CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

21 - Bijlage 5 - Memo danktank VTH-MO

Raadsvergadering Beslút 11 juni 2026, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: FUMO: ontwerpbegroting 2027 (bespreekstuk)1.116 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Memo – ontwerpbegroting 2027 FUMO en ontwikkeling naar een robuuste organisatie 1. Aanleiding De ontwerpbegroting 2027 van de FUMO laat een duidelijke stijging in de totale kosten zien. Een deel van deze stijging wordt veroorzaakt door ontwikkelingen die door de deelnemers nauwelijks te beïnvloeden zijn, zoals inflatiecorrecties. Naast deze niet‑beïnvloedbare ontwikkelingen bevat de begroting nieuwe uitgaven vanuit de doorontwikkeling van de FUMO. De onderbouwing van deze posten is op dit moment volgens de deelnemers nog onvoldoende uitgewerkt, waardoor inzicht in noodzaak, omvang en fasering ontbreekt. Tijdens de bestuurdersconferentie eerder dit jaar is afgesproken te werken aan een toekomstbeeld voor de FUMO. Aan een plan van aanpak hiervoor wordt nu gewerkt, in samenwerking met een werkgroep van Friese gemeentesecretarissen die hierin ondersteunend zijn. Het eindbeeld is echter nog niet gereed en het plan is nog niet bestuurlijk vastgesteld, terwijl de begroting 2027 al investeringen bevat die hierop vooruitlopen. Dit veroorzaakt spanning tussen de behoefte aan richting en de timing van financiële besluitvorming.

2. Amendement kadernota2026-20230, afwijking van eerdere afspraken Bij de kennisneming van de kadernota 2026-230 is via een amendement (zie hieronder) bepaald dat er eerst een tijdspad en een gezamenlijk gedragen plan van aanpak om robuust te worden komt te liggen. Hierin worden de financiële en organisatorische consequenties voor de FUMO en de deelnemers meegenomen. Dat plan en toekomstbeeld is nu nog onderwerp van onderzoek.

In de ontwerpbegroting 2027 worden desondanks extra uitgaven voorgesteld, terwijl het onderzoek naar dit gezamenlijke toekomstbeeld nog loopt en de resultaten dus nog niet beschikbaar zijn. Hierdoor schiet de onderbouwing richting colleges, raden en Provinciale Staten tekort en wijkt de conceptbegroting af van de gemaakte afspraken. Dit leidt tot bestuurlijke spanning en roept vragen op over de consistentie en betrouwbaarheid van het afgesproken proces.

3. Het belang van tijdige afstemming en gezamenlijke inzichten De besluitvorming staat onder aanzienlijke tijdsdruk, waardoor er minder ruimte is voor zorgvuldige afstemming, inhoudelijke verdieping en bestuurlijke reflectie. Dit bemoeilijkt het verkrijgen van breed draagvlak, zeker wanneer deelnemers pas laat in het proces worden betrokken. Het ontbreken van een gezamenlijk toekomstbeeld versterkt dit: doordat er geen gedeelde visie is op de ontwikkeling van de organisatie, beoordelen deelnemers de begroting en eventuele uitzettingen vooral vanuit hun eigen financiële positie. Door partners vroeg in het proces mee te nemen, ontstaat meer begrip voor de overwegingen achter uitzettingen, worden individuele zorgen tijdig gedeeld en wordt het draagvlak voor collectieve keuzes vergroot. Dit helpt bovendien om gezamenlijke prioriteiten te bepalen en de nadruk te verleggen van individuele lasten naar gezamenlijke opgaven en voordelen.

4. Bestuurlijke spanning Desalniettemin bestaat er wel een duidelijke bestuurlijke wens om te investeren in de FUMO. De organisatie moet voldoen aan wettelijke kwaliteitscriteria, betrouwbaar kunnen opereren en zich ontwikkelen tot een sterke, toekomstbestendige gemeenschappelijke regeling. De FUMO zit daarmee in een transitie: van vooral reactieve uitvoering naar een professionele organisatie met duidelijke kwaliteit, structuur en koers. De praktijk en de bestuurlijke wens veroorzaakt spanning in de besluitvorming over de begroting.

5. Bestuurlijke planning De besluitvorming rond de ontwerpbegroting 2027 verloopt via vaste stappen: op 19 maart bespreekt het Dagelijks Bestuur (DB) de conceptbegroting en bepaalt of deze kan worden doorgezet naar het Algemeen Bestuur (AB); op 9 april besluit het AB over het vrijgeven van de ontwerpbegroting voor de zienswijzeprocedure. Na vrijgave krijgen gemeenteraden en Provinciale Staten de mogelijkheid om hun zienswijzen in te dienen. Volgens de regelgeving moet de begroting van een gemeenschappelijke regeling vóór 15 september voorafgaand aan het begrotingsjaar worden vastgesteld. Het AB heeft vorig jaar benadrukt dat tijdige vaststelling gewenst is, mede omdat de begroting 2026 pas in december werd vastgesteld.

6. Mogelijke opties Optie 1 – Begroting ongewijzigd vaststellen Het DB stelt de begroting in de huidige vorm vast en legt deze ongewijzigd voor aan het AB. Verwacht wordt dat het AB alsnog aanpassingen zal voorstellen (bijvoorbeeld via amendementen) of dat tijdens de zienswijzeprocedure wijzigingen worden gevraagd. Dit kan leiden tot langdurige discussies in meerdere gremia en bestuurlijke onrust, met gefragmenteerde besluitvorming als gevolg. Optie 2 – Beleidsarme begroting Het DB kiest voor een beleidsarme begroting: nieuwe investeringen worden niet opgenomen zolang het toekomstbeeld en het plan van aanpak nog niet zijn vastgesteld. Zo wordt voorkomen dat op inhoudelijk onvoldragen keuzes wordt vooruitgelopen. Nadeel is dat nieuwe uitgaven in de praktijk pas vanaf 2028 kunnen worden gerealiseerd, wat de inhoudelijke ontwikkeling vertraagt, maar wel procesduidelijkheid biedt. Optie 3 – Uitstellen van de behandeling De behandeling van de ontwerpbegroting wordt uitgesteld totdat het gezamenlijke eindbeeld beschikbaar is. Dit levert een steviger basis voor investeringskeuzes op, vergroot het draagvlak bij raden en Staten en zorgt voor betere onderbouwing. Nadeel is dat de begroting opnieuw later wordt vastgesteld dan de formele deadline, wat formeel onwenselijk is maar bestuurlijk verdedigbaar als dit leidt tot betere besluitvorming.

Ambtelijk advies Kies voor Optie 3 – Uitstellen van de behandeling. Deze route biedt de meeste ruimte voor zorgvuldige besluitvorming, sluit aan bij het amendement 2026 en vergroot de kans op een breed gedragen, inhoudelijk goed onderbouwde begroting.

7. Voorgestelde aanpak (proces) De aanpak richt zich op drie kernproducten: een eindbeeld van een robuuste FUMO, een plan van aanpak voor de realisatie en een onderbouwde investeringsagenda. Daarmee ontstaat het fundament voor verdere besluitvorming en wordt richting gegeven aan middelen en ontwikkelstappen. De werkwijze is samenwerkingsgericht en moet vertrouwen, gezamenlijk eigenaarschap en helderheid bevorderen. Betrokkenen zijn onder andere adviseurs Pieter Hilhorst en Jan Willem Strebus, een werkgroep van Friese gemeentesecretarissen/de provinciesecretaris, AB‑leden, het VTH‑MO‑netwerk en vertegenwoordigers van gemeenten en de provincie. Zo wordt breed bestuurlijk en ambtelijk draagvlak geborgd. Indicatieve planning: in maart bespreekt het DB de begroting; in april volgt een besluit over het vervolg van het proces; vóór het zomerreces worden eindbeeld en plan van aanpak

opgeleverd; in juni kan de begroting mogelijk worden vastgesteld; in december volgt de definitieve versie. Deze planning sluit beter aan op nieuwe bestuursperiodes na gemeenteraadsverkiezingen. 8. Communicatie en draagvlak Het is aan te bevelen dat de deelnemers hun eigen raden tijdig meenemen in de ontwikkelingen rondom de FUMO, het plan van aanpak en de daarbij behorende financiële consequenties. Dit bevordert begrip, betrokkenheid en meer voorspelbare besluitvorming. De FUMO kan hierbij desgewenst ondersteunen. Richting partners (gemeenten, provincie en betrokken netwerken) is communicatie gericht op vertrouwen, draagvlak en het expliciteren van verwachtingen. Heldere communicatie over proces, inhoud en verwachtingen draagt bij aan stabiliteit, bestuurlijke rust en betrokkenheid.

9. Conclusie Er is brede bereidheid om te investeren in de ontwikkeling van de FUMO, maar zonder een gezamenlijk vastgesteld toekomstbeeld ontbreekt de basis om de huidige begrotingsvoorstellen stevig te onderbouwen. Een pas op de plaats maakt het mogelijk eerst het inhoudelijke verhaal te versterken, draagvlak bij raden, Staten en deelnemers te vergroten en vervolgens met een goed onderbouwd plan te investeren in een toekomstbestendige FUMO.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=45d850ac-575e-48a3-be66-70a9438f328e