Presentatie Liander - Het veranderende energiesysteem en uw rol als gemeente
Tekst van het document
Het veranderende • energiesysteem en uw rol als gemeente Gemeente Achtkarspelen
Lars Padmos | Klant & Ontwerp | 02 oktober 2025
Agenda 1. Liander a. Rol en verantwoordelijkheden 2. Elektriciteitsnet a. Hoe werkt het elektriciteitsnet? b. Wat is netcongestie? 3. Veranderingen sinds 2023 a. Hoe is de netsituatie veranderd? b. Welke netuitbreidingen zijn gedaan? c. Wat doen we om het net beter te benutten? 4. Ontwikkelingen a. Welke ontwikkelingen komen er op u af? 5. Gemeente Achtkarspelen a. Welke rol kunt u spelen? 6. Discussie en vragen
2
Rol en verantwoordelijkheid
3
Wat is het werkdomein van netbeheerder Liander? (1/2)
Gereguleerd domein netbeheerders
§ § §
Regionaal transport van elektriciteit en gas Betrouwbaar, bereikbaar, betaalbaar Sneller meer infrastructuur § § §
§
Ruimte op het net beter verdelen en benutten § §
4
Netuitbreiding Standaardiseren en modulair bouwen Programmeren en plannen in de regio Congestiemanagement Maatwerkafspraken
Vrije marktdomein
§
Gebruik en opwek van energie §
§
Oplossingen bij de klant ‘achter de meter’ § §
§
Elektriciteit, warmte, biogas Energiemanagement: vermogensvraag verlagen of spreiden Waterstof, batterijen
Gebiedsoplossingen §
Lokale energiegemeenschappen, lokaal uitwisselen van warmte
Wat is het werkdomein van netbeheerder Liander? (2/2) Binnen domein Liander Buiten domein Liander
Regionaal transport van elektriciteit en gas
Duurzame opwek
Elektrisch laden
Gebruik van energie 5 5
Fossiele opwek
Batterijen
Waterstof
Kernenergie
Plaats hier uw voettekst
Opslag en conversie
Opwek van energie
Huishoudens
Productie
Buiten domein Liander
Het elektriciteitsnet
6
7
Plaats hier uw voettekst
Van centraal naar decentraal
Van fossiele energie naar hernieuwbare energie en andere CO2-arme energie
Van kolen- en gascentrales…
8
…naar grootschalige en decentrale opwek van hernieuwbare stroom
De drukte op het elektriciteitsnet neemt snel toe Nederland groeit, verduurzaamt en elektrificeert
9
Elektrificatie bedrijven en industrie
Elektrificatie industriële warmte
Transitie glastuinbouw
Elektrisch transport
Aardgasloze nieuwbouw
Digitalisering samenleving
Op meerdere plekken in het net ontstaan knelpunten: transportschaarste of congestie
Veranderingen sinds 2023
11
Beschikbare netcapaciteit wordt snel minder Gemeente Achtkarspelen – afname elektriciteit
Duiding kleurencodes
• • •
Transparant: Geel: Oranje:
•
Rood:
Genoeg ruimte Bijna vol Congestiemanagement onderzoek Vol
Deze kaart geldt voor grootzakelijke aansluitingen. Voor huishoudens en andere kleinverbruikers geldt dat er in principe ruimte is voor afname en duurzame opwek van elektriciteit. Echter, door spanningsproblemen kan het zich voordoen dat duurzame teruglevering niet (altijd) mogelijk is.
Q4 2023: 4 aanvragen op wachtlijst 12
Q4 2025: 8 aanvragen op wachtlijst
Beschikbare netcapaciteit wordt snel minder Gemeente Achtkarspelen – teruglevering elektriciteit
Duiding kleurencodes
• • •
Transparant: Geel: Oranje:
•
Rood:
Genoeg ruimte Bijna vol Congestiemanagement onderzoek Vol
Deze kaart geldt voor grootzakelijke aansluitingen. Voor huishoudens en andere kleinverbruikers geldt dat er in principe ruimte is voor afname en duurzame opwek van elektriciteit. Echter, door spanningsproblemen kan het zich voordoen dat duurzame teruglevering niet (altijd) mogelijk is.
Q4 2023: 18 aanvragen op wachtlijst 13
Q4 2025: 17 aanvragen op wachtlijst
We werken hard aan de uitbreiding van het elektriciteitsnet Disclaimer: De voedingsgebieden in Friesland geven een indicatie van de herkomst van elektriciteit, maar stroom kan uit meerdere gebieden komen. De exacte verdeling is niet eenduidig vast te stellen. Buitenpost Noord Q4 2026 – Q2 2028
Kootstertille Q1 2029 – Q1 2032
Rijpk./NBur./Twijz. Q4 2028 – Q2 2030
Garijp Q3 2027 – Q1 2029
We werken hard aan de uitbreiding van het elektriciteitsnet Disclaimer: De voedingsgebieden in Friesland geven een indicatie van de herkomst van elektriciteit, maar stroom kan uit meerdere gebieden komen. De exacte verdeling is niet eenduidig vast te stellen. Buitenpost Noord Q4 2026 – Q2 2028
Rijpk./NBur./Twijz. Q4 2028 – Q2 2030 Kootstertille Q1 2029 – Q1 2032
Garijp Q3 2027 – Q1 2029
Ruimte op het net beter verdelen en benutten Onbenutte capaciteit gebruiken • • •
16
Netbeheerders moeten 24/7 rekening houden met de maximale capaciteit die alle aangesloten ondernemers kúnnen benutten. Wij zijn wettelijk verplicht om daar bij de toekenning van capaciteit rekening mee te houden. Wordt de grens van het net bereikt, dan moeten netbeheerders nieuwe aanvragen op een wachtlijst plaatsen, totdat het net is uitgebreid. We zien dat aangesloten ondernemers maar op enkele momenten daadwerkelijk de maximale capaciteit van ons net vragen. De rest van de tijd benutten we de capaciteit maar deels.
Actieplan Friesland Samenwerking Friese Energie Tafel • Coördineren, najagen en organiseren van huidige en nieuwe oplossingen die nodig zijn om congestie op het net tegen te gaan en daar waar mogelijk perspectief te bieden aan de gebruikers van het net
17
Voortgang Actieplan Friesland Maatregelen
Status
Bijzonderheden
Netuitbreiding
NuLelie projecten: 48 volgens planning, 10 vervroegd, 3 risico, vertrek van twee netarchitecten
Gebiedsaanpak
Drachten klaar, start Dokkum en Herbayum
Zwaarder belasten assets
Compoundering bij OS waar spanning het probleem is
Congestiesets
Bij woningbouw nog niet passend binnen regelgeving netbeheerders
Actief benaderen grote bedrijven
Gesprekken met grote en kleine klanten zijn opgestart
Netbewust laden
Pilots netbewust laden landelijk en lokaal
Productieontwikkeling
Ontwikkelen nieuwe type contracten MS
Wachtrij-oplossingen
Wachtrijschoning Friesland afgerond: check 1375 klanten, 162 aanvragen geannuleerd, 101 aanpassingen, 34MW levering en 55 MW teruglevering geschoond. Onderzoek flexibel inpassen wachtrij gestart
Batterijen
Ontwikkelen menukaart batterijen, analyse locatiebepaling batterijen, batterijpilots
Netbewust bouwen
Inzicht in technische maatregelen, uitwerking Urgentie Netbewust bouwen
Gebiedsplanning bedrijventerreinen
Afstemming met Provincie inzicht in gebiedsontwikkelingen, kaarten ontwikkelen kansrijke locaties bedrijventerreinen
Meer informatie is te vinden op onze website. 18
Ontwikkelingen
19
Nieuwbouw onderstation
Meer netcapaciteit nodig We verwachten dat onderstation Burgum – ondanks de uitbreidingen - in de toekomst weer tegen de maximale capaciteit aanloopt. Daarom wordt er nu al nagedacht over een nieuw te bouwen onderstation in de regio. Locatie nader te bepalen.
20
Foto ter illustratie
Buurtaanpak Uitbreiding laagspanningsnet • We verwachten het aantal transformatorhuisjes te moeten verdubbelen. • Beginnen met Buitenpost, Twijzel, Harkema, Surhuisterveen, Kootstertille en Augustinusga
21
Foto ter illustratie
Tekort netcapaciteit woningbouw Vier woningbouwprojecten in Friesland •
Door de vertraging van NuLelie voeren we nu sinds 1 juli 2024 netchecks uit op de middenspanning voor o.a. woningbouwprojecten;
•
Als blijkt uit de eerste netcheck dat het niet past, doen we nog verdiepend onderzoek en kijken we of we door het nemen van maatregelen de woningbouw alsnog kunnen inpassen.
•
Voor vier woningbouwprojecten in Leeuwarden, Heerenveen en Ooststellingwerf hebben wij helaas moeten concluderen dat wij het niet kunnen inpassen op ons net. We zijn in gesprek met de betrokken gemeenten en het Rijk over de (on)mogelijkheden.
22
Hoe kunt u ons helpen?
Hoe kunt u ons helpen?
1
Kies voor meer dan alleen elektriciteit
2
Maak ruimte voor energie binnen de leefomgeving
3
Stimuleer energiebesparing en slim en flexibel elektriciteitsgebruik in de samenleving
24
Vragen? 25