlijst met daarbij een uitwerking welke stakeholders betrokken moeten zijn
4. Vastleggen uitvoeringsagenda
Actie 1: Vaststellen projecten op thema /
op kanslocaties
regioniveau Waarom Sommige opgaven dienen op regioniveau te worden opgepakt in plaats van het niveau van de wijken/dorpen. Dat wordt in deze actie concreet gemaakt. Wat • Inventarisatie van lopende projecten: wat doen we al en wat is er nog nodig? • Concrete projectformulering (incl. een beeld van de beschikbare middelen) op thema, binnen de acties in de woonzorgvisie. • Concrete afspraken met stakeholders over de aanpak en rolverdeling. Resultaat na deze stap • Een uitvoeringsagenda op thema en regioniveau
Waarom We maken voor de komende jaren afspraken op welke concrete locaties en/of in welke wijken/dorpen we aan de slag gaan, met welke partijen en wie daarbij welke verantwoordelijkheid heeft. Wat • Afspraken over wie business case verder uitwerkt n.a.v. de brede uitwerking die we hiervoor in stap 3 hebben gemaakt. • Let op: evalueer nog eens of er op deze locaties kansen zijn ook de acties nog extra te borgen. Resultaat na deze stap • Een uitvoeringsagenda op wijk/dorp niveau.
Waarom Het vastleggen van de uitvoeringsagenda is belangrijk zodat iedere organisatie zich de komende jaren eraan zal committeren. Wat
• Zorgen voor een duurzame samenwerking vervolgfase: bestuurlijke tafel wonen met welzijn en zorg die voortgang bewaakt en waar issues geadresseerd kunnen worden. • Zorgen voor voldoende basis om de businesscases verder te ontwikkelen per locatie. Resultaat na deze stap • Een gedegen en gedragen convenant Ondertekend door alle stakeholders wonen met welzijn en zorg. Zie voorbeeld Haarlem.
Uitvoeringsagenda
ZORGAANBIEDER WONINGCORPORATIE
Voorstel uitvoeringsagenda
REGIONALE THEMAPROJECTEN/ LOPENDE (VERBETER)PROJECTEN REGIONALE HUISVESTINGSOPGAVE VASTSTELLEN/AFSTEMMEN
25
Regionaal netwerk komt +/2x per jaar bij elkaar voor
VOORSTEL ORGANISATIE UITVOERINGSPROGRAMMA
inspiratie, uitwisseling en reflectie.
−
Hoe verloopt de
REGIONAAL NETWERK WONEN, WELZIJN EN ZORG (WWZ) Bestuurders + adviseurs organisaties
samenwerking en waar
lopen we tegenaan in de
− −
praktijk?
Gemeenten hebben de regie rol
Evalueren uitvoeringsagenda
en visie
Waar kunnen we van elkaar
leren?
REGIONAAL WOONDEAL OVERLEG De bouwopgave van woningen voor ouderen wordt hier ingebracht.
PROJECTGROEP A
THEMAPROJECT A
PROJECTGROEP B
THEMAPROJECT B
PROJECTGROEP…
THEMAPROJECT …
Zorg + welzijn + gemeente ….
REGIONALE WERKGROEP WWZ Regionaal coördinator + Ambtenaren Wonen & Sociaal domein gemeenten + ondersteuningsteam. Deze werkgroep komt periodiek bijeen om:
Zorg + woningcorporatie …
Welzijn + woningcorporatie …
- Uit te wisselen over
voortgang van regionale en lokale projecten
- Waar mogelijk uniformiteit
te brengen in gemeentelijke processen en producten.
- Netwerkbijeenkomsten voor te bereiden.
- Aanspreekpunt voor
regionale coördinatie/ projecten
GEM. WERKGROEP ACHTKARSPELEN Ambtenaren Wonen & Sociaal domein + ondersteuningsteam
GEM. WERKGROEP DANTUMADIEL Ambtenaren Wonen & Sociaal domein + ondersteuningsteam
GEM. WERKGROEP NOARDEAST FRL Ambtenaren Wonen & Sociaal domein + ondersteuningsteam
GEM. WERKGROEP TYTJERKSTERADIEL Ambtenaren Wonen & Sociaal domein + ondersteuningsteam
PROJECTGROEP C,D,X,Y …
PROJECTGROEP C,D,X,Y …
PROJECTGROEP C,D,X,Y …
PROJECTGROEP C,D,X,Y …
THEMAPROJECT C,D,E …
THEMAPROJECT C,D,E …
THEMAPROJECT C,D,E …
THEMAPROJECT C,D,E …
PROJECT GEBIED/ LOCATIE X,Y,Z …
PROJECT GEBIED/ LOCATIE X,Y,Z …
PROJECT GEBIED/ LOCATIE X,Y,Z …
PROJECT GEBIED/ LOCATIE X,Y,Z …
Het ondersteuningsteam
wordt ingezet op basis van
de regionale vraagbehoefte. De Krachtig verbindende
regiovisie (KVR) beoordeelt de inzet van het
ondersteuningsteam.
Ieder project heeft een eigen governance,
bestaande uit ten minste een stuurgroep en een
werkgroep met verbinding naar de gemeentelijke werkgroep