Presentatie Vermilion
Tekst van het document
Gaswinning in Achtkarspelen SAPE JAN TERPSTRA MANAGER EXTERNAL AFFAIRS 13 MAART 2025
Spoorboekje
2
Onderwerpen presentatie Vermilion Energy 1. Vermilion in Fryslân 2. Gasvelden in Achtkarspelen (geopereerd door Vermilion) 3. Vermilion locaties in Achtkarspelen 4. Gaswinning in de regio (Vermilion en NAM): wie, wat en waar? 5. De diepe ondergrond: winning en bodemdaling 6. Productie van aardgas versus ‘de toekomstplannen’ 7. Verdeling van de opbrengsten 8. Aardgas en energie in Nederland
www.vermilionenergy.nl
Vermilion Energy in Fryslân
3
•
Sinds 2004 gevestigd in Nederland, alleen actief in aardgaswinning. Het hoofdkantoor staat in Harlingen, een tweede kantoor staat in Amsterdam, vestigingen in Garyp, Kootstertille en Waalwijk.
•
De focus ligt op de kleine gasvelden op land, met name in Noord-Nederland (Fryslân en Drenthe). Onze kerntaak is het opsporen en winnen van aardgas uit kleine velden: o bijdragen aan binnenlandse vraag naar aardgas o afdragen van inkomsten naar de Rijksoverheid (>70%)
•
Het in de regio Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel gewonnen aardgas wordt behandeld in Garyp of Jistrum-Kootstertille en daar ‘ingevoed’ in het leidingnet van de Gasunie.
•
Start van afbouw en opruimen is begonnen: o het platform Zuidwal (Waddenzee) wordt verwijderd; o de gasbehandelingslocatie Harlingen is opgeruimd; o de Harlingen-Franeker locaties worden opgeruimd; o de productiesystemen Garyp en Jistrum-Kootstertille worden samengevoegd waarna: o de behandelingslocatie Garyp blijft maar die bij Jistrum kan ontmanteld worden; o het compressorstation Kootstertille wordt gesloten.
www.vermilionenergy.nl
Gasvelden in Achtkarpselen (geproduceerd door Vermilion) Twee gasvelden van Vermilion in Achtkarspelen: o Tietjerk-veld, ontdekt in 1965, in productie sinds 1974 o Opeinde-veld, ontdekt en ook in productie sinds 1976
Twee locaties van Vermilion in Achtkarspelen: • Compressorstation Kootstertille • Een productielocatie (TID-900)
Gasveld Tietjerk (ca. 2.500 meter diepte)
Gasveld Opeinde (ca. 2.000 meter diepte)
www.vermilionenergy.nl
4
Locaties Vermilion: Kootstertille
Op de locatie Kootstertille zijn geen putten geboord (geen winningslocatie).
5
Compressor gebouw
Magazijn
Het terrein is van gemeente, in gebruik op basis van een huurovereenkomst. Installaties
Kantoor
www.vermilionenergy.nl
Locaties Vermilion: TID-900
6
Op de locatie TID-900 zijn twee putten geboord: o TID-901 in 1980 (nog producerend) o TID-902 in 1983 (droge put, mislukt)
Gasput TID-901
www.vermilionenergy.nl
Gaswinning in Achtkarspelen: wie zit waar? •
Wat nu in exploitatie is door Vermilion was eerder in beheer van NAM en Total (Elf Petroland): •
• •
•
Vermilion Energy is sinds april 2018 de houder van beide ‘winningsvergunningen’ en opereert nu beide productiesystemen, en gaat deze systemen met elkaar verbinden. •
•
Total was tot 2004 in het oostelijk en zuidelijk deel actief en produceerde het gas naar Garyp (in het zgn. vergunninggebied ‘Leeuwarden’) NAM was tot 2018 in het noordelijk en westelijk deel actief en produceerde het gas naar Jistrum en Kootstertille (dit is het zgn. vergunninggebied ‘Tietjerksteradeel II’) NAM en Total produceerden beiden het Opeinde-veld omdat deze in beider vergunningsgebieden lag.
VERMILION
NAM
Velden Achtkarspelen staan beschreven in winningsplannen ‘Tietjerk’ en ‘Opeinde’.
NAM is de houder van de winningsvergunning ‘Tietjerksteradeel III’ waarin de gasvelden Grootegast, Surhuisterveen en Harkema gesitueerd zijn. •
Velden Achtkarspelen staan beschreven in het winningsplan ‘UMOG’.
www.vermilionenergy.nl
7
Gaswinning in de regio: wat zit waar? De gasvoorkomens
1 2 3 4 5 6 7 8
8
Suawoude (tijdelijk ingesloten) Tietjerksteradeel (producerend) Opeinde (producerend) Nijega (producerend) Leeuwarden-101 (tijdelijk ingesloten) Eernewoude (tijdelijk ingesloten) Leeuwarden (producerend) Warga-Wartena (producerend) Productie- en gasbehandelingslocatie (nabij Jistrum)
2
Gaswinlocaties (in gebruik)
Wat is wat?
Compressorstation (bij Kootstertille) Gasbehandelingslocatie (nabij Garyp)
2
1
Gaswinlocatie (productie tijdelijk gestaakt) Gaswinlocatie (in productie)
3
1
Aardgastransportleiding (ondergronds) Gemeentegrens
1 TID-100 (zuidelijk van Jistrum) 2 TID-200 (oostelijk van Burgum) 3 TID-400 (oostelijk van Eastermar) 4 TID-300 (westelijk van ‘t Heechsân)
1
3
4 8 6
4
9
6
5
7
5
7
8
5 NIJ-3 (Heerenweg, zuidelijk van Sumar) 6 NIJ-5 (zuidelijk van Bosweg, Sumar) 7 NIJ-9 (Nonnepaed, oostelijk van Garyp) 8 ERW-1 (westelijk van Earnewâld) 9 TID-900 (westelijk van Boelenslaan)
www.vermilionenergy.nl
Aanpassingen: sluiting Kootstertille 1 2
9
1 Kootstertille: sluiting compressorstation 6
Compressorstation Kootstertille (Westkern): volledig buiten gebruik stellen, de locatie ‘ontmantelen’ (waar nodig, eventueel herbestemmen) en overdragen aan de gemeente Achtkarpselen.
2 TID-100: aanpassen productielocatie voor aardgas 3
Productielocatie TID-100: aanpassen en vereenvoudigen van voorzieningen, terrein is mogelijk geschikt voor medegebruik voor regionale productie duurzame energie.
3 TID-200: aanpassen productielocatie voor aardgas Productielocatie TID-200: bijplaatsen van een compressor en aanpassen van voorzieningen, voorafgegaan door saneren van een oude grondverrontreiniging,
4 Garyp: behandelingslocatie voor aardgas Behandelingslocatie Garyp (bij kanaal): aanpassingen van voorzieningen op locatie. Rond locatie studies naar zonnepark i.s.m. Energiecoöperatie Garyp en ontsluiting.
5 Zoekgebied voor aanleg nieuwe transportleiding Nieuwe verbinding (ca. 1 km) om Kootstertille-systeem om te leiden naar Garyp, om Kootstertille te kunnen sluiten is aanleg leiding een vereiste voor koppeling systemen.
6 Overleg en studie electriciteitsnet 4
5
Door sluiting van het compressorstation Kootstertille komt een hoog vastgelegd vermogen elektriciteit vrij, inclusief de kabels naar de Centrale Burgum (Engie). Overleg met Liander gaande.
www.vermilionenergy.nl
Gaswinning: waar zit het aardgas?
10
JISTRUM Het aardgas zit op circa 2 tot 2,5 km. diepte in een harde zandsteenlaag, hieronder is in rood de gasvoerende steenlaag te zien waaruit gas wordt gewonnen. Naar die laag is een ‘put’ geboord.
Locatie TID-100 Locatie TID-200
BURGUM
Een put is een stalen buis die naar de diepte gaat en waarin perforaties zitten waardoor het aardgas uit de zandsteenlaag in de put ‘stroomt’, richting de gaswinlocatie aan de oppervlakte. Locatie Suawoude 200
SUMAR
www.vermilionenergy.nl
Gaswinning: ontstaan van bodemdaling
Aardgas zit op diepte onder druk in een hard zandgesteente. Door gaswinning neem de druk af. Door de druk (het gewicht) van de bovenliggende aardlagen klinkt het zandgesteente gestaag in.
11
www.vermilionenergy.nl
Gaswinning: meten van bodemdaling
12
De bodemdaling wordt gemeten met behulp van de zgn. NAP-bouten in de gevels van o.a. gebouwen en in kunstwerken. Dit zijn de blauwe stippen op de kaart, deze zijn door Vermilion geplaatst. De rode stip is het middenpunt van het gasvoorkomen. Door waterpassingen wordt de hoogte van de NAPbout gemeten en gerapporteerd.
Resultaten metingen peilmerken (NAP-bouten)
Meetnetwerk Leeuwarden Oost- Suawoude
www.vermilionenergy.nl
Gaswinning: afnemende productie De hoeveelheid aardgas • de piek van de winning is te zien tussen ruwweg 1977 en 2002, ten tijde van exploitatie door Total en NAM; • het gaat bij huidige winning om de laatste hoeveelheden gas, de huidige winning gaat nog wel langere tijd gestaag door; • er zijn maar beperkt mogelijkheden om productie te verhogen door boren nieuwe putten in bestaande of nieuwe velden; • de natuurlijke productie-afname is ca. 10% per jaar.
13
Productie per jaar (kNm3) 2500000
2000000
1500000
Plannen Vermilion voor continuering productie 1000000
Productie door Vermilion
500000
TIETJERK
OPEINDE
NIJEGA
LEEUWARDEN
2023
2021
2019
2017
2015
2013
2011
2009
2007
2005
2003
2001
1999
1997
1995
1993
1991
1989
1987
1985
1983
1981
1979
1977
1975
1973
1971
1969
1967
0
1965
• er is een winningsplan ingediend voor nieuw klein veld, deze ligt noordelijk van het Tietjerk-veld. Deze kleine veld ligt deels in de gemeente Achtkarspelen, grotendeels in Tytsjerksteradiel en Dantumadiel; • actualisering van bestaand winningsplan Opeinde wordt ingediend, dit gaat om een verlenging van de productie. Dit betekent langer produceren waardoor volume toeneemt; • huidige velden en putten ‘in de benen houden’ en nagaan of de velden en putten waar de productie tijdelijk gestaakt is weer in productie kunnen komen.
SUWALD
www.vermilionenergy.nl
Verdeling van de opbrengsten
14
Van wie is het gas? • Het aardgas in de diepe ondergrond is eigendom van de Nederlandse Staat. De opsporing en winning ervan kan alleen door een vergunninghouder (de mijnbouwbedrijf) in samenwerking met EBN (Energie Beheer Nederland, eigendom van de Staat). Dit is veelal in een verhouding waarbij EBN 40% aandeel neemt. • Bij winning van het aardgas gaat het aardgas in eigendom over naar EBN en de vergunninghouder(s). De kosten en de opbrengsten worden naar rato, dus veelal in dezelfde 40%-60% verhouding, gedeeld. Hoe worden de opbrengsten verdeeld? • EBN ontvangt een winstaandeel, berekend op basis van de winst- en verliesrekening, van 40%. • Vermilion draagt belasting af; • vennootschapsbelasting: 25,8% dat voor iedere BV of NV in ons land geldt. • cijns: een heffing berekend op basis van de behaalde productie, met een staffel van 0 tot 7% • oppervlakterechten: een vast bedrag per km2 voor het houden van een winningsvergunning. Dit betekent dat: • de Staat via EBN 40% van de winst ontvangt. Via de vennootschapsbelasting, de cijns en de oppervlakterechten ontvangt de Staat ook ruim de helft van het aandeel van 60% van Vermilion. • deze verdeling leidt er toe dat de Staat een bedrag ontvangt dat overeenkomt met ruim 70% van de winst (door de solidariteitsheffing is in 2023 en 2024 circa 83% door de Staat ontvangen).
De regio deelt nu (nog) niet mee in de opbrengsten, maar vraagt al langere tijd om bij het Rijk om ‘lustendeling’. Mijnbouwbedrijven steunen die vraag, bal ligt echter bij het Rijk. Binnenkort stuurt de Minister een nota naar de Tweede Kamer over lustendeling, inzet is om 2025 afspraken te maken. Vermilion kent sinds 2016 het Omgevingsfonds waaruit regionale initiatieven worden ondersteund, ook in Achtkarspelen.
www.vermilionenergy.nl
Energie en gas in Nederland
15
Bron: Energie Beheer Nederland, 2025
B
www.vermilionenergy.nl
Energie en gas in Nederland
16
Bron: Energie Beheer Nederland, 2025
www.vermilionenergy.nl
17
Vragen?
www.vermilionenergy.nl