CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

Onderbouwing Huisvestingsvergunning Achtkarspelen

Commissievergadering Byld 3 september 2026, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Huisvestingsverordening6.466 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Om de kleur van het kader te veranderen: • Klik met je rechtermuisknop op het grijze vlak • Ga naar Achtergrond opmaken • Kies blauw, geel of grijs ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING in opdracht van de gemeente Achtkarspelen

GRONINGEN | ROTTERDAM | EINDHOVEN ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 2 Peter Leliveld | p.leliveld@kaw.nl Sjouke Stienstra | s.stienstra@kaw.nl AUTEURS Fotoverantwoording: Pagina 1: Studio DWP Pagina 3: Johan Hetebrij INHOUDSOPGAVE ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 3 SAMENVATTING 4 1. INLEIDING 6 2. BESTAANDE VOORRAAD 9 3. MARKTPEILING 12 4. VERDRINGING 16 5. MOTIVERING 25

SAMENVATTINGS SAMENVATTING Huisvestingsvergunning nodig als sturing De onderbouwing laat zien dat de woningmarkt in | Cruciaal voor de noodzaak van een huisvestingsvergunning | Conclusie: door de combinatie van schaarste (sterk Achtkarspelen structureel onder druk staat, juist in de | is het duidelijke beeld van verdringing: Achtkarspelen kent | gestegen prijzen en krapte in betaalbare segmenten) en segmenten waar lokale woningzoekenden (starters, jonge | relatief veel instroom van buiten de regio, waardoor lokale | verdringing (toenemende instroom van buitenaf, gezinnen) van afhankelijk zijn. In de bestaande voorraad | woningzoekenden minder vaak een woning vinden in de | afnemende kansen voor lokale woningzoekenden) is er een zijn de prijzen de afgelopen jaren zeer sterk gestegen, met | eigen kern of gemeente. Dit rapport benoemt dat | stevige onderbouwing dat Achtkarspelen een de grootste stijging in betaalbare producten zoals | Achtkarspelen tussen 2019 en 2023 als enige gemeente in | huisvestingsvergunning nodig heeft als sturingsinstrument appartementen en rijwoningen. De gemiddelde m²- | de regio een afwijkend verhuisbeeld heeft en dat de | om de verdeling van schaarse woonruimte eerlijker en waarden in Achtkarspelen stegen bovendien in de periode | uitstroom “voornamelijk wordt veroorzaakt door | meer lokaal gebonden te laten plaatsvinden. 2018–2024 met ongeveer 51%.

| verdringing” doordat meer inwoners van buiten de regio zich in Achtkarspelen vestigen. In de koopsector komt in Ook in de regio is sprake van krapte: de krapte-indicator | 2020–2024 49% van de kopers uit de eigen gemeente, laat zien dat er in alle gemeenten in Noordoost-Fryslân | 13% uit de regio en 38% van buiten de regio Noordoost- sprake is van een krappe woningmarkt (verkopersmarkt), | Fryslân. Daarnaast nemen de kansen voor lokale waarbij de krapte juist het grootst is in de meest | woningzoekenden af: elk jaar komen er minder betaalbare woningtypen (appartementen en hoek- | huishoudens vanuit het eigen dorp in een koopwoning en /tussenwoningen) (p. 17). Makelaars bevestigen dat | meer van buiten de regio. In de nieuwbouw is dit effect het starters er lastig tussen komen en dat nieuwbouw nodig is | sterkst. Dat dit niet komt door “gebrek aan lokale om de leefbaarheid in stand te houden en te voorkomen | belangstelling” wordt expliciet getoetst: bij 29 van 36 dat jongeren vertrekken (p. 18 en p. 29). | verkochte woningen werd daadwerkelijk geboden door iemand uit Achtkarspelen. SAMENVATTING | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 5 INLEIDING1 1.1 WAAROM EEN HUISVESTINGSVERGUNNING? Een huisvestingsvergunning is voor gemeenten een instrument om schaarse woonruimte eerlijk en doelgericht te verdelen.

De toepassing van een huisvestingsvergunning vormt een beperking van het recht op vrije vestiging, maar is gerechtvaardigd indien sprake is van schaarste en onevenwichtige effecten, zoals bedoeld in artikel 2 Huisvestingswet 2014. Sturing bij schaarste op de woningmarkt In veel gemeenten is sprake van structurele schaarste aan betaalbare woningen. Deze schaarste raakt niet alle woningzoekenden even hard: vooral starters, jonge gezinnen, terugkeerders en lagere- en middeninkomens hebben moeite om een passende woning te vinden. Zonder sturing gaan woningen naar degene die het meeste kan bieden. Doordat dit vaak huishoudens zijn die elders in het land een woning met meer overwaarde achter kunnen laten, ontstaat een oneerlijke concurrentie, waardoor kwetsbare en lokaal gebonden doelgroepen structureel achter het net vissen. Met een huisvestingsvergunning kan een gemeente gericht sturen op de toewijzing van schaarse woningen, zodat deze beschikbaar blijven voor de doelgroepen waarvoor ze maatschappelijk het meest nodig zijn. Behoud van leefbaarheid in kernen en wijken Leefbaarheid staat of valt met een evenwichtige bevolkingssamenstelling. Als jongeren en jonge gezinnen geen woning kunnen vinden, vertrekken zij. Dit kan leiden tot vergrijzing, afnemend draagvlak voor scholen, (sport)verenigingen en voorzieningen en minder sociale dynamiek in buurten en dorpen.

Door lokaal te sturen op woningtoewijzing kan een gemeente bijdragen aan het behoud van vitale dorpen en wijken, waarin verschillende leeftijds- en inkomensgroepen een plek hebben. Kansen voor jeugd en terugkeerders Voor veel jongeren geldt dat zij na studie of werk elders graag willen terugkeren naar hun geboortedorp of - gemeente. Zonder gericht beleid lukt dat vaak niet. Een huisvestingsvergunning kan helpen om de binding tussen inwoners en hun woonplaats te versterken, door jongeren en terugkeerders een reële kans te geven op de lokale woningmarkt. Dit is niet alleen een sociaal doel, maar ook een economisch en maatschappelijk belang: jongeren zijn essentieel voor de arbeidsmarkt, het verenigingsleven en de toekomstbestendigheid van de gemeente. Ook gunstig voor senioren Door inwoners uit de eigen kern of gemeente meer kans te geven ontstaat er ook meer doorstroming binnen de kernen. Zo kunnen senioren ook makkelijker doorstromen naar een betaalbare nultredenkoopwoning en heb je als gemeente meer grip op de woningmarkt. Aanvulling op nieuwbouw en volkshuisvestelijk beleid Een huisvestingsvergunning is geen vervanging van nieuwbouw of andere volkshuisvestelijke maatregelen, maar een aanvullend instrument.

Met een huisvestingsvergunning kan een gemeente de komende jaren sturen op de verdeling van het bestaande aanbod en voorkomen dat beleidseffecten (zoals nieuwbouw voor lokale doelgroepen) weglekken. ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 71 INLEIDING 1.2 WERKWIJZE Voor deze onderbouwing is een combinatie van | woningmarkt het meest onder druk staat en waar sprake is | doorstromers en de mate waarin lokale woningzoekenden kwantitatieve data-analyse en kwalitatieve duiding | van een structurele verkopersmarkt. | daadwerkelijk meebieden op beschikbare woningen. Deze toegepast. Doel van de werkwijze is om objectief vast te | informatie is gebruikt ter toetsing en duiding van de stellen of binnen de gemeente Achtkarspelen sprake is van | Om mogelijke verdringingseffecten in beeld te brengen zijn | statistische uitkomsten. schaarste aan woonruimte in de zin van de Huisvestingswet | verhuisbewegingen geanalyseerd op basis van BRP- 2014, of deze schaarste leidt tot onevenwichtige en | gegevens in combinatie met BAG- | en WOZ-informatie. | Op basis van de verzamelde gegevens is beoordeeld in onrechtvaardige effecten, en of inzet van een | Daarbij is onderscheid gemaakt tussen kopers afkomstig uit | welk segment van de koopmarkt de schaarste en huisvestingsvergunning noodzakelijk en proportioneel is.

| de eigen woonplaats, de eigen gemeente, de regio | verdringing zich concentreren. De analyse van de WOZ- Noordoost-Fryslân en van buiten de regio. Ook is specifiek | waardeverdeling en transacties laat zien dat het overgrote Allereerst is de bestaande woningvoorraad in kaart | gekeken naar ontwikkelingen over meerdere jaren, zodat | deel van de koopvoorraad zich bevindt onder een waarde gebracht op basis van WOZ-registraties, BAG-gegevens en | niet alleen gemiddelde verhoudingen zichtbaar zijn, maar | van € 420.000 (landelijke betaalbaarheidsgrens 2026). eigendomsinformatie van corporaties. Daarbij is gekeken | ook trends in de afnemende of toenemende slaagkansen | Deze grens vormt daarom de afbakening van het segment naar woningtypen, eigendomsvormen, WOZ-waardeklassen | van lokale woningzoekenden. Daarnaast is onderscheid | waarvoor de huisvestingsvergunning wordt overwogen. en de ontwikkeling van de vierkantemeterwaarden | in de | gemaakt tussen bestaande bouw en nieuwbouw, omdat | Vervolgens is beoordeeld of binnen dit segment sprake is periode 2018–2024. Hiermee is inzicht verkregen in de | juist in nieuwbouwprojecten het effect van instroom van | van onevenwichtige effecten en of regulering noodzakelijk, samenstelling van de voorraad en in de mate waarin | buitenaf het grootst is en de huisvestingsvergunning alleen | geschikt en proportioneel is.

prijsstijgingen zich concentreren in specifieke segmenten | effect heeft op nieuwbouwwoningen. van de woningmarkt. | De uitkomsten van deze analyses vormen gezamenlijk de De kwantitatieve analyses zijn aangevuld met kwalitatieve | feitelijke en juridische onderbouwing voor het vaststellen Vervolgens is de actuele marktdruk geanalyseerd aan de | informatie uit gesprekken met makelaars in de regio. Deze | van een huisvestingsverordening met een hand van NVM-transactiegegevens en de krapte-indicator. | praktijkervaringen bieden context bij de cijfers en geven | huisvestingsvergunning voor koopwoningen tot € 420.000 Deze analyse maakt inzichtelijk in welke segmenten de | inzicht in de ervaren marktdruk, de positie van starters en | in de gemeente Achtkarspelen. 1 | INLEIDING | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 8 BESTAANDE VOORRAAD2 4.2 SAMENSTELLING VAN DE VOORRAAD Bestaande voorraad Achtkarspelen | KOOP | CORPORATIEHUUR | PARTICULIERE HUUR De tabellen in dit blad laten de bestaande voorraad zien in | KERN | AANTAL | RIJ | 2^1 | VRIJ | APP GGB 0-TR | AANTAL | EGZ | APP GGB 0-TR | AANTAL | EGZ | APP | GGB 0-TR de gemeente Achtkarspelen.

De voorraad bestaat voor | Achtkarspelen | 7.825 | 8% | 12% | 39% | 1% | 3% | 3.560 | 19% | 7% | 4% | 960 | 4% | 2% | 0% meer dan de helft uit vrijstaande woningen en twee-onder- | NOORDOOST-FRYSLÂN | 37.300 | 10% | 14% | 40% | 1% | 2% | 13.660 | 16% | 5% | 4% | 4.305 | 5% | 2% | 0% één-kapwoningen. Betaalbare producten als rijwoningen en |  | Samenstelling van de woningvoorraad naar eigendom en type, onderverdeeld naar gemeenten. | Geel = type komt substantieel meer voor appartementen zijn schaars. De m²-waarden liggen in de | dan gemiddeld. De percentages tellen horizontaal op tot 100%. De aantallen zijn exclusief woningen waarvan het eigendom onbek | end is. gemeente redelijk gelijk aan de gemiddelden van de regio. | Aantallen afgerond op 5-tallen waardoor subtotalen kunnen afwijken van het randtotaal. | Bron: VHE-bestand SWA, WoonFriesland, Woonzorg Echter zijn de prijzen de afgelopen jaren zeer sterk | Nederland (2024), WOZ-registraties gemeenten Noordoost-Fryslân (2024). gestegen (zie ook volgende pagina). De grootste stijging in | PRODUCT | VOORZIENINGENKERN | BASISDORP | WOONDORP / | GEMIDDELD | Δ '18-'24 LANDELIJK GEBIED de koopsector is in betaalbare producten als | Koopappartement | € 2.925 | € 2.425 | - | € 2.800 | 70% appartementen en rijwoningen.

De prijsstijging is het | Vrijstaand koop | € 2.425 | € 2.300 | € 2.150 | € 2.275 | 45% gevolg van weinig aanbod en een groeiende marktdruk. | 2^1 koop | € 2.225 | € 2.075 | € 2.050 | € 2.125 | 41% Rij koop | € 2.025 | € 1.775 | € 1.775 | € 1.900 | 50% Grondgebonden 0-treden koop | € 2.500 | € 2.400 | € 2.325 | € 2.400 | 48% GEMEENTE | VOORZIENIN | BASIS- | WOONDORP / | GEMIDDELD | Δ '18-'24 | Eengezins corporatiehuur | € 1.975 | € 1.925 | € 1.850 | € 1.925 | 58% GENKERN | DORP | LANDELIJK GEBIED | Appartement corporatiehuur | € 2.300 | € 2.100 | € 2.150 | € 2.225 | 66% Achtkarspelen | € 2.125 | € 2.075 | € 2.050 | € 2.075 | 51% | Grondgebonden 0-treden corporatiehuur | € 2.150 | € 2.025 | € 1.825 | € 2.025 | 65% Noordoost-Fryslân | € 2.250 | € 2.125 | € 2.075 | € 2.150 | 50% | Eengezins particuliere huur | € 2.175 | € 2.025 | € 1.925 | € 2.050 | 50% Δ '18-'24 | 50,7% | 51,8% | 46,9% | Appartement particuliere huur | € 2.600 | € 2.500 | € 2.250 | € 2.575 | 83% ▲ | Gemiddelde m²-waarde van woningen in Noordoost-Fryslân per product, met onderscheid naar soort kern. De laagste combinaties zijn geelgemarkeerd. In de laatste kolom: de ontwikkeling van de m²-waarde tussen 2018 en 2024. Gemiddelde m²-waarden afgerond op 25-tallen. Bron: BAG, WOZ-registratie gemeenten Noordoost-Fryslân (2018, 2024).

2 | BESTAANDE VOORRAAD | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF |10 4.3 M²-WAARDE EN WAARDEONTWIKKELING Zeer sterke stijging vierkantemeterwaarden De kaart rechts laat per gebied van 250 bij 250 meter de ontwikkeling van de m²-waarde zien. Deze is gemeten over de periode 2022 tot 2024. De tabel hieronder laat het aandeel woningen zien per WOZ-waardeklasse. Het grootste gedeelte van de woningen bevindt zich onder de landelijke betaalbaarheidsgrens van € 420.000 (peildatum 2026). Echter is de transactieprijs vaak veel hoger dan de WOZ-waarde. WOZ-WAARDE KOOPWONINGEN GEMIDDELDE M²-WAARDE PER TYPE CLUSTER | AANTAL | < € 175.000 | € 175. – | € 200. – | € 250. – | € 300. – | € 350. – | € 400. – | > € 500.000 | RIJ | 2^1 | VRIJ | APP | GGB 0-TR € 200.000 | € 250.000 | € 300.000 | € 350.000 | € 400.000 | € 500.000 Achtkarspelen | 7.823 | 3% | 6% | 17% | 23% | 17% | 13% | 14% | 7% | € 1.850 | € 2.050 | € 2.250 | € 2.550 | € 2.350 NOORDOOST-FRYSLÂN | 37.298 | 4% | 5% | 16% | 20% | 17% | 14% | 16% | 10% | € 1.900 | € 2.150 | € 2.300 | € 2.800 | € 2.400  | Samenstelling van de koopvoorraad naar WOZ-waarde en de gemiddelde WOZ-waarde per woningtype, onderverdeeld naar kernen. Geel = waardeklasse komt relatief veel voor c.q. waarde is relatief hoog.

Aantallen afgerond op 5-tallen waardoor subtotalen kunnen afwijken van het randtotaal.Bron: WOZ-registratie gemeenten Noordoost-Fryslân (2024). 2 | BESTAANDE VOORRAAD | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 11 MARKTPEILING3 5.2 KOOP MARKTCIJFERS Woningen nog relatief betaalbaar De grafieken rechts laten de gemiddelde transactieprijzen | € 500.000 zien op de koopmarkt per gemeente, per kwartaal (boven) | € 400.000 en per woningtype (beneden). Over het algemeen geldt: € 300.000 des te gewilder een product en/of locatie, des te hoger de transactieprijs. De bovenste grafiek laat zien dat er tussen | € 200.000 Q3 2021 en Q2 2023 een kleine dip is geweest in de | € 100.000 transactieprijzen, maar de prijzen het afgelopen jaar juist weer sterk omhoog zijn gegaan. Zo weten meer mensen de | € - 2019 | 2020 | 2020 | 2020 | 2020 | 2021 | 2021 | 2021 | 2021 | 2022 | 2022 | 2022 | 2022 | 2023 | 2023 | 2023 | 2023 | 2024 | 2024 regio te vinden, waardoor de prijzen stijgen. De lijnen laten | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 ook zien dat de regio onderling een vergelijkbare | Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel marktpositie heeft: de lijnen volgen dezelfde trend.

€ 500.000 Per woningtype valt op dat tussenwoningen in de regio | € 400.000 vaak nog relatief betaalbaar zijn, vooral in Dantumadiel en | € 300.000 Noardeast-Fryslân. Het vrijspelen van woningen in de | € 200.000 bestaande voorraad is dan ook de grootste kans op het | € 100.000 creëren van betaalbare woningen. € - Vrijstaand | 2-onder-1-kap | Hoekwoning | Tussenwoning | Appartement Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel  | Boven: de gemiddelde transactieprijs van koopwoningen tussen Q4 2019 en Q2 2024 per gemeente. Onder: de gemiddelde transactieprijs van koopwoningen tussen Q4 2019 en Q2 2024 per woningtype en per gemeente Bron: NVM (2019-2024), bewerkt door KAW. 3 | VRAAGDRUK OP DE HUUR-EN KOOPMARKT | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 13 5.2 KOOP MARKTCIJFERS Weinig keuze per koper | 6 De krapte-indicator laat zien hoeveel keuze een koper heeft | 5 op de woningmarkt. | Als de krapte-indicator onder de 5 komt, is er sprake van een verkopersmarkt. Tussen de 5 en | 4 10 is er sprake van een evenwichtige woningmarkt. In alle | 3 gemeente in de regio Noordoost-Fryslân is er sprake van | 2 een verkopersmarkt. De meest zuidelijk gelegen gemeenten | 1 kennen de meest krappe markt. Hier is het meeste sprake | 0 van concurrentie door woningzoekenden van buiten de | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 gemeenten.

De krapte-indicator laat vaak een zelfde trend | Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel zien als de transactieprijzen van een gemeente. Des te | 6 krapper de markt, des te hoger de prijzen. De producten waarbij de grootste krapte is, en dus de laagste krapte- | 5 indicator, zijn vaak ook de woonproducten die onder de | 4 landelijke betaalbaarheidsgrens van € 420.000 vallen: | 3 appartementen en hoek- | en tussenwoningen. Voor 2 vrijstaande- | en twee-onder-één-kapwoningen zijn de minste kopers, waardoor er ook minder krapte ontstaat. | 1 0 Vrijstaand | 2-onder-1-kap | Hoekwoning | Tussenwoning | Appartement Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel  | Boven: de krapte-indicator tussen 2019 en 2024 per gemeente. Onder: de krapte-indicator tussen 2019 en 2024 per woningtype enper gemeente. Bron: NVM (2019-2024), bewerkt door KAW. 3 | VRAAGDRUK OP DE HUUR-EN KOOPMARKT | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF |14 KADER: WAT ZEGGEN MAKELAARS? Starters komen er lastig tussen De markt voor starters is lastig. De schaarste in het betaalbare segment is het grootst. Er zijn veel vragers, een beperkt aanbod dat beschikbaar komt, er is een snelle doorlooptijd en, niet te vergeten, veel concurrentie. Met name de groep die geen hulp heeft in de financiering wordt snel vergeten.

Het bouwen van woningen specifiek voor deze groep is lastig door de hoge bouwkosten en het risico dat de goedkope woningen snel worden uitgebreid en daarmee niet langer betaalbaar zijn. Dit zou ook het aanbod verkleinen, omdat een deel van de jongeren juist op zoek is naar een kleinere woning. Doorstroming en vrijkomend aanbod lijkt hierdoor de enige manier om jongeren te laten starten. Geen aanbod voor ouderen met veranderende wensen Voor de oudere inwoners die nu of op termijn meer zorg nodig zullen hebben is een heel beperkt aantal woningen beschikbaar. Deze groep is op zoek naar levensloopbestendige woningen in de vorm van bijvoorbeeld een geclusterde woonvorm of aanleunwoningen. Het liefst in de koopsector. Deze groep heeft minder behoefte aan appartementen, maar maken hier nu vooral gebruik van bij gebrek aan de gewenste woonvormen. Nieuwbouw is broodnodig De nieuwbouw heeft de afgelopen jaren door de krimpgedachte stil gelegen. Er moet de komende jaren daarom ook veel bijgebouwd worden om in de vraag te voorzien. Deze woningen moeten in alle dorpen in de regio gebouwd worden om de leefbaarheid in stand houden, doorstroming op gang te brengen en de jeugd niet weg te laten trekken. Het is belangrijk om voldoende vooruit te plannen, maar ook flexibel te blijven als de vraag zich aanpast.

De regio lijkt door de beperkte nieuwbouw steeds meer te concurreren met andere regio’s rondom Drachten en Heerenveen. Makelaars zien weinig vraag naar innovatieve vormen van wonen zoals Tiny Houses. De vraag naar (pre-)mantelzorg, erfwonen of woningsplitsing neemt juist wel toe. Ervaring in de bouw draagt bij aan gewenste woningkwaliteit In de regio zijn veel mensen zelf werkzaam in de bouwsector, hierdoor heeft de bestaande voorraad gemiddeld een goede kwaliteit. De kwaliteit is met name minder bij woningen waar ouderen wonen en waar lang geen verhuizing heeft plaatsgevonden. Woningen met een mindere kwaliteit door bijvoorbeeld een slechter energielabel worden alleen sneller verkocht op het moment dat de prijs heel aantrekkelijk is. In de andere gevallen zijn mensen bereid om meer te betalen voor een goed energielabel. Druk op de huurmarkt Makelaars zien in de regio een grote vraag naar huurwoningen, meer dan het huidige aanbod. Dit geldt ook in de middenhuur. In de huursector is ook vraag naar appartementen. Corporaties zouden hier een rol in kunnen spelen. ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 153 VRAAGDRUK OP DE HUUR- EN KOOPMARKT VERDRINGING4 4.1 TRENDS OP DE WONINGMARKT ALGEMEEN In deze paragraaf schetsen we een aantal landelijke trends op de woningmarkt die ook van invloed zijn op de regio Noordoost-Fryslân.

Huishoudensgroei gaat sneller dan bevolkingsgroei. Het CBS verwacht dat het inwonertal nog tot 2070 toeneemt. Het tempo waarin dat gebeurt, vlakt na 2040 iets af. De verwachting is dat het aantal huishoudens relatief nog sneller groeit. Dit wordt mede veroorzaakt door huishoudensverdunning. Mensen worden steeds ouder en vormen dus langer een (kleiner) huishouden en jongere huishoudens zijn ook steeds vaker alleenstaand. Binnen Nederland nemen de verschillen toe: steden en plekken met voorzieningen groeien per saldo, in kleinere dorpen en aan de randen van het land loopt het aantal huishoudens terug, vooral na ca. 2035, als sterfte de belangrijkste factor achter krimp wordt. Meer mensen verlaten de stad, al in gang gezet vóór coronapandemie. Dat huishoudens per saldo de grote steden verlaten, komt volgens onderzoek van de Rabobank niet door corona, maar doordat de huizenprijzen daar explosief stijgen. Mensen oriënteren zich op het gebied eromheen, waar de prijzen lager liggen. Er is sinds het begin van de coronapandemie geen versnelling van de uitstroom te zien en bovendien gaan de meeste verhuizers alsnog in een andere stad wonen. Dat betekent niet dat de vraag in meer landelijke gebieden terugloopt. Er ontstaan namelijk ‘tweedelijnseffecten’ als gevolg van plek of prijs (bijvoorbeeld: van stad naar groot dorp en van groot dorp naar klein dorp).

Dit landelijke effect is in Noordoost - Fryslân weinig merkbaar. Iets meer thuiswerken na corona, maar bijna nooit volledig. Uit recent onderzoek van het CBP en I&O Research en onderzoek van het CBS blijkt dat werkenden na corona gemiddeld één à twee dagen thuis blijven werken (voorheen: een halve). Er zijn wel grote verschillen tussen sectoren: overheden, dienstverlening en de cultuursector zullen vaker thuiswerken dan meer plaatsgebonden beroepen zoals de zorg. Bijna niemand zal volledig thuis blijven werken en daarom zullen de reisafstand tot het werk en de bereikbaarheid van de woonplaats van belang blijven bij het kiezen van een woonplaats. Welke reisafstand men acceptabel vindt, is nu nog lastig te beoordelen. Het CBS geeft aan dat mensen die regelmatig thuiswerken, 15 minuten verder van hun werk wonen dan locatiewerkers. Betaalbaarheid van wonen komt steeds meer in het gedrang. De ‘olievlek’ van stijgende transactieprijzen maakt twee bewegingen (zie ook pagina 18). In de randstad zien we al jaren dat de huizenprijzen stijgen en dat dat effect zich in stappen verder uitbreid naar buiten toe, en van daaruit maakt het spongen naar andere grote steden die op hun beurt overdruk op omliggende (vaak meer landelijke) gemeenten veroorzaken. Vaak zien we dat de sprongen slechts in kleine stappen gemaakt worden.

Specifiek voor Achtkarspelen zien we de gemiddelde verkoopprijzen van bestaande woningen ook sterk toenemen, juist omdat mensen met overwaarde of een hoger inkomen vanuit andere delen van de regio hier meer kans hebben op een woning. ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 174 VERDRINGING 4.1 TRENDS OP DE WONINGMARKT ALGEMEEN De kaarten hiernaast laten de gemiddelde transactieprijs zien van bestaande koopwoningen per gemeente tussen 2021 en 2024. Zo ontstaat er een goed beeld hoe de ‘olievlek’ zich uitspreidt over het land. ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 184 VERDRINGING  De kaarten laten per gemeente de stijging van de verkoopprijzen zien. De hoge verkoopprijzen spreiden zich als ‘olievlek’ over het land uit. Bron: CBS (2021 t/m 2025). Bewerking KAW. 2021 2022 2023 2024 2025 Legenda Gemiddelde transactieprijzen per Gemeente Minder dan € 300.000 Meer dan € 900.000 4.2 VERHUISBEWEGINGEN TUSSEN GEMEENTEN Achtkarspelen verliest aan de regio De kaart rechts geeft de verhuisbewegingen binnen de regio weer. Hierin is zichtbaar dat alle gemeenten een groei laten zien in de periode tussen 2019 en 2023, behalve de gemeente Achtkarspelen. Achtkaspelen verliest per saldo de meeste inwoners aan de gemeente Noardeast-Fryslân, maar ook nog een redelijk aantal inwoners aan de andere gemeenten.

Belangrijke vermelding daarbij is dat Achtkarspelen namelijk in dezelfde periode is gegroeid in aantal inwoners. De combinatie van netto instroom van buiten de regio en afnemende slaagkansen voor eigen inwoners wijst op verdringingseffecten. Meer inwoners van buiten de regio Noordoost-Fryslân weten Achtkarspelen te vinden, waardoor woningzoekenden uit Achtkarspelen genoodzaakt zijn om uit te wijken naar andere gemeenten. ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 194 VERDRINGING DA NEF TY AK Groei binnen de regio Krimp binnen de regio Kleine verhuisrelatie Grote verhuisrelatie 112 63 78 66 1 59 4.2 VERHUISBEWEGINGEN ACHTKARSPELEN Helft van kopers komt uit eigen gemeente |  | De grafiek hieronder laat zien per woningtype en De onderstaande grafiek laat zien hoeveel woningen zijn | dus als een verhuizing binnen de gemeente. In totaal komt | prijsklasse hoeveel woningen zijn gekocht door mensen gekocht door mensen van buiten de gemeente, met daarin | 49% uit Achtkarspelen, 13% uit de regio en 38% van | die vanuit binnen de gemeenten Achtkarspelen komen , met een onderscheid naar de eigen gemeente, de regio nog een uitsplitsing naar binnen de regio en buiten de regio | buiten de regio Noordoost-Fryslân. Van deze 38% is bijna | Noordoost-Fryslân en buiten de regio tussen 2020 en tussen 2020 en 2024.

Hierbij is gecorrigeerd voor mensen | 45% afkomstig uit de provincie Fryslân. Deze verhouding is | 2024. Hierbij is gecorrigeerd voor huishoudens waarbij uit de gemeente die zijn samen gaan wonen met iemand | in ongeveer alle prijssegmenten terug te vinden. Ook | één van de bewoners uit de eigen gemeente kwam. van buiten de gemeente. In dat geval is de woning o.a. | opvallend is dat er nog relatief veel woningen zijn gekocht | Voorbeeld: iemand die uit Achtkarspelen komt en gaat samenwonen met iemand uit Meppel in de gemeente gekocht door iemand van binnen de gemeente en telt het | met een WOZ-waarde onder de € 300.000. | Achtkarspelen telt als ‘Achtkarspelen’. Bron: BRP (2020- 2024), BAG (2024) en WOZ (2024). 250 Afleesvoorbeeld: 218 vrijstaande woningen met een WOZ-waarde van € 300.- | tot € 400.000 zijn tussen 2020 200 | en 2024 gekocht door mensen uit Achtkarspelen. In diezelfde periode zijn 159 vrijstaande woningen gekocht door mensen van buiten de regio Noordoost-Fryslân.

150 100 50 0 ACHTKARSPELEN | REGIO | BUITEN REGIO | ACHTKARSPELEN | REGIO | BUITEN DE | ACHTKARSPELEN | REGIO | BUITEN DE | ACHTKARSPELEN | REGIO | BUITEN DE | ACHTKARSPELEN | REGIO | BUITEN DE REGIO | REGIO | REGIO | REGIO onder de € 200.000 | € 200 -€ 250.000 | € 250 -300.000 | € 300 -400.000 | > € 400.000 Vrijstaande woning | Twee-onder-één-kapwoning | Hoekwoning | Tussen of geschakelde woning | Appartement 4 VERDRINGING | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 20 4.2 VERHUISBEWEGINGEN ACHTKARSPELEN Kansen voor lokale woningzoekenden nemen af | bestaande woningvoorraad. Ook in de corporatiehuursector |  | De grafiek hieronder laat zien per woningtype en De informatie op de vorige pagina’s lieten zien dat er | is dit effect te zien, hoewel dit gematigder is. De sociale | jaar hoeveel woningen zijn gekocht door mensen die sprake is van veel instroom van buitenaf. De informatie is | huurmarkt is vaak meer lokaal, waardoor grote druk van | vanuit binnen de gemeenten Achtkarspelen komen , met een onderscheid naar de eigen woonplaats, de eigen een gemiddelde van vijf jaar. Onderscheid tussen die vijf | buitenaf minder zichtbaar is. De kansen voor | gemeente, de regio Noordoost-Fryslân en buiten de jaar laat zien dat er steeds minder huishoudens uit de | woningzoekenden nemen hier juist vaker af door migratie | regio tussen 2020 en 2024.

Hierbij is gecorrigeerd voor eigen woonplaats een huis hebben gevonden en steeds | van buitenaf. De afnemende slaagkansen voor lokaal | huishoudens waarbij één van de bewoners uit de eigen meer vanuit buiten de regio. Zo wijken woningzoekenden | gebonden woningzoekenden in combinatie met structurele | gemeente kwam. Voorbeeld: iemand die uit Achtkarspelen komt en gaat samenwonen met iemand genoodzaakt uit naar goedkopere regio’s. Dit is ook te zien | externe instroom kwalificeren als onevenwichtige effecten | uit Meppel in de gemeente Achtkarspelen telt als wanneer er alleen gekeken wordt naar nieuwbouw- | in de zin van artikel 2 Huisvestingswet. | ‘Achtkarspelen’. Bron: BRP (2020-2024), BAG (2024) en woningen. Hier is het effect zelfs nog sterker dan in de | WOZ (2024).

Koop Achtkarspelen | Koop nieuwbouw Achtkarspelen | Corporatiehuur Achtkarspelen Eigen woonplaats | 50% | 50% | 50% 45% | 45% | 45% Eigen gemeente | 40% | 40% | 40% Binnen regio | 35% | 35% | 35% Buiten regio | 30% | 30% | 30% 25% | 25% | 25% Lineair (Eigen | 20% | 20% | 20% woonplaats) | 15% | 15% | 15% Lineair (Eigen gemeente) | 10% | 10% | 10% Lineair (Binnen regio) | 5% | 5% | 5% Lineair (Buiten regio) | 0% | 0% | 0% 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 4 VERDRINGING | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 21 4.2 VERHUISBEWEGINGEN ACHTKARSPELEN Verdringing in alle kernen | Koop | Corporatiehuur De grafieken rechts laten het beeld zien van de vorige pagina’s, maar dan uitgesplitst naar de kernen. In vrijwel | Augustinusga | 19% | 33% | 8% | 39% | Augustinusga | 19% | 33% | 8% | 39% alle kernen is er sprake van een sterke instroom van | Boelenslaan 12% | 27% | 7% | 54% Boelenslaan 12% | 27% | 7% | 54% mensen van buiten de regio. Zo komt gemiddeld 38% van de verhuisden van buiten de regio Noordoost-Fryslân.

Wel | Buitenpost | 33% | 8% 18% | 42% | Buitenpost | 33% | 8% | 18% | 42% dient daarbij vermeld te worden dat dorpen als | Drogeham | 38% | 23% | 8% | 32% Surhuisterveen, Gerkesklooster-Stroobos en Boelenslaan | Drogeham | 38% | 23% | 8% | 32% aan de grens van de regio liggen, en dus logischerwijs ook | Gerkesklooster-Stroobos | 21% | 26% | 11% | 41% | Gerkesklooster-Stroobos | 21% | 26% | 11% | 41% een hoger aandeel instroom hebben van buitenaf. | Harkema Harkema | 36% | 27% | 7% | 31% | 36% | 27% | 7% | 31% Kootstertille | 27% | 22% | 18% | 33% | Kootstertille | 27% | 22% | 18% | 33% Surhuisterveen | 34% | 21% | 6% | 38% | Surhuisterveen | 34% | 21% | 6% | 38% Surhuizum | 24% | 31% | 9% | 36% | Surhuizum | 24% | 31% | 9% | 36% Twijzel | 20% | 22% | 23% | 35% | Twijzel | 20% | 22% | 23% | 35% Twijzelerheide-Sweagerbosk 15% | 7% | 41% | 38% | Twijzelerheide-Sweagerbosk 15% | 7% | 41% | 38% 0% | 20% | 40% | 60% | 80% | 100% | 0% | 20% | 40% | 60% | 80% | 100% Eigen woonplaats | Eigen gemeente | Binnen regio | Buiten regio 4 VERDRINGING | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 22 Controle op vraag Een alternatieve conclusie van bovenstaande cijfers zou kunnen zijn dat er slechts weinig mensen vanuit Achtkarspelen zouden bieden op de woning, waardoor er ook geen sprake is van verdringing.

Immers, als niemand zoekt naar een woning in de eigen kern of gemeente, dan wordt ook niemand verdrongen. Cijfers tonen echter aan dat dit wel het geval is. Niet alleen mondeling wordt aangegeven dat er veel mensen op zoek zijn naar een betaalbare woning in Achtkarspelen, ook de cijfers laten dit zien. Van de 36 woningen die werden verkocht door deze makelaar werd er op 29 woningen ook echt geboden door iemand uit Achtkarspelen. Hieruit blijkt dat geen sprake is van gebrek aan lokale belangstelling, maar van concurrentiepositie. VERHUISBEWEGINGEN INFORMATIE MAKELAAR ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 234 VERDRINGING 36 woningen in Achtkarspelen verkocht door een makelaar 29x geboden op een woning door iemand uit Achtkarspelen 7x niet geboden KADER: WAT ZEGGEN MAKELAARS NOG MEER? Starters komen er lastig tussen De markt voor starters is lastig. De schaarste in het betaalbare segment is het grootst. Er zijn veel vragers, een beperkt aanbod dat beschikbaar komt, er is een snelle doorlooptijd en, niet te vergeten, veel concurrentie. Met name de groep die geen hulp heeft in de financiering wordt snel vergeten. Het bouwen van woningen specifiek voor deze groep is lastig door de hoge bouwkosten en het risico dat de goedkope woningen snel worden uitgebreid en daarmee niet langer betaalbaar zijn.

Dit zou ook het aanbod verkleinen, omdat een deel van de jongeren juist op zoek is naar een kleinere woning. Doorstroming en vrijkomend aanbod lijkt hierdoor de enige manier om jongeren te laten starten. Geen aanbod voor ouderen met veranderende wensen Voor de oudere inwoners die nu of op termijn meer zorg nodig zullen hebben is een heel beperkt aantal woningen beschikbaar. Deze groep is op zoek naar levensloopbestendige woningen in de vorm van bijvoorbeeld een geclusterde woonvorm of aanleunwoningen. Het liefst in de koopsector. Deze groep heeft minder behoefte aan appartementen, maar maken hier nu vooral gebruik van bij gebrek aan de gewenste woonvormen. Nieuwbouw is broodnodig De nieuwbouw heeft de afgelopen jaren door de krimpgedachte stil gelegen. Er moet de komende jaren daarom ook veel bijgebouwd worden om in de vraag te voorzien. Deze woningen moeten in alle dorpen in de regio gebouwd worden om de leefbaarheid in stand houden, doorstroming op gang te brengen en de jeugd niet weg te laten trekken. Het is belangrijk om voldoende vooruit te plannen, maar ook flexibel te blijven als de vraag zich aanpast. De regio lijkt door de beperkte nieuwbouw steeds meer te concurreren met andere regio’s rondom Drachten en Heerenveen. Makelaars zien weinig vraag naar innovatieve vormen van wonen zoals Tiny Houses.

De vraag naar (pre-)mantelzorg, erfwonen of woningsplitsing neemt juist wel toe. Ervaring in de bouw draagt bij aan gewenste woningkwaliteit In de regio zijn veel mensen zelf werkzaam in de bouwsector, hierdoor heeft de bestaande voorraad gemiddeld een goede kwaliteit. De kwaliteit is met name minder bij woningen waar ouderen wonen en waar lang geen verhuizing heeft plaatsgevonden. Woningen met een mindere kwaliteit door bijvoorbeeld een slechter energielabel worden alleen sneller verkocht op het moment dat de prijs heel aantrekkelijk is. In de andere gevallen zijn mensen bereid om meer te betalen voor een goed energielabel. Druk op de huurmarkt Makelaars zien in de regio een grote vraag naar huurwoningen, meer dan het huidige aanbod. Dit geldt ook in de middenhuur. In de huursector is ook vraag naar appartementen. Corporaties zouden hier een rol in kunnen spelen. ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 244 VERDRINGING MOTIVERING5 NOODZAAK, PROPORTIONALITEIT EN SUBSIDIARITEIT De gemeenteraad kan op grond van artikel 2 van de | 50% van de kopers afkomstig van buiten de gemeente | doorstroming binnen de kernen en kan op termijn gevolgen Huisvestingswet 2014 uitsluitend een | Achtkarspelen.

Daarmee is sprake van substantiële externe | hebben voor de demografische balans, de binding met het huisvestingsverordening vaststellen indien sprake is van | concurrentie in het segment waar lokale huishoudens | dorp en daaraan gekoppelde leefbaarheid. schaarste aan goedkope en/of middeldure | woonruimte, die | primair op zijn aangewezen. Daarnaast blijkt uit de schaarste leidt tot onevenwichtige en onrechtvaardige | gegevens over dorpsbinding dat slechts circa 29% van de | De keuze om de regulering te beperken tot koopwoningen effecten, en regulering noodzakelijk is om deze effecten te | kopers in het eigen dorp koopt, terwijl ongeveer 71% van | met een koopprijs tot € 420.000 is rechtstreeks gebaseerd beperken. De raad dient daarbij te motiveren dat de | buiten het dorp afkomstig is. Dat terwijl er wel vraag is | op de feitelijke marktstructuur. Ongeveer 83% van alle maatregel geschikt, proportioneel en subsidiair is. | vanuit de dorpen. Dit patroon is zichtbaar in zowel het | koopwoningen in Achtkarspelen heeft een WOZ-waarde tot segment tot € 420.000 als daarboven. Dat betekent dat | € 420.000. Slechts circa 17% bevindt zich daarboven.

De Uit de uitgevoerde marktanalyse blijkt dat binnen de | ook binnen de afzonderlijke kernen sprake is van sterke | grens van € 420.000 dekt daarmee het overgrote deel van gemeente Achtkarspelen sprake is van structurele schaarste | concurrentie van buitenaf. | het betaalbare en middensegment af, zijnde het segment in het betaalbare koopsegment. De krapte-indicator bevindt | waarin de schaarste en verdringing zich feitelijk voordoen. zich structureel in een verkopersmarkt, de prijsontwikkeling | De gemeenteraad acht dit onevenwichtig omdat de | Het is belangrijk dat het betaalbare segment bereikbaar is sterk en het aanbod van met name rijwoningen en | verdeling van schaarse woonruimte in toenemende mate | blijft voor inwoners uit Achtkarspelen. Zo heeft appartementen is beperkt in verhouding tot de vraag. Deze | wordt bepaald door financiële concurrentiekracht in plaats | Achtkarspelen het tweede laagste gemiddelde inkomen van woningtypen vormen het primaire segment voor starters, | van lokale maatschappelijke binding. Huishoudens met | alle Nederlandse gemeenten. Het hogere segment vormt jonge huishoudens en middeninkomens. De schaarste is | overwaarde of hogere leencapaciteit zijn beter in staat om | een duidelijk kleiner deel van de markt en wordt buiten de niet incidenteel, maar houdt over meerdere jaren aan en | in een krappe markt succesvol te bieden.

Lokale starters en | regulering gelaten, waardoor de maatregel doelgericht en manifesteert zich in meerdere kernen binnen de gemeente. | doorstromers zonder dergelijke vermogenspositie | begrensd wordt toegepast. De schaarste leidt tot aantoonbare onevenwichtige | ondervinden daardoor structureel minder slaagkans, zowel effecten. Binnen het koopsegment tot € 420.000 is circa | op gemeentelijk als op dorpsniveau. Dit belemmert de 5 MOTIVERING | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 26 Regulering is noodzakelijk omdat minder ingrijpende maatregelen onvoldoende effect sorteren. Nieuwbouw kent lange doorlooptijden en lost de huidige verdelingsvraag niet op. Vrijwillige afspraken missen afdwingbaarheid. Zonder toepassing van de Huisvestingswet ontbreekt een juridisch instrument om de toewijzing binnen het schaarse segment op objectieve en toetsbare wijze te sturen. De maatregel is proportioneel omdat zij beperkt blijft tot het segment waarin schaarste en verdringing aantoonbaar optreden en niet ziet op het hogere prijssegment. Tevens wordt vrije vestiging niet volledig uitgesloten. Slechts een deel van het beschikbare aanbod binnen het segment tot € 420.000 kan worden gereserveerd voor woningzoekenden met lokale binding, terwijl overige woningen beschikbaar blijven.

Bovendien komen bestaande woningen binnen de gemeente vaker vrij als daar iemand vanuit de eigen gemeente in komt (mits een woning wordt achtergelaten). Deze bestaande woningen blijven ook beschikbaar. Daarmee wordt een evenwicht bereikt tussen het belang van lokale slaagkansen en het beginsel van vrije vestiging. Ook aan het subsidiariteitsvereiste is voldaan. Er is geen lichter middel beschikbaar dat een vergelijkbaar, juridisch afdwingbaar effect heeft op de verdeling van schaarse koopwoningen. Alleen via een huisvestingsverordening kan worden verzekerd dat de toewijzing plaatsvindt op basis van vooraf kenbare, objectieve criteria, waarmee rechtszekerheid en gelijke behandeling worden gewaarborgd. Tot slot wordt de regeling tijdelijk vastgesteld en periodiek geëvalueerd. Indien uit monitoring blijkt dat de schaarste of verdringing afneemt, zal de gemeenteraad bezien of voortzetting nog gerechtvaardigd is.

ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | 275 MOTIVERING NOODZAAK, PROPORTIONALITEIT EN SUBSIDIARITEIT Totaal aantal nieuwbouw koopwoningen Geschat aandeel betaalbare nieuwbouw koopwoningen (onder de € 420.000) 50% van het aandeel betaalbare nieuwbouw koopwoningen die met voorrang verleend kunnen worden MOTIVERING VERDEELSLEUTEL De gemeenteraad kiest ervoor om binnen het aangewezen | huishoudens structureel in concurrentie treden met | verdringing tegen te gaan. Bovendien is dit percentage segment van koopwoningen tot € 420.000 maximaal 25% | kapitaalkrachtigere huishoudens van buiten de gemeente, | makkelijker toe te passen op kleinschalige ontwikkelingen. van het beschikbare aanbod toe te wijzen aan | waardoor hun relatieve slaagkans afneemt. | Daarbij is van belang dat de regeling wordt toegepast woningzoekenden met binding aan de eigen kern en | De keuze voor een percentage van 25% vanuit het eigen | binnen een duidelijk afgebakend en onderbouwd segment maximaal 25% aan woningzoekenden met binding aan de | dorp en 25% vanuit de eigen gemeente is erop gericht om | van de koopmarkt en dat zij tijdelijk van aard is. De gemeente Achtkarspelen. De overige 50% van het aanbod | de slaagkansen van lokaal gebonden woningzoekenden | gemeenteraad zal periodiek monitoren of de verdeelsleutel blijft zonder bindingseis beschikbaar.

Dit is gebaseerd op | aantoonbaar te versterken, zonder dat daarmee de markt | daadwerkelijk bijdraagt aan het versterken van lokale een afweging van enerzijds het belang van het waarborgen | volledig wordt afgesloten voor woningzoekenden van | slaagkansen en of bijstelling noodzakelijk is. Indien uit van reële slaagkansen voor lokaal gebonden | elders. Daarmee wordt voorkomen dat sprake is van een | monitoring blijkt dat de schaarste of verdringing afneemt, woningzoekenden en anderzijds het beginsel van vrije | feitelijke uitsluiting van vrije vestiging. | kan de verdeelsleutel worden heroverwogen. vestiging. De gekozen percentages zijn gematigd en evenwichtig. Zij | Gelet op de structurele schaarste, de aangetoonde instroom Uit de analyse blijkt dat in het betaalbare segment sprake | corrigeren de geconstateerde onevenwichtige effecten, | van buiten de kern en gemeente en de beperkte is van substantiële instroom van buiten de gemeente en | maar keren deze niet om. De regeling beoogt niet om een | slaagkansen voor lokaal gebonden woningzoekenden acht buiten de regio. Tegelijkertijd blijkt dat slechts circa 29% | exclusief voorrangsregime voor lokaal gebonden | de gemeenteraad een verdeelsleutel van 25% eigen kern van de kopers afkomstig is uit het eigen dorp.

Dat betekent | woningzoekenden te creëren, maar om een evenwichtiger | en 25% eigen gemeente een geschikt, noodzakelijk en dat in de huidige marktsituatie dorpsgebonden | verdeling van schaarse woonruimte te realiseren. Een hoger | proportioneel middel om de onevenwichtige effecten van woningzoekenden geen vanzelfsprekende positie hebben bij | percentage zou het risico met zich brengen dat de inbreuk | schaarste te beperken. De regeling waarborgt enerzijds de verdeling van schaarse woonruimte. Op gemeentelijk | op het beginsel van vrije vestiging disproportioneel wordt | bescherming van lokale binding en laat anderzijds niveau is sprake van vergelijkbare druk door externe | geacht. Een lager percentage zou daarentegen | substantieel ruimte voor vrije vestiging, zodat de maatregel instroom. Zonder regulering leidt dit ertoe dat lokale | onvoldoende effect sorteren om de aantoonbare | in evenwicht is met de belangen die de Huisvestingswet beoogt te beschermen. 5 MOTIVERING | ONDERBOUWING HUISVESTINGSVERGUNNING | 12 MAART 2026 | DEFINITIEF | | 28 KAW Groningen Kattenhage 1 9712 JE GRONINGEN Rotterdam Schiedamsedijk 40 3011 ED ROTTERDAM Eindhoven Rechtestraat 59c 5611 GN EINDHOVEN www.kaw.nl l +31 88 529 0000 l info@kaw.nl TITEL Onderbouwing huisvestingsvergunning OPDRACHTGEVERS Gemeente Achtkarspelen AUTEURS Peter Leliveld Sjouke Stienstra STATUS Definitief DATUM 23 maart 2026

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://achtkarspelen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7bf8a886-70f6-40b1-b183-7cdeeff33b38?agendaItemId=6e4cff61-2779-45e8-a82b-cdd3db84a4ab