08 - Bijlage 2k - Proefsleuvenonderzoek
Tekst van het document
,
,
De totale score voor de fysieke kwaliteit is dus twee en de waardering van de vindplaats op basis van deze criteria is dan ook laag. Parameter Inhoudelijke kwaliteit: • Zeldzaamheid: In de omgeving van het plangebied zijn diverse vuursteenvindplaatsen bekend hoewel het grotendeels gaat om losse vondsten. Direct ten zuidwesten van het plangebied is een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd waarbij eveneens een vuursteenvindplaats is aangetroffen. De huidige vindplaats krijgt een middelhoge waardering voor zeldzaamheid. ,
,
23461. 001 versie 1
27 / 31
•
Informatiewaarde: de informatiewaarde wordt als hoog gewaardeerd. Aangezien in de omgeving nog geen vuursteenvindplaatsen geheel gedocumenteerd zijn zou een opgraving van hoge informatieve waarde zijn over de verspreiding door het landschap en de inrichting en gebruik van het landschap binnen dergelijke vindplaatsen. Ensemblewaarde: de ensemblewaarde wordt als middelhoog gewaardeerd. Binnen het dekzandgebied zijn diverse vuursteenvindplaatsen bekend. Tijdens een nader onderzoek kunnen deze vergeleken worden. ,
•
De totale score voor de inhoudelijke kwaliteit is dus zeven en de waardering van de vindplaats op basis van deze criteria is dan ook hoog. Representativiteit: dit criterium is alleen relevant als bij het uitvoeren van de waardering het vermoeden bestaat dat duurzaam behoud van het monument gerealiseerd kan worden. Dit is bij dit onderzoek niet het geval waardoor er over representativiteit geen uitspraken worden gedaan. ,
Er wordt gesproken van een behoudenswaardige vindplaats als de fysieke kwaliteit minimaal vijf punten of de gezamenlijke score van de inhoudelijke kwaliteit zeven punten of meer bedraagt. In bovenstaande tabel bedraagt de fysieke kwaliteit vier punten en de inhoudelijke kwaliteit zeven punten. Uit de bovenstaande tabel met waardering blijkt dat de vindplaats die is aangetroffen behoudenswaardig is.
Beantwoording van de onderzoeksvragen
6. 2
In paragraaf 4. 3 zijn de onderzoeksvragen gesteld waarop het proefsleuvenonderzoek antwoord zou moeten geven. In dit hoofdstuk zal getracht worden dat te realiseren. De resultaten van het onderzoek kunnen echter niet op alle vragen een antwoord geven. Daarom worden hier alleen de vragen overgenomen uit paragraaf 4. 3 die beantwoord kunnen worden. Op vraag 6 kan geen antwoord gegeven worden als gevolg van het ontbreken van een sporenniveau. Bodemopbouw 1.
en genese
Hoe ziet de bodemopbouw eruit in het onderzoeksgebied? In het plangebied is een verstoorde bovenlaag aangetroffen met hieronder laatmiddeleeuwse zee-afzettingen en veraard veen. Op 03 à 10 m -mv bevindt zich een grotendeels intact dekzandpakket waarbinnen een A- en een B-horizont zijn aangetroffen. Is in (alle delen van) het gebied sprake van een intact bodemprofiel? In welke delen van het onderzoeksgebied is sprake van een recentelijk verstoord bodemprofiel? In vrijwel het gehele plangebied is sprake van een intact bodemprofiel. Alleen in profiel 18 (werkput 18) is de bodem tot in de C-horizont verstoord. Ook ter plaatse van werkput 34 is een verstoring aangetroffen waardoor deze werkput is gestaakt. Is de bodemkundige situatie overeenkomstig de verwachting op basis van het vooronderzoek? Waarom wel/niet? ,
2.
,
,
,
3.
23461. 001 versie 1
28 / 31
De situatie komt niet helemaal overeen met de resultaten van het vooronderzoek. In het booronderzoek is geconcludeerd dat in het grootste deel van het plangebied geen podzolbodem aanwezig is (wel bodemvorming). Tijdens het proefsleuvenonderzoek bleek echter vrijwel overal een podzolbodem aanwezig. De reden hiervoor is niet geheel duidelijk. Mogelijk was de podzolbodem in de boor minder duidelijk te zien mede gezien de ligging onder het grondwater resulterend in natte monsters. Welke post-depositionele processen hebben plaatsgevonden? In hoeverre is sprake van erosie en aantasting of verstoring van archeologische resten door dit soort processen? Het zand is afgedekt door een veenpakket. Er zijn geen aanwijzingen voor erosie of verstoring van het archeologische vondstniveau met uitzondering van enkele reeds genoemde verstoorde locaties. ,
4.
,
,
,
,
Sporen structuren en vondsten ,
5.
Zijn in het onderzoeksgebied archeologische vondsten sporen en/of structuren aanwezig? Zo ja: a. Wat is de exacte aard omvang datering gaafheid conservering het karakter en de inhoudelijke kwaliteit van de aangetroffen archeologische resten? Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn enkele concentraties vuur- en natuursteen aangetroffen. Deze concentraties zijn relatief gaaf en goed geconserveerd. Het vondstmateriaal valt grotendeels niet nader te dateren dan ‘prehistorie’ maar een datering in het Meso- of Neolithicum ligt voor de hand ook omdat het gebied vanaf de Bronstijd met veen bedekt raakte. Enkele vuursteenfragmenten kunnen gedateerd worden in het Mesolithicum. Nadere informatie over karakter en inhoudelijke kwaliteit zullen moeten blijken bij een vervolgonderzoek. b. Is er sprake van een behoudenswaardige vindplaats? Ja zie hiervoor paragraaf 6. 1. c. Wat is de functionele interpretatie van de aangetroffen vondsten sporen en structuren? Omdat het sporenniveau niet gedocumenteerd is is het lastig de functie van de vindplaats te bepalen. Vermoedelijk gaat het om één of meerdere kampjes waar vuursteen bewerkt is. In het noordwesten is een houtskoolconcentratie aanwezig waarvan de aard onzeker is. Mogelijk is hier een haardplaats in de ondergrond aanwezig waar geen vuursteen bewerkt is waardoor hier geen neerslag van vuur- of natuursteen te zien is.
Dit zal echter moeten blijken uit een vervolgonderzoek d. Zijn er vondsten sporen of structuren aanwezig uit verschillende perioden? Zo ja is een relatie te leggen tussen deze verschillende fasen (continuïteit)? Enkele vondsten zijn duidelijk in het Mesolithicum te dateren maar het overige deel van het vondstmateriaal kan over de gehele prehistorie dateren. Het is dus niet mogelijk te bepalen of sprake is van meerdere perioden dan wel continuïteit. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
6. 3
Selectieadvies
In overleg met het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân is het volgende selectieadvies opgesteld: De hoge waardering van de vindplaats leidt tot een selectieadvies: behoudenswaardig. Het selectieadvies is daarom dan ook om de vindplaats in situ te behouden. Econsultancy heeft in eerste instantie geadviseerd om
23461. 001 versie 1
29 / 31
binnen de delen waar tijdens het huidige en voorgaande onderzoek bewerkt vuur- en natuursteen is aangetroffen geen bodemingrepen dieper dan 30 cm boven het dekzandniveau uit te voeren (zie figuur 6. 1). Het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân heeft echter aangegeven dat dit advies ook geldt voor de delen waar geen bewerkt vuursteen is aangetroffen en toegepast dient te worden binnen het gehele plangebied. Uit de verspreiding van het vuursteen blijkt namelijk dat er concentraties verspreid over het plangebied voorkomen en dat de begrenzing hiervan onzeker is. In het grootste deel van deze delen ligt het dekzandniveau op 70 à 90 cm -mv. Voor deze delen wordt geadviseerd niet dieper dan 40 cm -mv te graven. In enkele delen ligt het dekzand reeds op 50 à 70 cm -mv. Voor deze delen wordt geadviseerd om niet dieper dan 20 cm -mv te graven. In enkelen zones aan weerszijden van sloten ligt het dekzand als gevolg van de lagere ligging van het maaiveld reeds binnen 30 cm -mv. Hier wordt geadviseerd om geen ingrepen uit te voeren. In een zone in het zuiden van het plangebied waar het dekzand op meer dan 90 cm -mv ligt wordt geadviseerd niet dieper dan 60 cm -mv te graven. ,
,
,
Wanneer de hierboven genoemde dieptegrenzen worden overschreden is het raadzaam om vervolgonderzoek uit te voeren. De aard en omvang van dit onderzoek dienen te worden vastgesteld op basis van de specificaties van de ingreep. Een logische optie is om een opgraving uit te voeren waarbij de bovenste laag van het dekzand in vakken van 1 m² wordt verwijderd en gezeefd bijvoorbeeld in een grid van 5x4 m. Vervolgens kan een vlak in de C-horizont worden aangelegd om eventuele grondsporen te documenteren. Eventueel kan de bovenste laag van het dekzand buiten de vakken worden verzameld in big bags en in één keer worden gezeefd. ,
,
,
Er kan echter ook gekozen worden voor een alternatieve methode zoals een nader waarderend onderzoek afhankelijk van de grootte van het onderzoeksgebied. In plaats van zeefvakjes kan er ook gekozen worden om de hele bovengrond in big bags te verzamelen en te zeven. Het wordt aanbevolen om het onderzoeksgebied te verdelen in vakken van bijvoorbeeld 5x5 m en de bovengrond per vak te verzamelen. Tevens behoort begeleiding van de civiele graafwerkzaamheden tot de mogelijkheden maar in dat geval moet het tempo van de graafactiviteiten worden afgestemd op het archeologisch onderzoek wat kan leiden tot vertraging in de civiele werkzaamheden. ,
,
,
,
Hoewel in dit stadium nog niet bekend is voor welke methode van vervolgonderzoek gekozen wordt kan aangenomen worden dat het onderzoek redelijk tot zeer intensief wordt met een grote hoeveelheid materiaal dat gezeefd moet worden. Het verdient daarom aanbeveling om gebruik te maken van publieksparticipatie waarbij bijvoorbeeld amateurarcheologen vrijwilligers en scholen betrokken worden om mee te helpen. Deze betrokkenheid kan niet alleen helpen bij het zeefproces maar ook educatieve kansen bieden en de betrokkenheid van de gemeenschap vergroten. Dit soort initiatieven kan ook leiden tot een groter bewustzijn en waardering voor archeologisch onderzoek. ,
,
,
,
Er is op grond van de gebruikte onderzoeksmethode geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven. Over de aan- of afwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig uitsluitsel worden gegeven. Aan dit advies kunnen geen rechten worden ontleend. De resultaten van dit onderzoek zullen eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Achtkarspelen) die vervolgens het advies over neemt of niet. ,
,
,
23461. 001 versie 1
30 / 31
Als het plangebied nu of in de toekomst door de gemeente Achtkarspelen wordt vrijgegeven voor bodemroerende werkzaamheden dan blijft er conform artikel 5. 10 van de Erfgoedwet uit juli 2016 een meldingsplicht bestaan. Eventuele archeologische resten die bij werkzaamheden worden aangetroffen moeten worden gemeld bij het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap c. q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het is verder raadzaam om ook de gemeente Achtkarspelen op de hoogte te stellen. ,
,
,
,
,
Figuur 6. 1 Advieskaart.
23461. 001 versie 1
31 / 31
En
Econsultancy
LITERATUUR
(geanonimiseerd) Av. & ON MN, (geanonimiseerd) 2016: Plangebied Sinnegreide te Buitenpost, gemeente Achtkarspelen: archeologisch vooronderzoek:
een
bureauonderzoek
en
inventariserend veldonderzoek.
Weesp (Raap-Notitie 5473).
(geanonimiseerd) & | (geanonimiseerd) 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland De hogere niveaus. Wagenin| gen.
(geanonimiseerd) J.R., 2010: Vuurstenen werktuigen. Technologie op het scherp van de snede. Leiden. | (geanonimiseerd) mn J.E.A., 2022: Plangebied Uitbreiding bedrijventerrein De Swadde vooronderzoek:
archeologisch
inventariserend
een
te
veldonderzoek
Buitenpost, gemeente Achtkarspelen;
(karterend booronderzoek).
Weesp
(RAAP-Rapport 5898). Kars, H., 1983: Het maalsteenproduktiecentrum Hamer
3/4),
bij Mayen
in de
Eifel,
Oldenzaal
(overdruk
uit:
Grondboor
en
110-120.
(geanonimiseerd) L. & |} (geanonimiseerd) 2016: 6 Oppervlakteveranderingen (inclusief brandsporen) op vuurstenen artefacten. In: mn (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) € NN (ec): Vrursteen verzameld. (Nederlandse
Arche-
(geanonimiseerd) VE, S.M., 2006: Bureauonderzoek en karterend veldonderzoek d.m.v. boringen, Oost te Buitenpost.
Doetin-
Over het zoeken
en
onderzoeken
van
steentijdvondsten
en
-vindplaatsen.
Amersfoort
ologische Rapporten 050, pp.33-35.
chem
(Synthegra Rapport 176222).
(geanonimiseerd) J.P. 2023a: Plangebied De Swadde te Buitenpost, Gemeente Achtkarspelen, Archeologisch vooronder|} zoek:
proefsleuvenonderzoek. Weesp (RAAP-Rapport 6532).
(geanonimiseerd) |} J.P,
2023b:
Programma
van
Eisen:
Plangebied
De Swadde
te
Buitenpost, gemeente Achtkarspelen.
Archeologisch proefsleuvenonderzoek. Weesp (RAAP-PvE 2927).
(geanonimiseerd) nn (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) +. 2016: Grondstofherkenning: noordelijke vuursteen. In MD (geanonimiseerd) nn , verzameld. het zoeken en onderzoeken van steenvuursteen Over (geanonimiseerd) EN, (geanonimiseerd) (red): (geanonimiseerd) tijdvondsten
en
-vindplaatsen.
Amersfoort
(Nederlandse Archeologische Rapporten 050, pp.202-205.
Roorda, |. & BW, (geanonimiseerd) 2016: Handreiking Archeologievriendelijk Bouwen. Amersfoort (Rijksdienst
voor
Cultureel
KNA
Leidraden
Erfgoed). & (geanonimiseerd) 2017: A, (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) | |} | |
Anorganisch Materiaal, versie
1.1.
Leidraad 3. Vuursteen
(alle perioden).
En
Econsultancy
(geanonimise rd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) NN (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) <- NN, (geanonimiseerd) 20: Ates var Neder EN, land in het Holoceen. Landschap en bewoning vanafde laatste ijstijd tot nu. Amsterdam.
BRONNEN Archeologisch informatiesysteem Archis3, Rijksdienst voor
het Cultureel
2024.
https://archis.cultureelerfgoed.nl Kijk eens Omlaag; internetsite,
mei
2024.
https://www.kijkeensomlaag.nl/index.php/welke-steen-heb-ik/basalten
Erfgoed (RCE), Amersfoort,
november
KAARTEN
Kaart 1.
Overzicht proefsleuven en profielen
Kaart 2.
Overzicht zeefvakjes met vondstnummers
BIJLAGEN
Bijlage 1.
Oppervlaktes en vlakhoogtes per werkput
werkputnummer
oppervlakte (m²)
Hoogte (m NAP)
1
688,
-115 ,
2
822,
-098 ,
3
888,
-055 ,
4
904,
-096 ,
5
854,
-059 ,
6
214,
-106 ,
7
538,
-068 ,
8
423,
-062 ,
9
154,
-101 ,
10
185,
-098 ,
11
213,
-108 ,
12
544,
-060 ,
13
317,
-040 ,
14
160,
-050 ,
15
407,
-032 ,
16
181,
-037 ,
17
298,
-053 ,
18
163,
-041 ,
19
397,
-079 ,
20
131,
-058 ,
21
476,
-085 ,
21
225,
-085 ,
22
159,
-096 ,
23
259,
-088 ,
24
613,
-066 ,
25
155,
-093 ,
26
484,
-072 ,
27
554,
-057 ,
28
511,
-063 ,
29
471,
-072 ,
30
171,
-087 ,
31
612,
-055 ,
werkputnummer
oppervlakte (m²)
Hoogte (m NAP)
32
167,
-090 ,
33
478,
-098 ,
34
70,
-160 ,
35
186,
-100 ,
36
559,
-102 ,
37
877,
-026 ,
38
742,
-021 ,
39
925,
-016 ,
40
771,
-005 ,
41
667,
-027 ,
42
548,
-028 ,
43
815,
-017 ,
44
687,
-028 ,
45
177,
-032 ,
46
747,
-033 ,
47
722,
-035 ,
48
698,
-040 ,
Totaal:
Totaal:
Gemiddeld:
48
2.3004,
, -065
Bijlage 2.
Vondstenlijst
Vondst-
volgnum-
nummer
mer
7
1
Werkput
Verzamel-Materiaal wijze
24
zeven
vuursteen
Aantal
Gewicht (gr)
Compleet-Type heid
1
94,
-
incertofact
Cortex
Omschrijving
-
Geen zeker artefact. Het is geen afslag en de getande 'retouche' ziet er recent
uit. 8
2
24
zeven
vuursteen
1
365,
-
natuurlijk
100%
Afdruk koraal?
10
1
24
zeven
vuursteen
1
05,
fragment
afslag
0%
10
1
24
zeven
vuursteen
1
03,
fragment
afslag
0%
10
1
24
zeven
vuursteen
1
04,
fragment
afslag
1-25%
10
1
24
zeven
vuursteen
1
16,
compleet
afslag
50-75%
10
1
24
zeven
vuursteen
1
02,
fragment
afslag
25-50%
10
1
24
zeven
vuursteen
1
14,
-
incertofact
-
10
2
24
zeven
vuursteen
2
03,
-
incertofact
-
12
2
zeven
natuursteen
1
490
compleet
combiwerktuig
-
Afgeronde , in doorsnede driehoekig afgeronde kwartsitische zandsteen. De steen is witgrijs van kleur. Het formaat van de steen bedraagt L75 x B70 x D60 mm. De steen is erg handzaam en er zijn twee oppervlakken geglad en deze bevatten donkerkleurige mechanische verwering. Een derde vlak is geglad maar iets ruwer. Op de overgang tussen dit vlak en één van de gladde vlakken is een (klop)putje zichtbaar. Daarmee gaat het vermoedelijk om een combiwerktuig (wrijfsteen en klopsteen).
13
1
23
zeven
vuursteen
1
07,
-
incertofact
-
Vanwege het afwijkende slagpunt als incerto geclassificeerd.
15
1
23
zeven
vuursteen
1
13,
-
natuurlijk
100%
Stengel zeelelie?
24
1
21
zeven
vuursteen
1
08,
fragment
afslag
0%
26
1
21
zeven
vuursteen
1
14,
-
incertofact
-
Dit stuk is te klein om zeker te zijn van het artificiele karakter. Omdat er windlak aawezig is , is het in elk geval geen mesolithisch artefact.
Vondst-
volgnum-
nummer
mer
Werkput
Verzamel-Materiaal wijze
27
1
zeven
natuursteen
Aantal
Gewicht (gr)
Compleet-Type heid
Cortex
Omschrijving
1
236
compleet
-
Een handzame afgeronde zandsteen. De steen is grijs van kleur. In doorsnede is het voorwerp driehoekig. Het formaat bedraagt: L75 x B60 x D40 mm. De
wrijfsteen
vermoedelijk onderzijde is ruw en hier is donkere mechanische verwering zichtbaar. Het gaat vermoedelijk om een wrijfsteen. 28
1
20
zeven
vuursteen
1
05,
-
incertofact
-
Met windlak
37
1
19
zeven
vuursteen
1
01,
compleet
splinter
-
38
1
19
zeven
vuursteen
1
01,
compleet
afslag
0%
39
1
19
zeven
vuursteen
1
55,
-
natuurlijk
100%
44
1
18
zeven
vuursteen
1
18,
compleet
gekerfd/afslag
1-25%
Distale kerf (ventraal) , afslag mist klein stukje distaal. Bruine patina.
48
3
zeven
natuursteen
1
501
compleet
combiwerktuig
-
Een grijze zandsteen waarbij het om een object gaat , vermoedelijk opnieuw een combiwerktuig. Naast wrijfvlakken , 5 gegladde vlakken en een breukvlak , zijn oppervlakken gebroken als gevolg van gebruik als klopsteen. De gegladde vlakken zijn donker als gevolg van mechanische verwering. De steen heeft een kubusvorm. Het formaat van de steen bedraagt: L80 x B60 x D60 mm.
78
1
12
zeven
vuursteen
1
02,
fragment
afslag
25-50%
Klingvormige afslag. Gezien de glans mogelijk verbrand?
86
1
10
zeven
vuursteen
1
06,
fragment
afslag
1-25%
86
2
10
zeven
vuursteen
1
04,
-
incertofact
86
4
10
zeven
natuursteen
1
233
compleet
wrijfsteen/wetsteen?
-
Een grijze kwartsitische zandsteen. Drie oppervlakken zijn glad en bevatten mogelijk mechanische verwering. Of het om een gebruiksvoorwerp gaat is discutabel. De steen lijkt kenmerken te bevatten die wijzen op eventueel gebruik als wrijfsteen of als wetsteen. Het formaat van de steen bedraagt: L80 x B50 x D40 mm.
98
1
9
zeven
vuursteen
2
17,
-
natuurlijk
100%
Vanwege rechte slaghoek en sterk geprononceerde ringen als natuurlijk ge-
Bruine patina
Gezien het vlakke slagpunt en de geprononceerde slaggolven zeer waarschijnlijk natuurlijk. Windlak.
classificeerd. Windlak. 100
1
9
zeven
vuursteen
1
09,
-
natuurlijk
100%
Stengel zeelelie
Vondst-
volgnum-
nummer
mer
Werkput
Verzamel-Materiaal wijze
Aantal
Gewicht (gr)
Compleet-Type heid
Cortex
Omschrijving
122
3
zeven
natuursteen
1
3. 690
fragment
aambeeld
-
Een witgrijze tot roze graniet. De natuursteen heeft een keivorm en de meeste vlakken zijn door natuurlijke verwering afgebrokkeld. Twee oppervlakken resteren. Beide vlakken zijn vuilgrijs van kleur en één is geglad. Het andere gebruiksvlak is licht komvormig , mogelijk gevormd door gebruik. Voorts zijn vermoedelijk op beide vlakken enkele klopsporen zichtbaar. De kei is vermoedelijk als aambeeld gebruikt. Het formaat van de steen bedraagt: L20 x B15 x D11 cm.
130
1
4
zeven
vuursteen
1
04,
compleet
afslag
0%
157
1
27
zeven
vuursteen
1
7
-
incertofact
Afslagachtige
162
1
28
zeven
vuursteen
1
04,
-
incertofact
Artificiele karakter twijfelachtig vanwege afwijkend slagpunt , ringen e. d.
167
1
29
zeven
vuursteen
1
55,
-
natuurlijk
100%
168
1
29
zeven
vuursteen
1
03,
compleet
afslag
1-25%
168
1
29
zeven
vuursteen
2
04,
-
incertofact
171
1
29
zeven
natuursteen
1
446
-
natuurlijk
Mogelijk vulling graafgang
Te klein om als middenpaleolithisch artefact aan te merken. Windlak. -
Een witgrijze kwartsitische zandsteen. Het oppervlak van de steen is gaaf en bevat zes vlakken. De steen is langwerpig van vorm. Aan het oppervlak is een
vuilgrijze verkleuring zichtbaar waarbij het mogelijk om mechanische verwering gaat. Echter duidelijke sporen die wijzen op gebruik als voorwerp zijn niet aangetroffen dus de kans is groot dat de steen ongebruikt is. Het formaat van de kwartsitische zandsteen bedraagt: L90 x B55 x D55 mm. 171
2
29
zeven
vuursteen
1
12,
-
natuurlijk
100%
Bryozoën-houdende vuursteen.
179
1
31
zeven
vuursteen
1
52,
-
natuurlijk
100%
Sterk geprononceerde slaggolven die wijzen op een natuurlijke ontstaanswijze. Windlak.
194
1
35
zeven
vuursteen
1
22,
compleet
kling
0%
Ongeveer 40% van het dorsale oppervlak bestaat uit diaklaas. Mogelijke ge-
bruiksretouche. 215
2
248
1
zeven
46
zeven
vuursteen
1
01,
-
natuurlijk
100%
Kiezel
Vondst-
volgnum-
nummer
mer
Werkput
Verzamel-Materiaal wijze
Aantal
Gewicht (gr)
Compleet-Type heid
Cortex
Omschrijving
252
1
46
zeven
vuursteen
1
4
compleet
afslag
50-75%
Vermoedelijke afslag gespleten langs interne vorstscheur.
262
1
48
zeven
vuursteen
1
04,
proximaal
kling
0%
Bryozoën-houdende vuursteen.
262
2
48
zeven
vuursteen
1
09,
proximaal
kernpreparatie / kling
1-25%
Mist klein stukje van het distale uiteinde. Bryozoën-houdende vuursteen.
5 , 13 , 16 , 18 , 49 , 54 , 56 , 61 , 75 , 80 , 101 , 105 , 106 , 122 , 125 , 134 , 142 , 145 , 146 , 149 , 150 , 177 , 181 , 195 , 198 , 204 , 207 , 214 , 220224 , 235 , 253 , 254 , 261
-
1-3 , 5 , 8 , 9 , 12 , 13 , 15-17 , 22 , 23 , 25 , 31 , 35- 37 , 3941 , 43 , 47 , 48
zeven
houtskool
-
-
-
-
-
Kleine houtskoolfragmentjes
8 , 44 , 4749 , 76 , 79 , 80 , 103 , 106 , 111 , 114-116 , 119 , 126 , 127 , 136 , 141 , 171 , 178 , 185 , 191 , 195 , 204-211 , 213 , 219 , 221 , 222
-
3, 4, 7, 8, 12 , 13 , 17 , 18 , 24 , 29 , 31 , 32 , 33 , 35 , 37-40
zeven
natuursteen
-
-
-
-
-
Brokjes vesiculaire lava , vermoedelijk natuurlijk
Bijlage 3.
Overzicht
Orr
geologische
en
Chronostratigrafie
archeologische tijdvakken
Lithostratigrafie
MIS Formaties:
dl
Holoceen
14.755 '
(veen), Echteld (fluviatiel) J
Late Dryas
(koud)
12.745
13.675 °
J
Laat-
Allergd
Weichselien
(warm) Vroege Dryas (koud) Bolling (warm)
(Laat-
Glaciaal)
J
14.025. ’
15.700
pn
3, El
||
®
4
LelS|
S|2|
Pleniglaciaal MiddenWeichselien
enen
eg (Pleniglaciaal) 2
75.000
+ 5 E
Rd
® a
al
van
Kreftenheye
Sb
(Vroeg-
5e
8
van
Boxtel Formatie var
Beegden
5d
Eemien
-
(warme periode)
130.000
Formatie
4
Weichselien
Glaciaal)
8
4
Formatie
5a
Vroeg-
E
5
115.000
Vroeg-
Pleniglaciaal ES
3
eniglaciaa
iolaci
4
| „
Laat-
el
8
29.000F
50.000
Naaldwijk
(marien), (geanonimiseerd)
Eem Formatie
5e
Formatie Drente
van :
Saalien 370.000
410.000
kt
(ijstijd)
6 i
4
5
Ke][EZ =
5
he] hej
Formatie
Holsteinien :
(warme periode)
=
Elsterien
5
ie
van
Urk
(ijstijd)
He
Cromerien
(warme periode) 850.000)
Formatie van n
n
=|
[>
e 2.600.000
e
Pre-Cromerien
Formatie Peelo
van
475.000
Sterkse terksel
|
Cal. jaren vin Chr.
14;
1950]
-41500
:
0
En
Subatlanticum koeler vochtiger :
©
Middeleeuwen
overheersen Vb1
haagbeuk cultuurplanten
veel
Romeinse
tijd
Va
rogge, boekweit, korenbloem
IJzertijd J
2650
IVb
Loofbos
Bronstijd
|
eik en hazelaar
Subboreaal
2000
koeler
droger
n 5 ®
37554
50008
beuk>1%Nt invloed
[Va
landbouw
(granen)
5
oo aks) =
4900
eik, els en hazelaar
vochtig
linde een grote
8000}
warmer
o
|Z
sooo
10.150
12.745
10.800-J
13.675
11.800
14.025
12.000-J
Late
Dryas
LW
Laat-__|Allerod
Weichselien
4
(Laat-
—
Glaciaal)
15.700}
13.000
8
35.000
75.000
d
open
LW
e,
|
parklandschap {open vegetatie met
Laat-Paleolithicum
tit
kruiden en berkenbomen
.
2
8e
oj® ne
| bossen
LWL
Bglling
5
parklandschap
III
Vroege Dryas
hd
ginde, nT
Beren daer 7 den overheersend oere
warmer 11.755
Mesolithicum
hazelaar, eik, iep,
I
Preboreaal
> 8800
rol
den overheerst
Boreaal 8240
overheersen in zuiden speelt
U
warm
5300
7020
Neolithicum
Loofbos
Atlanticum
|-
Nieuwe tijd |
800 8154
-
Loofbos
elennacslaan
FÂ2
-
Archeologische perioden
Vb2
d
|-
Vegetatie :
zones
+
|-450
-
Pollen
Chronostratigrafie
C jaren
Ù
os}
afs)
MiddenWeichselien
55
2
(Pleniglaciaal)
Ë
pinnen pe perioden met
een
iglaci
töendrs
Vroeg-
perioden met bos en perioden met
(Vroeg-
een
subarctisch
open
landschap
Weichselien
Glaciaal)
115.000
Midden-Paleolithicum
Eon emien
löorbos
(warme periode)
130.000 Led ® ® oo
2
n
|
300.000
Saalien
a
(ijstijd)
c 0 ke}
3
Vroeg-Paleolithicum
=
ad
voor Noordwest-Europa volgens (geanonimiseerd) (1974), (geanonimiseerd) (1985) en (geanonimiseerd) et al. (2003). Lithostratigrafie Atmosterische data volgens (geanonimiseerd) et al. (1998). IS) volgens (geanonimiseerd) Et al. (1994). (geanonimiseerd) et al. (2003). Mariene isotoop stadium calibratie Zuurstofisotoop (OxCal) versie 3.9 (geanonimiseerd) (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen.
Chronostratigrafie
volgens
Archeologische kevaosrs
en
ouderdom
Vegetatie bewerkt volgens (geanonimiseerd) (2000).
de
volgens Pollenzones
ijksdienst volgens (geanonimiseerd)
DE
voor
het
Oudheidkundig
RN 2005).
(geanonimiseerd)
Bodemonderzoek
Hi
(ROB).