08 - Bijlage 5 - Meerjarenonderhoudsplan sportvelden gemeente Achtkarspelen 2026-2035
Tekst van het document
1 MJOP - SPORTVELDEN Status: Definitief / Datum: 04-08-2025 / Projectnummer: 25VK-8K 2026 - 2035
Auteur: W. Kooistra Datum: 04-08-2025 Projectnummer: 25VK-8K Versie: 1.0 Afdeling: Sport & Zwembad Gemeente Achtkarspelen Status Controle Datum Controle Definitief M. Pander / M. Spoelstra 04-08-2025 MJOP - SPORTVELDEN INHOUDSOPGAVE 1. Samenvatting 1 2. Inleiding 3 3. Onderzoeksopzet 3.1 Basisgegevens 4 3.2 Verricht onderzoek 5 3.2.1 Beoordelingswijze 6 4. Onderzoeksresultaten 4.1 Kwaliteitsbeoordeling 9 4.1.1 Natuurgrasvelden 9 4.1.2 Kunstgrasvelden 13 4.1.3 Inrichtingselementen 15 5. Onderhoudsmaatregelen 5.1 Algemeen 19 5.1.1 Wedstrijdvelden 19 5.1.2 Trainingsvelden 20 5.1.3 Extra onderhoud 21 5.2 Inrichtingselementen 22 6. Renovaties 6.1 Algemeen 24 6.2 Verzwaard onderhoud 25 6.3 Renovatie 25 7. Globale kostenramingen 7.1 Uitgangspunten 27 7.2 Kostenramingen 27 7.2.1 Renovatie velden 29 7.2.2 Investeringen inrichtingselementen 30 7.2.3 Verzwaard onderhoud 32 7.2.4 Totaal overzicht 32 7.2.5 Eenmalige kosten overdracht opstallen 33 Bijlagen Bijlage 1 - Opbouw classificatiesysteem natuurgrasvelden Bijlage 2 - Opbouw classificatiesysteem kunstgrasvelden Bijlage 3 - Opbouw classificatiesysteem inrichtingselementen 1.
SAMENVATTING Aanleiding en doelstelling In 2025 is de gemeente Achtkarspelen gestart met een herijking van het gemeentelijke buitensportbeleid, met als doelstelling te komen tot een transparanter, | toekomstbestendiger en uitvoerbaar kader dat aansluit bij de maatschappelijke en sporttechnische ontwikkelingen. Onderdeel van deze herijking vormt het opstellen van een Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) | . Dit MJOP is specifiek gericht op voetbal- en korfbalaccommodaties, waarvoor de gemeente op basis van het voorgestelde buitensportaccommodatiebeleid verantwoordelijk is. Doel van dit MJOP is om op basis van een integrale nulmeting inzicht te verkrijgen in de | huidige staat van de sportvelden en bijbehorende inrichtingselementen, en om op basis hiervan te bepalen welke onderhouds- en renovatiemaatregelen noodzakelijk zijn om aan de eisen van de KNVB, NOC*NSF en andere sportbonden te blijven voldoen. Daarnaast dient het | MJOP als financiële onderlegger voor structurele en incidentele investeringen in het onderhoudsbeheer voor de periode 2026 | –2035. Onderzoeksopzet De inventarisatie betreft in totaal | 49 velden, waarvan: • | 24 natuurgraswedstrijdvelden • | 16 natuurgrastrainingsvelden • | 9 kunstgrasvelden (waarvan | 2 combivelden voor voetbal/korfbal) Daarnaast zijn de volgende inrichtingselementen beoordeeld: doelen, | ballenvangers, leunhekken, veldverlichting en dug | -outs.
De beoordeling is gebaseerd op veldinspecties, bodemanalyses, visuele keuringen en laboratoriumonderzoek. Per natuurgrasveld zijn vijf criteria beoordeeld | ; waaronder vlakteligging, ontwatering, toplaagsamenstelling, verdichting en grasbestand. Bij kunstgras is nadrukkelijk gekeken naar veiligheid, slijtage, infilldikte en onderhoudstoestand. Inrichtingselementen zijn beoordeeld op veiligheid, heelheid, nethe | id en functionaliteit. Belangrijkste re | sultaten Natuurgrasvelden: • | Van de 40 velden zijn 16 velden matig en 3 slecht beoordeeld; • | 16 velden komen, conform het voorgestelde beleid, op korte termijn in aanmerking voor renovatie, veelal door gebrekkige ontwatering of onvoldoende | vlakteligging; • | Verwacht wordt dat 9 andere velden, gelet op hun leeftijd en staat, binnen de looptijd van dit meerjarenonderhoudsplan gerenoveerd dienen te worden | ; • | 11 velden hebben een te hoog leemgehalte | en 14 velden een te hoog organisch stofgehalte. Dit belemmert de waterdoorlatendheid en stabiliteit van de toplaag. | Verzwaard onderhoud wordt, conform KNVB/KNKV behoeftebepaling, bij 8 | velden noodzakelijk geacht | ; • | Op meerdere velden is sprake van een ‘bonte’ grasmat met ongewenste | grassoorten en onkruiden. Aanpak via fieldtoppen en doorzaai | en is noodzakelijk. In totaal dienen er 25 velden binnen de planperiode gerenoveerd te worden.
1 2 Kunstgrasvelden: • Van de 9 velden zijn 3 velden matig tot slecht beoordeeld; • Belangrijkste gebreken zijn slijtage, losliggende naden en verouderde velden met SBR-infill; • Gelet op het wettelijke verbod op SBR (microplastics) vanaf 2031, moet bij vervanging worden gekozen voor duurzamere alternatieven zoals kurk of minerale infill (zand); • 3 velden komen op korte termijn in aanmerking voor renovatie. Overcapaciteit op de desbetreffende sportparken, biedt bij deze drie velden kansen voor omvorming naar natuurgras of hybride oplossingen; • Verwacht wordt dat 3 andere velden, gelet op hun leeftijd en staat, binnen de looptijd van dit meerjarenonderhoudsplan gerenoveerd dienen te worden. In totaal dienen er 6 velden binnen de planperiode gerenoveerd te worden. Inrichtingselementen: • Algemeen, redelijk tot goed, maar verspreid over de gemeente zijn herstelmaatregelen vereist. Concreet moeten er doelen (1 veld), ballenvangers (4 velden), leunhekken (3 velden) worden vervangen. Onderhoudsstrategie De gemeente voert over het algemeen een adequaat onderhoudsregime uit dat voldoet aan richtlijnen van KNVB en BSNC. Enkele aandachtspunten: • Trainingsvelden: vaak slechtere conditie dan wedstrijdvelden; aanvullende inzet noodzakelijk. • Bezanding: extra verschralingszand noodzakelijk op vette of versmeerde velden. • Beregening: vrijwilligerstoepassing leidt tot kwaliteitsrisico’s.
Aanbeveling: automatische installaties bij renovatie en professioneel beheer voor bestaande velden. • Onkruidbestrijding: chemievrij onderhoud vereist meer inzet van de Fieldtopmaker en frequenter kriebeleggen. Financiële raming De totale investering voor de planperiode wordt gespecificeerd in hoofdstuk 7 van het rapport. Hierin zijn de kosten van renovaties, extra onderhoud, en vervangingen van inrichtingselementen meegenomen. Conclusie en Advies Het MJOP biedt een duidelijke basis voor het toekomstgericht beheren van sportvelden in Achtkarspelen. Prioritering van renovaties is cruciaal om te blijven voldoen aan bespelingsnormen en veiligheidseisen. De gemeente wordt geadviseerd om: 1. Binnen de planperiode, conform urgentie, de 16 matige/slechte natuurgrasvelden te renoveren en 3 kunstgrasvelden om te vormen naar hybride- of natuurgrasvelden; 2. De sportvelden systematisch te renoveren conform de vereiste renovatiecycli; 3. De inrichtingselementen waarvoor de gemeente, op basis van het voorgestelde beleid, verantwoordelijk is systematisch te vervangen conform vervangingscycli; 4. Incidenteel het onderhoudsbudget te verhogen voor bezanding en beregening. 3 2. INLEIDING In 2025 is de gemeente Achtkarspelen gestart met een herijking van het gemeentelijke buitensportbeleid.
Aanleiding hiervoor was de wens om te komen tot een transparanter, duidelijker en eenduidiger beleidskader dat beter aansluit op actuele maatschappelijke, technische en sportieve ontwikkelingen. In het verlengde van deze beleidsmatige herijking is een nulmeting uitgevoerd met als doel de huidige staat van de sportvelden en de bijbehorende inrichtingselementen objectief in kaart te brengen. De nulmeting vormt een belangrijke basis voor het actualiseren van het onderhoudsbeleid en het formuleren van toekomstgerichte keuzes in het beheer van de buitensportvoorzieningen. De inventarisatie heeft betrekking op hoofdvelden, bijvelden en trainingsvelden die deel uitmaken van de buitensportaccommodaties bestemd voor voetbal en korfbal. In dit meerjarenonderhoudsplan (MJOP) zijn alle sportvelden van de binnen de gemeente gevestigde voetbal- en korfbalverenigingen opgenomen. De aanwezige tennisverenigingen zijn buiten beschouwing gelaten, aangezien deze conform het voorstelde beleid worden overgedragen aan de verenigingen. Het doel van de nulmeting is het verkrijgen van een helder en objectief inzicht in de huidige kwaliteit van de sportvelden en inrichtingselementen. Op basis van de bevindingen wordt in hoofdlijnen bepaald welke renovatie- en onderhoudsmaatregelen in de komende tien jaar noodzakelijk zijn om te voldoen aan de geldende bespelingsnormen van de betreffende sportbonden.
De resultaten vormen tevens de onderbouwing voor een globale meerjarenbegroting voor het onderhoud van buitensportvoorzieningen binnen de gemeente Achtkarspelen. 4 3. ONDERZOEKSOPZET 3.1 Basisgegevens Bij het onderzoek zijn de volgende basisgegevens gebruikt: - Nog beschikbare aanlegtekeningen en revisiegegevens van de velden; - Meest recent uitgevoerde bodemanalyses; - Bodemkaart van Nederland; - Actuele hoogtekaart van Nederland; - Actuele KNVB/KNKV en NOC*NSF normen; Verrichte werkzaamheden Voor het verkrijgen van inzicht in de huidige situatie zijn de volgende werkzaamheden verricht: • Projectstart: verzamelen basisgegevens (archief studie, beoordelen reeds uitgevoerde onderzoeken, tekeningen) en voorbereiding veldwerk; • Het uitvoeren van bureaustudie, waarbij onder andere de bodemkaart van Nederland, de hoogtekaart, aanleg en revisiegegevens velden, actuele KNVB en NOC*NCF normen digitaal zijn geraadpleegd; • Het verrichten van een visuele terreininspectie: het in kaart brengen van alle inrichtingselementen en de huidige staat hiervan; • Sporttechnisch onderzoek natuurgrasvelden: het steken van 40 mengmonsters van de toplaag, representatief voor het gehele veld.
De monsters zijn in het laboratorium onderzocht op organische stofgehalte, chemisch en fysisch eigenschappen; • Het beoordelen de hoogte-, vlakteligging, ontwateringstoestand en grasbestand van de natuurgrasportvelden; • Het beoordelen van de kunstgrasvelden op veiligheid, slijtage, infilldikte en onderhoudstoestand. Opstellen rapportage en kostenraming, waarbij de volgende onderdelen zijn opgenomen: • Interpretatie en verwerken bureaustudie, veldwerk- en laboratoriumgegevens; • Het opstellen van een globale kostenraming voor de renovatie en onderhoud van de velden Bij het opstellen van de kostenraming is aandacht besteed aan de volgende onderdelen: - Renovatiekosten velden; - Investeringen inrichtingselementen; - Verzwaard onderhoud; - Eenmalige kosten. 5 3.2 Verricht onderzoek Ten behoeve van het verkrijgen van inzicht in de huidige staat van de buitensportaccommodaties binnen de gemeente is een inventarisatie uitgevoerd naar de kwaliteit van de wedstrijdvelden, trainingsvelden en de aanwezige inrichtingsmaterialen rondom de sportvelden. Dit onderzoek fungeert als een nulmeting. Hoewel het hier om een momentopname gaat, bieden de resultaten een representatief beeld van de actuele staat van zowel de sportvelden als de bijbehorende inrichtingselementen. Het is vanzelfsprekend dat de kwaliteit van de velden in de toekomst zal worden beïnvloed door het gebruik ervan.
Om die reden is het wenselijk om over drie jaar een actualisatie van de opnamegegevens uit te voeren. Sportpark Plaats Voetbal hoofdveld Voetbal bijveld Voetbal training Korfbal wedstrijd Korfbal training Totaal Easterbuorren Augustinusga 1 1 2 De Swadde Buitenpost 1 3 1 2 1 8 ‘t Loanehiem Boelenslaan 1 1 It Doltsje Drogeham 1 1 2 4 ‘t Kleaster Gerkesklooster 1 1 1 1 4 De Bosk Harkema 2 5 3 10 De Tille Kootstertille 1 1 2 4 De Moune Twijzel 1 1 1 3 De Heide Twijzelerheide 1 1 1 3 Woudlust Surhuizum 1 1 2 De Ketting Surhuisterveen 1 3 2 6 Blauknopke Surhuisterveen 2 2 Totaal 10 16 13 8 3 49 *Tabel - totaaloverzicht aanwezige velden De aanwezige drainagesystemen zijn, voor zover aanwezig, visueel beoordeeld. In de archieven zijn nauwelijks tot geen drainagetekeningen teruggevonden. Voor de beoordeling van de afwateringscapaciteit is met name gebruikgemaakt van praktijkervaring met de betreffende sportvelden en mondelinge informatie van vertegenwoordigers van de sportverenigingen. Een onafhankelijk onderzoek naar de ontwateringstoestand zou een uitgebreid en kostbaar traject vereisen. Tijdens de inspectie en beoordeling is echter wél specifiek gelet op zichtbare indicatoren van vochtproblematiek, zoals spoelplekken, verslemping en de aanwezigheid van kruipende boterbloem.
6 3.2.1 Beoordelingswijze Kwaliteitsbeoordeling van de natuurgrasvelden Voor het beoordelen van de actuele kwaliteit van de natuurgrasvelden is er een uniform beoordelingssysteem, waarbij de velden worden geëvalueerd op basis van verschillende factoren. Een essentieel uitgangspunt hierbij is dat de velden geschikt moeten zijn voor het veilig beoefenen van de desbetreffende sport. In dit kader zijn met name de aspecten sportfunctionaliteit en veiligheid als meest bepalende criteria gehanteerd. De verdere prioritering van de beoordelingsfactoren is gebaseerd op: • De mate waarin de betreffende factor van invloed is op de bespeelbaarheid van het veld; • De kosten die gemoeid zijn met het verbeteren van het betreffende onderdeel. Aan iedere beoordelingsfactor wordt een waardering toegekend. Deze waardering wordt vastgesteld op basis van de interpretatie van zowel verzamelde veldgegevens als beschikbare bestaande informatie. De beoordeling per factor wordt aangeduid met een code, bestaande uit een letter- of cijfercombinatie. De vijf beoordelingsfactoren, in volgorde van belangrijkheid, geclassificeerd binnen vooraf vastgestelde waarderingsklassen: De waarderingscijfers en -letters zijn vastgelegd op de opnameformulieren en samengevoegd tot één integrale waarderingscode.
Omdat de vijf afzonderlijke beoordelingsfactoren in deze code herkenbaar blijven, is het mogelijk om in één oogopslag te identificeren op welke onderdelen de kwaliteit van de sportvelden tekortschiet. Om een onderlinge vergelijking van de velden mogelijk te maken, is een combinatietabel of matrix opgesteld. Hierin is elk veld op basis van de toegekende eindwaardering geplaatst in het bijbehorende coderingsvak. Uit de beschrijving van het classificatiesysteem blijkt dat de hoogste waardering voor onder andere vlakteligging en ontwateringstoestand (GA888) in de praktijk uitsluitend haalbaar is voor sportvelden op goed ontwaterde zandgronden, zoals die worden aangetroffen bij velden in het betaald voetbal. Dergelijke velden zijn niet gevoelig voor zetting en behouden hun waterdoorlatendheid ook op de langere termijn. Gezien de gevarieerde bodemopbouw binnen de gemeente Achtkarspelen is als realistisch en haalbaar referentieniveau gekozen voor de klasse VB888. Dit referentieniveau houdt rekening met een toereikend onderhoudsbudget en de lokale bodemgesteldheid. Enig kwaliteitsverlies of tijdelijke afkeuring als gevolg van extreme neerslag vlak voor een geplande bespeling wordt in dit kader als acceptabel beschouwd.
Beoordelingsfactor Waarderingscode (van goed naar slecht) Vlakheid G, V, O, S Ontwateringstoestand A, B, C, D Samenstelling toplaag 8, 6, 4 Verdichtingen 8, 6, 4 Samenstelling grasbestand 8, 4 7 Bij het kwaliteitsbeoordelingssysteem is expliciet aansluiting gezocht bij de bespeelbaarheid van de velden en de bijbehorende keuringen door de consuls van de betreffende sportbond. Deze keuringen richten zich op de veiligheid van de spelers en de mogelijkheid om wedstrijden op verantwoorde wijze te laten plaatsvinden. Tevens wordt beoordeeld in hoeverre het speeloppervlak bestand is tegen overmatige speelschade tijdens gebruik. Binnen deze keuringen wordt onder meer gelet op de volgende aspecten: • Vlakteligging: Een veld met veel oneffenheden of ‘kort effect’ als gevolg van ernstige speelschade of een losliggende toplaag vergroot het risico op blessures. • Ontwatering: Een veld dient in staat te zijn om circa 25 mm neerslag per etmaal af te voeren zonder dat er sprake is van buitensporige plasvorming. • Gladheid: Overmatige gladheid van het speelveld kan leiden tot gevaarlijke glijpartijen en vormt daarom een belangrijk aandachtspunt. • Grasbedekking: Een wedstrijdveld dient gedurende het speelseizoen een grasbedekking van ten minste 80% te behouden. Voor specifieke trainingsvelden kan een lagere bedekkingsgraad als acceptabel worden beschouwd.
Indien een veld in het toegepaste kwaliteitsbeoordelingssysteem als ‘matig’ of ‘slecht’ wordt geclassificeerd, is het aannemelijk dat dit veld vaker dan gemiddeld zal worden afgekeurd. Het is echter van belang te benadrukken dat deze afkeuringsfrequentie lastig objectief meetbaar is, aangezien weersomstandigheden hierbij een bepalende en sterk fluctuerende factor vormen. In de praktijk vindt afkeuring van velden doorgaans plaats als gevolg van wateroverlast. Om die reden wordt bij de aanleg van sportvelden, conform de geldende richtlijnen, gekozen voor een aanzienlijke ontwateringsdiepte. Daarbij worden de drainagebuizen ten minste op 0,80 meter onder het maaiveld aangebracht. Tevens wordt ingezet op het creëren van een aanzienlijke waterberging in het profiel, wat wordt gerealiseerd door het toepassen van zand in zowel de onderbouw als de toplaag. Een logisch gevolg van deze aanpak is echter dat velden met een goede ontwateringstoestand in de zomer gevoelig zijn voor droogte. Tijdens langdurige droge perioden is dan ook aanvullende beregening noodzakelijk om de kwaliteit van het speeloppervlak te waarborgen. In bijlage 1 – opbouw classificatiesysteem natuurgrasvelden worden de vijf beoordelingsfactoren nader toegelicht en omschreven.
Kwaliteitsbeoordeling kunstgrasvelden Voor kunstgrasvelden is het van essentieel belang dat zij geschikt zijn voor het veilig beoefenen van de betreffende sport. Bij de beoordeling is veiligheid als belangrijkste criterium gehanteerd. Daarnaast zijn factoren zoals slijtage, onderhoudstoestand en de dikte van de infill meegenomen in de evaluatie. De prioritering van deze factoren is gebaseerd op: • De mate waarin de factor de bespeelbaarheid beïnvloedt; • De kosten die gemoeid zijn met het verbeteren van het betreffende onderdeel. 8 De beoordelingsfactoren en bijbehorende waarderingsklassen in volgorde van belangrijkheid: Voor de beoordeling van de kwaliteit zijn per veld de volgende aspecten visueel onderzocht en vastgelegd: • Naden en plooien • Vlakteligging • Ontwatering • Belijning • Mate van vervuiling • Mate van splitsing van de garens in de doelgebieden en bij de strafschopstippen • Voorkomen van zogenaamde drempels bij de overgang van kunstgras naar kantopsluiting • Dikte van infill-laag In bijlage 2 – opbouw classificatiesysteem kunstgrasvelden worden de vier beoordelingsfactoren nader toegelicht en omschreven. Kwaliteitsbeoordeling Inrichtingselementen Tijdens de terreininventarisatie is de kwaliteit van de volgende inrichtingselementen beoordeeld: veldafscheidingen, verlichting, ballenvangers en doelen rondom het veld. Daarnaast zijn dug-outs visueel geïnspecteerd.
Bij twijfel over de bouwkundige staat of bij het constateren van beschadigingen wordt geadviseerd een aanvullende bouwkundige inspectie uit te laten voeren. Bij de kwaliteitsbeoordeling van de inrichtingselementen is bijzondere aandacht besteed aan de volgende aspecten, gerangschikt naar belangrijkheid: veiligheid en heelheid, netheid en functionaliteit. Deze criteria zijn per te beoordelen element ingedeeld in de categorieën ‘goed’, ‘matig’ of ‘slecht’, waarbij de vervangingstermijn als uitgangspunt wordt gehanteerd. Hieronder worden de beoordelingsfactoren per aspect toegelicht, waarbij veiligheid en heelheid als primaire wegingsfactoren gelden. Dit houdt in dat gebreken met betrekking tot veiligheid of heelheid zwaarder meewegen dan tekortkomingen die vallen onder de secundaire wegingsfactoren netheid en functionaliteit. • Veiligheid: stabiliteit, scherpe randen, uitstekende delen van het object. • Heelheid: algemene staat van het object, waarbij beoordeeld wordt aan de hand van de omvang van eventuele reparaties of vervangingen. • Netheid: verzorgdheid van het object. • Functionaliteit: nut en doel van het object. In bijlage 3 – opbouw classificatiesysteem inrichtingselementen worden de vier beoordelingsfactoren nader toegelicht en omschreven.
Beoordelingsfactor Waarderingscode (van goed naar slecht) Veiligheid G, V, O Mate van slijtage A, B, C Infill 8, 6, 4 Onderhoudstoestand 8, 6, 4 4. ONDERZOEKSRESULTATEN 4.1 Kwaliteitsbeoordeling De sportvelden binnen de gemeente zijn beoordeeld conform de opgestelde kwaliteitsbeoordelingssystemen, zoals beschreven in bijlage 1 en 2. Binnen de gemeente bevinden zich vierentwintig natuurgraswedstrijdvelden en zestien natuurgrastrainingsvelden. Daarnaast zijn er negen kunstgrasvelden aanwezig waarvan twee een combiveld (voetbal & korfbal). In de opgestelde tabellen zijn de bijbehorende kwaliteitscodes per veld opgenomen. 4.1.1 Natuurgrasvelden MATRIX: KWALITEITSTOESTAND NATUURGRASVELDEN Ontwateringstoestand | A | B | C | D Verdichting | 8 | 6 | 4 | 8 | 6 | 4 | 8 | 6 | 4 | 8 | 6 | 4 Samen- | Gras- stelling | bestand Vlakheid toplaag 8 | 8 4 G | 6 | 8 4 4 | 8 4 8 | 8 | 5,9,14,22,38 4 | 32 6 | 8 | 1,6,8,13,17, | 10,18,36 V | 20,21,26,30,37 4 | 23,28 | 3,16 | 7,11 | 33 4 | 8 | 19,27,31 | 29 4 | 40 | 12 | 4 8 | 8 | 39 4 6 | 8 O | 4 | 15 4 | 8 | 24,25 | 35 4 | 2 8 | 8 4 6 | 8 S | 4 4 | 8 4 | 34 Verklaring: Goed | Aan elk veld is een opname nummer gekoppeld zie tabel: beoordeling huidige staat velden. Matig | Ingevulde opname nummers 1 t/m 40. Slecht Op basis van de gegevens uit de opnameformulieren is de kwalificatiecode opgesteld.
Deze code is verwerkt in de hierboven weergegeven beoordelingsmatrix, waaruit per veld een beoordelingswaarde is afgeleid, zijnde goed, matig of slecht. 9 De kwalificatiecode en beoordeling zijn per veld aangegeven in onderstaande tabel. Tevens zijn het organische stofgehalte, leemgehalte en de zuurgraad opgenomen in het overzicht. Sportpark | Opname | Sport | Kwalificatie | Beoordeling | OS | Leem | pH- | Drainage nummer | % | % | CaCi | aanwezig Easterbuoren, Augustinusga Hoofdveld 1 | 1 | Voetbal | VB688 | Goed | 2,9 | 10 | 5,3 | ja Bijveld 1 | 2 | Voetbal | OC484 | Matig | 4,9 | 12 | 5,6 | nee De Swadde, Buitenpost Hoofdveld 1 | 3 | Voetbal | VB664 | Goed | 2,8 | 9 | 5,7 | ja Bijveld 1 | 4 | Voetbal | VD464 | Slecht | 4,4 | 13 | 5,7 | nee Bijveld 2 | 5 | Voetbal | VB888 | Goed | 3,1 | 8 | 5,4 | ja Trainingsveld 1 | 6 | Voetbal | VB688 | Goed | 2,4 | 5 | 4,6 | ja Trainingsveld 2 | 7 | Korfbal | VC684 | Matig | 5,1 | 10 | 5,1 | nee ‘t Loanehiem, Boelenslaan Korfbalveld 1 | 8 | Korfbal | VB688 | Goed | 4,6 | 12 | 4,9 | nee It Doltsje, Drogeham Hoofdveld 1 | 9 | Voetbal | VB888 | Goed | 4,6 | 9 | 5,3 | ja Bijveld 1 | 10 | Voetbal | VC688 | Matig | 6 | 9 | 5,2 | nee Trainingsveld 1 | 11 | Voetbal | VC684 | Matig | 2,7 | 10 | 4,8 | nee Trainingsveld 2 | 12 | Voetbal | VC484 | Matig | 5,1 | 11 | 5,5 | ja ’t Kleaster, Gerkesklooster Hoofdveld 1 | 13 | Voetbal | VB688 | Goed | 2,6
| 9 | 6,6 | ja Bijveld 1 | 14 | Voetbal | VB888 | Goed | 3,3 | 10 | 5,4 | ja Trainingsveld 1 | 15 | Voetbal | OB684 | Matig | 1,8 | 8 | 4,5 | ja Trainingsveld 2 | 16 | Combi | VB664 | Goed | 2,7 | 12 | 5,2 | ja De Bosk, Harkema Hoofdveld 1 | 17 | Voetbal | VB688 | Goed | 3,9 | 10 | 5,6 | ja Hoofdveld 2 | 18 | Voetbal | VC688 | Matig | 3,3 | 10 | 5,2 | nee Bijveld 1 | 19 | Voetbal | VC488 | Matig | 5 | 14 | 5,9 | nee Bijveld 2 | 20 | Voetbal | VB688 | Goed | 4,6 | 11 | 5,7 | nee Bijveld 3 | 21 | Voetbal | VB688 | Goed | 4,4 | 9 | 5,6 | nee Bijveld 4 | 22 | Voetbal | VB888 | Goed | 3 | 10 | 5,7 | ja Trainingsveld 1 | 23 | Voetbal | VB684 | Goed | 2,3 | 7 | 4,8 | ja Trainingsveld 2 | 24 | Voetbal | OB488 | Matig | 3,4 | 12 | 4,7 | nee Trainingsveld 3 | 25 | Voetbal | OB488 | Matig | 3,4 | 12 | 4,7 | nee De Tille, Kootstertille Hoofdveld 1 | 26 | Voetbal | VB688 | Goed | 4 | 10 | 4,8 | ja Bijveld 1 | 27 | Voetbal | VC488 | Matig | 6,5 | 11 | 5,8 | nee Trainingsveld 1 | 28 | Voetbal | VB684 | Goed | 2,2 | 7 | 4,8 | ja Trainingsveld 2 | 29 | Voetbal | VD488 | Slecht | 5,3 | 12 | 5,7 | nee De Moune, Twijzel Trainingsveld 1 | 30 | Voetbal | VB688 | Goed | 2,4 | 8 | 4,9 | ja De Heide, Twijzelerheide Hoofdveld 1 | 31 | Voetbal | VC488 | Matig | 4 | 12 | 5,7 | ja Bijveld 1 | 32 | Voetbal | VB884 | Goed | 3 | 9 | 6,6 | ja Trainingsveld | 1 | 33 | Voetbal | VC664 | Matig | 2,1 | 9 | 4,9 |
ja 10 Woudlust, Surhuizum Korfbalveld 1 | 34 | Korfbal | SD464 | Slecht | 4,2 | 15 | 4,8 | nee Trainingsveld 1 | 35 | Korfbal | OC468 | Matig | 4,2 | 11 | 4,8 | nee De Ketting, Surhuisterveen Hoofdveld 1 | 36 | Voetbal | VC688 | Matig | 3,5 | 10 | 6 | ja Bijveld 1 | 37 | Voetbal | VB688 | Goed | 2,7 | 6 | 5,8 | ja Bijveld 2 | 38 | Voetbal | VB888 | Goed | 3,7 | 8 | 5,6 | ja Bijveld 4 | 39 | Voetbal | OB888 | Matig | 3,8 | 7 | 5,4 | nee Trainingsveld 2 | 40 | Voetbal | VB484 | Goed | 3,3 | 15 | 4,7 | ja * Tabel - Beoordeling huidige staat natuurgrasvelden Algemeen Uit de eerder gepresenteerde matrix en de bovenstaande tabel blijkt dat zestien velden als ‘matig’ zijn gekwalificeerd en drie als ‘slecht’. Bij zeven velden is de vlakteligging als onvoldoende beoordeeld. Daarnaast vertonen vijftien beoordeelde velden een gebrekkige ontwatering. Voor de velden met opname nummers 2, 34 en 35 geldt dat zowel de vlakteligging als de ontwatering als matig of slecht zijn beoordeeld. Deze negentien velden komen, conform cultuurtechnische beoordeling, op korte termijn in aanmerking voor renovatie. Tevens zullen de velden met opname nummers 1, 3, 5, 13, 16, 17, 26, 37 en 38 gelet op hun leeftijd, binnen de looptijd van dit meerjarenonderhoudsplan gerenoveerd dienen te worden.
Daarnaast zijn bij een aantal velden problemen ten aanzien van de samenstelling van de toplaag, het voorkomen van verdichte lagen en de samenstelling van het grasbestand geconstateerd. Deze problemen kunnen met verzwaard onderhoud worden opgelost. Opname nr. | Veld | Plaats | Beoordeling | Oorzaak 2 | Bijveld 1 | Augustinusga | Matig | Vlakteligging en ontwatering 4 | Bijveld 1 | Buitenpost | Slecht | Ontwatering 7 | Trainingsveld 2 | Buitenpost | Matig | Ontwatering 10 | Bijveld 1 | Drogeham | Matig | Ontwatering 11 | Trainingsveld 1 | Drogeham | Matig | Ontwatering 12 | Trainingsveld 2 | Drogeham | Matig | Ontwatering 15 | Trainingsveld 1 | Gerkesklooster | Matig | Vlakteligging 18 | Hoofdveld 2 | Harkema | Matig | Ontwatering 19 | Bijveld 1 | Harkema | Matig | Ontwatering 24 | Trainingsveld 2 | Harkema | Matig | Vlakteligging, toplaag 25 | Trainingsveld 3 | Harkema | Matig | Vlakteligging, toplaag 27 | Bijveld 1 | Kootstertille | Matig | Ontwatering 29 | Trainingsveld 2 | Kootstertille | Slecht | Ontwatering 31 | Hoofdveld 1 | Twijzelerheide | Matig | Ontwatering 33 | Trainingsveld 1 | Twijzelerheide | Matig | Ontwatering 34 | Korfbalveld 1 | Surhuizum | Slecht | Vlakteligging en ontwatering 35 | Trainingsveld 1 | Surhuizum | Matig | Vlakteligging en ontwatering 36 | Hoofdveld 1 | Surhuisterveen | Matig | Ontwatering 39 | Bijveld 4 | Surhuisterveen | Matig | Vlakteligging *
Tabel - Overzicht van de , conform cultuurtechnische beoordeling, op korte termijn te renoveren natuurgrasvelden 11 12 Samenstelling toplaag Bij elf velden (opnamenummers 2, 4, 8, 16, 19, 24, 25, 29, 31, 34 en 40) is het leemgehalte in de toplaag vastgesteld op 12% of hoger, hetgeen als te hoog wordt beschouwd. Bij een dergelijk leemgehalte wordt het geschatte lutum- (klei)gehalte geschat op 4 à 5%. Het verhoogde gehalte aan klei en/of leem in de toplaag vraagt derhalve speciale aandacht. Klei, zijnde minerale bestanddelen kleiner dan 2 µm, draagt niet bij aan de mechanische sterkte van de toplaag en vermindert de waterdoorlatendheid. Organische stof en, in mindere mate, leem (minerale bestanddelen kleiner dan 50 µm) leveren weliswaar een positieve bijdrage aan de stabiliteit van de toplaag, maar een te hoog gehalte aan leem en organische stof leidt tot een verslechtering van de waterdoorlatendheid. De totale som van leem en organische stof mag bij intensief bespeelde velden niet hoger zijn dan 10 tot 12%. Bij extensief bespeelde velden wordt doorgaans een iets hoger gehalte aan leem en organische stof geaccepteerd, hoewel het streven altijd moet zijn de totaalsom binnen de genoemde grens te houden. Een ideaal organisch stofgehalte ligt tussen de 3 en 4%.
Bij veertien velden is het organische stofgehalte echter hoger dan gewenst (>4%), hetgeen kan resulteren in vervetting, versmering en een verminderde waterdoorlatendheid van de toplaag. Dit knelpunt kan worden aangepakt tijdens het groot onderhoud door extra bezanding van de velden. Tegelijkertijd is bij twaalf velden het organische stofgehalte aan de lage kant (<3%). Voor elk veld dient in de komende jaren de benodigde hoeveelheid zand nauwkeurig te worden vastgesteld. Maatwerk per veld is hierbij noodzakelijk, waarbij tevens rekening moet worden gehouden met aanvullende bezandingen op meerdere velden. Grasbestand Op meerdere velden is een bonte grasmat geconstateerd, bestaande uit grassoorten als struisgras, straatgras en witbol. Deze velden dienen in de komende jaren te worden verbeterd door vervanging van de grasmat, bijvoorbeeld door middel van fieldtoppen. 4.1.2 Kunstgrasvelden De kunstgrasvelden binnen de gemeente zijn beoordeeld conform het in bijlage 2 beschreven kwaliteitsbeoordelingssysteem. De gemiddelde gebruiksduur van een kunstgrasveld toplaag bedraagt circa twaalf jaar. Velden met een intensief gebruik vereisen doorgaans al na tien jaar vervanging. Op dit moment bestaat de infill van de meeste kunstgrasvelden uit SBR-rubber.
Het gebruik van dit materiaal wordt echter als risicovoller beschouwd (kans op bodemverontreiniging) en is vanaf 2031 niet langer toegestaan. Bij renovatie van de velden dient derhalve te worden gekozen voor alternatieve infillmaterialen, zoals kurk of minerale (zand) infill. Kurkinfill vraagt om jaarlijkse aanvulling. Beide alternatieve infilltypen brengen hogere kosten met zich mee dan SBR-rubber; deze kosten zijn reeds meegenomen in de ramingen zoals opgenomen in hoofdstuk 7. MATRIX: KWALITEITSTOESTAND KUNSTGRASVELDEN Mate van slijtage | A | B | C Onderhouds- | 8 | 6 | 4 | 8 | 6 | 4 | 8 | 4 | 6 toestand Infill Veiligheid 8 | 42, | 41 | 45 44,47 6 G 4 8 | 43 | 46 6 V 4 8 6 O 4 Verklaring: Goed | Aan elk veld is een opname nummer gekoppeld zie tabel: beoordeling huidige Matig | staat kunstgrasvelden. Ingevulde nummers 41 t/m 47. Slecht Op basis van de gegevens uit de opnameformulieren is de kwalificatiecode opgesteld. Deze code is verwerkt in de hierboven weergegeven beoordelingsmatrix, waaruit per veld een beoordelingswaarde is afgeleid, zijnde goed, matig of slecht. 13 14 De kwalificatiecode en beoordeling zijn per veld aangegeven in onderstaande tabel. Tevens zijn het type infill en aanwezige drainagesysteem opgenomen in het overzicht.
Sportpark Opname nummer Sport Kwalificatie Beoordeling Infill type Drainage aanwezig De Moune, Twijzel Korfbalveld 1 41 Korfbal GA86 Goed Zand ja Hoofdveld 1 42 Voetbal GA88 Goed SBR ja De Swadde, Buitenpost Bijveld 3 43 Voetbal VB86 Matig SBR ja Combiveld 1 & 2 44 Combi GA88 Goed SBR ja De Bosk, Harkema Combiveld 5 45 Combi GB88 Matig SBR ja ’t Ketting, Surhuisterveen Bijveld 3 46 Voetbal VC88 Slecht SBR ja Blauknopke, Surhuisterveen Korfbalveld 1 & 2 47 Korfbal GA88 Goed Zand ja * Tabel - Beoordeling huidige staat kunstgrasvelden Algemeen Uit de eerder gepresenteerde matrix en de bovenstaande tabel blijkt dat twee kunstgrasvelden als matig zijn gekwalificeerd en één veld als slecht is beoordeeld. Bij één veld is de conditie, uitgedrukt in de mate van slijtage, als matig aangemerkt. Voor twee van de drie velden geldt dat zowel de veiligheid (onder andere losliggende naden) als de slijtagegraad als matig of slecht zijn beoordeeld. Deze drie velden komen derhalve op korte termijn in aanmerking voor renovatie. Daarnaast zullen de velden met opnamenummers 41, 42 en 44, gelet op hun leeftijd, gedurende de looptijd van dit onderhoudsplan eveneens voor renovatie in aanmerking komen. Opname nr.
Veld Plaats Beoordeling Oorzaak 43 Bijveld 3 Buitenpost Matig Veiligheid en slijtage 45 Combiveld 5 Harkema Matig Slijtage 46 Bijveld 3 Surhuisterveen Slecht Veiligheid en slijtage * Tabel - Overzicht op korte termijn te renoveren kunstgrasvelden Gezien het aantal benodigde speeluren, in relatie tot de reeds aanwezige velden, word een renovatie van het kunstgrasveld bij deze drie verenigingen niet noodzakelijk geacht. Voor VV. Buitenpost en FC Surhústerfean zou het omvormen van het kunstgrasveld richting een hybride constructie voldoende zijn om de beide verenigingen in de capaciteitsbehoefte te voorzien. Daarnaast is er op sportpark “de Bosk” te Harkema voldoende overcapaciteit om hier het kunstgrasveld te vervangen voor een natuurgrasveld. Van bovenstaande is in hoofdstuk 7, paragraaf 7.2 van dit rapport een kostenraming uitgewerkt. 15 4.1.3 Inrichtingselementen Algemeen De algemene indruk van de inrichtingselementen op de sportaccommodaties is als redelijk tot goed te kwalificeren, met betrekking tot zowel functionaliteit als veiligheid. Het wordt aanbevolen om, waar noodzakelijk, de inrichtingselementen gelijktijdig met de renovatie van een veld te vervangen of te herstellen. Bij de inspectie van de voetbal- en korfbalvelden zijn de volgende inrichtingselementen beoordeeld: • dug-outs; • doelen; • ballenvangers; • leunhekken; • verlichting.
De beoordeling heeft plaatsgevonden conform het in bijlage 3 beschreven kwaliteitsbeoordelingssysteem. De classificatie van een inrichtingselement als “goed”, “matig” of “slecht” is gebaseerd op criteria met betrekking tot veiligheid en heelheid. De uitkomsten hiervan bepalen tevens de positionering van de elementen in de bijgevoegde matrixen. Conform de gehanteerde systematiek voor de sportvelden worden kleine gebreken, zoals een doorgebogen ligger bij ballenvangers of leunhekken, ondergebracht bij het aspect ‘netheid’. Aangenomen wordt dat dergelijke gebreken worden hersteld tijdens het onderhoud. In deze gevallen is volledige vervanging niet noodzakelijk. In de matrixen betreffende de inrichtingselementen zijn uitsluitend de opnamenummers vermeld waarbij gebreken zijn geconstateerd. Alle overige onderdelen zijn gecategoriseerd onder “overig”. Dug-outs De dug-outs zijn visueel beoordeeld en verkeren over het algemeen in goede staat. Het merendeel bestaat uit plexiglasconstructies. In Drogeham zijn dug-outs geplaatst van golfplaat en hout, gefundeerd op beton, en zijn als goed beoordeeld. In Harkema (velden 3, 4 en 6) betreft het houten constructies met kunststof afwerking, eveneens met een positieve beoordeling. Op veld 2 in Twijzelerheide zijn stenen dug-outs aanwezig die eveneens in goede staat verkeren.
De dug-outs vallen, conform voorgestelde beleid, onder de verantwoordelijkheid van de sportverenigingen, hierdoor zijn deze niet opgenomen in de kostenramingen in hoofdstuk 7 paragraaf 7.2.5 Verlichting De lichtmasten worden conform het reguliere inspectieschema eenmaal per vijf jaar beoordeeld op stabiliteit en elektronische veiligheid. In het voorgestelde beleid zal de gemeente de lichtmasten wel éénmaal per 5 jaar blijven inspecteren. De vervanging / vernieuwing komt voor rekening van de betreffende verenigingen. Aanvullend op de structurele inspecties is, bij de masten in eigendom van de gemeente, gekeken naar de resterende levensduur van de lichtmasten. Wanneer de lichtmasten binnen een termijn van nu en vijf jaar vervangen dienen te worden zullen deze, in het kader van het voorgestelde sportbeleid, worden aangemerkt als eenmalige kosten. 16 Doelen De vaste doelen zijn over het algemeen als goed beoordeeld. De hoogte van de doelen is op een aantal velden aan de lage kant. Doelen die te laag zijn moeten opnieuw gesteld worden, maar dit wordt gezien als normaal onderhoud en kan worden opgelost tijdens het grootonderhoud van de velden. De doelen zelf zijn derhalve als goed beoordeeld.
MATRIX: KWALITEITSTOESTAND INRICHTINGSELEMENTEN …………………… Doelen Heelheid A B C Functionaliteit 8 6 4 8 6 4 8 6 4 Veiligheid Netheid Overig G 8 6 4 V 8 6 4 25 O 8 6 4 Goed Aan elk veld is een opname nummer gekoppeld zie tabel: beoordeling huidige staat velden. Matig Slecht De meeste doelen zijn als goed (GA88) beoordeeld en zijn gecategoriseerd onder “overig”. Onderstaande doelen dienen vervangen te worden: Opname nr. Veld Plaats Beoordeling Oorzaak 25 Trainingsveld 10 Harkema Slecht Veiligheid en heelheid
17 Ballenvangers De ballenvangers zijn op verschillende manieren geconstrueerd (volledig net, gaas/net, gaas/ dubbelstaafmat). De netten zijn bij een aantal velden in matige staat en bij de velden met opname nummer 3, 6, 9, 22, 25, 26, 31 en 33 zijn in de netten (grote) gaten aanwezig. Het vervangen van netten wordt gezien als regulier onderhoud. In een beheerplan voor dit onderdeel is het gangbaar om eenmaal per vijf jaar deze netten te vervangen. Het scheef staan van ballenvangers dient bij het onderhoud te worden hersteld en heeft verder geen invloed op de functionaliteit en is geen aanleiding voor vervanging of verzwaard onderhoud. Wanneer de ballenvangers binnen een termijn van nu en vijf jaar vervangen dienen te worden zullen deze, in het kader van het voorgestelde sportbeleid, worden aangemerkt als eenmalige kosten. MATRIX: KWALITEITSTOESTAND INRICHTINGSELEMENTEN …………………… Ballenvangers Heelheid A B C Functionaliteit 8 6 4 8 6 4 8 6 4 Veiligheid Netheid Overig G 8 6 4 3,6,9,22 25,26,31,33 V 8 6 17,19 20,21 4 O 8 6 4 Goed Aan elk veld is een opname nummer gekoppeld zie tabel: beoordeling huidige staat velden. Ingevulde opname nummers 1 t/m 40. Matig Slecht De meeste ballenvangers zijn als goed (GA88) beoordeeld en zijn gecategoriseerd onder “overig”. Onderstaande ballenvangers zullen compleet vervangen moeten worden: Opname nr.
Veld Plaats Beoordeling Oorzaak en aantal 17 Hoofdveld 1 Harkema Slecht Veiligheid en heelheid, 2 st. 19 Bijveld 1 Harkema Slecht Veiligheid en heelheid, 1 st. 20 Bijveld 2 Harkema Slecht Veiligheid en heelheid, 1 st. 21 Bijveld 3 Harkema Slecht Veiligheid en heelheid, 1 st. Bij de volgende velden dienen de ballenvanger netten vervangen te worden: Opname nr. Veld Plaats Beoordeling Oorzaak 3 Hoofdveld 1 Buitenpost Matig Slijtage, gaten aanwezig 6 Trainingsveld 1 Buitenpost Matig Slijtage, gaten aanwezig 9 Hoofdveld 1 Drogeham Matig Slijtage, gaten aanwezig 22 Bijveld 4 Harkema Matig Slijtage, gaten aanwezig 25 Trainingsveld 3 Harkema Matig Slijtage, gaten aanwezig 26 Hoofdveld 1 Kootstertille Matig Slijtage, gaten aanwezig 31 Hoofdveld 1 Twijzelerheide Matig Slijtage, gaten aanwezig 33 Trainingsveld 1 Twijzelerheide Matig Slijtage, gaten aanwezig
18 Leunhekken De leunhekken zijn overwegend goed. Niet overal zijn de leunhekken even netjes maar deze zijn wel functioneel. Het rechtzetten van leunhekken wordt als normaal onderhoud beschouwd. Wanneer de leunhekken binnen een termijn van nu en vijf jaar vervangen dienen te worden zullen deze, in het kader van het voorgestelde sportbeleid, worden aangemerkt als eenmalige kosten. MATRIX: KWALITEITSTOESTAND INRICHTINGSELEMENTEN …………………… Leunhekken Heelheid A B C Functionaliteit 8 6 4 8 6 4 8 6 4 Veiligheid Netheid Overig G 8 6 4 V 8 6 4 10,17,19 20 O 8 6 4 Goed Aan elk veld is een opname nummer gekoppeld zie tabel: beoordeling huidige staat velden. Ingevulde opname nummers 1 t/m 40. Matig Slecht De meeste leunhekken zijn als goed (GA88) beoordeeld en zijn gecategoriseerd onder “overig”. Harkema opname nummer 20 leunhekwerk verwijderen. Bij de volgende velden dienen de leunhekken vervangen te worden: Opname nr. Veld Plaats Beoordeling Oorzaak 10 Bijveld 1 Drogeham Slecht Veiligheid en heelheid 17 Hoofdveld 1 Harkema Slecht Veiligheid en heelheid 19 Bijveld 1 Harkema Slecht Veiligheid en heelheid, 1 st.
Vervangingsperiode / afschrijvingstermijn inrichtingselementen (gemiddeld): Inrichtingselement Vervangingsperiode / afschrijvingstermijn Doelen 15 jaar Ballenvangers Staanders en dubbelstaafmat 25 jaar, neten en gaas 5 jaar Dug-outs 25 jaar Leunhekken 25 jaar Veldverlichting 25 jaar (exclusief lampen vervangen) In hoofdstuk 7, paragraaf 7.2, zijn de urgente investeringen ten aanzien van de inrichtingselementen gespecificeerd. Met uitzondering van de vaste doelen zijn deze investeringen niet opgenomen in de meerjarenplanning, maar worden afzonderlijk gepresenteerd als eenmalige kosten. Conform het nieuwe voorgestelde beleid inzake buitensportaccommodaties zullen de resterende opstallen worden overgedragen aan de betreffende verenigingen. Hierdoor vervalt voor de gemeente de noodzaak tot reservering en afschrijving op deze objecten.
19 5. ONDERHOUDSMAATREGELEN 5.1 Algemeen Voor het onderhoud van de sportvelden zijn diverse werkzaamheden noodzakelijk die wekelijks, maandelijks of jaarlijks terugkeren. Het uitvoeren van deze werkzaamheden is afhankelijk van factoren zoals de bodemgesteldheid, de voedingstoestand van de bodem en de intensiteit van de bespeling. Hierdoor is het vanzelfsprekend dat de onderhoudsmaatregelen per locatie en per regio kunnen variëren. Onderhoudskosten gehele areaal Achtkarspelen Onderhoudsmaatregelen Regulier onderhoud sportvelden € 133.100 Maaien Grasvegen en blad Bemesten Slepen Rollen Kriebeleggen Ongedierte bestrijden Beregenen Top beluchten Groot onderhoud sportvelden € 242.000 Doelgebieden herstellen Bezanden / Dressen Recycledressen Doorzaaien / inzaaien Diepbeluchten Eggen Controle drainage Doorspuiten drainage Fieldtoppen Bodemonderzoek Levering bemesting en graszaden Overig onderhoud sportparken € 48.400 Onderhoud half verhardingen Onkruidbestrijding verhardingen Rondom snoeien van bosplantsoen en bomen Bestrijden Eikenprocessierups Totale jaarlijkse onderhoudskosten incl. btw € 423.500,00 * Tabel- Opbouw onderhoudskosten alle sportparken 5.1.1 Wedstrijdvelden natuurgras De noodzakelijke onderhoudsmaatregelen zijn afhankelijk van de intensiteit van de bespeling, de weersomstandigheden en de lokale omstandigheden.
De Branchevereniging voor Sport en Cultuurtechniek (BSNC) en de KNVB hebben een ‘gemiddeld’ onderhoudsschema opgesteld, dat hieronder is weergegeven. Dit schema kan per gemeente en per gebruik van de velden variëren en wordt aangepast aan de specifieke lokale situatie. 20 Onderhoudsmaatregelen Frequentie volgens richtlijnen Frequentie Achtkarspelen Wegwerken bespelingsschade wekelijks Verantwoordelijkheid van vereniging Maaien 40 x per jaar (weer afhankelijk) Gemiddeld 50x per jaar Maaien randen en hoeken 6 a 10 x per jaar Verantwoordelijkheid van vereniging Grasvegen en blad 2 a 3x per jaar 3 a 5x per jaar Bemesten 4 a 5 stikstofgiften per jaar 5 stikstofgiften per jaar Bodemonderzoek 1x per drie jaar 1x per drie jaar Slepen 3 a 4x per jaar 4 a 6x per jaar Kriebeleggen 2 a 3x per jaar 4 a 6x per jaar Rollen 4 a 5x per jaar 2 a 3x per jaar (na vorst) Top beluchten 2 a 3x per jaar 4 a 6x per jaar Doelgebieden herstellen 1x per jaar 1x per jaar Bezanden / Dressen 25 tot 35m3 per jaar 25m3 grootonderhoud, 10m3 najaar Recycledressen Indien noodzakelijk Indien noodzakelijk Doorzaaien 1x per jaar 2x per jaar Diepbeluchten 1x per 3 jaar 1x per 2 jaar Ongedierte bestrijden Enkele dagen per jaar Indien noodzakelijk Beregenen Gemiddeld 4 x per jaar Verantwoordelijkheid van vereniging Controle drainage 1x per 2 jaar 1x per jaar Doorspuiten drainage 1x per 4 a 5 jaar 1x per 5 jaar
Fieldtoppen 1x per 5 jaar Indien noodzakelijk * Tabel - Overzicht onderhoudsmaatregelen Onderhoud is maatwerk en heeft als doel de kwaliteit van de velden duurzaam te laten voldoen aan de richtlijnen van de KNVB en de BSNC. Daarbij staan veiligheid en bespeelbaarheid centraal. De aard en frequentie van het onderhoud zijn mede afhankelijk van de weersomstandigheden, de intensiteit van de bespeling, alsmede van de ligging en de omgeving van de velden. De gemeente voert momenteel ruim voldoende en kwalitatief hoogwaardig onderhoud uit. Het wordt aanbevolen om extra aandacht te besteden aan het herstellen van bespelingsschade direct na wedstrijden, hetgeen tevens een speerpunt is van de KNVB. Het tijdig herstellen van deze schade bevordert een betere grasmat en beperkt de groei van onkruid. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de verenigingen. Daarnaast dient, gezien het grote aantal vette velden, rekening te worden gehouden met extra bezandingen in de komende jaren. 5.1.2 Trainingsvelden Conform de richtlijnen van de KNVB en de BSNC wordt op trainingsvelden minder vaak gemaaid, terwijl het aantal sleeppassages juist toeneemt. Daarnaast ligt het benodigde aantal kilogrammen graszaad voor doorzaai doorgaans hoger en dient ten minste één keer per jaar een bewerking met de vertidrain te worden uitgevoerd, gecombineerd met zodebezanden en doorzaaien.
Door het uitblijven van tijdige renovaties verkeren de meeste trainingsvelden in een matige tot slechte conditie. Bovendien wordt het groot onderhoud aan deze velden minimaal uitgevoerd. Conform het voorgestelde beleid dienen de velden in slechte staat gerenoveerd te worden. Tevens dient er meer aandacht te worden besteed aan zowel het regulier als het groot onderhoud. 21 5.1.3 Extra onderhoud Algemeen Voor het realiseren van een optimale bespeelbaarheid van de velden is het essentieel uit te gaan van een goed kwaliteitsniveau. Voor velden waarvan de toplaagsamenstelling in de klassen 4 en/of 6 valt, wordt aanbevolen jaarlijks een extra hoeveelheid verschralingszand toe te passen. Daarnaast kan het kort effect op enkele velden worden verbeterd door een behandeling met de Fieldtopmaker, gecombineerd met bezanden en doorzaaien. Velden met verdichtingen en geclassificeerd zijn in klasse 4 of 6, dienen te worden behandeld met de vertidrain of met een diepbeluchtingsschudfrees. Beregenen natuurgrasvelden De regie en uitvoering van het beregenen ligt momenteel bij de verenigingen. Hoewel het uitvoeren van deze taak door de verenigingen geen probleem vormt, leidt het verlies van regie door de gemeente wel tot zorgpunten. Vrijwilligers beschikken vaak niet over voldoende inzicht in de korte- en langetermijngevolgen van het onjuist beregenen van sportvelden.
Tevens kunnen zij beïnvloed worden door interne belangen binnen de vereniging. Dit kan resulteren in overmatig en ondeskundig beregenen, met aanzienlijke negatieve gevolgen voor de kwaliteit en levensduur van de sportvelden. Het beregenen van sportvelden is een specialistische handeling die direct invloed uitoefent op de kwaliteit van natuurgrasvelden, zowel op korte als op lange termijn. Het ontbreken van een gedegen beregeningsbeleid brengt risico’s en extra kosten met zich mee. Het wordt geadviseerd om bij renovatie van een veld deze te voorzien van een automatische beregeningsinstallatie. Voor velden die nog niet toe zijn aan renovatie, wordt aanbevolen het beregenen uit te besteden aan een gespecialiseerde aannemer of MOA. Voor deze werkzaamheden dient structureel extra budget in het onderhoudsplan te worden opgenomen Onkruidbestrijding Sinds 2020 is het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen in principe niet meer toegestaan, met een definitief verbod per 1 januari 2023. De gemeente maakt sinds vijf jaar geen gebruik meer van chemische bestrijdingsmiddelen, en deze regelgeving geldt nadrukkelijk ook voor de verenigingen. Met behulp van de Fieldtopmaker kan de vlakteligging van een veld aanzienlijk worden verbeterd, kan de hoeveelheid verschralingszand worden beperkt en kan onkruid worden bestreden.
Gezien het verbod op chemische middelen door de rijksoverheid, is het aan te bevelen rekening te houden met een bewerking van de velden met de Fieldtopmaker ten minste eens per vijf jaar. Jaarlijks dient per veld te worden beoordeeld wanneer deze behandeling plaatsvindt. Daarnaast is het voor onkruidbestrijding noodzakelijk om minimaal vijf keer per jaar de kriebeleg in te zetten. Voor deze maatregelen is reeds rekening gehouden binnen het huidige onderhoudsbudget. 22 5.2 Inrichtingselementen Om een veilige en functionele sportomgeving te waarborgen, dient de aanwezige terreininventaris op de sportcomplexen periodiek onderhouden en gecontroleerd te worden. Het onderhoud vindt plaats op basis van vaste termijnen en richtlijnen, afgestemd op veiligheid, duurzaamheid en functionaliteit. In het voorgestelde beleid komen de leunhekken, ballenvangers, dug-outs en veldverlichting in eigendom van de verenigingen. De verenigingen zijn dan ook verantwoordelijk voor het onderhoud. * Tabel - Maatregelen en uitvoeringfrequentie inrichtingselementen Onderhoud Leunhekken De leunhekken worden jaarlijks gecontroleerd op hun technische en constructieve staat. Hierbij wordt gelet op: • Heelheid: Inspectie op scheuren, verbuigingen of andere beschadigingen. • Bevestiging: Controleren of de leunbuizen nog stevig vastzitten aan de palen of fundering.
• Veiligheid: Er mogen geen draaiende of loszittende delen aanwezig zijn die gevaar kunnen opleveren (bijv. knelgevaar voor vingers). Onderhoud Ballenvangers De ballenvangers dienen jaarlijks aan het einde van het speelseizoen te worden geïnspecteerd. Tijdens deze inspectie wordt gelet op: • Stabiliteit: Controleren of de ballenvangers nog stevig en veilig staan opgesteld. • Staat van de netten: Controleren of de netten nog heel zijn en correct zijn bevestigd aan de constructie. • Bevestiging: Nagaan of de netten niet loshangen en geen gevaar opleveren voor gebruikers of voorbijgangers. Inrichtingselement Maatregelen Uitvoeringsfrequentie Ballenvanger net 5 meter Onderhoud ballenvangers 1x per jaar Vervangen netten 1x per 5 jaar Toezicht / controle 4x per jaar Ballenvanger net / gaas Onderhoud ballenvangers 1x per jaar Vervangen net / gaas 1x per 5 jaar Toezicht / controle 4x per jaar Doelen (vast) Herstellen, schilderen doel 1x per 4 jaar Schoonmaken doel 1x per jaar Opnemen / herplaatsen doel 1x per 4 jaar Toezicht / controle 4x per jaar Doelen (los) Herstellen, schilderen doel 1x per 4 jaar Schoonmaken doel 1x per jaar Toezicht / controle 4x per jaar Dug-outs Herstellen, schilderen dug-out 1x per 4 jaar Schoonmaken dug-out 1x per jaar Verwijderen zwerfafval 1x per week Verwijderen blad 3 x per jaar Toezicht / controle 4x per jaar Veldverlichting Toezicht / controle 4x per
jaar Schoonmaken verlichting 1x per 5 jaar Stabiliteitsmeting en NEN3140 1x per 5 jaar Leunhekken Herstellen leunhekken 1x per jaar Toezicht / controle 4x per jaar 23 Onderhoudsintervallen: • Vervanging van netten: Netten van ballenvangers dienen ten minste eens per vijf jaar te worden vervangen, of eerder indien schade is vastgesteld. Onderhoud Dug-outs Dug-outs worden jaarlijks beoordeeld op hun fysieke staat en netheid. Enkelsteens uitgevoerde dug- outs vereisen extra aandacht vanwege bouwkundige veiligheid. Onderhoudswerkzaamheden: • Reiniging: Schoonmaken met een hogedrukspuit om aanslag, vuil en algenvorming te verwijderen. • Bladverwijdering: Verwijderen van blad en ander los vuil met een bladblazer (minimaal tweemaal per jaar). • Controle op bouwkundige staat: Nagaan of er schade of instabiliteit aanwezig is, met nadruk op enkelsteens constructies. • Schilderwerk: Indien van toepassing dienen de dug-outs eens per vier jaar te worden geschilderd. Onderhoud Veldverlichting De veldverlichting dient zowel op veiligheid als op technische staat te worden beoordeeld. De keuring gebeurt conform geldende normen. Onderhoudsintervallen en -aspecten: • Keuring: Elke vijf jaar vindt een bouwkundige en elektrotechnische keuring plaats conform de NEN3140-norm.
Onderhoud Doelen De doelen dienen jaarlijks aan het einde van het speelseizoen te worden geïnspecteerd als onderdeel van het regulier onderhoud. Tijdens deze controle wordt aandacht besteed aan de volgende aspecten: • Stabiliteit: Controleren of de doelen nog stevig en veilig staan opgesteld. • Maatvoering: Nagaan of de hoogte en overige afmetingen van het doel nog voldoen aan de geldende normen. • Staat van de netten: Beoordelen of de netten nog intact zijn en veilig bevestigd. • Reiniging: Indien nodig kunnen de doelpalen worden gereinigd met een hogedrukspuit om vuil en aanslag te verwijderen. Onderhoudsintervallen: • Schilderwerk: Doelen dienen eens per vier jaar te worden geschilderd om corrosie en slijtage tegen te gaan. 24 6. RENOVATIES 6.1 Algemeen Het primaire doel van een renovatie is het verbeteren en duurzaam waarborgen van de bespeelbaarheid van sportvelden. Door intensief gebruik en invloeden van weersomstandigheden neemt de kwaliteit van de velden geleidelijk af. Daarnaast blijkt dat het verwachtingspatroon van gebruikers ten aanzien van het gebruiksniveau van zowel wedstrijd- als trainingsvelden in de afgelopen jaren significant is toegenomen. Middels een renovatie wordt beoogd de veldkwaliteit in één ingreep terug te brengen tot het gewenste niveau, waarbij wordt voldaan aan de eisen die door de betreffende sportbonden en NOC*NSF zijn vastgesteld.
Binnen een renovatietraject worden structurele knelpunten opgelost en wordt de algehele veldkwaliteit verhoogd. Kleine gebreken kunnen doorgaans binnen het reguliere (groot) onderhoud worden verholpen. Moet er een renovatie aan te pas komen dan zijn de knelpunten dusdanig van omvang dat het veld een tijdlang (vier á vijf maanden) niet gebruikt kan worden. Knelpunten die via het reguliere onderhoud kunnen worden aangepakt, zijn over het algemeen beperkt van aard en kunnen zonder noemenswaardige gevolgen voor de veld bespeelbaarheid, veelal tijdens de zomerstop, worden verholpen. De noodzaak tot renovatie wordt mede bepaald door de gebruiksintensiteit in combinatie met de beoordeling van specifieke veldaspecten. Wanneer een veld beperkt wordt bespeeld en bijvoorbeeld een matige vlakheid vertoont, zonder dat dit een veiligheidsrisico voor spelers oplevert, is een renovatie op korte termijn doorgaans niet vereist. In dergelijke gevallen volstaat meestal een toplaagrenovatie. Daarentegen dienen velden met een matige of slechte ontwatering, aangeduid met een beoordeling C of D, volledig te worden gerenoveerd. Dit houdt in dat in de meeste gevallen het drainagesysteem moet worden vervangen, hetgeen onvermijdelijk leidt tot schade aan de grasmat. In dergelijke situaties wordt veelal gelijktijdig de zode gefreesd, het veld geprofileerd en opnieuw ingezaaid.
Tevens wordt doorgaans de toplaag verschraald. Op basis van kengetallen en ervaringscijfers zijn indicatieve renovatiekosten vastgesteld. Voor een nauwkeurige bepaling van de benodigde werkzaamheden en bijbehorende kosten is gedetailleerd bodemkundig en hydrologisch onderzoek vereist. Het is gebruikelijk om het renovatieschema eenmaal per drie jaar te actualiseren op basis van een QuickScan. 25 6.2 Verzwaard onderhoud Voor het realiseren van een optimale bespeelbaarheid van sportvelden is een adequaat kwaliteitsniveau van essentieel belang. Op velden waarvan de samenstelling van de toplaag valt binnen kwaliteitsklassen 4 en/of 6, wordt geadviseerd om gedurende meerdere jaren een aanvullende hoeveelheid verschralingszand toe te passen. Daarnaast kan de inzet van een fieldtopmaker, in combinatie met bezanding en doorzaaien, op de korte termijn leiden tot een merkbare verbetering van de veldkwaliteit. Binnen de gemeente Achtkarspelen blijkt een relatief groot aantal velden te beschikken over een te vette toplaag. Voor deze velden wordt geadviseerd om in de komende jaren rekening te houden met een extra bezanding van circa 40 m³ per volledig veld. Deze maatregel is met name van toepassing op velden die positief zijn beoordeeld op de onderdelen vlakheid en ontwateringstoestand, en derhalve (nog) niet in aanmerking komen voor volledige renovatie.
Voor de velden die zijn beoordeeld met een 6 of lager, wordt aanvullend geadviseerd om gedurende twee opeenvolgende jaren (2026 en 2027) een extra onderhoudsbezanding toe te passen van 40 m³ per jaar. Conform de KNVB normen zijn er binnen de gemeente 8 velden in deze categorie ondergebracht, waarvoor bovengenoemde maatregel van toepassing is. In hoofdstuk 7, paragraaf 7.2 is een voorstel voor deze onderhoudswerkzaamheden opgenomen. 6.3 Renovatie Op basis van de kwaliteitsbeoordeling van de velden is een investeringsoverzicht opgesteld voor de komende tien jaar. Hierbij is uitgegaan van het prijspeil Q2 2025. Bij goed onderhoud kan de toplaag van natuurgrasvelden een functionele levensduur van minimaal vijftien jaar bereiken. Gezien de relatief gunstige bodemgesteldheid in de gemeente Achtkarspelen en het huidige onderhoudsniveau is er geen aanleiding om van deze termijn af te wijken. Voor drainagesystemen wordt een gemiddelde vervangingstermijn van dertig jaar gehanteerd. Behalve bij de velden in Buitenpost dit in verband met de zeer slechte gesteldheid van de ondergrond (i.c. 17 jaar). Hoewel uit de kwaliteitsanalyse blijkt dat de velden overwegend voldoen aan de basisnorm, dient bij het opstellen van een meerjarenplanning rekening te worden gehouden met het gefaseerd renoveren van de toplagen.
Vanwege het ontbreken van volledige informatie over de aanlegjaren van de drainage wordt geadviseerd om, in het kader van efficiëntie en toekomstbestendigheid, bij toplaagrenovaties tevens het drainagesysteem te vervangen. In de in hoofdstuk 4 opgenomen tabel “overzicht te renoveren velden” zijn de velden weergegeven die op korte of langere termijn in aanmerking komen voor renovatie. Indien het drainagesysteem wordt vervangen, is het sterk aan te bevelen om gelijktijdig de vlakteligging van het veld te optimaliseren. Bij het aanbrengen van drainage in een bestaand veld is het technisch uitdagend om de bestaande vlakheid volledig te behouden. Het frezen van de toplaag, gevolgd door het opnieuw onder profiel brengen van het veld, is in dat geval wenselijk. Hierbij wordt tevens de samenstelling van de toplaag geoptimaliseerd door het inwerken van extra 26 verschralingszand en/of compost. In het renovatieoverzicht is dan ook standaard uitgegaan van frezen, verschralen, profileren en opnieuw inzaaien bij de vervanging van drainage. Indien uitsluitend de vlakteligging verbetering behoeft, kan worden overwogen om een volledige renovatie uit te voeren, inclusief vernieuwing van het drainagesysteem. Vervanging van drainage is slechts noodzakelijk wanneer sprake is van een onvoldoende diepteligging of wanneer het omhullingsmateriaal van de drains is aangetast.
Hiermee in de huidige kostenramingen geen rekening mee gehouden. Ten aanzien van het korfbalwedstrijdveld in Surhuizum (opnamenummer 34 in het rapport) is bij de renovatie uitgegaan van een gedeeltelijke aanpak, waarbij de helft van het veldoppervlak in de berekening is meegenomen en de overige helft vooralsnog buiten beschouwing is gelaten. Een voorstel voor de uit te voeren renovaties is opgenomen in hoofdstuk 7, paragraaf 7.2. 7. GLOBALE KOSTENRAMINGEN 7.1 Uitgangspunten Algemeen: • | Er is geen sprake van bodem- en/of grondwaterverontreiniging; • | De bodem is niet of nauwelijks zettingsgevoelig; • | Drainage kan uitmonden op omliggende watergangen; • | Aantal velden op basis van de KNVB/KNKV normen (behoeftepaling) • | Prijspeil Q2 2025 incl. btw Sportvelden: • | Hoofdveld: o | Type: natuurgras, hybride of kunstgras o | Afmetingen: 105 x 69 m met 4 m uitloop rondom • | Bijveld: o | Type: natuurgras, hybride of kunstgras o | Afmetingen: 100 x 64 m met 4 m uitloop rondom • | Trainingsveld: o | Type: natuurgras, hybride of kunstgras o | Afmetingen: divers.
Afschrijvings-/renovatie-, vervangingstermijnen sportvelden: Onderdeel | Natuurgrasveld | Hybrideveld | Kunstgrasveld Toplaag | 10/15 jaar | 20 jaar | 10 jaar Onderbouw en drainage | 20/30 jaar | 40 jaar | 30 jaar Inrichtingselementen | 25 jaar | 25 jaar | 25 jaar 7.2 Kostenramingen Voor de urgente investeringen op de diverse sportvelden binnen de gemeente zijn globale kostenramingen opgesteld. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen de volgende categorieën: renovatie van velden, investeringen in inrichtingselementen, verzwaard onderhoud en eenmalige kosten. In het overzicht met betrekking tot de inrichtingselementen zijn uitsluitend de investeringen opgenomen waarvoor de gemeente als eigenaar verantwoordelijk is. Investeringen in elementen zoals leunhekken, veldverlichting, dug-outs en ballenvangers zijn buiten beschouwing gelaten, aangezien deze op grond van het voorgestelde beleid voor buitensportaccommodaties onder de verantwoordelijkheid van de sportverenigingen vallen. Een uitgangspunt is dat de reeds aanwezige inrichtingselementen in goede staat dienen te worden overgedragen aan de betreffende verenigingen. Voor inrichtingselementen die in zodanige staat verkeren dat vervanging binnen een termijn van vijf jaar noodzakelijk is, is een afzonderlijk overzicht opgesteld. De bijbehorende kosten worden beschouwd als eenmalige uitgaven voor de gemeente.