09 - Bijlage 1 - 'Koersvast' beleidsplan Onderwijs Koers op Kansen 2025-2029
Tekst van het document
KOERSVAST!
KOERS OP KANSEN 2025-2029
MEI-INOAR BOUWE EN KOERS HÂLDE As wethâlder Underwiis en Jeugd hechtsje ik in soad wearde oan de kwaliteit fan ús ûnderwiis en de ûntwikkeling fan ús jeugd. Dêrom is it wichtich om al op hiel jonge leeftyd feardichheden te ûntwikkeljen dy’t yn it lettere libben ûnmisber binne om jinsels te ûntploaien en jinsels op in goede wize steande hâlde te kinnen. Omdat net alle bern fan hûs út alles meikrije om harren optimaal te ûntploaien, is ús ûnderwiiskânsebelied derop rjochte om gelikense kânsen foar elk bern te befoarderjen. Dat dogge wy yn'e mande mei berne-opfangorganisaasjes, ûnderwiisynstellings, pedagogysk meiwurkers, leararen en âlden yn ús gemeente. Underwilens hawwe wy al in soad ûntwikkele en moaie resultaten berikt. Dêr't wy grutsk op wêze meie en dêr't wy fierder op trochpakke kinne. It ôfrûne jier hat de gemeente dêrom yntinsyf mei de gearwurkingspartners praat om it ûnderwiiskansebelied te aktualisearjen. Yn de nije beliedsperioade sette wy suksesfolle projekten troch, mar meitsje wy ek romte foar nije inisjativen. Goede basisfoarsjennings foar it jonge bern en âlderbelutsenheid steane dêrby sintraal. Yn dit beliedsplan lêze jo der mear oer. Mei-inoar bouwe wy oan in kânsryk takomstperspektyf foar elk bern yn Achtkarspelen. Jelle Boerema Wethouder Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
2
INHOUD Voorwoord wethouder Jelle Boerema Inleiding Vervolg Koers op Kansen 2019-2023 Visie op onderwijskansen Ontwikkelingen en risico’s UITGANGSPUNTEN EN AANBEVELINGEN
06
Uitgangspunten, wat willen we bereiken Aanbevelingen SPEERPUNTEN MET UPDATE EN AMBITIES
08
Speerpunt 1 - de versterking van de Voor- en Vroegschoolse Educatie Speerpunt 2 - het bevorderen van de taalvaardigheid Speerpunt 3 - talentontwikkeling Speerpunt 4 - aansluiting Onderwijs en Zorg (doorgaande lijnen) ONDERWIJSTAKEN GEMEENTE (OVERIGE)
15
Onderwijshuisvesting Leerlingenvervoer Leerplicht, startWijzer en doorstroompunt in de regio ORGANISATIE
16
FINANCIËN
18
SAMENVATTEND
19 Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
3
Al decennia vervult de gemeente Achtkarspelen een actieve rol in en rond het onderwijs. Extra inspanningen en aandacht voor Onderwijskansen zijn mede ingegeven door achterblijvende onderwijsopbrengsten ten opzichte van de rest van Nederland in het verleden; In de periode rond het jaar 2000 telde de gemeente nog (structureel) een aantal zwak of zeer zwak scorende basisscholen (oordeel onderwijsinspectie). De onderwijsprestaties zijn daarna gelukkig sterk verbeterd. Afgezien van een enkele individuele slechte score tussendoor, zijn het afgelopen decennium de prestaties van de scholen sterk verbeterd. Recent zijn er scholen die het predicaat ‘goed’ verdienen en ook al eens een bordje ‘excellent’ aan de muur hebben gehangen.
Inleiding Met deze beleidsnota schrijven we een nieuw hoofdstuk voor Onderwijskansenbeleid in Achtkarspelen. Hiermee vormt de nota een vervolg op de geschreven nota 2019-2023. Net als in dat document blijft ook nu het bieden van gelijke en eerlijke kansen voor onze kinderen en jongeren centraal staan. De nota is samen met een voorbereidingsgroep tot stand gekomen. Met vertegenwoordigers vanuit de gemeente, kinderopvang en het basisen voortgezet onderwijs in Achtkarspelen.
Dit geldt zowel voor het basis- als voor het lokale voortgezet onderwijs. Ook het voorschoolse aanbod heeft sinds het begin van deze eeuw een enorm ontwikkeling doorgemaakt. Wanneer we in de nota spreken van onderwijs of scholen dan gaat ook om het voorschoolse, dus om het complete aanbod van 0 tot 18+. Kortom, we prijzen ons gelukkig met dit onderwijsveld en de onderlinge samenwerking. Uiteraard zijn er ook knelpunten. Een schrijnend knelpunt is de toename van het aantal zorg-casussen. Daarbinnen zien we bovendien een verzwaring van de problematieken. Dit, in combinatie met een vastlopende keten en de krappe arbeidsmarkt, geeft ons allen een extra uitdaging om samen hard te blijven werken aan goed onderwijs in Achtkarspelen.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
4
Visie op onderwijskansen We zien het als onze gezamenlijke maatschappelijke opgave de (gelijke) kansen voor alle jongeren in onze gemeente te vergroten in een gunstig ontwikkelklimaat. Investeren in kinderen en hun talenten, in de kwaliteit van kinderopvang en in inspirerend onderwijs is en blijft belangrijk.
Vervolg Koers op Kansen 2019-2023 We zijn met onze partners al in 2023 overeengekomen om 2024 als overgangsjaar te bestempelen, op naar een nieuwe vierjaarlijkse periode. De ontvlechting van de samenwerkende gemeenten én de toen al levende voorkeur om vooral op de ingeslagen weg door te gaan waren daarvoor de belangrijkste redenen. Wel is het ook goed om periodiek gezamenlijk een nieuw of vernieuwd sturend document op te stellen en opnieuw ieders commitment daarbij te vragen. Terugblikkend en evaluerend zijn de resultaten en ontwikkelingen gevolgd en besproken. Concluderend leeft in volle breedte (LEJA) bij de partners de wens om de ingezette koers en de ontwikkelde programma’s de komende periode voort te zetten. Zie voor een uitgewerkt overzicht van de uitwerkingen van hoe we ervoor staan in Hoofdstuk 3 en ook de voortgangsinfo in de bijlagen.
Wat dit oplevert is een hoge(re) mate van geluk en welbevinden, wat zich zal vertalen naar een vermindering van de zorguitgaven.
Ontwikkelingen en risico’s Voor de langere termijn zijn er altijd onzekerheden. Het is op moment van schrijven nog niet exact duidelijk welke keuzes het nieuwe kabinet voor het onderwijs en voor de gemeenten maakt. We mogen vooralsnog blijven rekenen op de rijksvergoeding Gemeentelijk Onderwijs Achterstanden Beleid (GOAB) tot en met 2026. Doorrekening laat zien dat we de huidige invulling in ieder geval kunnen bekostigen uit de nu geldende vaste doeluitkering (GOAB). Bij eventuele beleidswijzigingen en aanpassingen in de doeluitkering in de toekomst dan zullen we daar uiteraard tijdig op anticiperen. Voor het gewenste vervolg van de GIS-proeftuin (Gebiedsteammedewerker In de School) wordt een afzonderlijk traject gevolgd. Ook de voorziening Jongerenwerk in het VO is succesvol gebleken. Beide vervullen een preventieve functie. Aan het gemeentebestuur wordt integraal voorgesteld om structureel invulling te geven aan deze waardevolle verbinding Onderwijs en Zorg.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
5
Uitgangspunten en aanbevelingen Tijdens de voorbereidingen is uitgebreid gesproken over de lopende projecten, over belangrijke thema’s en bijbehorende uitgangspunten. Wat we willen bereiken is niet anders dan dat het de inwoners, en dan met name de kinderen en jeugdigen in Achtkarspelen goed gaat.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
6
Uitgangspunten, wat willen we bereiken -
Preventie, want (erger) voorkomen is altijd beter Consistentie, hou vast aan de ingezette koers, we zijn pas goed op stoom Verbreding, denk integraal en bewaak de samenhang (met aanpalende domeinen); Verbindingen doorgaande ontwikkelperiode 0 - 18 jaar
Aanbevelingen -
Blijf investeren in VVE Doorgaande lijnen Onderwijs en Zorg; Organiseer verbinding Blijf het kind centraal stellen en sluit aan op wat ouders en/of het kind echt nodig hebben (op maat) Ouderbetrokkenheid, ondersteun Stevig Ouderschap Organiseer sport en cultuur met onderwijs, leidraad: Rijke schooldag en Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Blijf investeren in taal-verrijkende programma’s Maak (samen) gebruik van bestaande structuren en netwerken, lokaal en bovenlokaal It take a child to raise a village (bereik het gezin via de kinderen/jeugdigen) Coalities en collectiviteit: effectief en efficiënt samenwerken in meeromvattende opgaven
Deze suggesties nemen we ter harte en ook mee in de ontwikkeling van het beleid voor de komende periode.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
7
Speerpunten met update en ambities De gekozen en vastgestelde speerpunten in 2019 zijn in de afgelopen jaren uitgevoerd (met succes, aldus de voorbereidingsgroep). En nog altijd in ontwikkeling.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
8
De onderliggers 2019-2023, wat hadden we ons ten doel gesteld
SPEERPUNT 1 Voor- en vroegschoolse educatie
Voorafgaand aan de beleidsperiode 2019-2023 kozen we de volgende speerpunten:
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is een programma dat erop gericht is om onderwijs- of ontwikkelingsachterstanden bij jonge kinderen van circa 2 tot 6 jaar te verminderen. Met VVE beleid worden kinderen en ouders ondersteund in het creëren van een goede startpositie in groep 3. Voorschoolse educatie gebeurt op de kinderopvang en richt zich op peuters van 2 en 3 jaar. Vroegschoolse educatie gebeurt vervolgens ook op de basisschool en is gericht op kleuters.
• • • •
Speerpunt 1 - Versterking van de Voor- en Vroegschoolse Educatie Speerpunt 2 - Bevorderen van de taalvaardigheid Speerpunt 3 - Talentontwikkeling Speerpunt 4 - Aansluiting Onderwijs en Zorg (doorgaande lijnen)
Aan deze gezamenlijk gekozen speerpunten ligt ten grondslag dat onderzoek bevestigt dat deze thema’s invloed hebben op onderwijskansen.
VVE richt zich op meerdere ontwikkelingsgebieden. Het omvat de taalontwikkeling, beginnende rekenvaardigheid, de motorische ontwikkeling en de sociaal-emotionele ontwikkeling. Recentelijk heeft het Centraal Planbureau in een studie laten zien dat kinderen met een goede start in een voorschoolse voorziening langer onderwijs volgen. Dat heeft grote gevolgen voor latere keuzes in het leven en posities op de arbeidsmarkt.
SPEERPUNT 2 Taalvaardigheid Als kinderen de taalontwikkeling niet goed hebben doorlopen, heeft dat gevolgen voor de rest van hun ontwikkeling. Om te beginnen heb je taal nodig om goed te kunnen communiceren met volwassenen en andere kinderen. Als dat niet lukt, heeft dat vaak impact op je gevoel van welbevinden. En als je niet goed in je vel zit, is het ook veel lastiger om je op andere gebieden te ontwikkelen. Daarnaast is taal sterk verbonden aan de denkontwikkeling. Je hebt taal nodig om logisch te kunnen redeneren en problemen op te lossen. Mensen die minder taalvaardig zijn hebben bijvoorbeeld minder kansen op de arbeidsmarkt en zijn vaker werkloos. Hierdoor hebben ze een lager inkomen dan wanneer ze zouden werken. Wanneer minder taalvaardigen wel een baan hebben, hebben zij gemiddeld gezien lagere salarissen. Het begint natuurlijk bij preventie: ouders die hun kinderen voorlezen en voldoende tijd binnen het onderwijs om te oefenen met lees- en schrijfvaardigheden. Maar ook volwassen laaggeletterden moeten de kans krijgen om hun opgelopen achterstand in te halen. Doen we dit niet dan laten we kansen liggen, lopen de kosten op en groeit de tweedeling in onze samenleving.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
9
SPEERPUNT 3 Talentontwikkeling Talentontwikkeling is belangrijk om ontplooiingskansen van het individu te vergroten, dat blijkt uit vele onderzoeken. Het bewust worden van je eigen talenten maakt je sterker: je kunt situaties beter inschatten, je staat steviger in je schoenen, je durft meer risico’s te nemen en je hebt meer zelfvertrouwen. Wanneer kinderen al vroeg beginnen met het ontwikkelen van hun talenten, kunnen zij veel bewuster keuzes maken die toekomstbepalend zijn en uitval in het vervolgonderwijs voorkomen. Helaas krijgt niet iedereen die kans. Het ontbreken van kennis, geld en begeleiding of de aanwezigheid van emotionele blokkades, kunnen deze ontwikkeling belemmeren. Scholen en alle voorzieningen daarvoor spelen hierin een grote rol. Zij kunnen het talent van kinderen erkennen, er ruimte voor bieden en hen stimuleren om er iets mee te doen.
SPEERPUNT 4 Onderwijs en Zorg Passend Onderwijs, Doorgaande lijnen en het versterken Onderwijs en Zorg. Om elk kind een passende onderwijsplek te bieden, hebben scholen een zorgplicht. Scholen werken daarbij samen in een regio. Deze regionale samenwerkingsverbanden zorgen er bijvoorbeeld voor dat alle scholen in de regio dezelfde basisondersteuning aanbieden. Voor meer ondersteuning kunnen kinderen op andere scholen terecht. We onderscheiden in de praktijk twee zorgvarianten: de zorg die leerlinggebonden is (zoals een handicap, leer- of gedragsstoornis) en omgeving-gebonden zorg rond een kind. Dan gaat het om het milieu waarin het kind opgroeit. Met de komst van de gebiedsteams is met name bij de omgeving gebonden zorg een betere integrale samenwerking tot stand gebracht. Hiervoor geldt het uitgangspunt: het kind centraal, met het principe één kind, één gezin = één plan en één contactpersoon. Dit willen we blijven ontwikkelen.
Voor de stand van zaken en voortgang van de diverse activiteiten verwijzen we hierbij naar de bijlagen met verslagen van werkgroepen en de voortgangsnotitie 2021. Hierna volgt nogmaals het overzicht van de speerpunten, met daarin benoemd hoe we hier invulling aan geven en wat de ambitie is voor de komende periode. Het advies is om door te gaan op de ingeslagen weg. De activiteiten zijn gekozen in lijn met de prioritering en kunnen rekenen op een breed draagvlak.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
10
SPEERPUNT 1 Voor- en vroegschoolse educatie Versterking van de Voor- en Vroegschoolse Educatie is doorgezet. Onder andere door middel van scholing en verdere professionalisering (kwaliteitseisen). De ambitie in het plan 2019-2023 was vervolgens om het programma VVE-thuis uit te rollen over alle dorpen in Achtkarspelen.
van de basisscholen uitgevoerd. De doorgaande lijn krijgt daarbij een vanzelfsprekend gevolg. Het programma bevordert de ouderbetrokkenheid en ‘educatief partnerschap’.
AMBITIE 2025-2029
a. Kwaliteitseisen Het is in 2020 gelukt om – ruim binnen de gestelde termijn - te voldoen aan de aangescherpte kwaliteitseisen en de vereiste uitbreiding van het urenaanbod. Samen met de Inspectie zijn de wettelijk voorgeschreven Resultaatsafspraken opnieuw besproken met de partners en vastgesteld. De beoordelingen door de onderwijsinspectie zijn telkens positief.
• • • •
b. VVE-thuis
In integrale verbinding met Taalplan 8k, pijler 2; VVE en VVE-thuis • Continueren VVE-thuis in alle dorpen • Continueren Aanjager en Coördinatorschap VVE en Doorgaande lijnen
wordt gekenmerkt als een bewezen effectief programma, en sluit aan op bestaande (basis)methodes. Het plan was om VVE-thuis naar steeds meer dorpen in Achtkarspelen uit te rollen. Er werd gestart in Kootstertille. Daarna is volop voortgang geboekt en intussen nemen bijna alle dorpen deel. Buitenpost is de laatste in de lange rij. De eerste gesprekken zijn ook daar intussen gepland.
Voortzetten bestaand beleid; Inzet op bewezen effectieve Programma’s, Professionalisering (bij)scholing Visie en doelen op te stellen ten behoeve van een integrale benadering Nieuwe subsidie-verordening peuteropvang en VVE per 2026 (actualiseren en vernieuwen)
VVE-thuis versterkt de goede samenwerking tussen kinderopvang en de basisschool of basisscholen op dorpsniveau. De professionals van de vooren vroegschool treffen elkaar. De gewenste doorgaande ontwikkelingslijn en verbinding tussen voor- en vroegschools geeft een belangrijke meerwaarde. ‘VVE Thuis’ is een gezinsgericht VVE-programma voor alle ouders met kinderen tussen de 3 en 6 jaar programma op een kindercentrum, kinderopvang, voorschool of in groep 1 en 2. De interventie bestaat uit themaboekjes, verrijkende materialen en activiteiten om ook thuis met het kind te doen. Bij ieder thema wordt een ouderbijeenkomst georganiseerd. De programma’s worden zowel in de opvang als in de jongste groepen Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
11
SPEERPUNT 2 Bevorderen van de taalvaardigheid Samen met een enthousiaste groep van lokale partners is het gelukt om een Taalplan voor Achtkarspelen op te stellen én in uitvoering te brengen. Op grond van geconstateerde knelpunten en wensen zijn de volgende vijf ‘pijlers’ (tevens taakopdrachten) door een breed samengestelde werkgroep geformuleerd:
Pijler ‘functionele geletterdheid’
Pijler Meertaligheid De Skoalstiper is namens de provincie Fryslân in contact met de scholen. Deze ‘stiper’ dient naast de provinciale opdracht (Taalplan 2030) ook de doelstellingen uit ons Taalplan 8K en helpt deze realiseren. De skoalstiper ondersteunt daarbij de basisscholen en vo-scholen op maat om it peil fan it Frysk yn ûnderwiis in stik omheech te triuwen. Zie ook de voortgangsverslagen in de bijlage.
In de concrete uitwerking is breed ingezet op het bewezen effectief programma genaamd Bouw! Het programma signaleert lees/taalmoeilijkheden van kinderen al vroeg en biedt ondersteunende (oefen)stof. Alle basisscholen nemen deel! Ook de scores van de basisscholen, peilingen niveaus eind groep 8 worden jaarlijks gemeten en onderling gedeeld.
Pijler Voortgezet Onderwijs
Pijler VVE en VVE-thuis
Per pijler is een taakgroep actief die 4x per jaar de eigen doelen en stand van zaken bespreekt en bewaakt met de projectleiding. De werkgroep komt als geheel 2x per jaar bijeen. Gezamenlijk wordt de samenhang verhelderd, wordt de voortgang gedeeld en de onderlinge verbindingen worden zo onderhouden.
De behoefte aan coördinatie en een aanjager/aanspreekpunt tussen de kinderopvang en basisschool werd door alle partners onderschreven. Een projectcoördinator is vervolgens voor een aantal uren aangesteld die de uitrol van VVE-thuis organiseert in alle dorpen van Achtkarspelen en versterkt daarmee de samenwerking tussen de partners en de doorgaande lijnen.
Deze pijler is het afgelopen jaar toegevoegd met vertegenwoordigers namens de VO scholen in Achtkarspelen. Want we zijn geïnteresseerd in ontwikkeling van de doorgaande lijnen taalvaardigheid naar en in het VO. De skoalstiper komt ook op de VO-scholen.
Zie voor de diverse voortgangsverslagen de betreffende bijlage.
Pijler Bibliotheek Een belangrijke doelstelling van het Taalplan is de bevordering van het lezen en leesplezier. Op alle basisscholen en in het voortgezet onderwijs zijn de enthousiasmerende ‘leesconsulenten’ actief. Ook in de voorschoolse voorzieningen voorziet de bibliotheek in een rijk aanbod.
Een kind uit een gezin waar veel gepraat wordt heeft na vier jaar 30 miljoen woorden meer gehoord dan een kind uit een minder taalrijk milieu. Op driejarige leeftijd hebben kinderen uit taalrijke gezinnen een woordenschat van 1.100 woorden, waar dit in taalarme gezinnen minder dan de helft is. Deze achterstand in woordenschat is op latere leeftijd al bijna niet meer in te halen.
Overige talige activiteiten Naast het Taalplan8k bestaat een vaste samenwerking met de partners ten aanzien van de ‘preventieve screening logopedie’ in de kinderopvang en basisscholen. Om preventief te werk te kunnen gaan is het accent van deze inzet verschoven naar (ook) de voorscholen en kinderopvang. Tot slot is de moeilijk te bereiken doelgroep ‘laaggeletterden’. We werken aan signalering waar mogelijk toeleiding naar een aanbod op maat, zoals in samenwerking met het Digi-taalhuis (in de bibliotheken).
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
12
AMBITIE 2025-2029
Techniek Tastbaar, Techkwadraat en Sterk Techniek Onderwijs.
Voortzetten ontwikkeling en samenwerking vanuit het Taalplan 8k, waaronder
Gebruik wordt gemaakt van bestaande initiatieven die worden gevoed door externe financiers of subsidies zoals de Regiodeal, versnellingsagenda en/of Sterk Techniek Onderwijs en Techkwadraat.
• • • • • • • •
Overleg- en organisatiestructuur continueren (werkgroep en taakgroepen) Blijven aanbieden “VVE-thuis” in alle dorpen Continueren Aanjager- en Coördinatorschap VVE -thuis en Doorgaande lijnen Jaarlijkse monitoring taal-eindscores basisscholen voortzetten Extra inzet bibliotheekactiviteiten voortzetten (o.a. leesconsulenten in bao en vo) Organiseren onderzoek naar ontwikkeling taalscores vervolgonderwijs Actief blijven afstemmen Taalplan 8k met Taalplan Frysk 2030 m.b.v. de ‘skoalstiper’ Monitoren, evalueren en ontwikkelen in voortdurende afstemming binnen de organisatiestructuur (zie organisatieschema)
Voor nadere info Kiezen voor talent (Luk Dewulf) Techniek Tastbaar Bouwen aan ambitie Kennislab NOF Onderwijs in Bedrijf Miensker Challenge
www.kiezenvoortalent.be www.techniektastbaar.nl www.bouwenaanambitie.nl www.kennislabnof.frl www.onderwijsinbedrijf.frl www.mienskerchallenge.frl
Kennislab Noordoost Friesland is met haar partners de regioacademie Talint. nl gestart. Eind 2024 nog in ontwikkeling. Talint.nl is het platform om te leren, voor het ontwikkelen van talenten.
SPEERPUNT 3 Talentontwikkeling
AMBITIE 2025-2029
Bewust worden en zijn van je eigen talenten maakt je sterker: je kunt situaties beter inschatten, je staat steviger in je schoenen, je durft meer risico’s te nemen en je hebt meer zelfvertrouwen. Wanneer kinderen al vroeg beginnen met het ontwikkelen van hun talenten, kunnen zij veel bewuster keuzes maken die toekomstbepalend zijn en uitval in het vervolgonderwijs voorkomen.
Voortzetten ontwikkeling en samenwerking door bijvoorbeeld; • Deelname aan project activiteiten stimuleren gericht op Talentontwikkeling: - brede vorming en ontwikkeling (o.a. rijke schooldag, kansrijk adviseren) - verbinding onderwijs en arbeid (beroepsperspectief) •
Aansluiten op inspirerende initiatieven (o.a. koppeling Regiodeal / ANNO)
Met behulp van een divers aanbod stimuleren we talentontwikkeling en horizonverbreding voor kinderen en jongeren. Vanuit de kinderopvangorganisaties en basisscholen wordt al kennis gemaakt met scholing/training (talentfluisteraar van Luc Dewulf) en ook in het Voortgezet Onderwijs neemt men bijvoorbeeld deel aan projecten, zoals de impuls Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
13
SPEERPUNT 4 Aansluiting Onderwijs en Zorg (doorgaande lijnen in leren én in zorg)
naar verwachting tot een afname van specialistische zorg en zo aan de betaalbaarheid en toegankelijkheid van jeugdzorg.
Preventie voor alles! We willen met z’n allen graag meer en meer aan de voorkant van problemen signaleren en reageren. Zodat zo vroeg mogelijk hulp en ondersteuning geboden wordt en verzwaring wordt voorkomen. Tijdig signaleren en in samenwerking elkaar kunnen vinden is cruciaal voor een succesvolle werkwijze.
Met het structureel voortzetten van de GIS en het jongerenwerk in het VO willen we blijven inzetten op preventie en een betere verbinding en samenwerking tussen Onderwijs en Zorg. We verwachten hiermee problemen van onze jeugdige inwoners eerder te kunnen signaleren, waardoor minder gebruik gemaakt hoeft te worden van specialistische jeugdzorg en het onderwijs wordt ‘ontzorgd’ .
Met de inzet van de tijdelijk beschikbare middelen Nationaal Plan Onderwijs (NPO) werd in de gemeente de proeftuin Gebiedsteammedewerker in de School (GIS) opgezet. In goed overleg met de onderwijspartners zijn de NPOmiddelen ingezet voor preventieve maatregelen in de vorm van extra zorg in en rond de school. Daarnaast is in 2022 gestart met jongerenwerk op de scholen voor voortgezet onderwijs in de gemeente. De ontwikkeling van de proeftuin is met behulp van een onderzoek en monitor gevolgd, waarin is gekeken naar hoe Gebiedsteam- medewerkers in de School kunnen werken om zo de verbinding tussen onderwijs en zorg te versterken.
Ambitie 2025-2029
Door vroegsignalering en door als professionals van verschillende organisaties meer en beter samen te werken kunnen we tijdig, dus aan de voorkant van het probleem, al passende ondersteuning bieden. Voor gezinnen en kinderen die anders in de knel dreigen te komen kan vroegsignalering en anticiperen op ergere problemen, hen daadwerkelijk helpen.
Tot slot Het advies is om door te gaan op de ingeslagen weg. De activiteiten zijn goed gekozen in lijn met de prioritering en kunnen rekenen op een breed draagvlak.
Doel van de monitor: • •
met elkaar nagaan wat een goede GIS-aanpak is en hoe deze desgewenst structureel kan worden voortgezet
AMBITIE 2025-2029
Slotsom (uit concept management samenvatting proeftuin GIS 2022 - 2024)
•
Het doel van de monitor was het ontwikkelen van een GIS-aanpak die volgens de deelnemers de verbinding tussen onderwijs en zorg versterkt. Het resultaat is een gezamenlijk gedragen aanpak die volgens de deelnemers deze verbinding versterkt, daarmee bijdraagt aan de kwaliteit van handelen, en het welzijn van ouders en kinderen. Deze GIS-aanpak leidt
• •
We blijven inzetten op preventie en een versterken van de verbinding en samenwerking tussen Onderwijs en Zorg. Samenwerkingsafspraken worden vastgelegd; Duidelijkheid over ieders taken, verantwoordelijkheden en een gezamenlijk handelingskader, in afstemming met de regio.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
14
Onderwijstaken gemeente (overige) De ambities 2025-2029 blijven in lijn met de reeds ontwikkelde sporen. Naast onderwijskansenbeleid heeft de gemeente nog enkele belangrijke taken ten aanzien van het onderwijs die we hier kort benoemen.
Onderwijshuisvesting De gemeente heeft een zorgplicht voor de onderwijshuisvesting. Periodiek wordt in samenspraak met de schoolbesturen een Integraal Huisvesting Plan opgemaakt en aan de gemeenteraad voorgelegd. In het IHP worden de plannen voor de korte en langere termijn samengebracht. Jaarlijks wordt de voortgang afgestemd met de schoolbesturen in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO). De nodige investeringen worden financieel vertaald in de (meerjaren) begroting van de gemeente. In 2025 wordt het IHP Achtkarspelen geactualiseerd.
Leerlingenvervoer Voor leerlingen die zijn aangewezen op verder weggelegen scholen is de regeling Leerlingenvervoer van kracht. Het gaat de meeste gevallen om de bereikbaarheid van scholen voor speciaal onderwijs.
Leerplicht, startWijzer en doorstroompunt in de regio De gemeente werkt hierin veel ‘bovengemeentelijk’ samen in de regio Zuidoost met 6 andere gemeenten. Thema’s zoals passend onderwijs, handhaving, verzuim, uitval en thuiszitters komen voorbij. De ontwikkeling van RMC/ startWijzer naar Doorstroompunt wordt in de komende jaren actueel. In samenwerking met de afdelingen participatie wordt dan meer ingezet op een kansrijke doorstroming naar duurzaam werk, de inwerkingtreding van een regeling die hierop van toepassing wordt is uitgesteld naar 2026. Deze nieuwe wetgeving “van school naar duurzaam werk” stuurt aan op het volgen van leerlingen/jongeren tot 27 jaar. In deze regio is door de gezamenlijke portefeuillehouders Onderwijs en Jeugd recent een regionaal actieplan vastgesteld met daarin een aantal opgaven. De inhoud is relevant voor met name de verbinding Onderwijs en Zorg. Zie voor nadere info de betreffende bijlage. Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
15
De themagroepen zijn:
Organisatie Vanuit de LEJA en het werkveld zijn themawerkgroepen samengesteld die, in samenwerking met de verschillende partners, verantwoordelijk zijn gemaakt voor de uitvoering van de gekozen prioriteiten. Om de voortgang te bewaken en plannen waar nodig bij te stellen, leggen de themawerkgroepen hun voorstellen en activiteitenprogramma voor aan de LEJA-vergadering.
• • • • •
themawerkgroep Het Jonge Kind (Voor- en Vroegschoolse Educatie) themagroep van ketenpartners Aanpak Laaggeletterdheid themagroep klankbordgroep GIS-proeftuin monitor themagroep verbinding Basis- en Voortgezet Onderwijs (BoVo) themagroep Taalplan 8k, ‘foar in taalrike gemeente’
De LEJA (Lokale Educatieve Jeugd Agenda) is geïntroduceerd als een instrument om het lokaal onderwijsbeleid vorm en inhoud te geven na de wetswijzigingen in het onderwijs(achterstanden)beleid. Het is een instrument voor gemeenten, schoolbesturen en overige partners om in nieuwe verhoudingen (meer gelijkwaardige verhoudingen) tot gezamenlijke afspraken te komen over het onderwijs- en jeugdbeleid. De kernpartners van de LEJA van Achtkarspelen zijn de schoolbesturen (basis- en voortgezet onderwijs) en aanbieders kinderopvang/VVE. Daarnaast zijn de vertegenwoordigers van de gebiedsteams, de GGD/JGZ, de bibliotheek en Welzijn de vaste deelnemers.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
16
ORGANISATIE STRUCTUUR GEMEENTERAAD ACHTKARSPELEN
B&W ACHTKARSPELEN
LOKALE EDUCATIEVE JEUGDAGENDA ACHTKARSPELEN
THEMAGROEP
‘Het jonge kind‘ VVE
WERKGROEP
Taalplan Achtkarspelen
KLANKBORDGROEP
Onderwijs en Zorg GIS
THEMAGROEP
Verbinding Basis/voortgezet onderwijs BOVO
THEMAGROEP
Ketenpartners Aanpak laaggeletterdheid
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
17
Speerpunt VVE • • • •
340.000,00
€
15.000,00
Dekking kostenbegroting 2025
€
P.M.
€
65.000,00
Coördinatie en projectleiding doorgaande lijnen Projectleiding Taalplan Achtkarspelen VVE projectondersteuning
Onvoorziene uitgaven • •
€
Doorgaande lijnen verbinding voor- en vroegschools Versterken verbinding Onderwijs en Zorg (GIS en jongerenondersteuning VO)
Projectonderteuning • • •
Kostenbegroting uitvoering Koers op Kansen financieel raamwerk 2025 en volgende jaren.
Activiteiten Techniek in het onderwijs (Sterk Techniek Onderwijs) Onderwijs en Bedrijf Aansluiting op ANNO / Regiodeal en/of Kennislab NOF Eventuele cofinanciering
Speerpunt Onderwijs en Zorg • •
FINANCIËN
Inzet leesconsulenten, voorschool, basis- en voortgezet onderwijs Collectie, boekstart, jou in bern in boek Meartaligens / skoalstiper Preventieve logopedische screening
Speerpunt Talent • • • •
885.000,00
Kinderopvang (subsidies aanbieders Tiko, Hasselbraam en Kind Vandaag) Personeel, scholing Volledige bekostiging 3e en 4e dagdeel VVE VVE thuis: (extra) uren en materialen
Speerpunt Taalplan Achtkarspelen • • • •
€
€
€
€
849.000,00
Subsidieregeling Kinderopvang VVE Achtkarspelen
€
293.000,00
LEJA activiteiten Kansenbeleid Achtkarspelen
€
65.000,00
Ten laste van geoormerkte reserve
€
108.000,00
Totaal
€
1.315.000,00
10.000,00
Te ondersteunen initiatieven Onvoorzien /overig
Totale kosten
Rijksbijdrage Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid
1.315.000,00
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
18
Samenvattend In de afgelopen decennia hebben we herhaaldelijk vast moeten stellen dat Achtkarspelen nog altijd ongunstig scoort op diverse indicatoren zoals (laag)geletterdheid, opleidingsniveau, werkloosheid, inkomensniveau, schulden en (on)gezonde leefstijl. Een verklaring voert terug naar de cultuurhistorie en ontwikkeling van de regio. Gechargeerd: werk doe je met je handen, ondernemerschap wordt niet gestimuleerd en ’t is al gau bêst genôch. En, wat kriig je al van thuis mee?
Hoe verder?
In een heel divers ontwikkelingsklimaat zullen niet alle leerlingen in gelijke mate profiteren van het onderwijs en blijft talent onbenut.
Tot slot nemen we graag het advies ter harte van enkele doorgewinterde professionals: ‘Bedenk a.u.b. niet allerlei nieuwe projecten, maar probeer aan te sluiten op wat werkt en waar energie zit. Overweeg die activiteiten te verbreden en te versterken.’
Toch is het heus niet allemaal somber. We zien enthousiasme en passie op de werkvloer, kleine en grotere successen blijven ons inspireren om de ingezette koers vast te houden.
VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VAN ACHTKARSPELEN:
We wonen in een prachtige groene regio van waar we de rat-race en gejaagdheid ‘van het Westen’ van enige afstand kunnen relativeren. Onze regio scoort niet voor niks hoog op de brede welvaartsindex en dat blijven we koesteren.
Allereerst blijven we een belangrijke focus op de VVE leggen. Het jonge kind en ouders met directe lijnen van en naar gebiedsteams, GGD/consultatie en uiteraard de partners in de opvang en onderwijs. Ook taalontwikkeling krijgt veel aandacht met de uitwerkingen in de pijlers van het Taalplan8k. Voor het onderwijs is de uitdaging om inspirerend onderwijs te bieden, waarbinnen kinderen hun talenten al vroeg kunnen ontdekken en ontwikkelen. De nodige samenhang, samenwerking en verbindingen tussen de domeinen blijven we leggen en versterken (Welzijn, gezondheid, cultuur, muziek, sport). Belangrijk zijn de maatschappelijke ontwikkelingen zoals internationalisering, flexibilisering op de arbeidsmarkt, roep om duurzaamheid en natuurlijk de digitalisering. We denken dat een verkenning en kennismaking met de arbeidsmarkt beroepsperspectieven kunnen verhelderen en de horizon verbreden.
• • •
in te stemmen met het voorstel om de koers vast te houden en het beleidsplan Koers op Kansen 2025-2029 (ondertitel ‘koersvast’) vast te stellen. halverwege de beleidsperiode een voortgangsrapportage tegemoet te zien (2027), met daarin opgenomen de activiteiten/programma’s, de bijbehorende doelen en resultaten. de jaarlijkse doeluitkeringen GOAB (in 2025 € 825.000) aldus binnen deze kaders te bestemmen.
Koersvast! Koers op Kansen 2025 -2029
19