CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

Presentatie Liander - Het veranderende energiesysteem en uw rol als gemeente

Informatiecarrousel 2 oktober 2025, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Presentatie Liander over actieplan met bijbehorende maatregelen en huidige situatie rondom netcongestie en netuitbreiding1.041 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Het veranderende • energiesysteem en uw rol als gemeente Gemeente Achtkarspelen

Lars Padmos | Klant & Ontwerp | 02 oktober 2025

Agenda 1. Liander a. Rol en verantwoordelijkheden 2. Elektriciteitsnet a. Hoe werkt het elektriciteitsnet? b. Wat is netcongestie? 3. Veranderingen sinds 2023 a. Hoe is de netsituatie veranderd? b. Welke netuitbreidingen zijn gedaan? c. Wat doen we om het net beter te benutten? 4. Ontwikkelingen a. Welke ontwikkelingen komen er op u af? 5. Gemeente Achtkarspelen a. Welke rol kunt u spelen? 6. Discussie en vragen

2

Rol en verantwoordelijkheid

3

Wat is het werkdomein van netbeheerder Liander? (1/2)

Gereguleerd domein netbeheerders

§ § §

Regionaal transport van elektriciteit en gas Betrouwbaar, bereikbaar, betaalbaar Sneller meer infrastructuur § § §

§

Ruimte op het net beter verdelen en benutten § §

4

Netuitbreiding Standaardiseren en modulair bouwen Programmeren en plannen in de regio Congestiemanagement Maatwerkafspraken

Vrije marktdomein

§

Gebruik en opwek van energie §

§

Oplossingen bij de klant ‘achter de meter’ § §

§

Elektriciteit, warmte, biogas Energiemanagement: vermogensvraag verlagen of spreiden Waterstof, batterijen

Gebiedsoplossingen §

Lokale energiegemeenschappen, lokaal uitwisselen van warmte

Wat is het werkdomein van netbeheerder Liander? (2/2) Binnen domein Liander Buiten domein Liander

Regionaal transport van elektriciteit en gas

Duurzame opwek

Elektrisch laden

Gebruik van energie 5 5

Fossiele opwek

Batterijen

Waterstof

Kernenergie

Plaats hier uw voettekst

Opslag en conversie

Opwek van energie

Huishoudens

Productie

Buiten domein Liander

Het elektriciteitsnet

6

7

Plaats hier uw voettekst

Van centraal naar decentraal

Van fossiele energie naar hernieuwbare energie en andere CO2-arme energie

Van kolen- en gascentrales…

8

…naar grootschalige en decentrale opwek van hernieuwbare stroom

De drukte op het elektriciteitsnet neemt snel toe​ Nederland groeit, verduurzaamt en elektrificeert

9

Elektrificatie bedrijven en industrie

Elektrificatie industriële warmte

Transitie glastuinbouw

Elektrisch transport

Aardgasloze nieuwbouw

Digitalisering samenleving

Op meerdere plekken in het net ontstaan knelpunten: transportschaarste of congestie

Veranderingen sinds 2023

11

Beschikbare netcapaciteit wordt snel minder Gemeente Achtkarspelen – afname elektriciteit

Duiding kleurencodes

• • •

Transparant: Geel: Oranje:

•

Rood:

Genoeg ruimte Bijna vol Congestiemanagement onderzoek Vol

Deze kaart geldt voor grootzakelijke aansluitingen. Voor huishoudens en andere kleinverbruikers geldt dat er in principe ruimte is voor afname en duurzame opwek van elektriciteit. Echter, door spanningsproblemen kan het zich voordoen dat duurzame teruglevering niet (altijd) mogelijk is.

Q4 2023: 4 aanvragen op wachtlijst 12

Q4 2025: 8 aanvragen op wachtlijst

Beschikbare netcapaciteit wordt snel minder Gemeente Achtkarspelen – teruglevering elektriciteit

Duiding kleurencodes

• • •

Transparant: Geel: Oranje:

•

Rood:

Genoeg ruimte Bijna vol Congestiemanagement onderzoek Vol

Deze kaart geldt voor grootzakelijke aansluitingen. Voor huishoudens en andere kleinverbruikers geldt dat er in principe ruimte is voor afname en duurzame opwek van elektriciteit. Echter, door spanningsproblemen kan het zich voordoen dat duurzame teruglevering niet (altijd) mogelijk is.

Q4 2023: 18 aanvragen op wachtlijst 13

Q4 2025: 17 aanvragen op wachtlijst

We werken hard aan de uitbreiding van het elektriciteitsnet Disclaimer: De voedingsgebieden in Friesland geven een indicatie van de herkomst van elektriciteit, maar stroom kan uit meerdere gebieden komen. De exacte verdeling is niet eenduidig vast te stellen. Buitenpost Noord Q4 2026 – Q2 2028

Kootstertille Q1 2029 – Q1 2032

Rijpk./NBur./Twijz. Q4 2028 – Q2 2030

Garijp Q3 2027 – Q1 2029

We werken hard aan de uitbreiding van het elektriciteitsnet Disclaimer: De voedingsgebieden in Friesland geven een indicatie van de herkomst van elektriciteit, maar stroom kan uit meerdere gebieden komen. De exacte verdeling is niet eenduidig vast te stellen. Buitenpost Noord Q4 2026 – Q2 2028

Rijpk./NBur./Twijz. Q4 2028 – Q2 2030 Kootstertille Q1 2029 – Q1 2032

Garijp Q3 2027 – Q1 2029

Ruimte op het net beter verdelen en benutten Onbenutte capaciteit gebruiken • • •

16

Netbeheerders moeten 24/7 rekening houden met de maximale capaciteit die alle aangesloten ondernemers kúnnen benutten. Wij zijn wettelijk verplicht om daar bij de toekenning van capaciteit rekening mee te houden. Wordt de grens van het net bereikt, dan moeten netbeheerders nieuwe aanvragen op een wachtlijst plaatsen, totdat het net is uitgebreid. We zien dat aangesloten ondernemers maar op enkele momenten daadwerkelijk de maximale capaciteit van ons net vragen. De rest van de tijd benutten we de capaciteit maar deels.

Actieplan Friesland Samenwerking Friese Energie Tafel • Coördineren, najagen en organiseren van huidige en nieuwe oplossingen die nodig zijn om congestie op het net tegen te gaan en daar waar mogelijk perspectief te bieden aan de gebruikers van het net

17

Voortgang Actieplan Friesland Maatregelen

Status

Bijzonderheden

Netuitbreiding

NuLelie projecten: 48 volgens planning, 10 vervroegd, 3 risico, vertrek van twee netarchitecten

Gebiedsaanpak

Drachten klaar, start Dokkum en Herbayum

Zwaarder belasten assets

Compoundering bij OS waar spanning het probleem is

Congestiesets

Bij woningbouw nog niet passend binnen regelgeving netbeheerders

Actief benaderen grote bedrijven

Gesprekken met grote en kleine klanten zijn opgestart

Netbewust laden

Pilots netbewust laden landelijk en lokaal

Productieontwikkeling

Ontwikkelen nieuwe type contracten MS

Wachtrij-oplossingen

Wachtrijschoning Friesland afgerond: check 1375 klanten, 162 aanvragen geannuleerd, 101 aanpassingen, 34MW levering en 55 MW teruglevering geschoond. Onderzoek flexibel inpassen wachtrij gestart

Batterijen

Ontwikkelen menukaart batterijen, analyse locatiebepaling batterijen, batterijpilots

Netbewust bouwen

Inzicht in technische maatregelen, uitwerking Urgentie Netbewust bouwen

Gebiedsplanning bedrijventerreinen

Afstemming met Provincie inzicht in gebiedsontwikkelingen, kaarten ontwikkelen kansrijke locaties bedrijventerreinen

Meer informatie is te vinden op onze website. 18

Ontwikkelingen

19

Nieuwbouw onderstation

Meer netcapaciteit nodig We verwachten dat onderstation Burgum – ondanks de uitbreidingen - in de toekomst weer tegen de maximale capaciteit aanloopt. Daarom wordt er nu al nagedacht over een nieuw te bouwen onderstation in de regio. Locatie nader te bepalen.

20

Foto ter illustratie

Buurtaanpak Uitbreiding laagspanningsnet • We verwachten het aantal transformatorhuisjes te moeten verdubbelen. • Beginnen met Buitenpost, Twijzel, Harkema, Surhuisterveen, Kootstertille en Augustinusga

21

Foto ter illustratie

Tekort netcapaciteit woningbouw Vier woningbouwprojecten in Friesland •

Door de vertraging van NuLelie voeren we nu sinds 1 juli 2024 netchecks uit op de middenspanning voor o.a. woningbouwprojecten;

•

Als blijkt uit de eerste netcheck dat het niet past, doen we nog verdiepend onderzoek en kijken we of we door het nemen van maatregelen de woningbouw alsnog kunnen inpassen.

•

Voor vier woningbouwprojecten in Leeuwarden, Heerenveen en Ooststellingwerf hebben wij helaas moeten concluderen dat wij het niet kunnen inpassen op ons net. We zijn in gesprek met de betrokken gemeenten en het Rijk over de (on)mogelijkheden.

22

Hoe kunt u ons helpen?

Hoe kunt u ons helpen?

1

Kies voor meer dan alleen elektriciteit

2

Maak ruimte voor energie binnen de leefomgeving

3

Stimuleer energiebesparing en slim en flexibel elektriciteitsgebruik in de samenleving

24

Vragen? 25

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=5335071b-1c52-4068-a317-0053757ff42b