09 - Bijlage 6 - Visie ruimtelijke kwaliteit
Tekst van het document
5 6 6.2.1
Wanneer mogen beplantingen worden verwijderd?
Bij herinrichting van percelen (bijvoorbeeld ten behoeve van samenvoeging van buurpercelen) mogen hout- en elzensingels worden gerooid, voor zover deze op de landschapskaart zijn aangeduid met “hout- en elzensingels overig” en voor zover singels buiten de grens van de Noardlike Fryske Wâlden zijn gelegen en wordt voldaan aan de vier criteria zoals die zijn genoemd in paragraaf 6.1, met aanvullend de eis dat:
6.2.2
Inrichting van hout- en elzensingels
Elzensingels komen voor in het opstrekkend ontginningslandschap NAT en in het jonge ontginningslandschap. Herstel of compensatie van elzensingels dient in ieder geval plaats te vinden door het realiseren van een eenzijdige elzensingel langs de perceelgrens. De elzensingel mag worden verdeeld over de eigendommen van buren, mits er in landschappelijk opzicht sprake is van één singel. Zo kan een singel voor de helft aan de ene zijde van de sloot worden geplant, terwijl het andere deel langs de andere zijde wordt geplant. Indien een tweerijige elzensingel (een singel die aan weerszijden van een sloot staat) moet worden hersteld of gecompenseerd, dan moet dit plaats vinden in de vorm van een nieuwe tweerijige singel. Het aanplanten c.q. bijplanten van hout- en elzensingels dient plaats te vinden in het plantseizoen. Het plantseizoen is de periode van 1 november tot en met 15 april. In het daarop volgende groeiseizoen dient niet aangeslagen beplanting voor 15 december dat jaar te worden vervangen (het zogenaamde inboeten). Bij het herstel of de compensatie van hout- en elzensingels gelden de volgende richtlijnen:
Richtlijnen voor het aanbrengen van elzensingels: • Te planten onderlinge afstand in de rij maximaal 100 cm. • Het sortiment van de singel bestaat uit 80% Alnus glutinosa (zwarte els) aangevuld met 20% bijvoorbeeld eik, lijsterbes, vlier, meidoorn. • De uiteindelijke bedekking van een elzensingel dient ten minste 90% te bedragen. Zie afbeelding ‘bedekkingspercentage’. Richtlijnen voor het aanbrengen van houtsingels: • Te planten in 4 rijen met onderlinge afstand van 50 cm tot 75 cm. • De buitenste rijen 100 % heesters menging van meidoorn, sleedoorn, en vlier; in de rij plantafstand van 100 cm. • De middelste rijen 100 % boomvormers zigzag in de rij om de 200 cm van 70% Quercus robur (zomereik) en aanvullen met 30% Sorbus aucuparia (lijsterbes). • De uiteindelijke bedekking van een houtsingel dient ten minste 90% te bedragen. Zie afbeelding ‘bedekkingspercentage’.
5
Richtlijnen hout- en elzensingelbeplantingen
6
6.2
49
Huidige situatie perceelsranden
Dammen in perceelsranden OPSTREKKEND ontginningsland-
OPSTREKKEND ontginningslandschap
schap. Dammen situeren in de opstrekkende lange strucuurlijn op de plaats waar de dwarssingel en de opstrekkende lijn
Huidige situatie perceelsranden Jong ontginningslandschap BLOKVORMIG
elkaar snijden. Dit maakt dat koeien gemakkelijker naar de andere kavel geleid kunnen worden (koeien zoeken de hoeken op). De dammen verspringend aanbrengen ten opzichte van elkaar, zodat er niet “dwars door” een besloten gebied kan worden gekeken.
Dammen in perceelsranden BLOKVORMIG ontginningslandschap. Dammen situeren in de doorlopende lineaire structuurlijnen van de kamers: dit maakt dat koeien gemakkelijker naar de andere kavel geleid kunnen worden (koeien zoeken de hoeken op). De dammen verspringend aanbrengen, zodat er niet “dwars door” een besloten gebied kan worden gekeken.
5 6 Langs de nieuwe (of versterkte) singel moet een deugdelijke afrastering worden geplaatst om vraat aan de jonge loten te voorkomen. Hiervoor gelden de volgende richtlijnen: Bij beweiding met rundvee/paarden en/of pony’s geldt dat: • de afrastering op een afstand van 100 cm of meer uit de hartlijn van de beplantingsrij moet worden aangebracht; • de afrastering moet bestaan uit palen waartussen minimaal 2 puntdraden of 1 schrikdraad zijn/is gespannen, waarvan de onderste niet lager dan op een hoogte van 65 cm boven de grond mag worden bevestigd. Bij beweiding met schapen geldt dat: de afrastering op een afstand van 50 cm of meer, uit de voet van de beplanting aangebracht moet worden; • de afrastering moet bestaan uit palen, waartussen schapengaas is gespannen.
•
In alle gevallen geldt dat: de afrastering in goede staat moet worden gehouden; er zorg voor moet worden gedragen, dat ook bij wisselende beweiding de houtopstand niet beschadigd wordt door dieren.
• •
6.2.3
Plaatsing nieuwe lineaire beplantingen
rakter. Dit is typerend en is het behouden waard. Bij voorkeur dienen in dit landschap op de perceelsranden houtsingels te worden aangebracht. De aan te leggen hout- en elzensingelbeplanting dient dit besloten blokvormige patroon te handhaven en te versterken.
6.3
Dempen sloten
Binnen het landschapstype Kleigebied Oostergo is het kronkelige patroon van sloten en de variabele vorm van blokverkaveling typerend en het behouden waard. De aan te leggen sloten dienen het bestaande kronkelige patroon te handhaven en te versterken. Bij het aanleggen van sloten dient te worden gestreefd naar herstel van het historische patroon, dat door ruilverkaveling is verdwenen. In de overige landschapstypen dienen de sloten het rationele opstrekkende en blokvormige patroon te handhaven en te versterken. Bij samenvoeging van percelen mogen sloten worden gedempt indien er wordt voldaan aan de criteria die zijn benoemd in paragraag 6.2.1. Daarnaast is voor het dempen van sloten op grond van de Waterwet tevens een watervergunning nodig. Volledige compensatie van het gedempte oppervlak is hierbij uitgangspunt. De watervergunning moet worden aangevraagd bij het Wetterskip Fryslân. Voor nadere informatie over het al vereist zijn van een watervergunning (bijv. bij werkzaamheden aan hoofdwatergangen, aanleg van dammen, het beplanten van beschermingszones (5 meter) aan weerszijden van de hoofdwatergangen) dient de initiatiefnemer contact op te nemen met het Wetterskip Fryslân.
Binnen de landschapstypen opstrekkend ontginningslandschap DROOG en NAT en het jonge ontginningslandschap OPSTREKKEND is de verkaveling rationeel en opstrekkend en bestaan de lineaire beplantingen uit dykswâlen en hout- en elzensingelbeplantingen. Deze beplantingen geven het gebied een kleinschalig en besloten karakter. Dit is typerend en het behouden waard. De aan te leggen hout- en elzensingelbeplanting dient dit rationele kleinschalige opstrekkende patroon te handhaven en te versterken.
Blokvormige verkavelingen Binnen het landschapstype Jong ontginningslandschap BLOKVORMIG is de verkaveling blokvormig met hout- en singelbeplantingen op de perceelsranden die de kamers benadrukken. Dit geeft het gebied een besloten ka-
5
Opstrekkende verkavelingen
6.4
Aanleg van dammen
Er wordt voor wat betreft de maximale breedte van de dammen onderscheid gemaakt in dammen in hout- en elzensingels en dammen in dykswâlen. De dammen in hout- en elzensingels mogen een breedte hebben van ten hoogste 15 meter (waarbij tenminste 75% van de singel blijft bestaan). Voor dammen in dykswâlen geldt een maximale breedte van 10 meter. Grotere dammen kunnen bij hoge uitzondering mogelijk gemaakt worden, maar daarvoor zal dan een vergunning bij de gemeente moeten worden aangevraagd en daarbij zal de gemeente compenserende maatregelen vragen van de initiatiefnemer. De dammen moeten zo worden gesitueerd dat er niet “dwars door” een besloten gebied kan worden gekeken (dus zo veel mogelijk verspringend). 51
6
Deugdelijke afrastering
Landschapseenheden
Erven Ervenbeleid
In de gemeente Achtkarspelen wordt aan een fraai landschap gehecht. Het is één van de visitekaartjes van de gemeente. Daarom is het van groot belang dat nieuwe ontwikkelingen in het landelijke gebied goed passen in het landschap en in hun omgeving: een mooi erf in een mooi landschap. Daarom wordt bij nieuwe (bouw)plannen, indien het bestemmingsplan dit aangeeft en in het geval van aparte procedures, gevraagd een erfinrichtingsplan in te dienen. Maar wat is nu een goed erfinrichtingsplan? In dit hoofdstuk worden hiervoor de uitgangspunten gegeven. Deze uitgangspunten zorgen ervoor om stap voor stap te komen tot een inrichtingsplan voor een erf dat er mooi bij ligt, waar met plezier wordt gewoond en waar, voor zover daar sprake van is, ook goed het bedrijf kan worden uitgeoefend.
Aanwijzingen voor erfinrichting In dit deel van de ‘Visie Ruimtelijke Kwaliteit’ staan algemene aanwijzingen voor een goede inrichting van de erven in de verschillende landschappen. In deze ‘Visie ruimtelijke kwaliteit’ worden geen antwoorden gegeven op concrete vragen over specifieke erven. Geen enkel erf is immers gelijk. De algemene aanwijzingen zullen voldoende helderheid bieden zodat de burgers zelf deze vragen kunnen beantwoorden.
Hoe zit dit hoofdstuk in elkaar? Kenmerkend voor Achtkarspelen zijn de grote landschappelijke verschillen. Een erf in het Kleigebied Oostergo zit anders in elkaar dan een erf in het opstrekkende ontginningslandschap. Dat onderscheid hangt samen met de verschillende landschappen binnen de gemeente.
In hoofdstuk 2 van deze Visie ruimtelijke kwaliteit zijn de landschappelijke karakteristiek van de verschillende landschappen beschreven, waaruit naar voren kwam dat er vijf verschillende landschapseenheden zijn te onderscheiden binnen drie landschappen. Deze zijn: 1. 2a. 2b. 3a/b.
Kleigebied Oostergo Opstrekkend ontginningslandschap DROOG Opstrekkend ontginningslandschap NAT Jonge ontginningslandschap OPSTREKKEND en BLOKVORMIG
Op de kaart hiernaast is de indeling in deze landschappelijke eenheden te zien. In het Jonge ontginningslandschap liggen de opstrekkende en blokvormige erven door elkaar. Dit landschap heeft een gevarieerde en minder heldere verkavelingsopzet dan de andere landschappen. In dit gebied is geen duidelijke lijn tussen deze twee types erven te trekken. Het gebied heeft hierdoor op de kaart, anders dan bij het opstrekkend ontginningslandschap NAT en DROOG, één kleur gekregen. Per ingediend (bouw) plan in dit gebied moet gekeken worden naar de opzet van het erf in zijn omgeving. Aan de hand hiervan kan worden bepaald of het erf aan de uitgangspunten voor de opstrekkende of blokvormige erven moet voldoen. De kenmerken van elk landschap zijn in belangrijke mate richtinggevend voor de inpassing van een erf in zijn omgeving. Eerst moet worden gekeken in welk landschap het (bouw)plan zich bevindt en daarnaast voor het Jonge ontginningslandschap wat de opzet van het erf is. Per landschap wordt vervolgens stap voor stap aangeven hoe een erfinrichtingsplan kan worden opgesteld. Daarbij gaan we eerst in op de kenmerken van het landschap en het erf en geven we vervolgens een samenvatting hoe het (bouw)plan kan worden ingepast.
5
7.1
7
57
53
7.2
Algemene visie erven en bebouwing
Visie erven
Visie bebouwing
Van oudsher is er een onderscheid tussen het voorerf en het achtererf. Het voorerf ligt aan de weg. Hier wordt gewoond, in een vrijstaand woonhuis, maar vaker in de oorspronkelijke boerderij. Aan het voorerf vinden we de siertuin. Het achtererf heeft een koppeling met de achterliggende weilanden. Op het achtererf staan de bedrijfsloodsen, stallen, de schuren en meestal ook de opslag van mest en kuilvoer. De plek van silo’s verschilt. Met het groeien van de(niet-)agrarische erven is het kenmerkende onderscheid tussen voorerf en achtererf echter vervaagd. Waar het erf vroeger als groen cluster zichtbaar was in het landschap, is de overgang tussen erf en omgeving nu soms hard en scherp.
De gemeente wil graag een goede inpassing van de bebouwing in het landschap. Daarom letten we in beginsel op de volgende aspecten: • Een nieuwe (bedrijfs)woning wordt op het voorerf geplaatst en in situering (rooilijn, plaats op het voorerf) afgestemd op de bestaande (bedrijfs)woningen in het lint. Een rechthoekig en compact erf dient behouden of gerealiseerd te worden door de toevoeging van een nieuwe woning. Indien situering van een tweede bedrijfswoning op het erf niet mogelijk is, dient de woning op een huiskavel direct grenzend aan het bestaande erf gesitueerd te worden. De nieuwe huiskavel draagt bij voorkeur bij aan de landschappelijke inpassing van het bedrijf als geheel. • De nieuwe (bedrijfs)woning wordt in vorm (goot- en nokhoogte, dakhelling) afgestemd op de bestaande woningen in de omgeving. • De nieuwe bedrijfsbebouwing dient achter het verlengde van de achtergevel van de oorspronkelijke woning te worden gesitueerd. • De bedrijfsbebouwing en voer- en mestsilo’s worden minimaal 15 meter vanaf de rand van de openbare weg en minimaal 10 meter vanaf een erfgrens of sloot grenzend aan openbare ruimte gesitueerd. • De nieuwe bebouwing wordt in situering (rooilijnen, plaats op het erf), en vorm (goot- en nokhoogte, dakhelling) afgestemd en aansluitend op de bestaande bedrijfsbebouwing (compact erf) geplaatst.
De nokrichting wordt bij voorkeur afgestemd op de verkavelingsrichting.
De gemeente wil graag een goede opzet van het erf. Daarom letten we in beginsel voor alle voorkomende (grotere) bouwplannen en erfuitbreidingen onder andere op de volgende aspecten:
•
• •
Wanneer sprake is van een (meer ingrijpende) vergroting van de bebouwing op respectievelijk een uitbreiding van het erf, bijvoorbeeld omdat er een gebouw bij komt, vinden we het van groot belang dat de van oudsher aanwezige scheiding tussen voor- en achtererf wordt bewaard en zo nodig wordt versterkt. Tevens moet het erf zo compact mogelijk worden vormgegeven met een zo rechthoekig mogelijke vorm die afgestemd is op de verkavelingsstructuur. Aanpassingen van het erf door nieuwbouw en gewijzigde erfopzet mogen niet leiden tot verrommeling van het erf. Daarnaast vinden we dat een erf moet worden ingepast in de landschappelijke opzet van het gebied. Door erven te voorzien van voldoende erfbeplanting, vooral op de hoeken van het erf, toont het erf zich op een fraaie wijze in het landschap. De bestaande (waardevolle) beplanting wordt gehandhaafd en de waterberging sluit aan bij de eventuele aanwezige bestaande waterpatronen en verkavelingsstructuren.
7 5 7.3
Erfinrichtingsplan landschapstypen
Voor elk erf gelden de zojuist beschreven algemene principes voor de erven en bebouwing. Navolgend worden aanvullende handreikingen voor het erf gegeven voor de vijf landschapseenheden: 1. 2a. 2b. 3a. 3b.
Kleigebied Oostergo Opstrekkend ontginningslandschap DROOG Opstrekkend ontginningslandschap NAT Jonge ontginningslandschap OPSTREKKEND Jonge ontginningslandschap BLOKVORMIG
7
5
Per landschapseenheid is stap voor stap te zien hoe een goed inrichtingsplan tot stand komt.
55
1
- drie zijden van het erf voorzien van bomen en struiken (70% van groen aangegeven zijden) - in ieder geval de hoeken en met name daar waar de nieuwe stallen zichtbaar zijn - op het voorerf hagen en solitairen - indien 2e ontsluiting nodig, zo dicht mogelijk aansluiten bij contour erf
Bestaande situatie
Mogelijke uitbreidingsrichtingen
70%
ACH
ACH TER VOO R
Inrichting erf
Schaalvergroting agrarisch erf
TER VOO R
Inpassing erf
Kleigebied Oostergo Bij het opstellen van een erfinrichtingsplan borduren we voort op de kenmerken van het landschap en van het erf. De belangrijkste uitgangspunten bij aanpassingen aan erven in het kleigebied Oostergo zijn dan ook:
• • • • •
vasthouden aan de onregelmatige grillige blokvormige opzet van de verkaveling en van de erven; de begrenzing van de erven door (grillige) sloten; iets ‘roods’ (bebouwing) gaat gepaard met iets ‘groens’ (landschappelijke inpassing); het silhouet van het erf als groen cluster in het landelijk open gebied creëren; respecteren van een onderscheid tussen een voorerf waar gewoond wordt en een achtererf waar wordt gewerkt en de bijgebouwen staan.
Om een goed erfinrichtingsplan op te kunnen stellen wordt gewerkt van ‘groot naar klein’. Als voorbeeld is op de linker pagina de schaalvergroting van het agrarisch erf uitgewerkt. Als eerste stap wordt de bestaande situatie in beeld gebracht en als laatste stap wordt geëindigd met de inpassing van het erf. In de bijlage is een lijst opgenomen met beplantingen. In deze lijst is te zien welke beplantingen geschikt zijn voor de inpassing van het erf.
genomen. Dat biedt niet alleen voldoende kansen voor een goede inpassing, maar maakt het ook mogelijk om eventuele latere aanpassingen aan het erf gemakkelijker te realiseren. Een krappe opzet kan de ontwikkeling van het erf in een latere fase juist op slot zetten. Ook is in die gevallen vaak de ruimte voor de aanplant van bomen en struiken beperkt.
Stap 3: Inrichting erf De volgende stap is het inpassen van de nieuwe gebouwen, bouwwerken of andere elementen op het erf. De belangrijkste leidraad die wordt gehanteerd is het al eerder genoemde onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Het voorerf is representatief. De boerderij is daar de blikvanger. De stallen, schuren en andere onderdelen die niets met het wonen van doen hebben, horen niet thuis op het voorerf, maar op het achtererf. Dat geldt ook voor het parkeren (bij functieverandering), als er bijvoorbeeld een bedrijfsfunctie is gevestigd op het erf. De positionering van de nieuwe bebouwing moet de bestaande ordening van de bebouwing onderstrepen. Voor zover dat mogelijk is, worden (kuilvoer)opslag, stalling en bijvoorbeeld (mest)silo’s zoveel mogelijk achter op het erf geplaatst, achter de bestaande bebouwing. Voersilo’s staan in ieder geval niet voor de stallen.
Stap 4: Inpassing erf Een erfinrichtingsplan begint met het weergeven van de bestaande situatie. Dat is het vertrekpunt. Waar staat de huidige bebouwing, welke bebouwing wordt eventueel gesloopt, waar liggen de grenzen van het erf en zijn er bijzonderheden in de directe omgeving?
Stap 2: Uitbreidingsrichting De volgende stap is het bepalen in welke richting het erf uitgebreid kan worden. De uitbreidingsrichting moet passen binnen de verkavelingsrichting. Het kleigebied kenmerkt zich door een variabel grillig blokvormig verkavelingspatroon begrensd door een grillig patroon van sloten. Dat biedt diverse mogelijkheden om het erf in de gewenste richting uit te breiden. Voor de inpassing van het bouwplan dient ruimte te worden
Een belangrijk onderdeel in het erfinrichtingsplan is de beplanting. Een mooi erf is goed ingepast in de omgeving. De gemeente hecht veel waarde aan een goede erfbeplanting. Bij het bouwen van bijvoorbeeld een schuur of stal of de aanleg van een terrein voor kleinschalig kamperen moet ook in nieuwe erfbeplanting worden voorzien. In het Kleigebied Oostergo zijn de erven vrijwel niet beplant. Vanuit historie zijn de erven wel beplant en vormden deze puntvormige verdichtingen in het open gebied. Uitgangspunt is om de erven weer te voorzien van een stevige erfbeplanting van ten minste 70% beplanting per groen aangegeven zijde. De beplanting rondom de erven moet wel streekeigen zijn en passen bij de bodemsoort (zie daarvoor de bijlage met beplantingstypen). Daarnaast dient bij voorkeur het erf ingepast te worden met sloten.
5
Stap 1: Bestaande situatie
7
5
57
Het stappenplan op de vorige pagina’s laat de inpassing van een nieuwe stal zien. De principes die daar worden gebruikt, gelden ook voor de inpassing van andere elementen op een erf, zoals een camping of mestvergistingsinstallaties. De belangrijkste uitgangspunten blijven: • een onderscheid in voor- en achtererf; • het nieuwe erf vormgeven als één erf; • de toepassing van een singelbeplanting op de erfgrenzen.
ACH TER VOO R
Bestaande situatie
Toepassing ruimte voor ruimte Nieuwe woning terugrooien ten opzichte van historische boerderij
ACH
TER
VOO
R
2e Bedrijfswoning Nieuwe woning terugrooien ten opzichte van historische boerderij
Overige ruimtevragen Kleigebied Oostergo
Functieverandering naar bedrijf parkeren niet op voorerf
Kleinschalig kamperen en kleinschalige gebouwde voorzieningen aan achterzijde erf
ACH
TER VOO R
Duurzaamheid: mestvergistingsinstallatie en grondopstelling zonnepanelen op achtererf/ niet zichtbaar vanaf openbare ruimte
5
Samenvatting Kleigebied Oostergo • • • •
Kies zo mogelijk voor een uitbreiding aan de achterzijde van het erf. Probeer de uitbreiding binnen de bestaande perceelgrenzen te situeren. Houd belangrijke doorzichten vanaf de weg naar het landschap vrij. Zorg dat er ruimte is voor het bouwplan. Past het bouwplan niet op het erf, kies dan voor een vergroting van het erf.
• • • • •
Vormgeving bebouwing •
Inrichting van het erf •
• •
•
Laat de oorspronkelijke boerderij of de woning de blikvanger zijn; stem de positie van nieuwe bebouwing daar op af. Kies zo mogelijk voor stallen en bijgebouwen een lagere nokhoogte dan de hoogte van de oorspronkelijke boerderij. Maak onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Plaats nieuwe bebouwing op voldoende afstand van bestaande bebouwing, maar wel zo dat het erf compact blijft. Houd rekening met eventuele toekomstige ontwikkelingen op het erf. Denk aan mogelijkheden om (in de toekomst) overbodige bebouwing te slopen. Nieuwe bedrijfsbebouwing, opslag, mestvergistingsinstallaties of kleinschalig kamperen komt op het achtererf, achter de achtergevel van de oorspronkelijke boerderij; Houd rekening met de verkavelingsrichting. Respecteer het bestaande slotenpatroon en graaf eventueel nieuwe sloten indezelfde richting als de verkaveling.
Geef extra aandacht aan erfbeplanting aan de zijden van het erf die vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. Pas ook sleufsilo’s, mestvergistingsinstallaties en zonnepanelen grondopstellingen in. Op het voorerf passen solitairen. Rond het voorerf past een haag. Voor sortimentskeuze zie de bijlage.
• • •
Kies voor de bebouwing een eenvoudige vorm die past bij de functie (rechthoekige stal, silo’s rond). Voor zover mogelijk, worden nieuwe gebouwen voorzien van een kap met een lage gootlijn. Kies kleuren en materialen die passen in het gebied en opgaan in hun omgeving (geen wit, geen glimmende oppervlakken). Bij bedrijven/ kleinschalig kamperen geen opvallende reclameuitingen.
5
Uitbreidingsrichting
Inpassing van het erf •
Behoud voor zover mogelijk de bestaande erfbeplanting, mits streekeigen en van voldoende kwaliteit. Nieuwe erfbeplanting in de vorm van een stevige singelbeplanting (minimaal 70% van de met groen aangegeven zijden waarvan in elk geval de hoeken zijn aangezet) van bomen en struiken rondom drie zijden van het erf.
7
•
59
2a
Bestaande situatie
Uitbreidingsrichting
R VOO R TE ACH
R VOO TER ACH
- flankerende beplanting behouden en versterken - besloten karakter - dykswâlen met eiken en struweel - het voorerf mag opener - op het voorerf hagen en solitairen - indien vanaf openbare ruimte zicht op achtererf dan achtererfgrens voorzien van beplanting
Inrichting erf
Schaalvergroting agrarisch erf
Inpassing erf
Opstrekkend ontginningslandschap DROOG
• •
vasthouden aan de rationele opzet van de verkaveling en van de erven met de dykswâlen op de zijdelingse perceelsgrenzen; waar het landschap wordt gedomineerd door een opstrekkende verkaveling wordt door de situering van bebouwing, nokrichting en de richting van de beplanting deze verkavelingsrichting versterkt (tenzij bestaande schuren al een afwijkende nokrichting hebben; iets ‘roods’ (bebouwing) gaat gepaard met iets ‘groens’ (landschappelijke inpassing); respecteren van een onderscheid tussen een voorerf waar gewoond wordt en een achtererf waar wordt gewerkt en de bijgebouwen staan.
opstrekkende verkaveling. Het ligt dan voor de hand om het erf aan de achterzijde uit te breiden. Op voorhand staat de gemeente niet positief tegenover het overschrijden van perceelsgrenzen en het daarbij verwijderen van dykswâlen. Een erf kan pas in de breedte worden uitgebreid als dat om bedrijfslogistieke redenen echt noodzakelijk is.
Stap 3: Inrichting erf
Om een goed erfinrichtingsplan op te kunnen stellen wordt gewerkt van ‘groot naar klein’. Als voorbeeld is op de linker pagina de schaalvergroting van het agrarisch erf uitgewerkt. Als eerste stap wordt de bestaande situatie in beeld gebracht en als laatste stap wordt geëindigd met de inpassing van het erf. In de bijlage is een lijst opgenomen met beplantingen. In deze lijst is te zien welke beplantingen geschikt zijn voor de inpassing van het erf.
De volgende stap is het inpassen van de nieuwe gebouwen, bouwwerken of andere elementen op het erf. De belangrijkste leidraad die wordt gehanteerd is het al eerder genoemde onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Het voorerf is representatief. De boerderij is daar de blikvanger. De stallen, schuren en andere onderdelen die niets met het wonen van doen hebben, horen niet thuis op het voorerf, maar op het achtererf. Dat geldt ook voor het parkeren (bij functieverandering), als er bijvoorbeeld een bedrijfsfunctie is gevestigd op het erf. De positionering van de nieuwe bebouwing moet de bestaande ordening van de bebouwing onderstrepen. Voor zover dat mogelijk is, worden (kuilvoer)opslag, stalling en bijvoorbeeld (mest)silo’s zoveel mogelijk achter op het erf geplaatst, achter de bestaande bebouwing. Voersilo’s staan in ieder geval niet voor de stallen. In sommige gevallen is sprake van een hoeksituatie. De weg loopt dan aan twee zijden om het perceel heen. We vinden dat in die gevallen een redelijke afstand tussen de bebouwing en de weg moet worden aangehouden.
Stap 1: Bestaande situatie
Stap 4: Inpassing erf
Een erfinrichtingsplan begint met het weergeven van de bestaande situatie. Dat is het vertrekpunt. Waar staat de huidige bebouwing, welke bebouwing wordt eventueel gesloopt, waar liggen de grenzen van het erf en zijn er bijzonderheden in de directe omgeving?
Een belangrijk onderdeel in het erfinrichtingsplan is de beplanting. Een mooi erf is goed ingepast in de omgeving. De gemeente hecht veel waarde aan een goede erfbeplanting, dat bij het bouwen van bijvoorbeeld een schuur of stal of de aanleg van een terrein voor kleinschalig kamperen ook in nieuwe erfbeplanting wordt voorzien. In het ontginningslandschap DROOG bestaat de erfbeplanting uit dykswâlen met daarop bomen en struiken op de zijdelingse erfgrenzen. Soms staat er een boom los op het voorerf. De beplanting rondom de erven moet wel streekeigen zijn en passen bij de bodemsoort (zie daarvoor de bijlage met beplantingstypen).
• •
Stap 2: Uitbreidingsrichting De volgende stap is het bepalen in welke richting het erf uitgebreid kan worden. De uitbreidingsrichting moet passen binnen de verkavelingsrichting. Het ontginningslandschap kenmerkt zich door een rationele, smalle
5
Bij het opstellen van een erfinrichtingsplan borduren we voort op de kenmerken van het landschap en van het erf. De belangrijkste uitgangspunten bij aanpassingen aan erven in het opstrekkende ontginningslandschap DROOG zijn dan ook:
7
5
61
Het stappenplan op de vorige pagina’s laat de inpassing van een nieuwe stal zien. De principes die daar worden gebruikt, gelden ook voor de inpassing van andere elementen op een erf, zoals een camping of mestvergistingsinstallaties.
Bestaande situatie
Toepassing ruimte voor ruimte Nieuwe woning terugrooien ten opzichte van historische boerderij
R
TER
ACH
VOO
De belangrijkste uitgangspunten blijven: • een onderscheid in voor- en achtererf; • het nieuwe erf vormgeven als één erf; • de toepassing van een singelbeplanting op de erfgrenzen.
Kleinschalig kamperen en kleinschalige gebouwde voorzieningen aan achterzijde erf
ACH
R VOO R TE
Vergroting niet-agrarische bedrijven
TER
R
Overige ruimtevragen Opstrekkend ontginningslandschap DROOG
ACH
Functieverandering naar bedrijf parkeren niet op voorerf
VOO
ACH
R VOO R TE
2e Bedrijfswoning Nieuwe woning terugrooien ten opzichte van historische boerderij
Duurzaamheid: mestvergistingsinstallatie en grondopstelling zonnepanelen op achtererf/ niet zichtbaar vanaf openbare ruimte
5
Samenvatting Opstrekkend ontginningslandschap DROOG Uitbreidingsrichting •
• •
Probeer de uitbreiding te situeren binnen de bestaande perceelsgrenzen; Kies mogelijk voor een uitbreiding aan de achterzijde van het erf. Zorg dat er ruimte is voor het bouwplan. Past het bouwplan niet op het erf, kies dan voor een vergroting van het erf. Het nieuwe erf heeft een rechthoekige vorm.
• •
Vormgeving bebouwing • •
Inrichting van het erf •
• •
• •
Kies voor de bebouwing een eenvoudige vorm die past bij de functie (rechthoekige stal, silo’s rond). Voor zover mogelijk, worden nieuwe gebouwen voorzien van een kap met een lage gootlijn. Kies kleuren en materialen die passen in het gebied en opgaan in hun omgeving (geen wit, geen glimmende oppervlakken). Bij bedrijven/ kleinschalig kamperen geen opvallende reclameuitingen.
5
•
Laat de oorspronkelijke boerderij of de woning de blikvanger zijn; stem de positie van nieuwe bebouwing daar op af. Kies zo mogelijk voor stallen en bijgebouwen een lagere nokhoogte dan de hoogte van de oorspronkelijke boerderij. Maak onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Plaats nieuwe bebouwing op voldoende afstand van bestaande bebouwing, maar wel zo dat het erf compact blijft. Houd rekening met eventuele toekomstige ontwikkelingen op het erf. Denk aan mogelijkheden om (in de toekomst) overbodige bebouwing te slopen. Nieuwe bedrijfsbebouwing, opslag, grondopstelling zonnepanelen, mestvergistingsinstallaties of kleinschalig kamperen komt op het achtererf, achter de achtergevel van de oorspronkelijke boerderij.
Op het voorerf passen solitaire bomen en een haag rond het erf. Voor sortimentskeuze zie de bijlage.
Inpassing van het erf
• • •
Behoud voor zover mogelijk de bestaande erfbeplanting, mits streekeigen en van voldoende kwaliteit en versterk beplanting op bestaande dykswâlen. Nieuwe erfbeplanting in de vorm van dykswâlen op de zijdelingse perceelsgrenzen beplant met bomen en struiken. Geef extra aandacht aan erfbeplanting aan de zijden van het erf die vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. Pas ook sleufsilo’s, mestvergistingsinstallaties en grondopstelling van zonnepanelen in.
7
•
63
2b
Inrichting erf
Schaalvergroting agrarisch erf
ER
OR
HT
VO
AC
HT
AC
VO
OR
- flankerende beplanting behouden en versterken - elzensingelbeplanting op maaiveld - sloten - indien vanaf openbare ruimte zicht op achtererf dan achtererfgrens voorzien van beplanting - indien een erf zichtbaar is vanaf het water, overgang maken met ecologische oever en eventueel struweel
Uitbreidingsrichting
ER
Bestaande situatie
Inpassing erf
Opstrekkend ontginningslandschap NAT
• •
vasthouden aan de rationele opzet van de verkaveling en van de erven met de elzensingels op de zijdelingse perceelsgrenzen; waar het landschap wordt gedomineerd door een opstrekkende verkaveling wordt door de situering van bebouwing, nokrichting en de richting van de beplanting deze verkavelingsrichting versterkt (tenzij bestaande schuren al een afwijkende nokrichting hebben); iets ‘roods’ (bebouwing) gaat gepaard met iets ‘groens’ (landschappelijke inpassing); respecteren van een onderscheid tussen een voorerf waar gewoond wordt en een achtererf waar wordt gewerkt en de bijgebouwen staan.
opstrekkende verkaveling. Het ligt dan voor de hand om het erf aan de achterzijde uit te breiden. Op voorhand staat de gemeente niet positief tegenover het overschrijden van perceelsgrenzen en het daarbij verwijderen van elzensingels. Een erf kan pas in de breedte worden uitgebreid als dat om bedrijfslogistieke redenen echt noodzakelijk is.
Stap 3: Inrichting erf
Om een goed erfinrichtingsplan op te kunnen stellen wordt gewerkt van ‘groot naar klein’. Als voorbeeld is op de linker pagina de schaalvergroting van het agrarisch erf uitgewerkt. Als eerste stap wordt de bestaande situatie in beeld gebracht en als laatste stap wordt geëindigd met de inpassing van het erf. In de bijlage is een lijst opgenomen met beplantingen. In deze lijst is te zien welke beplantingen geschikt zijn voor de inpassing van het erf.
De volgende stap is het inpassen van de nieuwe gebouwen, bouwwerken of andere elementen op het erf. De belangrijkste leidraad die wordt gehanteerd is het al eerder genoemde onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Het voorerf is representatief. De boerderij is daar de blikvanger. De stallen, schuren en andere onderdelen die niets met het wonen van doen hebben, horen niet thuis op het voorerf, maar op het achtererf. Dat geldt ook voor het parkeren (bij functieverandering), als er bijvoorbeeld een bedrijfsfunctie is gevestigd op het erf. De positionering van de nieuwe bebouwing moet de bestaande ordening van de bebouwing onderstrepen. Voor zover dat mogelijk is, worden (kuilvoer)opslag, stalling en bijvoorbeeld (mest)silo’s zoveel mogelijk achter op het erf geplaatst,achter de bestaande bebouwing. Voersilo’s staan in ieder geval niet voor de stallen. In sommige gevallen is sprake van een hoeksituatie. De weg loopt dan aan twee zijden om het perceel heen. We vinden dat in die gevallen een redelijke afstand tussen de bebouwing en de weg moet worden aangehouden.
Stap 1: Bestaande situatie
Stap 4: Inpassing erf
Een erfinrichtingsplan begint met het weergeven van de bestaande situatie. Dat is het vertrekpunt. Waar staat de huidige bebouwing, welke bebouwing wordt eventueel gesloopt, waar liggen de grenzen van het erf en zijn er bijzonderheden in de directe omgeving?
Een belangrijk onderdeel in het erfinrichtingsplan is de beplanting. Een mooi erf is goed ingepast in de omgeving. De gemeente hecht veel waarde aan een goede erfbeplanting, dat bij het bouwen van bijvoorbeeld een schuur of stal of de aanleg van een terrein voor kleinschalig kamperen ook in nieuwe erfbeplanting wordt voorzien. In het ontginningslandschap NAT bestaat de erfbeplanting vaak elzensingels op de zijdelingse erfgrenzen. Soms staat er een boom los op het voorerf. De beplanting rondom de erven moet wel streekeigen zijn en passen bij de bodemsoort (zie daarvoor de bijlage met beplantingstypen).
• •
Stap 2: Uitbreidingsrichting De volgende stap is het bepalen in welke richting het erf uitgebreid kan worden. De uitbreidingsrichting moet passen binnen de verkavelingsrichting. Het ontginningslandschap kenmerkt zich door een rationele
5
Bij het opstellen van een erfinrichtingsplan borduren we voort op de kenmerken van het landschap en van het erf. De belangrijkste uitgangspunten bij aanpassingen aan erven in het opstrekkende ontginningslandschap NAT zijn dan ook:
7
5
65
OR
HT
VO
AC
Toepassing ruimte voor ruimte Nieuwe woning terugrooien ten opzichte van historische boerderij
Kleinschalig kamperen en kleinschalige gebouwde voorzieningen aan achterzijde erf
HT AC
VO
OR
Bestaande situatie
ER
De belangrijkste uitgangspunten blijven: • een onderscheid in voor- en achtererf; • het nieuwe erf vormgeven als één erf; • de toepassing van een singelbeplanting op de erfgrenzen.
ER
Het stappenplan op de vorige pagina’s laat de inpassing van een nieuwe stal zien. De principes die daar worden gebruikt, gelden ook voor de inpassing van andere elementen op een erf, zoals een camping of mestvergistingsinstallaties.
2e bedrijfswoning Nieuwe woning terugrooien ten opzichte van historische boerderij
Functieverandering naar bedrijf parkeren niet op voorerf
Overige ruimtevragen Opstrekkend ontginningslandschap NAT
ER
OR VO
HT
AC
OR VO
AC
HT
ER
Vergroting niet-agrarische bedrijven
Duurzaamheid: mestvergistingsinstallatie en grondopstelling zonnepanelen op achtererf/ niet zichtbaar vanaf openbare ruimte
5
Samenvatting Opstrekkend ontginningslandschap NAT Uitbreidingsrichting •
• •
Probeer de uitbreiding te situeren binnen de bestaande perceelsgrenzen; Kies mogelijk voor een uitbreiding aan de achterzijde van het erf. Zorg dat er ruimte is voor het bouwplan. Past het bouwplan niet op het erf, kies dan voor een vergroting van het erf. Het nieuwe erf heeft een rechthoekige vorm.
• •
Vormgeving bebouwing • •
Inrichting van het erf •
• •
• •
Kies voor de bebouwing een eenvoudige vorm die past bij de functie (rechthoekige stal, silo’s rond). Voor zover mogelijk, worden nieuwe gebouwen voorzien van een kap met een lage gootlijn. Kies kleuren en materialen die passen in het gebied en opgaan in hun omgeving (geen wit, geen glimmende oppervlakken). Bij bedrijven/ kleinschalig kamperen geen opvallende reclameuitingen.
5
•
Laat de oorspronkelijke boerderij of de woning de blikvanger zijn; stem de positie van nieuwe bebouwing daar op af. Kies zo mogelijk voor stallen en bijgebouwen een lagere nokhoogte dan de hoogte van de oorspronkelijke boerderij. Maak onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Plaats nieuwe bebouwing op voldoende afstand van bestaande bebouwing, maar wel zo dat het erf compact blijft. Houd rekening met eventuele toekomstige ontwikkelingen op het erf. Denk aan mogelijkheden om (in de toekomst) overbodige bebouwing te slopen. Nieuwe bedrijfsbebouwing, opslag, grondopstelling zonnepanelen, mestvergistingsinstallaties of kleinschalig kamperen komt op het achtererf, achter de achtergevel van de oorspronkelijke boerderij.
Op het voorerf passen solitaire bomen en een haag rond het erf. Voor sortimentskeuze zie de bijlage.
Inpassing van het erf
• • •
Behoud voor zover mogelijk de bestaande erfbeplanting, mits streekeigen en van voldoende kwaliteit en versterk bestaande elzensingels. Nieuwe erfbeplanting in de vorm van elzensingels op de zijdelingse perceelsgrenzen. Geef extra aandacht aan erfbeplanting aan de zijden van het erf die vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. Pas ook sleufsilo’s, mestvergistingsinstallaties en grondopstelling van zonnepanelen in.
7
•
67
3a
Bestaande situatie
Uitbreidingsrichting
Inrichting erf
Schaalvergroting agrarisch erf
Inpassing erf
HT AC
VO
OR
OR VO ER HT AC
ER
- opstrek versterken - verkaveling in opstrek - besloten karakter - elzensingelbeplanting en eiken en struweel op maaiveld - greppels - achtererfgrens beplant voor zover zichtbaar vanaf de openbare ruimte
Jong ontginningslandschap OPSTREKKEND
• •
• • •
vasthouden aan de rationele opzet van de verkaveling en van de erven met de elzensingels op de perceelsgrenzen; waar het landschap wordt gedomineerd door een opstrekkende verkaveling wordt door de situering van bebouwing, nokrichting en de richting van de beplanting deze verkavelingsrichting versterkt; iets ‘roods’ (bebouwing) gaat gepaard met iets ‘groens’ (landschappelijke inpassing); het silhouet van het erf als groen cluster in het landelijk gebied behouden; respecteren van een onderscheid tussen een voorerf waar gewoond wordt en een achtererf waar wordt gewerkt en de bijgebouwen staan.
Om een goed erfinrichtingsplan op te kunnen stellen wordt gewerkt van ‘groot naar klein’. Als voorbeeld is op de linker pagina de schaalvergroting van het agrarisch erf uitgewerkt. Als eerste stap wordt de bestaande situatie in beeld gebracht en als laatste stap wordt geëindigd met de inpassing van het erf. In de bijlage is een lijst opgenomen met beplantingen. In deze lijst is te zien welke beplantingen geschikt zijn voor de inpassing van het erf.
opstrekkende verkaveling. Het ligt dan voor de hand om het erf aan de achterzijde uit te breiden. Op voorhand staat de gemeente niet positief tegenover het overschrijden van perceelsgrenzen en het daarbij verwijderen van elzensingels. Een erf kan pas in de breedte worden uitgebreid als dat om bedrijfslogistieke redenen echt noodzakelijk is.
Stap 3: Inrichting erf De volgende stap is het inpassen van de nieuwe gebouwen, bouwwerken of andere elementen op het erf. De belangrijkste leidraad die wordt gehanteerd is het al eerder genoemde onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Het voorerf is representatief. De woning is daar de blikvanger. De stallen, schuren en andere onderdelen die niets met het wonen van doen hebben, horen niet thuis op het voorerf, maar op het achtererf. Dat geldt ook voor het parkeren (bij functieverandering), als er bijvoorbeeld een bedrijfsfunctie is gevestigd op het erf. De positionering van de nieuwe bebouwing moet de bestaande informele ordening van de bebouwing onderstrepen. Voor zover dat mogelijk is, worden (kuilvoer) opslag, stalling en bijvoorbeeld (mest)silo’s zoveel mogelijk achter op het erf geplaatst,achter de bestaande bebouwing. Voersilo’s staan in ieder geval niet voor de stallen. In sommige gevallen is sprake van een hoeksituatie. De weg loopt dan aan twee zijden om het perceel heen. We vinden dat in die gevallen een redelijke afstand tussen de bebouwing en de weg moet worden aangehouden.
5
Bij het opstellen van een erfinrichtingsplan borduren we voort op de kenmerken van het landschap en van het erf. De belangrijkste uitgangspunten bij aanpassingen aan erven in het jonge ontginningslandschap OPSTREKKEND zijn dan ook:
Stap 4: Inpassing erf Stap 1: Bestaande situatie Een erfinrichtingsplan begint met het weergeven van de bestaande situatie. Dat is het vertrekpunt. Waar staat de huidige bebouwing, welke bebouwing wordt eventueel gesloopt, waar liggen de grenzen van het erf en zijn er bijzonderheden in de directe omgeving?
Stap 2: Uitbreidingsrichting De volgende stap is het bepalen in welke richting het erf uitgebreid kan worden. De uitbreidingsrichting moet passen binnen de verkavelingsrichting. Het ontginningslandschap kenmerkt zich door een rationele
Een belangrijk onderdeel in het erfinrichtingsplan is de beplanting. Een mooi erf is goed ingepast in de omgeving. De gemeente hecht veel waarde aan een goede erfbeplanting, dat bij het bouwen van bijvoorbeeld een schuur of stal of de aanleg van een terrein voor kleinschalig kamperen ook in nieuwe erfbeplanting wordt voorzien. In het ontginningslandschap bestaat de erfbeplanting vaak uit elzensingels en soms een houtsingel op drie zijden van het erf. Het erf is als het ware gelegen in een groene kamer. Soms staat er een boom los op het voorerf. De beplanting rondom de erven moet wel streekeigen zijn en passen bij de bodemsoort (zie daarvoor de bijlage met beplantingstypen).
7
5
69
HT
ER
Kleinschalig kamperen en kleinschalige gebouwde voorzieningen aan achterzijde erf
A
VO
OR
AC
OR
VO
Toepassing ruimte voor ruimte Verspringende rooilijnen oude en nieuwe woning
Bestaande situatie
T CH
De belangrijkste uitgangspunten blijven: • een onderscheid in voor- en achtererf; • het nieuwe erf vormgeven als één erf; • de toepassing van een singelbeplanting op de erfgrenzen.
ER
Het stappenplan op de vorige pagina’s laat de inpassing van een nieuwe stal zien. De principes die daar worden gebruikt, gelden ook voor de inpassing van andere elementen op een erf, zoals een camping of mestvergistingsinstallaties.
2e Bedrijfswoning Verspringende rooilijnen oude en nieuwe woning
Functieverandering naar bedrijf parkeren niet op voorerf
Overige ruimtevragen Jong ontginningslandschap OPSTREKKEND
R AC
E HT
OR
VO
HT AC
VO
OR
ER
Vergroting niet-agrarische bedrijven
Duurzaamheid: mestvergistingsinstallatie en grondopstelling zonnepanelen op achtererf/ niet zichtbaar vanaf openbare ruimte
5
Samenvatting Jong ontginningslandschap OPSTREKKEND Uitbreidingsrichting
Vormgeving bebouwing
•
•
• •
Probeer de uitbreiding te situeren binnen de bestaande perceelsgrenzen; Kies mogelijk voor een uitbreiding aan de achterzijde van het erf. Zorg dat er ruimte is voor het bouwplan. Past het bouwplan niet op het erf, kies dan voor een vergroting van het erf. Het nieuwe erf heeft een rechthoekige vorm.
Inrichting van het erf • •
•
• • •
Kies voor de bebouwing een eenvoudige vorm die past bij de functie (rechthoekige stal, silo’s rond). Voor zover mogelijk, worden nieuwe gebouwen voorzien van een kap met een lage gootlijn. Kies kleuren en materialen die passen in het gebied en opgaan in hun omgeving (geen wit, geen glimmende oppervlakken). Bij bedrijven/ kleinschalig kamperen geen opvallende reclameuitingen.
Maak onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Plaats nieuwe bebouwing op voldoende afstand van bestaande bebouwing, maar wel zo dat het erf compact blijft. Houd rekening met eventuele toekomstige ontwikkelingen op het erf. Denk aan mogelijkheden om (in de toekomst) overbodige bebouwing te slopen. Nieuwe bedrijfsbebouwing, opslag, grondopstelling zonnepanelen, mestvergistingsinstallaties of kleinschalig kamperen komt op het achtererf, achter de achtergevel van de oorspronkelijke boerderij.
Inpassing van het erf
• • • • •
5
Behoud voor zover mogelijk de bestaande erfbeplanting, mits streekeigen en van voldoende kwaliteit en versterk bestaande elzensingels. Nieuwe erfbeplanting in de vorm van singels aan drie zijden van het erf met een dubbele rij elzensingelbeplanting. Geef extra aandacht aan erfbeplanting aan de zijden van het erf die vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. Pas ook sleufsilo’s, mestvergistingsinstallaties en grondopstelling van zonnepanelen in. Op het voorerf past een haag rond het erf. Voor sortimentskeuze zie de bijlage.
7
•
71
3b
Bestaande situatie - kamers versterken en vergroten - verkaveling in blokvorm - hout- en elzensingelbeplanting op maaiveld - greppels - achtererfgrens beplant
Mogelijke uitbreidingsrichtingen
VO OR ACH TER
VO ACH
OR
TER
Inrichting erf
Schaalvergroting agrarisch erf
Inpassing erf
Jong ontginningslandschap BLOKVORMIG Bij het opstellen van een erfinrichtingsplan borduren we voort op de kenmerken van het landschap en van het erf. De belangrijkste uitgangspunten bij aanpassingen aan erven in het Jonge ontginningslandschap BLOKVORMIG zijn dan ook:
• • •
vasthouden aan de rationele opzet van de blokvormige verkaveling met daarin de erven als groene kamers; iets ‘roods’ (bebouwing) gaat gepaard met iets ‘groens’ (landschappelijke inpassing); respecteren van een onderscheid tussen een voorerf waar gewoond wordt en een achtererf waar wordt gewerkt en de bijgebouwen staan.
Om een goed erfinrichtingsplan op te kunnen stellen wordt gewerkt van ‘groot naar klein’. Als voorbeeld is op de linker pagina de schaalvergroting van het agrarisch erf uitgewerkt. Als eerste stap wordt de bestaande situatie in beeld gebracht en als laatste stap wordt geëindigd met de inpassing van het erf. In de bijlage is een lijst opgenomen met beplantingen. In deze lijst is te zien welke beplantingen geschikt zijn voor de inpassing van het erf.
voldoende kansen voor een goede inpassing, maar maakt het ook mogelijk om eventuele latere aanpassingen aan het erf gemakkelijker te realiseren. Een krappe opzet kan de ontwikkeling van het erf in een latere fase juist op slot zetten. Ook is in die gevallen vaak de ruimte voor de aanplant van bomen en struiken beperkt.
Stap 3: Inrichting erf De volgende stap is het inpassen van de nieuwe gebouwen, bouwwerken of andere elementen op het erf. De belangrijkste leidraad die wordt gehanteerd is het al eerder genoemde onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Het voorerf is representatief. De woning is daar de blikvanger. De stallen, schuren en andere onderdelen die niets met het wonen van doen hebben, horen niet thuis op het voorerf, maar op het achtererf. Dat geldt ook voor het parkeren (bij functiewijziging), als er bijvoorbeeld een bedrijfsfunctie is gevestigd op het erf. De positionering van de nieuwe bebouwing moet de bestaande informele ordening van de bebouwing onderstrepen. Voor zover dat mogelijk is, worden (kuilvoer)opslag, stalling en bijvoorbeeld (mest)silo’s zoveel mogelijk achter op het erf geplaatst, achter de bestaande bebouwing. Voersilo’s staan in ieder geval niet voor de stallen.
Stap 1: Bestaande situatie
Stap 2: Uitbreidingsrichting De volgende stap is het bepalen in welke richting het erf uitgebreid kan worden. De uitbreidingsrichting moet passen binnen de verkavelingsrichting. Het blokvormige ontginningslandschap kenmerkt zich door een rationele, blokvormige verkaveling. Dat biedt diverse mogelijkheden om het erf in de gewenste richting uit te breiden, mits het erf een min of meer rechthoekige blokvormige vorm behoud. Neem ruimte voor de inpassing van het bouwplan. Dat biedt niet alleen
Stap 4: Inpassing erf
5
Een erfinrichtingsplan begint met het weergeven van de bestaande situatie. Dat is het vertrekpunt. Waar staat de huidige bebouwing, welke bebouwing wordt eventueel gesloopt, waar liggen de grenzen van het erf en zijn er bijzonderheden in de directe omgeving?
Een belangrijk onderdeel in het erfinrichtingsplan is de beplanting. Een mooi erf is goed ingepast in de omgeving. De gemeente hecht veel waarde aan een goede erfbeplanting, dat bij het bouwen van bijvoorbeeld een schuur of stal of de aanleg van een terrein voor kleinschalig kamperen ook in nieuwe erfbeplanting wordt voorzien. In het blokvormige jonge ontginningslandschap bestaat de nieuwe erfbeplanting bij voorkeur uit houtsingels aan drie zijden van het erf en vormt deze een groene kamer in het landschap. Mocht er op het erf te weinig ruimte zijn om deze houtsingels goed in te passen dan mag de beplanting ook bestaan uit elzensingels. Soms staat er een boom los op het voorerf. De beplanting rondom de erven moet wel streekeigen zijn en passen bij de bodemsoort (zie daarvoor de bijlage met beplantingstypen).
7
5
73
Het stappenplan op de vorige pagina’s laat de inpassing van een nieuwe stal zien. De principes die daar worden gebruikt, gelden ook voor de inpassing van andere elementen op een erf, zoals een camping of mestvergistingsinstallaties.
VO
AC
OR
HT
De belangrijkste uitgangspunten blijven: • een onderscheid in voor- en achtererf; • het nieuwe erf vormgeven als één erf; • de toepassing van een singelbeplanting op de erfgrenzen.
Bestaande situatie VO
AC
OR
HT
ER
Toepassing ruimte voor ruimte Verspringende rooilijnen oude en nieuwe woning
ER
Kleinschalig kamperen en kleinschalige gebouwde voorzieningen aan achterzijde erf kleinschalige gebouwde voorzieningen aansluitend situeren aan bestaande bebouwing
Vergroting niet-agrarische bedrijven
VO
AC
OR
HT
2e Bedrijfswoning Verspringende rooilijnen oude en nieuwe woning
ER
Functieverandering naar bedrijf parkeren niet op voorerf
Overige ruimtevragen Jong ontginningslandschap BLOKVORMIG
VO
AC
OR
HT
ER
Duurzaamheid: mestvergistingsinstallatie en grondopstelling zonnepanelen op achtererf/ niet zichtbaar vanaf openbare ruimte
5
Samenvatting Jong ontginningslandschap BLOKVORMIG Uitbreidingsrichting
Vormgeving bebouwing
•
•
• • •
Probeer de uitbreiding te situeren binnen de bestaande blokvormige verkaveling (kamer). Kies mogelijk voor een uitbreiding aan de achterzijde van het erf. Zorg dat er ruimte is voor het bouwplan. Past het bouwplan niet op het erf, kies dan voor een vergroting van het erf. Het nieuwe erf heeft een rechthoekige, overwegend vierkante vorm.
• • •
Kies voor de bebouwing een eenvoudige vorm die past bij de functie (rechthoekige stal, silo’s rond). Voor zover mogelijk, worden nieuwe gebouwen voorzien van een kap met een lage gootlijn. Kies kleuren en materialen die passen in het gebied en opgaan in hun omgeving (geen wit, geen glimmende oppervlakken). Bij bedrijven/ kleinschalig kamperen geen opvallende reclameuitingen.
Inrichting van het erf • •
•
Maak onderscheid tussen een voorerf en een achtererf. Plaats nieuwe bebouwing op voldoende afstand van bestaande bebouwing, maar wel zo dat het erf compact blijft. Houd rekening met eventuele toekomstige ontwikkelingen op het erf. Denk aan mogelijkheden om (in de toekomst) overbodige bebouwing te slopen. Nieuwe bedrijfsbebouwing, opslag, grondopstelling zonnepanelen, mestvergistingsinstallaties of kleinschalig kamperen komt op het achtererf, achter de achtergevel van de oorspronkelijke boerderij.
Inpassing van het erf • • • • •
5
Behoud voor zover mogelijk de bestaande erfbeplanting, mits streekeigen en van voldoende kwaliteit. Nieuwe erfbeplanting in de vorm van houtsingels van bomen en struiken op de perceelsgrenzen aan drie zijden van het erf. Geef extra aandacht aan erfbeplanting aan de zijden van het erf die vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. Pas ook sleufsilo’s, mestvergistingsinstallaties en grondopstelling van zonnepanelen in. Op het voorerf past een haag rond het erf. Voor sortimentskeuze zie de bijlage.
7
•
75
5
5
BIJLAGE Beplantingslijst
77
Verklaring landschapstype: geschikt
x
minder geschikt
o
niet geschikt vochtbehoefte: groot
+
matig
o
weinig
-
Singels met bomen en struiken Jong ontginningslandschap OPSTREKKEND
Jong ontginningslandschap BLOKVORMIG
Hoofdhoutsoort
Betula pendula
x
x
x
x
-
Berk, zachte
Betula pubescens
x
o
o
x
+
Braam
Rubus
x
x
x
Eik, zomer
Quercus robur
o
x
x
o
+
x
+
o
x
x
x
x
x
o
x
x
x
x
x
+
x
x
x
x
x
+
o
o
o
o
o
x
o
Viburnum opulus
Euonymus europaeus
x
o
Gelderse roos
Kardinaalsmuts
-
x
x
Corylus avellana
x
x
x
Alnus glutinosa
Ilex aquifolium
-
o
Fraxinus excelsior
Els, zwarte
Hulst
x
x
Es, gewone
Hazelaar
x
Struik
x
Vochtbehoefte
Opstrekkend ontginningslandschap NAT
Berk, ruwe
Opstrekkend ontginningslandschap DROOG
Wetenschappelijke naam
Kleigebied Oostergo
Nederlandse naam
o
Kers, zoete
Prunus avium
o
x
x
o
x
x
o
Lijsterbes
Sorbus aucuparia
x
x
x
x
x
x
o
Meidoorn, eenstijlige
Crataegus monogyna
x
x
x
x
x
x
+
Populier, grauwe abeel
Populus canescens
x
Roos, honds
Rosa canina
x
o
x
o
o
x x
o
+
Sleedoorn
Prunus spinosa
x
x
x
x
x
x
o
Sporkehout/vuilboom
Rhamnus frangula
o
x
x
x
x
x
+
Veldesdoorn
Acer campestre
o
o
x
o
x
x
-
Vogelkers (inheems)
Prunus padus
x
o
x
x
x
+
Vlier
Sambucus nigra
o
x
x
x
x
x
+
Wilg, bos
Salix caprea
x
x
x
x
x
+
Wilg, geoorde
Salix aurita
x
x
o
o
x
+
Opmerkingen
Laanbomen en solitaire bomen
Kleigebied Oostergo
Opstrekkend ontginningslandschap DROOG
Opstrekkend ontginningslandschap NAT
Jong ontginningslandschap OPSTREKKEND
Jong ontginningslandschap BLOKVORMIIG
Berk, ruwe
Betula pendula
x
o
o
-
Beuk
Fagus sylvatica
o
o
x
o
o
o
Eik, zomer
Quercus robur
o
x
x
x
x
-
Es, gewone
Fraxinus excelsior
x
Linde, grootbladige
Tilia platyphyllos
o
o
x
o
o
-
Linde, kleinbladig
Tilia cordata
o
o
x
o
o
-
Koningslinde
Tilia x europaea ‘Koningslinde’
o
o
x
o
o
-
Balsempopulier
Populus trichocarpa
x
x
x
x
x
o
Hoogstam fruitbomen
appel, peer, kers en pruim
x
x
x
x
x
o
Beuk
Fagus sylvatica
o
o
x
x
x
o
Struik
x
Vochtbehoefte
Wetenschappelijke naam
Hoofdhoutsoort
Nederlandse naam
+
Hagen
Hulst
Ilex aquifolium
x
x
x
x
+
Liguster, wilde
Ligustrum vulgare
o
x
x
x
x
o
Meidoorn, eenstijlige
Crataegus monogyna
x
x
x
x
x
+
Haagbeuk
Carpinus betulus
o
o
x
o
o
-
Veldesdoorn
Acer campestre
o
o
x
o
o
-
Opmerkingen
Bijzondere bomen voorerf*
Linde, grootbladige
Tilia platyphyllos
x
Paardekastanje
Aesculus hippocastanum
x
Vochtbehoefte
x
Struik
Fraxinus excelsior 'Allgold'
Hoofdhoutsoort
Es, goud
x
Jong ontginningslandschap BLOKVORMIG
Fagus sylvatica 'Atropunicea'
Jong ontginningslandschap OPSTREKKEND
Beuk, rode
Opstrekkend ontginningslandschap NAT
Wetenschappelijke naam
Opstrekkend ontginningslandschap DROOG
Kleigebied Oostergo
Nederlandse naam
Opmerkingen
o x
+
x
-
x
* Met name bij kleigebied Oostergo en opstrekkende ontginningslandschappen NAT en DROOG. In de Jonge ontginninglandschappen OPSTREKKEND en BLOKVORMIG zijn de voorerven minder formeel.