09 - Bijlage 2 - Ledenbrief VNG - Begrotingsadvies 2027-2030
Tekst van het document
Aan | de | leden | Datum 19 | mei | 2026 Ons | kenmerk U202600246 Lbr. | 26/013 Telefoon 070 | 373 | 9393 Onderwerp Begrotingsadvies | 2027-2030 Geachte | leden | van | college | en | gemeenteraad | , Gemeenten | bevinden | zich | nog | steeds | in een | financieel | onzekere | tijd. Primair | wordt | dit veroorzaakt door | bezuinigingen | van | eerdere | kabinetten | en | door | de | ingeboekte | besparingsmaatregelen | voor | de jeugdzorg | vanaf | boekjaar | 2028. | Als | de | beoogde | kostendaling | niet | behaald | wordt | , dreigen | er | forse tekorten | te ontstaan | bij gemeenten. | De | Deskundigencommissie | Hervormingsagenda | Jeugd | onder leiding | van | Tamara | van | Ark | zal | begin | 2027 | een | uitspraak | doen | over | de | haalbaarheid | van | deze besparingsmaatregelen | en | hoe | om | te | gaan | met | het | verschil | tussen | kosten | en | beschikbare middelen | voor | de | jeugdzorg | bij | gemeenten. In het | Overhedenoverleg | van | 13 | april | jl. heeft | het | kabinet | de | afspraak | rond | de | Commissie-Van | Ark herbevestigd. | Daarbij | heeft | het | kabinet | onderstreept | dat | dit | advies | zwaarwegend | en | maatgevend is.
Het | ligt daarom | voor | de | hand | dat | in de | Voorjaarsnota | 2027 | (gedeeltelijk) | compensatie | zal volgen | indien | de | kostenstijging | zich | voortzet | en | deze | niet | verwijtbaar | is aan | gemeentelijk handelen. | Daarom | kan | het | in onze | visie | niet | zo | zijn | dat | gemeenten | op | dit moment | vanwege | de oplopende | kosten | voor | de | jeugdzorg | tal | van | bezuinigingen | moeten | doorvoeren | op | andere beleidsterreinen. | Of | lasten | moeten | verhogen | om | de | begroting | vanaf | 2028 | sluitend | te krijgen. Dit | levert | op | de | korte | termijn | onzekerheid | op | voor | u als | gemeente. | Veelal | tegelijkertijd | met | de opgave | om | in uw | gemeente | te | komen | tot | afspraken | voor | een | meerjarig | financieel | kader | voor | 2027 tot en | met | 2030 | , vanwege | de | lokale | coalitieonderhandelingen. Deze | onzekerheid | maakt | dat | de | VNG | zich | genoodzaakt | ziet | om | ook | dit | jaar | een | begrotingsadvies af te | geven. | Onze | leden | hebben | namelijk | de | wens | uitgesproken | een | eenduidige | lijn te | hanteren over | hoe | gemeenten | de | jeugdzorg | in | hun | begroting | opnemen. | De | onzekerheid | wordt | nog | versterkt door | de | ingeboekte | besparing | op | de | Huishoudelijke | Hulp | in de | Wmo | , vanaf | 2029.
| Deze | is vastgelegd | in het | coalitieakkoord | van | het | kabinet-Jetten | , maar | hier | is nog | geen | beleidsmatig | plan voor | opgesteld. Vereniging | van | Nederlandse | Gemeenten | 1/4 Nassaulaan | 12 Den | Haag | | Postbus | 30435 | | 2500 | GK | Den | Haag 070 | - 373 | 83 | 93 | info @vng.nl | | vng. nl Over | de | onzekerheid | rondom | de | herijking | van | het | Gemeentefonds | geeft | de | VNG | geen begrotingsadvies. | Gemeenten | dienen | hiervan | zelf | een | inschatting | te | maken | , op | basis | van | de informatie | uit de | meicirculaire | 2026. Voor | de | totstandkoming | van | dit advies | is overleg | gevoerd | met | het | provinciaal | vakberaad | van toezichthouders. | Hun | zienswijze | is opgenomen | in het | advies. | Het | begrotingsadvies | is ter informatie | ook | gedeeld | met | het | Interprovinciaal | Overleg | (IPO) | en | het | ministerie | van | Binnenlandse Zaken | (BZK). | Het | advies | sluit | aan | bij ons | begrotingsadvies | uit 2025. Begrotingsadvies | 2027-2030 1. | Maak | de | begroting | voor | 2027 | sluitend. We | adviseren | ten | minste | boekjaar | 2027 | structureel | en | reëel | sluitend | te | maken | , zodat | de toezichthouder | de | gemeente | niet | onder | preventief | toezicht | stelt. 2.
| Breng | vanaf | 2028 | baten | en | lasten | voor | jeugdzorg | in balans | met | stelposten | , waarbij | u de lasten | voor | jeugdzorg | zo | realistisch | mogelijk | raamt. Maak | een | realistische | inschatting | voor | de | kosten | voor | 2028 | en | verder | , waarbij | u aangeeft | met welke | maatregelen | u de | beïnvloedbare | kosten | tracht | te | verlagen | , zoals | de | toezichthouder wenst. | Neem | daarnaast | de | volgende | stelposten | op: A. | Stelpost | aanvullende | maatregelen Er | zijn | aanvullende | maatregelen | gepresenteerd | in de | Voorjaarsnota | 2025 | die | vanaf | 2028 financieel | vertaald | zijn in | een | bezuiniging. | Dit | gaat | onder | andere | over | de | invoering | van een | eigen | bijdrage | (€ | 260 | miljoen) | en | het | sturen | op | de | verkorting | van | de | trajectduur | (€ | 68 miljoen). Het | advies | is , evenals | vorig | jaar | , om | deze | maatregelen | budgetneutraal | te | maken: | korting versus | besparing/inkomsten. | Bijvoorbeeld | door | middel | van | een | stelpost | (“Besparing trajectduur” | en | “Inkomsten | eigen | bijdrage”). Zienswijze | toezichthouder De | toezichthouder | heeft | aangegeven | dat | hij deze | stelposten | zal | toestaan. | Het | rijk is immers | verantwoordelijk | voor | tijdige | invoering | van | wet- | en | regelgeving.
| Bij uitstel | of afstel van | wet- | en | regelgeving | geldt | dat | dit voor | rekening | en | risico | rijk is. B. | Stelpost | Deskundigencommissie | Hervormingsagenda | Jeugd Gemeenten | doen | er | alles | aan | om | via | besparingsmaatregelen | de | kosten | van | jeugdzorg aan | te | laten | sluiten | bij het | beschikbare | budget. | Vanaf | 2028 | is dit vanwege | de | ingeboekte bezuinigingen | een | enorme | opgave. | Begin | 2027 | zal | de | Deskundigencommissie Hervormingsagenda | Jeugd | zich | uitspreken | over | de | balans | tussen | kosten | en | budget | , over | 2026/2027 | en | ook | over | 2028 | en | verder. | Het | is zeer | onwenselijk | om | nu | al bezuinigingen | op | andere | beleidsterreinen | in te boeken | vanwege | de | groei | van | de | kosten voor | jeugdzorg | , terwijl | het | oordeel | van | de | deskundigencommissie | begin | 2027 | pas | volgt. Het | advies | is om | wederom | een | stelpost | op | te | nemen | voor | het | resterende | tekort | na realistische | raming | van | de | lasten | jeugdzorg | en | de | toepassing | van | de | hierboven genoemde | stelposten | , namelijk | de | aanvullende | maatregelen | besparing | trajectduur | en eigen | bijdrage. Vereniging | van Nederlandse | Gemeenten | 2/4 Voer in de begroting vanaf 2028 deze nieuwe stelpost op onder de titel “Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd”.
De VNG hanteert als uitgangspunt artikel 108 lid 3 van de Gemeentewet: medebewind is voor rekening en risico rijk – dus we brengen baten en lasten voor jeugdzorg in balans. Zienswijze toezichthouder Voor deze stelpost geeft de toezichthouder aan dat hij op basis van de geldende wet- en regelgeving , en het daarop gebaseerde Gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK) , niet akkoord kan gaan met deze stelpost. Dit geldt zolang er geen zwart-op-wit toezegging van het kabinet is dat het de kosten volledig compenseert naar aanleiding van de uitspraken van de deskundigencommissie. 3. Gebruik een stelpost voor de huishoudelijke hulp Wmo Vanaf 2029 wordt er structureel € 1 miljard uit het Gemeentefonds genomen , omdat het kabinet het voornemen heeft om de huishoudelijke hulp als algemene voorziening grotendeels te schrappen. Tot op heden is nog onduidelijk hoe dit vorm krijgt , terwijl de korting al wel verwerkt is. Daarmee is het onduidelijk of en in welke mate gemeenten deze kosten moeten blijven maken vanaf 2029. Het advies is om de vanaf 2029 ingeboekte bezuiniging op huishoudelijke hulp via een stelpost teniet te doen onder de titel “Afschaffing huishoudelijke hulp”. Zienswijze toezichthouder Mogelijk gaan de toezichthouders deze stelpost toestaan , maar dit moeten zij bestuurlijk nog accorderen. Als dat gebeurt , komt er een aanvulling op de begrotingscirculaire.
Tot die tijd is het noodzakelijk hierover met de toezichthouder te overleggen. Het rijk is verantwoordelijk voor tijdige invoering van wet- en regelgeving. Bij uitstel of afstel van wet- en regelgeving geldt dat dit voor rekening en risico rijk is. 4. Neem passages op over de stelposten in de risicoparagraaf Er zijn risico’s die gemeenten moeten nemen door het opnemen van deze stelposten. Wij adviseren om hierover deze passages op te nemen in de risicoparagraaf: “In de Voorjaarsnota 2025 zijn afspraken gemaakt over het zwaarwegende advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in 2027 met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdzorg. Deze afspraken heeft het huidige kabinet in het Overhedenoverleg van 13 april 2026 herbevestigd. Vooruitlopend op deze vervolgafspraken zijn in deze begroting stelposten opgenomen , omdat we erop vertrouwen dat het rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt. ” “In de Voorjaarsnota 2026 is een korting toegepast op het Gemeentefonds vanwege het afschaffen van de huishoudelijke hulp in de Wmo. Het is nog onduidelijk hoe deze bezuiniging wordt ingevuld , wat maakt dat wij de korting vanaf 2029 via een stelpost tenietdoen. Deze stelpost is onder voorbehoud van goedkeuring door de toezichthouder.
” Gegeven de onzekerheid ten aanzien van het volledig opvolgen van het advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd , adviseren wij dat u aanvullend een financiële raming maakt van dit risico en dit verwerkt in uw weerstandsvermogen. 3/4 Vereniging van Nederlandse Gemeenten Mogelijkheden specifieke stelposten onderuitputting Daarnaast wijzen we u graag op mogelijkheid tot het opnemen van specifieke stelposten onderuitputting, die na toestemming van de toezichthouder kunnen worden benut. Zie hiervoor ook het nieuwsbericht: Aanpassing toezichtskader voor stelposten onderuitputting | VNG. Uw toezichthouder heeft u hierover geïnformeerd in de begrotingscirculaire, en het GTK zal hierop aangepast worden. Meer informatie Mocht u vragen hebben naar aanleiding van deze ledenbrief, dan kunt u contact opnemen met ons Klantcontactcentrum via info@vng.nl of 070-373 83 93. Tot slot De voortdurende onzekerheid over de financiën vraagt veel van u als gemeentebestuur, maar ook van uw gemeentelijke organisatie en uw partners. Zeker in tijden van coalitievorming. Als VNG blijven we ons daarom in alle contacten met het rijk onverkort inzetten om die onzekerheid zo veel mogelijk te beperken. Ik vertrouw erop dat ons advies behulpzaam is bij het gesprek binnen uw gemeente over uw meerjarenbegroting 2027-2030.
Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) dr. mr. L.K. Geluk Algemeen directeur Vereniging van Nederlandse Gemeenten 4/4