Inspraakreactie de heer Van der Meer namens bewoners
Tekst van het document
Beste gemeenteraad, Wat fijn dat de bewoners hier vandaag gehoord en gezien worden nadat ze dit al negen jaar niet zo hebben gevoeld. Er vanuit gaande dat bij jullie allemaal het dossier inhoudelijk bekend is beperk ik mij nu tot een korte samenvatting van de feitelijke gang van zaken. Wie daar behoefte aan heeft kan ik voorzien van een uitgebreidere uiteenzetting. -
-
-
-
-
-
-
-
-
Voorafgaand aan de reconstructie in 2016 heeft de gemeente geen onderzoek naar de grondwaterstanden en de wateroverlast bij de bewoners gedaan; De bewoners hadden vóór 2016 geen grondwateroverlast (dat blijkt ook uit het wob-besluit); de staat van de oude riolering was matig waardoor grondwater de riolering in kon lopen (blijkt uit het wob-besluit); Er is geen drainage aangelegd bij de nieuwe riolering; Na de reconstructie kampen zeer veel bewoners met structurele grondwateroverlast. Bewoners nemen hun eigen verantwoordelijkheid en voeren maatregelen uit. Sommige maken flinke kosten; Meteen na de reconstructie kloppen bewoners individueel bij de gemeente aan. Ze willen in gesprek. De gemeente wil van niks weten. De bewoners verenigen zich. Ze willen weer in gesprek. Ook nu wil de gemeente van niks weten; De bewoners zien geen andere mogelijkheid dan een jurist in te schakelen. Met het wobbesluit en het gemeentelijk rioleringsplan in de hand wijs ik de gemeente op haar geschonden zorgplicht. Ik verwijs naar een vergelijkbare kwestie in Voorschoten en het advies van de Nationale Ombudsman en dring aan op een gesprek en een onderzoek; De gemeente stelt zich wederom onwelwillend op door te stellen dat alleen de bewoners verantwoordelijk zijn en de gemeente niets verkeerds heeft gedaan. Nu wil de gemeente ineens wel in gesprek.
Waarom niet toen de bewoners daar zelf om vroegen?; Een inhoudelijke reactie op mijn brief van 21 juli 2020 is er nooit gekomen; Voorafgaand aan het gesprek bezochten twee ambtenaren de bewoners en gaven ze tips om de overlast te beperken, zoals het aanleggen van drainage of piepschuimkorrels onder de vloer. De bewoners moesten dit zelf uitvoeren; Het eerste gesprek, met toenmalig wethouder Max de Haan bleek een herhaling van zetten: de gemeente is niet verantwoordelijk en de bewoners moeten het zelf maar oplossen; Er waren schriftelijke vragen van de FNP voor nodig om het college zover te krijgen dat ze een onafhankelijk onderzoek liet uitvoeren. Waarom niet toen ik daar meerdere malen gemotiveerd om vroeg?; Het onderzoek kan geen duidelijke conclusies trekken, omdat er onvoldoende meetgegevens voorhanden zijn. Er is dus vooral sprake van aannames. Wel is het advies vanuit het onderzoek om voortaan beter en meer onderzoek voorafgaand aan rioolvervanging te doen. Ook is duidelijk dat er in de winterperiode zeer hoge grondwaterstanden zijn, dat deze de problemen kunnen veroorzaken en dat drainage deze kan verhelpen. Het advies is een aanvullend onderzoek te doen; Het gesprek met wethouder van dat moment, Sierd Vegelin, is ook nu weer een herhaling van zetten: de gemeente heeft niets verkeerd gedaan en de bewoners moeten het zelf maar oplossen.
De gemeente kan adviseren omtrent mogelijk oplossingen, zoals drainage of pepschuimkorrels. Ruim twee jaar daarvoor zei de gemeente hetzelfde. Wat heeft het onderzoek de gemeente dan geleerd? Blijkbaar niets; Het geadviseerde vervolgonderzoek laat de gemeente niet uitvoeren.
De gemeente schendt in iedere fase van deze kwestie haar zorgplicht én het redelijkheidsvereiste. Ze staat niet naast haar burgers, maar er lijnrecht tegenover. Terwijl overal uit blijkt dat er iets niet goed is gegaan, de burgers hun eigen verantwoordelijkheid nemen en samen met de gemeente naar een oplossing willen zoeken, wil de gemeente van niets weten. Als de bewoners zelf om een oplossing en
gesprek vragen krijgen ze nul op hun rekwest. De bewoners schakelen uiteindelijk een jurist in en dan lijkt de gemeente iets bereidwilliger te zijn. Echter, de gevraagde oplossing en het onderzoek komen er niet. Zes jaar na de reconstructie voert de gemeente een onafhankelijk onderzoek uit, na inmenging van de gemeenteraad. Uit het onderzoekrapport volgt een duidelijk advies voor een vervolgonderzoek, omdat alleen dan bepaald kan worden of en in hoeverre drainage in de straat kan bijdragen om de grondwateroverlast te verminderen. Beste gemeenteraad, wat zegt u ervan? Wordt het niet tijd dat het college haar starre houding loslaat en de verantwoordelijkheid neemt die op haar rust en waar ze voor hoort te staan, door samen met haar bewoners naar een passende oplossing te zoeken. En ik benadruk, samen. De bewoners zien het geadviseerde vervolgonderzoek en een laagdrempelig open gesprek als een eerste stap in de goede richting.
Uitgebreidere uiteenzetting In 2016 heeft de gemeente de reconstructie van de Gedempte Vaart en Havenstraat in Surhuisterveen uitgevoerd. Hierbij is de riolering onder de weg vervangen. Sinds deze reconstructie ondervinden zeer veel bewoners overlast en hinder. Ze kampen met natte kelders en kruipruimtes, scheuren in gevels en verzakkingen en trillingen door verkeer dat over de putdeksels rijdt. Vóór de reconstructie waren deze problemen er niet. Meerdere bewoners hebben meteen na de reconstructie hun klachten bij de gemeente geuit en gevraagd met hen in gesprek te gaan om naar een oplossing te zoeken. De gemeente wilde niet met haar inwoners in gesprek. De ambtenaren zeiden dat de gemeente niet verantwoordelijk is voor de natte kelders van haar inwoners en gaf aan dat een formele aansprakelijkstelling de route moet zijn waarop het college zal reageren. De gemeente gooide de deur keihard dicht. De bewoners gingen zich begin 2018 verenigen en via Plaatselijk Belang werd de gemeente een brief overhandigd door 17 huishoudens waarin de problemen kenbaar werden gemaakt en waarin nogmaals werd gevraagd om een gesprek. De bewoners wilden de gemeente helemaal niet aansprakelijk stellen, ze wilden om tafel. In oktober 2018 reageerde de gemeente per brief. Hierin werd herhaald dat de gemeente geen enkele verantwoordelijkheid draagt. Ook werd gesteld dat het najaar van 2017 erg nat was.
Ook zouden de grondkorrels in grond waarin net is gegraven nog niet heel dicht op elkaar geplakt zijn waardoor de grond makkelijker water op zou nemen. Het kan wel een jaar duren voordat er weer een meer normale situatie ontstaat. Het advies van de gemeente was dan ook: wacht 1 jaar en houden de problemen aan neem dan zelf bouwkundige maatregelen. Wederom was de gemeente niet bereid om met de bewoners in gesprek te gaan. De bewoners kwamen niet verder en zochten hulp bij mij. In 2019 deed ik een wob-verzoek om gegevens op te vragen over de reconstructie en eind 2019 ontving ik dat besluit. Uit dit wob-besluit blijkt onder meer: - Dat de staat van de riolering voor de reconstructie matig was waardoor grondwater de riolering in kon lopen; - Dat de gemeente voor de reconstructie geen onderzoek naar de grondwaterstanden heeft gedaan; - Dat er na de reconstructie geen drainage is aangelegd; - Dat er vóór de reconstructie er geen meldingen van wateroverlast uit dit gebied zijn geregistreerd. In juli 2020 schreef ik het college. Met een verwijzing naar het Gemeentelijk Rioleringsplan Achtkarspelen 2016-2021 en de gegevens verkregen uit het wob-verzoek gaf ik gemotiveerd aan waarom de gemeente haar zorgplicht in deze heeft geschonden. Hoewel voldoende aanknopingspunten voor een succesvolle aansprakelijkstelling, was dit nog steeds niet de route die de bewoners wilden.
Ze wilden nog steeds in gesprek. Ik verwees naar een rapport van de Nationale Ombudsman over een vergelijkbare kwestie in Voorschoten en drong aan op een gesprek en een onderzoek. In die kwestie beval de ombudsman de gemeente Voorschoten een gericht onderzoek in te stellen naar de ervaren overlast en of dit een gevolg was van een structurele verandering in de grondwaterstand veroorzaakt door de vervanging van poreuze rioleringspijpen door niet-porijze pijpen. Ik citeer kort uit dit advies van de ombudsman: “(…) Al met al kan de opstelling van de gemeente worden gekenschetst als zeer defensief. In plaats van zich betrokken en oplossingsgericht op te stellen jegens haar burgers, zoekt zij voortdurend naar argumenten om aan civielrechtelijke aansprakelijkheid te ontkomen. Nergens blijkt echter dat de gemeente daadwerkelijk heeft onderzocht of de overlast die verzoeker stelt te ondervinden een gevolg is van een structurele verandering van de
grondwaterstand ten gevolge van de vervaging van het riool bestaande uit grespijpen door niet-poreuze rioleringspijpen. De stelling van verzoeker dat een medewerker van het hoogheemraadschap stelt dat daarbij verzuimd is een drainagepijp aan te brengen, had aanleiding moeten zijn voor raadpleging van deskundigen. Door dit na te laten en zonder nader onderzoek te weigeren maatregelen te treffen is niet gehandeld in overeenstemming met het redelijkheidsvereiste.” In haar eigen Rioleringsplan geeft de gemeente aan zich bewust te zijn van de klimaatverandering en toenemende kans op wateroverlast. De gemeente uit de wens om structurele grondwateroverlast te voorkomen. Dat wil zij bereiken door onder meer cunetdrainage aan te leggen bij rioolvervanging als dit een positief effect heeft op het beperken van overlast, of als de te vervangen riolering een drainerende werking heeft. Nu de feitelijke situatie vergelijkbaar is met die in Voorschoten en uit het wob-besluit blijkt dat de gemeente niet conform haar eigen Rioleringsplan heeft gehandeld, had de gemeente zich betrokken en oplossingsgericht moeten opstellen, hetgeen zij niet heeft gedaan. Het college reageerde in juli 2020 door weer te stellen dat zij niets verkeerds heeft gedaan en het de verantwoordelijkheid van de bewoners zelf is om haar kelders droog te houden. Er werd niet op mijn inhoudelijke punten ingegaan.
Ook werd aangegeven dat de gemeente zich niet herkende in de gestelde starre en formele opstelling. Voor het eerst in 4 jaar tijd gaf de gemeente ineens ook de voorkeur aan een gesprek in plaats van een formele juridische route. De gemeente gaf daarbij aan dat ze het belangrijk vond om de bewoners goed te informeren over de werking van grondwatersystemen en de verantwoordelijkheden van overheden en particulieren. Dit wekte niet de indruk dat de gemeente naast en met de bewoners op zoek wilde naar een oplossing. In oktober 2020 reageerde ik en gaf ik aan alsnog graag een inhoudelijke reactie op mijn punten te ontvangen en blij te zijn met een gesprek, mits dit een constructief gesprek wordt en niet slechts een mondelinge herhaling van het schriftelijke standpunt. Voorafgaand aan het gesprek heb ik in november 2020 per e-mail van de inmiddels 18 huishoudens een omschrijving van de problemen met foto’s naar de beleidsmedewerker van de gemeente gemaild. In januari 2021 zou het gesprek plaatsvinden, maar vanwege corona kon er geen locatie gevonden worden. De gemeente wilde het gesprek uitstellen en ondertussen sommige huishoudens zelf bezoeken. Op 19 en 20 mei 2021 hebben een beleidsmedewerker en gebouwenspecialist van de gemeente twaalf huishoudens bezocht. In juni 2021 ontving ik de verslagen van deze huisbezoeken.
Hierin werd weer benadrukt dat iedere verantwoordelijkheid volledig bij de bewoner zelf ligt. Er werden tips gegeven om de overlast mogelijk te beperken, zoals het aanleggen van drainage of polystyreen isolatiechips onder de vloeren. Ook nu toont de gemeente zich geenszins bereid zelf enige verantwoordelijkheid te nemen en bij te dragen aan een oplossing. De huisbezoeken hadden geen enkele meerwaarde en leken een zoethoudertje voor de bewoners. Uiteindelijk vond op 28 juni 2021 het gesprek met toenmalig wethouder Max de Haan en drie ambtenaren plaats. De gemeente gaf aan altijd met de bewoners in gesprek te zijn geweest. Zoals ook uit dit verhaal blijkt is dat niet waar. Ik heb de gemeente op haar zorgplicht gewezen, op het rapport van de ombudsman, haar eigen rioleringsplan en het wob-besluit. Desondanks volhardt de gemeente dat het volledig de verantwoordelijkheid van de bewoners zelf is. Wethouder De Haan ging op een gegeven moment oordelen over hoe de bewoners hun kelders gebruikten en vroeg wat de bewoners wilden, een bedrag van 1000 euro de man? Dit geeft mijns inziens goed weer hoe de gemeente in deze kwestie staat. Ik gaf aan dat de gemeente haar verantwoordelijkheid moet nemen, net als de bewoners al doen en samen met de bewoners naar een oplossing moet zoeken door te beginnen met een onafhankelijk onderzoek naar de oorzaak van de klachten.
Inmiddels hadden ook raadsleden van de FNP de kwestie op de radar gekregen en zochten zij contact met ons. Dit heeft uiteindelijk in november 2021 geleid tot schriftelijke vragen aan het college. Uit de beantwoording blijkt dat het college geen echte verantwoordelijkheid voor zichzelf ziet. Wel geeft ze voor het eerst enige blijk van haar zorgplicht door in te stemmen met het verzoek van de raad om een onafhankelijk onderzoek uit te laten voeren. Het is mooi dat dit onderzoek er kwam, maar jammer dat het college dit alleen doet nadat de raad daarom vraagt, terwijl de bewoners zelf en via mij daar meerdere malen op hebben aangedrongen. BZIM is het bureau dat het onderzoek heeft verricht. In januari 2022 is het onderzoek gestart en in januari 2023 is het afgerond. Het rapport van BZIM is u bekend. Uit het rapport volgt dat er eigenlijk onvoldoende meetgegevens en andere gegevens bekend zijn om op veel punten tot een duidelijke conclusie te komen. Ten behoeve van het onderzoek heeft BZIM een aantal meetpunten gemaakt. Uit deze meetpunten blijkt dat op de Gedempte Vaart periodiek zeer hoge grondwaterstanden voorkomen, ook in het wegcunet. Volgens BZIM kan aanleg van drainage deze hoge standen voorkomen. Volgens BZIM kunnen deze hoge standen de grondwateroverlast van de bewoners veroorzaken.
BZIM adviseert het college een aanvullend grondwateronderzoek uit te laten voeren om de relatie tussen de grondwatersituatie in het wegcunet en aangrenzende woningen te bepalen. Ook adviseert BZIM om voortaan voorafgaand aan nieuwe rioolvervangingen de grondwaterstanden in de winterperiode te monitoren en om rioolinspecties in de wintermaanden uit te voeren. Hiermee wordt duidelijk of en in welke mate het oude riool een drainerende werking heeft. Duidelijk is dat dit hier niet is gedaan. In september 2023 vond een gesprek plaats tussen twaalf bewoners, drie ambtenaren, ikzelf en de wethouder van dat moment, Sierd Vegelin. De wethouder wilde het rapport van BZIM bespreken gaf hij aan. Ik gaf aan dat uit het rapport blijkt dat de gemeente zich onvoldoende aan haar zorgplicht heeft gehouden voorafgaand aan de reconstructie. Mede daarom is het geadviseerde vervolgonderzoek naar onze mening nodig. Op mijn vraag wat de wethouder van het rapport vindt ging hij meteen in de verdediging door te stellen dat het rapport duidelijk is en de gemeente niets verkeerd heeft gedaan. Hij vroeg de bewoners wat volgens hen een goede oplossing zou zijn. Ik gaf aan dat dat de omgekeerde weg is. De wethouder wil er graag met de bewoners uit komen en we zijn benieuwd naar zijn voorstel voor een oplossing.
Wederom stelde hij zich defensief op door te stellen dat droge kelders de verantwoordelijkheid van de bewoners zelf is. Na enig aandringen kwam hij met zijn oplossing: technische mensen van de gemeente kunnen langs bewoners gaan om hen te adviseren over mogelijk te nemen maatregelen (hij noemde drainage en piepschuimkorrels voor onder de vloer als mogelijkheden). Ik gaf aan dat dit geen passende oplossing is. Bovendien heeft de gemeente deze oplossingen al geboden voorafgaand aan het onderzoek. We dachten dat we nu verder waren. Het rapport biedt ruimte en noodzaak voor een prominentere rol van de gemeente in het zoeken naar een oplossing, maar wederom neemt de gemeente deze ruimte niet. In oktober 2024 deelde de gemeente mij desgevraagd mede dat zij niet overgaan tot een vervolgonderzoek, ondanks het uitdrukkelijke advies van BZIM dat wel te doen.