P5-M2 - Bylage 2 - Lange termijnvisie Spitkeet 2023-2030
Tekst van het document
Openluchtmuseum
De Spitkeet Lange termijnvisie 2023-2030
Inhoud 1. Aanleiding en huidige situatie
3
2. Doelen en resultaten
7
3. Werkproces
18
4. Kennisdelen
23
5. Planning
24
6. Projectorganisatie
29
7. Projectkosten en financiële dekking
31
2
1. Aanleiding en huidige situatie 1.1 Aanleiding Openluchtmuseum en themapark De Spitkeet in Harkema bestaat sinds 1990. Spitkeet is een ander woord voor plaggenhut. In het Openluchtmuseum en themapark kunnen bezoekers ervaren hoe de mensen op de Friese en Groningse heide woonden, leefden en werkten in de periode 1850-1950. De mensen waren arm en de omstandigheden waren erbarmelijk. Het museum laat de ontwikkeling zien van het primitieve wonen in plaggenhutten en holwoningen naar het wonen in eenvoudige stenen huizen, de zogenaamde woudhuisjes (Wâldhûskes). Verder staan er onder andere een armenhuis, een kippenhokwoning en er is een armenkerkhof op het terrein. De Spitkeet laat bovenal zien en ervaren hoe de regionale identiteit in De Friese Wouden is gevormd, en daarmee ook waar bewoners trots op zijn. De Spitkeet laat ‘It ferhaal fan de wâlden’ zien. De unieke regio en haar identiteit komt daarmee in het daglicht te staan en de identiteit wordt overdraagbaar. Het feit dat er sinds jaar en dag op jaarbasis rond de 100 vrijwilligers actief zijn bij De Spitkeet toont de verbondenheid van inwoners met de plek aan. De Spitkeet levert daarmee in potentie een grote bijdrage aan de merkwaarde van NoordoostFryslân, ook als toeristische bestemming. Het museum trekt op dit moment jaarlijks 20.000 bezoekers, waarvan het merendeel in de eigen regio woont.
De organisatie van het museum zit met deze bezoekersaantallen op een kantelpunt. Het is te groot geworden om enkel en alleen met vrijwilligers te organiseren, daarbij ook opgemerkt dat de gemiddelde leeftijd van deze vrijwilligers 70+ is. Om bovenstaande reden heeft het vorige bestuur gepoogd de organisatie duurzaam te professionaliseren m.b.v. subsidie van o.a. de gemeente Achtkarspelen. Er is een coördinator aangesteld met als opdracht de organisatie te versterken door de vaste medewerker te ondersteunen bij het aansturen van vrijwilligers. Er is echter nagelaten de organisatie en de positie die de organisatie inneemt in de regio grondig te analyseren en een plan van aanpak te maken met als doel een lange termijnvisie. Om die reden heeft het bestuur eind 2022 een SWOT-analyse gemaakt die inzicht geeft in de huidige situatie van de organisatie en wat de potentie is van het museum met betrekking tot een duurzame toekomst en welke regiowaarde verzilverd zou kunnen worden. Hierbij zien we specifieke kansen op het gebied van onderwijs, cultuur, toerisme en recreatie. De SWOT-analyse heeft de volgende inzichten opgeleverd: ● De Spitkeet beschikt over een prachtige ruime locatie en opstallen. Er is een professionele horecavoorziening en er zijn diverse vergaderzalen. Er is een groot overdekt terras met zicht op het unieke ‘dykswâlen’-landschap en een pingo.
● De opstallen vragen echter om een reservering voor groot onderhoud. Er is echter geen reservering opgebouwd omdat de resultaten hiervoor onvoldoende waren. Groot onderhoud is gedaan met behulp van incidentele subsidies. ● Er is ruime parkeergelegenheid en De Spitkeet is een start- en eindpunt van een knooppuntenroute voor fietsers via de TOP (Toeristische Overstappunt). Daarnaast zijn er diverse fiets- en wandelroutes. ● De huidige operationele organisatie ligt in handen van een kleine kerngroep van deskundige vrijwilligers, waarvan de gemiddelde leeftijd 70+ is. De aansturing van de grote groep vrijwilligers ligt in handen van een beheerder. De werkgever van de beheerder is het stichtingsbestuur. Het ontbreekt aan zowel personeels- als vrijwilligersbeleid. De ondersteuning en aansturing door het bestuur is niet beleidsmatig en professioneel. Dit maakt de huidige situatie kwetsbaar. ● Op dit moment trekt het exploiteren van de horeca en het organiseren van de huidige activiteiten een zware wissel op de vrijwilligers. Met name de schoonmaak en werkzaamheden in de keuken vragen om een meer professionele aanpak, op een manier dat de kracht van de
3
●
●
●
●
vrijwilligersorganisatie behouden blijft en idealiter zelfs versterkt wordt. De huidige faciliteiten lenen zich daarbij uitstekend voor extra activiteiten die meer financiële en maatschappelijke waarde creëren, maar deze worden om bovengenoemde redenen nog onvoldoende benut. De Spitkeet is een geregistreerd museum en is daardoor van bewezen cultuurhistorische regiowaarde. Deze registratie vergemakkelijkt een samenwerking met andere geregistreerde musea o.a. op het vlak van wisselende exposities en collecties. Het borgen van deze status vraagt een zorgvuldige kwaliteitscyclus welke professioneel dient te worden aangestuurd. Door de museumstatus is een duurzame samenwerking met het onderwijs kansrijk. De scholen kunnen, aan de hand van een interactief programma, leerlingen onder andere kennis laten maken met vensters van de Fryske Kanon. Daarnaast is het kennen en waarderen van de eigen afkomst en identiteit een belangrijke schakel in de persoonlijkheidsontwikkeling van deze doelgroep en hun verbondenheid met de regio. Om het museum interessant te maken en te houden is het aan te bevelen om te werken met wisselende collecties en exposities, eventueel in combinatie met verschillende canonvensters. Een samenwerking met andere musea kan hierbij ondersteunend zijn.
Tevens moet onderzocht worden of het aanbieden van gecombineerde arrangementen aantrekkelijk is voor toeristen buiten de eigen regio. Jaarlijks worden meerdere themadagen en evenementen georganiseerd die vooral veel lokale en regionale bezoekers trekken. Door meer gericht in te zetten op doorontwikkeling van het aanbod in combinatie met externe marketing kan een nieuw bezoekerspotentieel worden aangeboord.
De conclusie van de analyse is dat er voldoende kansen liggen die het onderzoeken waard zijn. De huidige organisatiestructuur, zo goed als volledig gebaseerd op vrijwilligers, verdient een professionaliseringsslag en ondersteuning om dit mogelijk te maken. De vrijwilligers zijn een belangrijke drager van het museum als geheel, deze unieke kracht en waarde moet vooral behouden blijven en waar mogelijk verder uitgebouwd worden. De concrete samenwerkingskansen met onderwijs willen we verzilveren. Er is een nieuw businessmodel nodig om het beschikbare potentieel van De Spitkeet volledig te kunnen benutten en daarmee de toekomst van het museum duurzaam te borgen. Dit heeft ook vooral kans van slagen als er voldoende regiowaarde wordt gecreëerd. Daarom sluiten we met deze aanvraag zoveel mogelijk aan bij gemeentelijk, regionaal en provinciaal beleid. 1.2 Gemeentelijk beleid Achtkarspelen De gemeente Achtkarspelen heeft haar beleid vormgegeven middels de nota recreatie en toerisme ‘Priuw de Wâlden’: 1. De basis op orde brengen. Hierdoor wordt de recreatieve aantrekkingskracht voor de eigen inwoners vergroot. Dit gebeurt onder andere door het maken van sterke routestructuren en het versterken en uitbreiden van dagrecreatieve voorzieningen en horeca. 2. Recreatieve identiteitsdragers invullen.
De recreatieve identiteit in de gemeente Achtkarspelen wordt gevormd door het Nationaal Landschap De Noardlike Fryske Wâlden met haar typische cultuur. Hierbij kunnen onderscheidende identiteitsdragers worden ontwikkeld voor bewoners en bezoekers. Divers dagrecreatief en logiesaanbod kan aansluiten bij deze recreatieve identiteit en zo drager worden. 3. Vergroot de onderlinge samenwerking tussen ondernemers. Belangrijk voor een sterke sector is dat er een netwerk is van enthousiaste ondernemers en organisaties dat zich ervoor inzet om de sector een impuls te geven. Een toeristisch platform is onontbeerlijk. Daarnaast zal samenwerking met de regio en Provincie de sector versterken. Hierdoor ontstaat: 1. Een verbeterde leefbaarheid. Juist eigen inwoners profiteren van het versterken van de sector omdat voorzieningen in stand blijven, zoals fiets - en wandelpaden en recreatieve
4
c.q. culturele voorzieningen, zoals De Spitkeet. Dit zorgt voor een toename van de brede welvaart. 2. De natuurwaarde is vergroot en de recreatieve beleving van de natuur is verbeterd. De Noardlike Fryske Wâlden vormt dé recreatieve identiteit van de gemeente en wordt recreatief op een slimme manier benut door identiteitsdragers, waaronder De Spitkeet. 3. Er is een sterk toeristisch recreatief netwerk. Zo zijn de recreatieve routes verbeterd en is er een toeristisch platform opgezet, waar ook De Spitkeet deel van uitmaakt. Dit heeft mede als doel om het gebied een herkenbaarder profiel te geven. 1.3 Regionaal beleid (RMT) De gemeenten in Noordoost-Fryslân (Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel) hebben een regionale toeristisch-recreatieve visie ontwikkeld: ‘Land waar je landt; eropuit in de regio Noordoost-Fryslân’. ● Het instandhouden van lokale voorzieningen; Veel voorzieningen in de regio staan onder druk, en dat heeft ook gevolgen voor onze inwoners. Meer bezoekers van buiten kunnen bijdragen aan het bestaansrecht van bijvoorbeeld winkels of horecavoorzieningen. ● Het instandhouden van cultureel erfgoed: De regio beschikt over veel cultuurhistorisch erfgoed, bijvoorbeeld oude boerderijen, kerken, huizen en bijzondere landschappen. Het is in onze regio een uitdaging om al dit mooie erfgoed in stand te houden.
De regio ziet, via herbestemming in toerisme, een kans om een deel van dit erfgoed te behouden en te versterken voor de toekomst, in samenwerking met de ondernemers. ● Een prettige leefomgeving voor eigen inwoners; Voor toeristen en recreanten zijn aantrekkelijke routestructuren (te fiets, te voet of via het water) van groot belang. Ook voor de eigen inwoners van onze regio zijn aantrekkelijke paden en routes van belang; om zo ook zelf optimaal te kunnen genieten van de omgeving. ● Het welbevinden van inwoners; Voldoende recreatiemogelijkheden zorgen ervoor dat onze inwoners kunnen ontspannen en meer bewegen, wat een positief effect heeft op de gezondheid. De ambitie bestaat uit het verhogen van het aantal overnachtingen met 50% van 600.000 nu, naar 900.000 in 2030. Om meer verblijfsrecreatie te realiseren is meer dagrecreatie nodig. De ambitie van de Spitkeet sluit hierbij aan. De Spitkeet zoekt een actieve samenwerking met RMT om zodoende onderdeel van het gezamenlijke aanbod te zijn. Hiervoor zijn reeds oriënterende gesprekken gevoerd. 1.4 Provinciaal beleid De provincie Fryslân heeft een toeristisch-recreatieve nota geschreven onder de titel ‘Gastvrij Fryslân 2028’. De missie voor deze periode is: In 2028 hebben Friese inwoners profijt van een slimme groei van het toerisme.
Slimme groei van toerisme zorgt voor een prettige en gezonde woon- en leefomgeving, levert een bijdrage aan het behoud van natuur- en cultuurerfgoed en toekomstbestendige banen in een veranderende economie (people, planet, profit). Dit vertaalt zich in de volgende drie ambities: Ambitie 1: Toerisme zorgt voor een prettige en gezonde woon- en leefomgeving. Een slimme groei van toerisme draagt bij aan het behouden of verder laten stijgen van de beleving van de leefbaarheid, het behouden van de nummer 1 positie van meest gelukkige inwoners van Nederland en instandhouding van het voorzieningenniveau in onze provincie.
5
Ambitie 2: Toerisme versterkt het behoud en ontwikkeling van cultuur- en natuurerfgoed. Een slimme groei van toerisme versterkt de kwaliteit en omvang van natuur- en cultuurerfgoed. Ambitie 3: Toerisme zorgt voor toekomstbestendige banen. Een slimme groei van toerisme draagt bij aan werkgelegenheid en arbeidsparticipatie voor jongere generaties en senioren. Met uitdagende banen hopen wij dit te bereiken en zo bij te dragen aan een stijging van het welvaartsniveau (gemiddeld huishoudensinkomen). We zoeken met deze aanvraag met name aansluiting bij opgave 6: Dagrecreatieve netwerken compleet. De provincie wil het volgende bereiken: ● In 2028 zijn er voldoende thema’s en verhaallijnen beschikbaar en duidelijk ontsloten die samen een innovatief dagrecreatief aanbod vormen, gebruik makend van wandel-, fiets- en vaarnetwerken. ● Deze thema’s en Fryske verhaallijnen zijn ontwikkeld vanuit en met de mienskip door ondernemers, bewoners, beheerders van cultuur- en natuurerfgoed en musea. ● Er is in 2028 een diverser, vindbaar en boekbaar uniek aanbod van dagrecreatie in Fryslân, gekoppeld aan het Frysk eigene. ● De wijze van vervoer langs de thema’s en verhaallijnen is in 2028 circulair (m.n. (elektrisch)fietsen, wandelen, en (elektrisch)varen) en sociaal inclusief.
1.5 Strategie n.a.v. SWOT Interne organisatieontwikkeling De continuïteit van De Spitkeet vraagt om een doorontwikkeling van de huidige interne organisatie. Wanneer geen actie ondernomen wordt zal het aantal vrijwilligers geleidelijk gaan afnemen en komt het voortbestaan van het museum in gevaar. Door middel van een professionaliseringsslag van de eigen organisatie en haar positie als samenwerkingspartner in de regio kan De Spitkeet doorgroeien én aantrekkelijk blijven voor vrijwilligers. De professionaliseringsslag is in gang gezet en het volgende is gerealiseerd of op korte termijn te realiseren: 1. Statutaire aanpassing m.b.t. de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen. 2. Statutaire aanpassing in overeenstemming voorwaarden museumstatus. 3. Bestuursreglement met daarin aandacht voor: a. Financieel beleid, b. HRM: medewerkers en vrijwilligers c. Onderwijs, d. Museumbeleid e. Gouvernance structuur met op bestuur op afstand en een gemandateerde coördinator f. Interne en externe communicatie g. Beheer en exploitatie h. Meerjarenbeleid en -begroting i. Jaarplan en jaarrekening De coördinator is gemandateerd om de onderdelen van het bestuursreglement uit te voeren. Het bestuur komt daarmee meer op afstand. We kiezen bewust voor dit model i.p.v. een bestuurder met een raad van toezicht. De reden hiervoor is de zwaarte en daarmee de betaalbaarheid van de functie van coördinator.
Het bestuur denkt met de coördinator mee over het strategisch perspectief en stelt de kaders vast. De coördinator is verantwoordelijk voor de tactische uitvoering van het beleid.
6
Groei van omzet en resultaat Een toekomstbestendige Spitkeet heeft jaarlijks voldoende resultaat om in het eigen onderhoud te kunnen voorzien en zal daarnaast regiowaarde creëren voor zowel de regionale economie als op het gebied van cultureel erfgoed en educatie. De samenwerking met onderwijs werkt hierin versterkend. Dit betekent echter dat De Spitkeet meer naar buiten gericht zal moeten zijn. De Spitkeet moet samen met de partners in de regio zorgen voor regionale arrangementen. Het delen van kennis en samenwerken, in plaats van elkaar beconcurreren, zal zorgen voor win-win. Voor De Spitkeet zelf willen we een groei van bezoekersaantallen realiseren van 20.000 bezoekers naar 40.000 bezoekers op jaarbasis in 2025 en vervolgens verder groeien. Om het bovenstaande doel te behalen hebben we vanuit de SWOT-analyse 6 werkpakketten ontwikkeld: 1. 2. 3. 4.
Bevorderen van fiets- en wandeltoerisme in de regio Businessmodel en – case voor de horeca ontwikkelen Ontwikkelen educatieprogramma voor de basisschool Duurzame samenwerking met groen onderwijs (Aeres) voor educatieve projecten (verbinding 1c en 2d) 5. Borgen Museumstatus en externe exposities 6. Organiseren van evenementen, exposities en cursussen/workshops Om deze werkpakketten uit te kunnen voeren dienen vragen we middelen van de regiodeal. De werkpakketten dienen als vliegwiel en leerschool om te komen tot een duurzame voortzetting en groei na afloop van de projectperiode. Hiermee levert de Spitkeet een duurzame bijdrage aan het realiseren van de ambities van zowel het gemeentelijk (Achtkarspelen), regionale, als het provinciale beleid op het gebied van toerisme en recreatie. Het bestuur zal toezien op de uitvoering van de projecten. De coördinator is verantwoordelijk voor de resultaten en de verbinding van de projecten alsmede de terugkoppeling naar het bestuur. Na afloop van de projectperiode verwachten we deze onder aanvoering van de coördinator duurzaam voort te kunnen zetten. Het verbeteren van de horeca en de toenemende bezoekersaantallen zullen de omzet verhogen. Omdat de horeca onderdeel is van de stichting zal elke financiële marge die hier in de toekomst extra wordt gemaakt, ten goede komen aan de realisatie van de doelstellingen van de stichting.
We kiezen er daarom bewust voor om deze professionaliseringsslag als stichting zelf te maken en niet samen te werken met bijvoorbeeld een pachter. Immers, dan gaat eventuele marge naar de ondernemer en komt deze niet ten goede van de stichting en de realisatie van haar doelstellingen. Dit betekent ook dat gegenereerde omzet en marge vanuit de horeca geïnvesteerd kan worden in extra activiteiten bij De Spitkeet zoals bijvoorbeeld het vergroten van het aantal leerwerktrajecten dat aangeboden wordt bij De Spitkeet. Zowel voor stagiaires als voor het realiseren van extra werkplekken voor mensen met een vorm van afstand tot de arbeidsmarkt. Ook de beheerder, in vaste dienst, speelt een belangrijke rol in het optimaliseren van de Spitkeet als verantwoorde leerwerkplek. Aeres (onderwijs) investeert na afloop van de projectperiode structureel in een hovenier en een onderwijskundige welke met de studenten meekomen naar de leerwerkplek. Duurzame voortzetting na 2025 Specifiek voor de interne organisatie, coördinatie van vrijwilligers en voor de instandhouding van de samenwerking met onderwijs, het UWV, de gemeente, de museumfederatie en andere stakeholders is een structurele jaarlijkse financiële bijdrage vanuit de gemeente gewenst. Het is niet aannemelijk dat de kosten voor deze onderdelen, na 2025, volledig te bekostigen zijn vanuit omzet uit de horeca en bezoekersaantallen.
7
2. Doelen en resultaten werkpakketten project regiodeal 2023-2025 2.1 Doelstelling De hoofddoelstelling van de aanvraag is om De Spitkeet nadrukkelijker in te zetten als middel om meer toeristen naar Noordoost-Fryslân te trekken. Daarmee sluit het aan op programmalijn 3, specifiek business case 3B, Regiomarketing, van de versnellingsagenda regio Noordoost-Fryslân. De hoofddoelstelling van deze aanvraag splitst zich uit in een aantal nevendoelen. Nevendoelstelling 1: Bevorderen fiets- en wandeltoerisme in de regio ● Een significante toename van toeristen en recreanten. ● Het creëren van dé start- en vindplaats voor fiets- en wandelroutes in de regio. ● Onderzoeken of een bezoekerscentrum nog meer kansen biedt voor dé startplaats voor routes. ● Het creëren van een interessante en aantrekkelijke pleisterplaats op de fiets- en wandelroutes. ● Het aanbieden van voldoende aantrekkelijke fiets- en wandelroutes in de regio. ● Het combineren van fietsroutes en toeristische/recreatieve voorzieningen in de regio in de vorm van arrangementen (overnachting, horeca, musea, etc.) ● Activiteiten ontwikkelen in combinatie met routes, zoals een fietsvierdaagse. Nevendoelstelling 2: Businessmodel en –case voor de horeca ontwikkelen ● Een significante toename van toeristen en regionale bezoekers van 20.000 naar 40.000 eind 2025.
De omzet uit entreegelden verdubbelt van €27.432 in 2021 naar minimaal €54.000 in 2025. ● De omzet van de horeca stijgt van €40.583 in 2021 naar minimaal €150.000 in 2025, waarbij de inkoopmarge maximaal 40% is (deze was 50% in 2021). ● Het ontstaan van een veilige en geborgen (leer)werkplaats in de horeca van de Spitkeet, waar met ondersteuning van professionals, medewerkers met een vorm van afstand tot de arbeidsmarkt zich kunnen ontwikkelen. ● De kracht van de vrijwilligersorganisatie wordt verder doorontwikkeld doordat de professionaliseringsslag op zo’n manier wordt uitgevoerd dat de werkplek nog meer aantrekkelijk wordt om vrijwilligerswerk uit te voeren. ● Zoveel als mogelijk gebruik maken van streekproducten, waaronder ook het gebruik van oude fruitrassen die gekweekt worden in samenwerking met leerlingen van Aeres (zie ook nevendoelstelling 4) en regionale duurzaam producerende agrariërs. ● Het bereiken van een financieel gezonde exploitatie van het horecaconcept richting eind 2025 waardoor ruimte ontstaat om op lange termijn nog meer maatschappelijke winst te boeken en regiowaarde te creëren. Nevendoelstelling 3: Ontwikkelen van educatieprogramma voor basisschool en onderbouw VO (1c) ● Het invullen van de educatieve rol richting het onderwijs conform de ambitie van de gemeente Achtkarspelen, zodat alle scholen in de gemeente gratis toegang hebben tot de Spitkeet.
● Door de lesbrieven voor de basisschool blijft de geschiedenis van de regio actueel voor de volgende generaties. Hierbij gaan we aansluiten bij de kerndoelen van het basisonderwijs en de onderbouw VO. ● Het bieden van natuur- en milieueducatie voor basisonderwijs. ● Het bieden van een leeromgeving voor groen onderwijs.
8
● ●
●
Aansluiten bij de Kanon fan de Fryske Skiednis. Het realiseren we nieuwe, moderne en actuele lesbrieven en informatie. Het museum krijgt hierdoor vernieuwende en aantrekkelijke vormen van informatie, kennis en communicatievormen. Een aantrekkelijk en continu ontwikkelend, actueel museum draagt bij aan toerisme en recreatie in de regio. Dankzij extra aandacht voor onderwijs komen er meer kinderen in het museum. Graag willen we herhalingsbezoeken buiten schooltijd stimuleren, bijvoorbeeld met hun ouders en grootouders.
Nevendoelstelling 4: Duurzame samenwerking met groen onderwijs Aeres voor educatieve projecten (1c en 2d) Aeres is aanbieder van groen onderwijs voor (v)mbo in de regio Noordoost-Fryslân. De samenwerking sluit aan bij hun visie op onderwijs. De samenwerking maakt het mogelijk om de attractieve waarde van De Spitkeet te vergroten waardoor het aantrekkelijker (bijvoorbeeld volkstuinen, oogstfeesten, vergeten groentes) wordt om het museum te bezoeken. Een aantrekkelijk en vernieuwend museum is belangrijk voor toerisme en recreatie in de regio. De volgende factoren daarvan sluiten goed aan bij de functie van De Spitkeet.
1.
2.
3.
In onze regio is het van belang om onze jonge mensen voor te bereiden op een leven lang leren. Daarbij gaat Aeres in hun onderwijs uit van het ontwikkelen van de ambitie van elke leerling en student. Leerlingen leren welke stappen ze kunnen nemen en welke vaardigheden ze daarbij nodig hebben. Door samen een aantal activiteiten voor deze leerlingen te ontwikkelen en structureel aan te bieden, is het mogelijk om een wezenlijk aantal van deze vaardigheden aan te leren. Denk daarbij aan: opdrachtgericht werken, samenwerken en projectmatig werken. Aeres hanteert als basisdidactiek ervaringsgericht werken. Dat betekent dat zij het curriculum zo veel mogelijk in de vorm van praktische opdrachten aanbieden. Een extra dimensie daarbij is dat die opdrachten ook in een levensechte setting buiten het klaslokaal plaatsvinden. Ook werken zij vanuit de context: "tusken waad en wâl”. Dat betekent dat zij het curriculum willen verbinden aan de eigen omgeving. Praktische opdrachten in themapark De Spitkeet sluiten perfect aan bij dit uitgangspunt. Een belangrijk aspect van het onderwijs zit naast leren leren en leren kiezen, in het begrip leren leven. Aeres biedt de leerlingen een duidelijk besef van de historische context van de regio, leert ze waar ze vandaan komen en begeleidt ze in het groeien naar hun eigen plek in onze regio.
Daardoor hebben ze een goede fundatie om zelf ook een bijdrage aan de ontwikkeling van deze omgeving te leveren. Dat is de kern van de competentie van een groene veranderaar en voor Aeres Buitenpost de wezenlijke invulling van het begrip burgerschap. Het themapark biedt uitstekende educatieve mogelijkheden om een goed omgevingsbesef te concretiseren.
Nevendoelstelling 5: Wisselende exposities en collecties De Spitkeet is een geregistreerd museum, dat aangeeft dat er voldaan wordt aan criteria voor een kwalitatief hoogwaardige invulling van de functies van een museum. Hiermee wordt aangetoond dat er een verantwoord beheer is van het museale erfgoed in Nederland. Het aanbod van de Spitkeet als museum moet blijvend bewaakt en getoetst worden aan de criteria van de museumnorm. De registratie maakt het samenwerken met andere musea, bijvoorbeeld in de vorm van wisselende exposities en/of collecties mogelijk en is daarmee een voorwaarde om te kunnen groeien qua bezoekersaantallen van zowel binnen als buiten de regio.
9
Nevendoelstelling 6: Organiseren van evenementen, cursussen/workshops De locatie biedt vele mogelijkheden voor het organiseren van cursussen en workshops. Er zit groeipotentie in de bestaande evenementen en er zijn kansen voor het ontwikkelen van nieuwe evenementen. In samenwerking met Aeres groen onderwijs worden op het park oude groente en fruitrassen in ere hersteld. De oogst hiervan wordt o.a. op de menukaart van de eigen horeca geplaatst. Daarnaast worden jaarlijks streekmarkten georganiseerd. Naast de eigen oogst worden duurzame producten van aanbieders uit de eigen regio aangeboden. Met de cursussen en workshops krijgen oude ambachten en handwerk een nieuwe impuls. Cursussen als fruitbomen kweken, snoeien, eenden korven vlechten, maaien met de zeis en mollenvangen zetten trekken een ander type doelgroep die we ook graag op de Spitkeet willen ontvangen. Ook met het aanbieden van workshops en cursussen willen we herhalingsbezoeken stimuleren. Er dient een transitie plaats te vinden en een kwaliteitsslag te worden gemaakt bij de marketing en communicatie zodat het museum en de evenementen binnen, maar vooral ook buiten de regio op de kaart worden gezet en bezoekers trekken. Samenwerking met partners uit de toerisme- en recreatiebranche wordt hierbij als rand voorwaardelijk gezien om dit tot een succes te maken.
Door het maken van een kwaliteitsslag ontvangen we extra bezoekers die na een bezoek aan De Spitkeet de omgeving “de Noardelike Fryske Wâlden” (her) ontdekken. In samenwerking met omliggende recreatieve voorzieningen kunnen meerdaagse arrangementen worden aangeboden. De regio wordt daardoor aantrekkelijker voor bezoekers van buiten de eigen regio. In samenwerking met regiomarketing RMT NOF wordt de belevingswaarde van de regio vergroot. 2.2 Producten en resultaten Product 1| Dé startplek en pleisterplaats voor fiets- en wandelroutes Concrete beschrijving Nationaal Landschap Noardlike Fryske Wâlden is een uniek gebied tussen Dokkum en Drachten. In het eeuwenoude, smûke (knusse) coulisselandschap zie je houtwallen, elzensingels, weidegronden, moerassen en veel zandpaden. Rijen bomen met daaronder (bramen)struiken omzoomde weilanden. Opvallend is ook het grote aantal pingo’s en dobben (meertjes). Het gebied leent zich uitstekend voor recreëren, vooral fietsen en wandelen. De gemeenten in NOF hebben hiervoor een goede infrastructuur aangelegd. Tevens ligt er een uitgebreid netwerk van fiets- en wandelknooppunten. De Spitkeet is dé ideale start- en pleisterplaats voor de routes. Op het terrein van de Spitkeet staat al een TOP: Toeristisch Overstappunt voor fietsroutes. Ook is de Spitkeet een officieel Rustpunt, een steeds populairdere pleisterplaats op routes.
Deze faciliteiten zijn mogelijk dankzij: ● ● ● ●
Goede parkeergelegenheid rondom de Spitkeet Een horecagelegenheid die is afgestemd op recreanten Veel fiets- en wandelroutes die vanuit de Spitkeet gestart kunnen worden De recreanten kunnen gebruik maken van de toiletvoorzieningen, oplaadpunt voor de ektrische fiets en de fietspomp
Een combinatie die hierin kansen biedt zou een bezoekerscentrum van de Noardlike Fryske Wâlden zijn. Daarom willen we onderzoeken of dit haalbaar is.
10
De mogelijkheid onderzoeken voor het realiseren van een bezoekerscentrum van De Noardlike Fryske Wâlden bij De Spitkeet | De toeristische visie van de regio Noordoost-Friesland wil de regio typeren en positioneren aan de hand van de vijf streekmerken. Een van de streekmerken is het Nationaal Landschap De Noardlike Fryske Wâlden. De Noardlike Fryske Wâlden is relatief onbekend en bezoekers worden niet gemakkelijk geattendeerd op dit mooie stukje Fryslân. Binnen de huidige Merk Fryslân campagnes is vooral aandacht voor de Wadden, Friese Elfsteden, meren, water en watersport. Kansen zijn de recreatieve ontwikkelingen m.b.t. een aantrekkelijke en bijzondere natuurbeleving (SWOT Land waar je landt). In dit Nationale Landschap ontbreekt nog een bezoekerscentrum, waar toeristen en recreanten meer informatie over het unieke landschap en de ontstaansgeschiedenis van dit landschap kunnen krijgen en waar tevens meer informatie kan worden verkregen over wandel- en fietsroutes en andere recreatieve mogelijkheden. Openluchtmuseum De Spitkeet, dat midden in dit mooie landschap ligt, is een geschikte locatie om dit bezoekerscentrum te realiseren. Uiteraard gebeurt dit in samenwerking met organisaties als de Vereniging Noardlike Fryske Wâlden, Staatsbosbeheer, IVN, RMT en de gemeente.
Op te leveren resultaten tov de gestelde doelen Om van de Spitkeet dé startplek en ideale pleisterplek te creëren voor fiets en wandelroutes zijn een aantal concrete resultaten te benoemen: Aanbieden en communiceren van routes| Bij het startpunt zijn fiets- en wandelroutes verkrijgbaar. Zowel fysiek als digitaal. In de hal van de Spitkeet is een ruimte waar routes en kaartmateriaal verkrijgbaar zijn. Dit zou een combinatie kunnen zijn met een Bezoekerscentrum De Noardelike Fryske Wâlden. Digitaal komt er een startpagina op de website van de Spitkeet met alle bestaande routes van de regio. Deze digitale startpagina is een onderdeel van de vernieuwde website van de Spitkeet. De zoekmachines worden ingezet, zodat iedereen die zoekt op fiets- en wandelroutes terecht komt op deze startpagina. We streven naar 2.500 digitale bezoekers per maand. Organiseren van een jaarlijkse fietsvierdaagse | Fietsen is populair! En meerdaagse fietsdagen ook. Een fietsvierdaagse is dé manier om zowel fietsers als overnachtingen naar de regio te trekken. Maar natuurlijk is de fietsvierdaagse ook voor de eigen inwoners van het gebied. Jaarlijks organiseren we een fietsvierdaagse. Voor dit project willen we samenwerken met meerdere partijen en vooral gebruik maken van bestaande routes, om die meer bekendheid te geven. De fietsvierdaagse wordt een jaarlijks terugkerend evenement.
Het eerste jaar willen we starten met 250 deelnemers. In drie jaar willen we groeien naar 500 fietsers. Fiets- en wandelarrangementen | In samenwerking met de musea en de logiesverstrekkers gaan we meerdaagse arrangementen ontwikkelen en aanbieden. Aantrekkelijke arrangementen met een verblijf, cultuur of natuur en prachtige fiets- of wandelroutes door het gebied. Het horecagedeelte van de Spitkeet speelt hierin een belangrijke rol. We starten met 5 regionale arrangementen. Voor de promotie wordt de samenwerking gezocht met het regionale bureau RMT NOF. Doel hiervan is, om bezoekers van buiten de regio (langer) naar de regio te trekken. Fiets- en belevingsroute langs de Wâldhúskes | Om de beleving van de geschiedenis binnen de Spitkeet, buiten het terrein te verlengen, ontwikkelen we een nieuwe fietsroute langs een aantal oude waldhúskes en regionale musea zoals De Sûkerei, Alde Feanen, Kruidhof enzovoort. Bij elke stop komt een klein infobordjes met een QR-code, die verbinding maakt met de website van de Spitkeet voor meer informatie. De toevallige voorbijganger wordt op deze manier ook naar de Spitkeet geleid. Het eerste jaar gaan we deze nieuwe fietstocht onder begeleiding van gidsen organiseren. We gaan dit 5 keer doen, met elke keer maximaal 20 deelnemers.
Naast de georganiseerde fietstochten, streven we naar 200 individuele fietsers per jaar voor deze nieuwe belevingsroute.
11
Herinrichting start en pleisterplaats De Spitkeet | Met de aanwezigheid van de TOP en Rustpunt is de Spitkeet een goede startplaats en pleisterplaats voor de wandel- en fietsroutes. Naast de ruime parkeergelegenheid, willen we de startplaats vriendelijk en gastvrij inrichten. Met meer openbare zitplaatsen, beplanting van bomen en bloemen en huidige toegang wordt toegankelijker en zichtbaarder gemaakt, zodat ook het horecagedeelte van de Spitkeet beter wordt gevonden. Wanneer een bezoekerscentrum haalbaar is, zal dit meegenomen worden in de inrichting. Aanhaken bij bestaande toeristische initiatieven | Er gebeurt in de regio al veel op het gebied van fietsen en wandelen. Daar waar het kan, wil de Spitkeet graag aanhaken bij bestaande initiatieven. Zoals bijvoorbeeld de doorontwikkeling van streekpad Noardlike Fryske Wâlden en het Blôde Fuottenpaad, Kultureel Fytsrûntsje door Achtkarspelen en de de Swaddekuier. Het bezoekerscentrum zou hier ook een onderdeel van kunnen zijn. Ambassadeurs Spitkeet | Jaarlijks nodigen we een aantal logiesverstrekkers uit. We willen deze groep het verhaal van de Spitkeet meegeven en laten beleven op locatie. Logiesverstrekkers en horecagelegenheden kunnen gasten informeren over wat ze kunnen doen tijdens hun verblijf in de regio. Als de gastheren van de regio de Spitkeet kennen, kunnen ze het verhaal delen.
Alle logiesverstrekkers en horeca worden ambassadeurs van de Spitkeet. We starten met de groep gevestigd in de regio en elk jaar breiden we ons gebied hiervoor uit. Jaarlijks willen we 35 ambassadeurs uitnodigen. Over 3 jaar hebben we meer dan 100 ambassadeurs. Tevens maken we jaarlijks een toer langs alle logiesverstrekkers en informatiepunten om ze te attenderen op de Spitkeet. We laten een leuke aantrekkelijke flyer van de Spitkeet achter, waarop ook alle regionale evenementen worden vermeld. In 2025 hebben de belangrijkste logiesverstrekkers van Fryslân, Groningen en Drenthe flyers ter verspreiding. Marketing van de (ver)nieuwe producten | De nieuwe producten moeten in de markt worden gezet, zodat recreanten (fietsers en wandelaars) de weg weten te vinden naar de Spitkeet en de startplaats voor de routes. Dit doen we via verschillende wegen. Naast de algemene marketing, worden alle evenementen en activiteiten ook vernieuwd en professioneler in de markt gezet. ● ● ● ● ● ● ●
Marketing en kennis delen in samenwerking met RMT NOF Marketing in samenwerking met Merk Fryslân Marketing in samenwerking met Marketing Groningen De eigen website wordt professioneel opgezet inclusief zoekmachines naar het zoeken van fiets- en wandelroutes in NOF Adverteren in toeristische kranten en magazine (Friesland breed) Actief beleid met persberichten Flyers aanwezig bij regionale logiesverstrekkers (in 2025 Friesland, Groningen en Drenthe)
Product 2| Businessmodel en –case voor de horeca ontwikkelen Concrete beschrijving De horecavoorziening van De Spitkeet bestaat uit een professionele keuken en een goed geoutilleerd restaurant met vergaderruimte met ongeveer 100 zitplaatsen. Ook is er een ruim overdekt terras dat deels kan worden afgesloten met glazen schuifwanden. Beide terrassen van de voorziening samen bieden ook plaats aan ongeveer 100 bezoekers. De horecavoorziening leent zich uitstekend voor zowel grote aantallen bezoekers van evenementen als dagelijks gebruik. Om deze potentie ten volle te benutten is een professionaliseringsslag met betrekking tot de bezetting nodig, waarbij de waarde van de vrijwilligersorganisatie nog beter tot haar recht komt. Een deels professionele begeleiding ter ondersteuning aan de vrijwilligers is alleen mogelijk wanneer er een gezonde business case ontstaat. Om dit te realiseren gaan we meer bezoekers naar De Spitkeet trekken. Het betreffen dan vooral meer bezoekers van buiten de eigen regio, waardoor ook regiowaarde wordt gecreëerd. Regiowaarde wordt ook gecreëerd door samenwerking met lokale agrariërs die op een duurzame
12
wijze streekproducten kweken en de ontwikkeling van De Spitkeet als een plek waar inwoners in verschillende vormen van leerwerkplekken kansen krijgen om zich te ontwikkelen (stagiaires, afspraakbanen, werkfit trajecten, etc.). Op te leveren resultaten tov de gestelde doelen ● Het ontstaan van een samenwerkingsverband en routes tussen meerdere toeristische voorzieningen als onderdeel van de Noardlike Fryske Wâlden waarin het horecaconcept van de Spitkeet een belangrijke plek inneemt als pleisterplaats. Daarbij worden (wandel- en fiets)arrangementen opgezet met De Spitkeet als start- en eindpunt en die leiden tot een verdere ontdekking van het unieke landschap van de Noardlike Fryske Wâlden. ● Een significante toename van het aantal bezoekers en hun bestedingen in de horeca van De Spitkeet, waarbij er een gezonde exploitatie is met een gunstige kosten/batenverhouding. Daarbij is de bedrijfsvoering en het aanbod van toegevoegde waarde voor de aantrekkingskracht van het museum en haar toeristische functie en zorgt het tevens voor een versterking van de maatschappelijke waarde in de buurt. ● Het ontstaan van een adequate en professionele personeelsstructuur die ondersteunend is aan het team van vrijwilligers en de medewerkers die zich ontwikkelen vanuit een leerwerktraject. Dit stelt in staat om zowel kwalitatief als kwantitatief grotere prestaties te kunnen leveren in de horeca.
● Het leveren van een belangrijke bijdrage aan het verder vergroten van de bekendheid van het streek keurmerk Wâldpyk door streekproducten onderdeel te laten maken van het te verkrijgen aanbod in het restaurant en door deze producten ook te verkopen in een streekwinkeltje in De Spitkeet. Ook de producten die in samenwerking met Aeres op het terrein worden gekweekt als onderdeel van het onderwijsprogramma worden gebruikt in het restaurant en verkocht in het streekwinkeltje. Bijvoorbeeld de appels en peren uit eigen boomgaard, de bramen of aardappelen. Product 3| Educatieprogramma basisschool Concrete beschrijving Bij de ontwikkeling en uitvoering van de educatieve programma’s wordt in aanvang samengewerkt met Aeres, Afûk en ROOBOL. De programma’s worden kosteloos beschikbaar gesteld aan de onderwijsorganisaties van de regio. Bij de ontwikkeling en uitvoering van de programma’s wordt gezocht naar een bredere samenwerking met o.a. PABO NHL Stenden hogeschool (pedagogische academie voor basisonderwijs) en MBO Firda (onderwijsassistent). Vanuit het project wordt onderzocht op welke wijze deze samenwerking bestendigd kan worden. Dit betekent een businesscase waardoor de kwaliteit van de programma’s kan worden doorontwikkeld en de bezoeken ongelimiteerd zijn in relatie tot de vrijwilligersorganisatie.
Pingo en Pet: Voor de onderbouw basisschool (4-6 jaar) wordt gebruik gemaakt van het programma ‘Het Egelpad’. Dit hoort bij het milieu-educatieproject van NME-centrum Pingo en Pet en een aantal gemeenten. Aanvullend hierop wordt, in samenwerking met bovengenoemde partners, een vervolg ontwikkeld voor de middenbouw basisschool (6-9 jaar) en bovenbouw basisschool (10-13 jaar). We verwachten dat het enthousiasme van de basisschoolleerlingen aanstekelijk gaat werken in hun nabije omgeving en dat zij graag hun familie willen laten zien wat ze samen hebben verbouwd in het themapark van de Spitkeet. Skiednisklips: Fryslân heeft een rijke geschiedenis. Veel van deze geschiedenis is vastgelegd en te vinden in musea, boeken en beeldmateriaal. Er is echter ook veel materiaal dat niet voor een groot publiek beschikbaar is. Juist in Fryslân speelt de ‘mondelinge’ geschiedenis een grote rol. Met Skiednisklip willen we de ‘heiten en memmen’, ‘pakes en beppes’ bewegen de cultuurhistorische elementen van zolders en uit oude dozen tevoorschijn te halen en te ontsluiten voor een groter publiek en zo actief mee te werken aan het creëren en behouden van ons Friese cultureel erfgoed. Vanuit de Spitkeet gaan de kinderen actief onderzoekend, lerend, die ‘mondelinge’ (cultuur-
13
)geschiedenis helpen in kaart te brengen. Ze gaan met behulp van lesbrieven op zoek naar historisch materiaal in de nabije omgeving (verhalen, archeologische vondsten, afbeeldingen, handschriften en akten). De beelden worden digitaal vastgelegd in de vorm van korte videoclips en weblogs. De kinderen werken hierbij volgens de stappen van onderzoekend en ontwerpend leren: ● wat wil ik weten; ● waar en wat is er; ● hoe pakken we het aan; ● op zoek naar informatie en deze vastleggen; ● het presenteren van de materialen op het platform (Skiednisklip app); Op te leveren resultaten tov de gestelde doelen ● Een educatief programma* voor natuur- en milieueducatie voor midden en bovenbouwleerlingen. alle leerlingen van de basisschool, dat op elkaar aansluit qua leerdoelen. *Een programma bevat o.a. doelen, materialen en lesbrieven met werkwijzen die leerkrachten ondersteunen bij de uitvoering. ● Een educatief programma* onderzoekend en ontwerpend leren voor bovenbouw leerlingen met als uitgangspunt het vastleggen van de ‘mondelinge’ geschiedenis van de regio in de vorm van vlogs en blogs. Het programma sluit aan bij de Fryske Kanon finsters en de kerndoelen voor het basisonderwijs en brugklas VO. ● Alle basisscholen van de regio nemen jaarlijks met ten minste 1 groep deel aan beide educatieve programma’s.
● De programma’s sluiten aan bij het curriculum van het basisonderwijs en onderbouw VO. ● Een businesscase voor een duurzame samenwerking met het onderwijs. ● Het vernieuwde educatief materiaal wordt deels ingezet voor regulier museumbezoek: o reguliere bezoekers in de vorm van digitaal materiaal achter qr-codes o speurtochten voor kinderen Product 4| Duurzame samenwerking met groen onderwijs Aeres voor educatieve projecten (1c en 2d) Concrete omschrijving Aeres is aanbieder van groen onderwijs voor (v)mbo in de regio Noordoost-Fryslân. Een samenwerking tussen Aeres en de Spitkeet levert een meerwaarde op in verschillende vormen. Als onderwijsinstituut bezit Aeres een goed geoutilleerde stafdienst voor onderwijsontwikkeling en is er met de divisie Aeres-tech de expertise in huis om hoogwaardige digitale lesprogramma’s te ontwikkelen. In samenwerking met de groensector van Aeres worden ook een aantal groene projecten ontwikkeld. Deze projecten zorgen voor verbinding met de regio en laten daarnaast zien hoe inwoners in deze regio in vroegere tijden voedsel verbouwden en wat in die tijd specifieke streekgerechten waren. Ook ligt hier een prachtige kans om recepten die nu nog bij ouderen bekend zijn door te geven naar de jeugd zodat die niet verloren gaan. We gaan ervan uit dat op deze wijze de belevingswaarde van het museum voor jong en oud vergroot gaat worden.
Op te leveren resultaten tov de gestelde doelen Beheer en onderhoud heideveldje Mûntsegroppe | Uit bronnenonderzoek is duidelijk geworden dat het hier gaat om een ontgonnen stukje hoogveen dat toebehoorde aan het voormalig Buweklooster. ● Groot onderhoud om de nog aanwezige heide te bewaren en naar de toekomst toe veilig te stellen via regulier jaarlijks onderhoud door leerlingen van Aeres. Beweiding Drentse heideschapen van het museum.
14
Oude land- en tuinbouwgewassen | Op het museumterrein is plaats voor het kweken en oogsten van oude land- en tuinbouwgewassen. De Spitkeet beschikt al over een boomgaard met historische fruitboomrassen. ● Het kweken, oogsten en verwerken hiervan in samenwerking met basisscholen en onder begeleiding van Aeres. ● De oogst gebruiken in de eigen horeca. ● Daarnaast worden jaarlijks vier streekmarkten georganiseerd waarop de oogst van de Spitkeet zelf én regionale duurzame gekweekte producten worden verkocht. ● Het jaarlijks verzorgen van twee workshops: inmaken van groenten en fruit. Ondersteunen organiseren van festiviteiten | Het themapark biedt een mooie setting voor het organiseren en houden op structurele basis van een aantal evenementen, zoals een voorjaarsmarkt, zomerfeest of oogstfeest. Een mooie gelegenheid voor regionale aanbieders van voedingsproducten. Daarnaast krijgen regionale aanbieders van kunst en cultuur daar ook een podium. ● De leerlingen van de gemengde leerweg volgen het praktijkgerichte programma waarbij ze als opdracht aan de slag gaan met het ondersteunen van de organisatie van deze activiteiten.
Mijlpalen September/oktober 2025: Structureel beheer heideveldje Mûntsegroppe September/oktober 2025: oogstfeest van oude land- en tuinbouwgewassen en eerste cursussen Voorjaar 2024/najaar 2024: festiviteiten in kader van oude tuinbouwgewassen Voorjaar 2025/najaar 2025: festiviteiten in kader van oude tuinbouwgewassen Product 5| Wisselende exposities en collecties Concrete beschrijving Om de museumstatus vast te houden, is blijvend hoogwaardig niveau vereist. Dat betekent in de praktijk het bewaken van de museumnormen, het volgen van de informatie en communicatie vanuit de Museumvereniging en het Landelijk Contact van Museumconsulenten (LCM). Ook contacten onderhouden met de De Friese Museumfederatie. Hiervoor heeft de Spitkeet een interne kwalitatieve Collectie- en Registratiecommissie geïnstalleerd. Het borgen van deze status en de daarbij behorende kwaliteitscriteria is essentieel voor het lenen van meerdere exposities. Deze wisselende exposities zijn nodig voor het aantrekkelijk houden van het museum voor ‘bestaande’ bezoekers. Daarnaast zijn hoogwaardige exposities nodig voor het aantrekken van bezoekers van buiten de eigen regio. Het realiseren van samenwerkingsverbanden met andere musea, het organiseren van wisselende exposities en bijpassende marketing is nieuw voor de Spitkeet. Dit vraagt bij aanvang externe ondersteuning en expertise.
Op te leveren resultaten tov de gestelde doelen ● Deelname aan het project Samen Sterker. (De Adviescommissie Musea van de provincie Fryslân heeft in 2020 geadviseerd om aan de slag te gaan met een ‘thematische clustering’ van instellingen die het Friese rurale erfgoed tentoonstellen.) ● ● ●
Jaarlijks nieuwe collecties en exposities. Marketingplan rondom deze exposities in samenwerken met het regionale marketingbureau RMT Samenwerking museale partners uit de regio waarbij meerdaagse arrangementen worden aangeboden. De museale partners betreffen bij aanvang van het project vooral musea welke aangesloten zijn bij de Museum Federatie Fryslân, waaronder: Kruidhof Buitenpost, IJstijdenmuseum Buitenpost, Sûkerei Damwâld, Klompenmuseum Noardburgum, Museum Dokkum.
15
● ●
Werkplan om te komen tot nieuwe collecties en exposities. Programma met daarin thema’s voor de periode tot 2028.
Product 6| Organiseren van evenementen, workshops/cursussen Concrete beschrijving Jaarlijks organiseert De Spitkeet de volgende evenementen: Help pake en beppe de fakânsje troch, Museumweekend, Paasfeest, Het Harmonicafestijn, De âlde ambachtendei, De fruitdei, De brocante markt, de Landgeitenkeuring, de winterfair en het museumkidsweek en we haken aan bij het regionale Brommels wâldpykfestein. De evenementen passen bij de visie van het museum en hebben een breed draagvlak bij de vrijwilligers. De bezoekers van deze evenementen vormen circa 50% van het totale bezoekersaantal. Het betreffen echter veelal bezoekers uit de eigen regio. We willen de evenementen bij een groter publiek onder de aandacht brengen. Dit vraagt gerichte marketing en afstemming met partners in de regio. Aansluitend bij de onderwijs- en horecaprojecten organiseert de Spitkeet ook een aantal cursussen, zodat het traditioneel handwerk en oude ambachten in ere blijven. Een cursus fruitbomen snoeien, fruit en groenten fermenteren, vlechten van eendenkorven, maaien met de zeis en mollenvangen. Jaarlijks organiseren we drie streekmarkten waarbij lokale ondernemers en organisaties hun producten kunnen aanbieden. Deze producten zijn bij voorkeur passend bij het verduurzamen van de landbouw en veeteelt.
Er zijn in de regio een scala aan bedrijven en organisaties, bijvoorbeeld Fryske Frucht, Vrienden van het Oude Fruit, It Fryske Hiem uit Bakkeveen, De Kruidhof in Buitenpost, de Melktap Molke en Huning uit Twijzel, Cadeau- en Streekproductenwinkel Op ‘e Stâl uit Buitenpost en natuurlijk de Wichterij uit Harkema. Voor het organiseren van evenementen, workshops en streekmarkten werken we samen met Aeres. De leerlingen van de gemengde leerweg volgen het praktijkgerichte programma waarbij ze als opdracht aan de slag kunnen met het ondersteunen van de organisatie van evenementen en activiteiten. Daarnaast wordt expertise van Aeres ingezet. Op te leveren resultaten tov de gestelde doelen ● Opstellen werkplan en programmering gebaseerd op een visie passend bij het museum en met draagvlak bij de vrijwilligers ● Marketing gericht op toeristen buiten de regio (landelijk) ● Samenwerking stichting regiomarketing toerisme (RMT). ● Aantal bezoekers aan evenementen en streekmarkten in 2025 (20.000) verdubbeld t.o.v. 2022 (10.000). ● Samenwerking Aeres m.b.t. expertise en inzet leerlingen bij evenementen en streekmarkten ● Samenwerking lokale ondernemers bij streekmarkten ● Afstemming evenementen met regionale activiteiten en partners op het gebied van recreatie en toerisme. ●
● ● ●
Evenementen en activiteiten zijn belangrijke onderdelen in het recreatieve aanbod van een regio. De Spitkeet wil een belangrijkere en grotere partij zijn in het regionale toeristische en recreatieve aanbod. Jaarlijks aanbieden van 3 workshops en cursussen op het gebied van oude ambachten en handwerk. Per workshop ontvangen we minimaal 25 deelnemers. Jaarlijks organiseren we drie streekmarkten waar lokale ondernemers hun (duurzame) producten aanbieden. Aantal bezoekers in totaal (evenementen en los museumbezoek) in 2025 verdubbeld van 20.000 in 2022 naar 40.000 in 2025.
16
2.3 Te behalen regionale effect Effecten van de doorontwikkeling van de De Spitkeet zijn: ● Het ontstaan van samenwerkingsverbanden tussen diverse toeristische voorzieningen in de regio. ● Deze samenwerkingsverbanden kunnen in een bezoekerscentrum De Noardelike Fryske Wâlden concreet worden gemaakt, wat een meerwaarde voor de regio is. ● Arrangementen waardoor toeristen worden verleid om meerdere activiteiten op een dag of verspreid over meerdere dagen uit te voeren in de regio waarbij zowel gefietst, gewandeld en autogereden kan worden. Samen met andere partners in de regio gaan we tenminste vijf meerdaagse arrangementen ontwikkelen i.c.m. overnachtingen. ● De verblijftijd en gemiddelde besteding stijgt wanneer het aanbod in kwaliteit en kwantiteit stijgt. ● Samenwerkingsverbanden met telers van streekproducten; vergroten bekendheid van deze producten leidt tot meer omzet en versterking van de economische positie van de regio. ● Het vergroten van de bekendheid van de unieke landschappelijke structuur, de ontstaansgeschiedenis van de Noardlike Fryske Wâlden en de toeristische mogelijkheden in deze regio. ● De waardering van de toeristen die de Noardlike Fryske Wâlden bezoeken stijgt als het aanbod kwalitatief en kwantitatief gaat groeien. Uiteindelijk vertaalt dit zich weer in verdere stijging van het aantal toeristen door o.a.
mond tot mondreclame en positieve uitingen via reviews, influencers en sociale media. ● Door groei van de Spitkeet creëren we werkgelegenheid op locatie van tenminste 1 fte. Daarnaast realiseren we werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt voor tenminste 2 fte. Bij aanvang van het project wordt een onderzoek gestart naar de huidige situatie t.a.v. de verwachte effecten voor de regio. Het onderzoek richt zich op: ● Het aantal samenwerkingsverbanden dat ontstaat tussen toeristische en culturele voorzieningen in de regio. ● Het aantal toeristen dat gebruik maakt van meerdaagse arrangementen en de waardering van de arrangementen. ● ● ● ● ●
Het aantal toeristen van buiten de regio i.c.m. meerdaags verblijf. Het effect van de activiteiten op de waardering van toeristen t.a.v. de Noardlike Fryske Wâlden. Het aantal bezoekers van de Spitkeet en de reden van hun keuze. De waardering en omzet van telers van streekproducten op de streekmarkten. Het effect van de projecten op de gemiddelde verblijftijd van toeristen.
De effecten worden bij aanvang, tijdens en aan het einde van de projectperiode gemeten en verwerkt in een rapportage. Bij het uitvoeren van het onderzoek maken we vooral gebruik van digitale middelen. Daar waar mogelijk worden studenten van NHL Stenden Hogeschool ingezet om delen van het onderzoek uit te voeren.
2.4 Borgen van de continuïteit
17
De Spitkeet heeft één betaalde medewerker (0,83 fte) voor beheer. Daarnaast heeft het bestuur van de stichting een coördinator aangesteld (0,5 fte) voor het coördineren en uitvoeren van de huidige werkzaamheden. Het bestuur blijft eindverantwoordelijk, maar mandateert de coördinator voor een groot deel van haar taken. Hiervoor is een nieuwe governance structuur opgesteld. Met financiële ondersteuning vanuit de versnellingsagenda worden externe projectleiders en expertise toegevoegd voor de uitvoering van de projecten. De coördinator zorgt voor verbinding tussen de projecten en de lopende activiteiten. De coördinator informeert het bestuur over de voortgang. Conform de uitgangspunten van het projectplan kan er de komende drie jaar gewerkt worden aan een structurele en duurzame professionalisering. De doelstellingen, resultaten en werkwijzen in deze projectaanvraag zijn hierbij leidend. Aan het einde van de projectperiode wordt de versterkte en vernieuwde organisatiestructuur opgeleverd. Het museum heeft na 3 jaar voldoende bezoekers én goede evenementen, activiteiten en festiviteiten, waardoor de inkomsten stroom toereikend is voor de continuïteit van de Spitkeet. De projectmiddelen werken als een vliegwiel voor het mogelijk maken van deze duurzame constructie die zowel inhoudelijke als economische regio waarde creëert.
18
2.5 Werkproces
Werkproces
Omdat we met verschillende partners samenwerken, is het werkproces per product beschreven.
Product 1| Bevorderen fiets- en wandeltoerisme in de regio
Het werkproces voor de fiets- en wandelroutes wordt over drie jaar verdeeld: Fase 1: Inventariseren en ontwikkelen 1. Inventariseren van alle bestaande routes 2. Onderzoek naar hoe we dit online gaan communiceren op de website 3. Onderzoeken hoe we dit fysiek vorm gaan geven binnen in de gebouwen van de Spitkeet 4. Dit onderzoek doen we in combinatie met het onderzoek naar de realisatie van een bezoekerscentrum van De Noardelike Fryske Wâlden bij de Spikeet 5. Plannen en tekeningen maken samen met leerlingen van Aeres over de herinrichting van terrein en de toegang 6. Fysieke ruimte creëren voor bezoekers, waarin routes en kaartmateriaal verkrijgbaar zijn 7. BIj de TOP komen bankjes en picknicktafels voor de fietsers en wandelaars 8. De eerste beplanting van veldbloemen bij de ingang worden gezaaid voor een aantrekkelijke ingang en terrein 9. Organiseren van de 1ste fietsvierdaagse Noardelike Fryske Walden 10. Samenwerkingen zoeken en opstellen voor het ontwikkelen van arrangementen. In het eerste jaar worden er minimaal 3 ontwikkelt en promoot 11. Inventariseren van bestaande initiatieven waarbij we kunnen aanhaken 12. De eerste lichting logiesverstrekkers uitnodigen (25) 13. Toer langs logiesverstrekkers in de regio NO Fryslân 14. Marketingplan maken voor de Spitkeet voor korte termijn en lange termijn. Hier worden alle evenementen en activiteiten ook apart meegenomen.
Fase 2: Uitvoeren, testen en promoten 1. Alle bestaande routes worden gecommuniceerd op een deel van de vernieuwde website van de Spitkeet 2. Een promotieplan opstellen voor de vindbaarheid van deze routes 3. De inrichting van de ingang wordt in fasen aangepast, in het 2de jaar wordt de ingang klantvriendelijker gemaakt. 4. Organiseren van de 2ste fietsvierdaagse Noardelike Fryske Walden 5. Het verder ontwikkelen van fiets- en wandelarrangementen (minimaal 5) 6. Aanhaken bij minimaal 2 bestaande initiatieven in de regio 7. De tweede lichting logiesverstrekkers uitnodigen (25) 8. Toer langs logiesverstrekkers in de provincie Fryslan 9. NIeuwe fietsroute ‘Op é fyts Lans de Waldhûskes ’ontwikkelen en grootschalig promoten 10. Marketingplan uitvoeren Fase 3: Uitvoeren en promoten naar gebieden buiten de regio 1. Realiseren van de vernieuwde ingang van de Spitkeet, aantrekkelijk voor fietsers, wandelaars en bezoekers en deze nieuwe startlocatie voor fietsers en wandelaars officieel openen 2. Organiseren van de 3ste fietsvierdaagse Noardelike Fryske Walden 3. Het verder ontwikkelen van fiets- en wandelarrangementen (minimaal 5) 4. Aanhaken bij minimaal 2 bestaande initiatieven in de regio 5. De derde lichting logiesverstrekkers uitnodigen (25)
19
6. Toer langs logiesverstrekkers deels in de provincie Groningen en Drenthe 7. Marketingplan bijstellen en uitvoeren
Product 2| Businessmodel en –case voor de horeca ontwikkelen
Het werkproces wat betreft het ontwikkelen van het horecaconcept van De Spitkeet is te onderscheiden in een aantal fases. Fase 1: Het uitvoeren van een Quickscan (doorlooptijd 8 weken). Het doel van het uitvoeren van de quickscan is om zicht te krijgen op de huidige situatie van het horecaconcept van De Spitkeet, waarbij quickwins met snelle resultaatverbetering on-going gepresenteerd worden zodat deze zo mogelijk direct geïmplementeerd worden en leiden tot resultaten. De quickscan bestaat uit de volgende onderdelen en werkwijze:
1. Huidige gasttevredenheid op basis van eerder uitgevoerde onderzoeken, raadplegen van reviewsites, observaties en gesprekken met gasten. 2. Klantgroepanalyse: verschillende klantgroepen, afname producten/diensten per klantgroep. 3. Kosten- en batenanalyse: gemiddelde besteding, omzet naar openingsuren/dagdelen, kostenstructuur analyseren. 4. Productanalyse: aanbod producten en diensten en hoeveelheden van afname. 5. Capaciteitsanalyse: staat van onderhoud keuken, maximale capaciteit, staat van onderhoud meubilair. 6. Veiligheid: stand van zaken op gebied van voedselveiligheid (HACCP) en brandveiligheid (BHV). 7. Samenwerkingspartners: huidige netwerkkaart samenwerkingspartners/toeleveranciers. 8. Huidige marketingactiviteiten. 9. Medewerkersanalyse: teamsamenstelling, huidige ondersteuning voor vrijwilligers, huidige beleid ten aanzien van aantrekken vrijwilligers, etc. (HRM model). 10. Afrondende evaluatie ten opzichte van eerder geformuleerde doelstellingen. 11. Gedurende het proces in beeld brengen van quick wins die na besluitvorming direct geïmplementeerd worden en tot resultaten leiden. Fase 2: Advisering/ondersteuning waarbij aandacht is voor zowel quickwins als doelstellingen op langere termijn in relatie met de doorontwikkeling van het horecaconcept in de Spitkeet (doorlooptijd 8 weken).
In deze fase vinden de activiteiten plaats die voorbereidend zijn in de doorontwikkeling van het horecaconcept van De Spitkeet. Doelstelling van deze fase is om de kansen die er liggen te identificeren en te verzilveren. Daarbij zijn de overkoepelende doelstellingen van dit projectplan leidend: (contract)afspraken maken met partners over gerichte marketing, samenwerking en arrangementen waarbij actief en gericht ingezet wordt op het horecaconcept van De Spitkeet als een pleisterplaats voor bezoekers, recreanten/toeristen en bewoners in de regio. Alle gasten maken kennis met de regionale identiteit en leren deze kennen. De ontwikkeling vindt plaats op een manier waarbij de gewenste professionaliseringsslag met het team van vrijwilligers gemaakt kan worden en ondersteuning voor hen georganiseerd wordt op basis van hun wensen en behoeften. De advisering en ondersteuning in fase 2 kent de volgende onderdelen:
1. Concrete kansen en uitdagingen voor doorontwikkeling formuleren op basis van quickscan. 2. Keuzes maken in gewenste route doorontwikkeling en ambities en concrete doelstellingen formuleren. 3. Analyse netwerkkaart: verkennende gesprekken met huidige en mogelijke nieuwe samenwerkingspartners.
20
4. Marketingplan opstellen, inclusief benodigde budget en verwachte opbrengsten. 5. Vaststellen eventueel benodigde apparatuur om doelstellingen te verwezenlijken. 6. Vaststellen randvoorwaarden om te komen tot contractafspraken met (nieuwe) partners. 7. Presenteren plan van aanpak voor implementatie doorontwikkeling horecaconcept De Spitkeet. 8. Bestuursbesluit over te implementeren route op basis van gepresenteerde voorwaarden. Fase 3: Ondersteuning en begeleiding van de locatie in de periode na implementatie van de adviezen (vinger aan de pols van het zich ontwikkelende team) gedurende de looptijd van het project, eindigend op 31 december 2025. Doelstelling van fase 3 is het bereiken van de beoogde veranderingen en resultaten, zoals vastgesteld door het bestuur. Deze fase kent de volgende activiteiten: