08 - Bijlage 2b - Motivering voor de fysieke leefomgeving (ETFAL)
Tekst van het document
UITBREIDING BEDRIJVENTERREIN DE SWADDE, BUITENPOST Motivering voor de fysieke leefomgeving (ETFAL)
9 september 2025
Inhoud 1.
2.
3.
4.
5.
6.
Inleiding 1.1.
Aanleiding
1.2.
Projectgebied
1.3.
Omgevingsplan
1.4.
Leeswijzer
Huidige situatie en voorgenomen ontwikkeling 2.1.
Beschrijving huidige situatie
2.2.
Beschrijving voorgenomen ontwikkeling
2.3.
Beschrijving strijdigheid
Beleid en regelgeving 3.1.
Rijksbeleid en Rijksregels
3.2.
Provinciaal beleid en regelgeving
3.3
Gemeentelijk beleid
3.4
Maatschappelijke behoefte / Ladder voor duurzame verstedelijking
Fysieke leefomgeving 4.1
Beschermen van de gezondheid
4.2
Bedrijfsmatige activiteiten
4.3
Geluid
4.4
Geur
4.5
Omgevingsveiligheid
4.6
Luchtkwaliteit
4.7
Bodemkwaliteit
4.8
Water en watersystemen
4.9
Cultuurhistorische waarden
4.10
Natuur
4.11
Toetsing Besluit m.e.r./m.e.r.-beoordeling
4.12
Wegen, verkeer en parkeren
4.13
Kabels en leidingen
Uitvoerbaarheid 5.1
Economische uitvoerbaarheid
5.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
Belangenafweging en conclusie 6.1
Is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties?
6.2
Conclusie
1.Inleiding 1.1.
Aanleiding
Het dorp Buitenpost kent aan de oostzijde van het dorp een bedrijventerrein De Swadde. Het bestemmingsplan voor dit bedrijventerrein is in 2013 vastgesteld. De laatst beschikbare kavel is in 2022 verkocht. Doordat er geen kavels meer beschikbaar zijn en de vraag naar bedrijfskavels in de gemeente Achtkarspelen al maar toeneemt heeft dit ertoe geleid dat de gemeente op zoek is gegaan naar nieuwe mogelijkheden voor bedrijventerreinen. In verband met de herijking van het convenant Bedrijventerreinen (Convenant Bedrijventerreinen Noordoost Fryslân 2022-2035) zijn er momenteel wel weer mogelijkheden voor uitbreiding bij De Swadde. Hierin is namelijk geconstateerd dat de vraag naar bedrijfskavels flink is toegenomen en dat er in de regio en in de gemeente onvoldoende ruimte is om aan de vraag te kunnen voldoen in de periode tot 2035. Een voorstelbare locatie om in deze vraag te voorzien is het verder uitbreiden van het huidige bedrijventerrein De Swadde. Dit heeft er toe geleid dat deze locatie verder is onderzocht, wat er toe heeft geleid tot het opstellen van een BOPA voor de uitbreiding aan de oostkant van bedrijventerrein De Swadde.
1.2.
Projectgebied
Het plangebied is gelegen in het dorp Buitenpost aan de Newtonstraat, ten oosten van het huidige bedrijventerrein De Swadde. Dit ligt aan de noordkant van de kern van Buitenpost. Het plangebied betreft de perceelnummers: • 305, sectie D, kadastrale gemeente Buitenpost; • 265, sectie D, kadastrale gemeente Buitenpost; • 120, sectie D, kadastrale gemeente Buitenpost.
1.3.
Omgevingsplan
Het projectgebied is geregeld in het Omgevingsplan gemeente Achtkarspelen. Het gaat op moment van schrijven om het ‘tijdelijk omgevingsplan’, dat automatisch op 1 januari 2024 in werking is getreden en waarin primair de verschillende (ontwerp)bestemmingsplannen en de gemeentelijke verordeningen die betrekking hebben op de leefomgeving en de ‘Bruidsschat’, zijn opgenomen. 1.3.1 Bestemmingsplan buitengebied Het projectgebied valt onder de regeling van het op 06 maart 2014 vastgestelde bestemmingsplan Buitengebied Achtkarspelen. Hierin heeft de locatie de functie agrarisch met waarden – besloten gebied. Deze gronden zijn daarmee ‘bestemd’ voor grondgebonden agrarische bedrijven/activiteiten al dan niet met nevenactiviteiten met een ondergeschikte tak voor intensieve veehouderij. Alleen daar waar een bouwvlak is, zijn bouwwerken toegestaan. Het perceel heeft geen bouwvlak. Daarnaast kent het perceel voor een klein deel rechtsboven de aanduiding weidevogelleefgebied. Deze gronden ter plaatse van de aanduiding "weidevogelleefgebied" zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), tevens aangeduid voor het in stand houden van de weidevogelleefgebieden. Dit betekent dat hier het gebruik van gronden en bouwwerken voor niet-agrarische ontwikkelingen met een oppervlakte van meer dan 0,5 ha aansluitend tot een strijdig gebruik wordt beschouwd.
Zowel het plaatsen van bouwwerken als ook het gebruik van het terrein ten behoeve van bedrijfsmatige activiteiten is strijdig met de huidige functie in het omgevingsplan. Hierdoor is een afwijkingsprocedure noodzakelijk. Er is voor gekozen om het project mogelijk te maken door middel van een tijdelijke omgevingsvergunning BOPA, waarbij een integrale (functionele) afweging van de evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt gemaakt. 1.3.2 Andere verordeningen Er zijn voor de locatie nog geen andere verordeningen opgenomen in het omgevingsplan. 1.3.3 De bruidsschat De bruidsschat bestaat uit ongeveer 600 regels uit het voormalige Activiteitenbesluit, Bouwbesluit en het Besluit omgevingsrecht (Bor). De regels hebben betrekking op een grote diversiteit aan onderwerpen, zoals horeca, detailhandel, recreatie, lozingen, emissies van geluid, geur en trillingen door bedrijven en bouwen. De regels zijn aangepast aan de terminologie van de Omgevingswet. Dit is beleidsneutraal of beleidsarm gedaan: de essentie
van de regels is ongewijzigd. De gemeente heeft de taak om uiterlijk in 2032 alle bruidsschatregels hebben verwerkt tot eigen regels, of te hebben laten vervallen.
1.4.
Leeswijzer
Na deze inleiding volgt in hoofdstuk 2 een beschrijving van de bestaande situatie van het projectgebied. Verder wordt in dit hoofdstuk ingegaan op het project, dat met de BOPA mogelijk wordt gemaakt. Daar wordt zowel de beoogde situatie als de strijdigheid beschreven. Vervolgens toetst hoofdstuk 3 dit project aan de omgevingsvisies en instructieregels van het rijk en de provincie en aan het gemeentelijk beleid. Hoofdstuk 4 vormt de beoordeling van de en de evenwichtige toedeling van functies aan locaties, waarbij de omgevingswaarden en milieu- en gezondheidsaspecten centraal staan. In hoofdstuk 5 wordt de maatschappelijk en economische uitvoerbaarheid van het project besproken. Hoofdstuk 6 geeft een beknopte afweging en conclusie voor het verlenen van de BOPA.
2.Huidige situatie en voorgenomen ontwikkeling 2.1.
Beschrijving huidige situatie
In de huidige situatie is het plangebied ingericht als grasland, als onderdeel van agrarische gronden. Ten noorden en oosten wordt het plangebied omsloten door een zonnepark. Aan de zuidzijde ligt een spoorverbinding met daaronder een bebouwingslint met een manege en enkele woningen. Aan de westzijde ligt het bestaande bedrijventerrein De Swadde.
2.2.
Beschrijving voorgenomen ontwikkeling
Het voornemen is om binnen het plangebied het bedrijventerrein uit te breiden. Ter plaatse worden circa 11 bedrijfskavels gerealiseerd, in combinatie met de benodigde infrastructuur en groenvoorzieningen. De uitgeefbare bedrijfskavels hebben een gezamenlijk oppervlak van circa 4.1 hectare. De panden die op de bedrijfskavels worden gebouwd worden maximaal 9,0 meter hoog, met uitzondering van de representatieve zone langs het spoor waar 10 meter is toegestaan. De kavels bevatten een oppervlakte van respectievelijk; 9000, 11000, 2000 en 3000 vierkante meter. Minimaal 50% van het bouwvlak tot een maximum van 70% van het perceel dient bebouwd te worden. Binnen het plangebied wordt voldoende water aangelegd om te voorzien in de watercompensatie als gevolg van de toenemende verharding binnen het plangebied.
2.3.
Beschrijving strijdigheid
De strijdigheid is beschreven in paragraaf 1.3.1. Het omgevingsplan voorziet op agrarisch gebruik zonder bouwmogelijkheden. Omdat het een nieuwe functie betreft, is deze in strijd met het omgevingsplan.
3.Beleid en regelgeving In dit hoofdstuk wordt het beleidskader dat relevant is voor de activiteit toegelicht en wordt de activiteit hieraan getoetst. Er wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds beleid van hogere overheden waar lagere overheden rekening mee moeten houden, doch gemotiveerd van kunnen afwijken en anderzijds instructieregels van hogere overheden in omgevingsverordeningen en het Besluit kwaliteit leefomgeving (hierna: Bkl).
3.1.
Rijksbeleid en Rijksregels
3.1.1 Nationale omgevingsvisie Met de Nationale omgevingsvisie (NOVI) geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Om dit te kunnen bewerkstelligen laat het Rijk de inrichting van de fysieke leefomgeving meer over aan de decentrale overheden en komt de gebruiker centraal te staan. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: 1. ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie 2. duurzaam economisch groeipotentieel 3. sterke en gezonde steden en regio’s 4. toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. 3.1.1.1 Toetsing 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie De bedrijventerreinuitbreiding draagt bij aan klimaatadaptatie door ruimte te reserveren voor waterberging, groenvoorzieningen en klimaatbestendige infrastructuur. Het terrein biedt mogelijkheden voor duurzame energieopwekking door zonnepanelen op daken en gevels, conform de NOVI-voorkeursvolgordes.
De clustering van bedrijven op het uitgebreide terrein ondersteunt efficiënt energiegebruik en deeleconomie voor energie en warmte, waarmee wordt bijgedragen aan de energietransitie en CO2-reductie. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel De uitbreiding sluit direct aan bij deze prioriteit door clustering van economische activiteiten te bevorderen en vestigingsmogelijkheden te creëren voor circulaire en duurzame bedrijven. Het terrein ondersteunt de transitie naar een circulaire economie door ruimte te bieden voor bedrijven die reststromen hergebruiken en lokale kringlopen realiseren. De ontwikkeling versterkt het regionale vestigingsklimaat en de concurrentiepositie, conform de NOVI-doelstelling voor economische kerngebieden. 3. Sterke en gezonde steden en regio's Door de uitbreiding van bestaand bedrijventerrein wordt bijgedragen aan versterking van de regionale economische structuur en werkgelegenheid. Het terrein ondersteunt de integrale verstedelijkingsstrategie door economische ontwikkeling te combineren met goede bereikbaarheid en kwaliteit van de leefomgeving. De ontwikkeling draagt bij aan een gezond vestigingsklimaat met mogelijkheden voor groenvoorzieningen en gezonde arbeidsomstandigheden, waarmee de regio wordt versterkt. 4.
Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied De bedrijventerreinuitbreiding ondersteunt economische vitaliteit in het landelijk gebied door werkgelegenheid en ondernemerschap te behouden en te versterken. Het terrein biedt mogelijkheden voor agrarische nevenbedrijvigheid, logistiek en dienstverlening die de rurale economie ondersteunen. Door efficiënt ruimtegebruik en clustering wordt voorkomen dat economische druk wordt afgewenteld naar ecologisch waardevolle gebieden, conform de NOVI-afwegingsprincipes voor het landelijk gebied. 3.1.1.2 Conclusie De uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein levert een substantiële bijdrage aan het in de NOVI geformuleerde duurzaam economisch groeipotentieel door ruimte te bieden voor toekomstbestendige
economische ontwikkeling binnen een clustering-strategie. De ontwikkeling ondersteunt het vestigingsklimaat, draagt bij aan regionale economische vitaliteit en biedt mogelijkheden voor circulaire en duurzame bedrijfsvoering. Tevens sluit de ontwikkeling aan bij de NOVI-principes van efficiënt ruimtegebruik, gebiedsgerichte ontwikkeling en integrale afweging van belangen. De uitbreiding past daarmee binnen het rijksbeleid en draagt bij aan de realisatie van een economisch sterke en gezonde regio en een toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. 3.1.3 Instructieregels Rijk (AMvB’s) Artikel 8.0b, eerste lid, van het Bkl bepaalt dat bij een aanvraag om een buitenplanse omgevingsvergunning de instructieregels in hoofdstuk 5 van het Bkl, de provinciale instructieregels en eventuele instructies het beoordelingskader vormen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Uit het tweede lid van artikel 8.0b van het Bkl volgt dat de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit geweigerd wordt als: a. de activiteit zou leiden tot een situatie die niet is toegelaten op grond van instructie(regel)s; b. de omgevingsplanactiviteit betrekking heeft op een voorbeschermingsregel in het omgevingsplan (opvolger van het voorbereidingsbesluit); c.
de omgevingsplanactiviteit het uitvoeren van een project waarvoor een projectbesluit is vastgesteld door provincie of Rijk, belemmert. Voor welke onderwerpen gelden rijksinstructieregels? Om enig gevoel te krijgen bij de onderwerpen waarvoor het Bkl instructieregels bevat, sommen we de hoofdonderwerpen hieronder op. • waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2) • beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3) • beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; • beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; • het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; • het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; • het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8). Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving.
Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. 3.1.4 Conclusie In Hoofdstuk 4 van deze motivering zijn de thema's voor zover relevant voor deze buitenplanse omgevingsplan activiteit nader uitgewerkt en is per thema geconcludeerd dat dit thema niet evident onuitvoerbaar is en op aanvaardbare wijze kan worden gerealiseerd. In Hoofdstuk 6 is een algehele conclusie getrokken waaruit blijkt dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
3.2.
Provinciaal beleid en regelgeving
3.2.1 Omgevingsvisie Provincie Fryslân In de omgevingsvisie 'De romte diele’ van de provincie Fryslân staat wat de provincie doet om de basiskwaliteiten van de Friese leefomgeving op orde te houden. Ook staat er in waar de provincie met de leefomgeving naar toe wil werken. Als uitgangspunt geldt dat veranderingen niet tegen moeten worden gehouden, maar dat ambities worden gerealiseerd door gewenste nieuwe ontwikkelingen te laten aansluiten bij bestaande kwaliteiten. De planontwikkeling past binnen het principe omgevingskwaliteit als ontwerpbasis, omdat de situering en maatvoering van de nieuwe bedrijfskavels aansluit op de omliggende bestaande bedrijfspanden. Daarom past de voorgenomen ontwikkeling binnen de omgevingsvisie Fryslân - De romte diele.
3.2.2 Omgevingsverordening Provincie Fryslân Deze verordening sluit aan op de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie en hierin staan alle regels over de fysieke leefomgeving in opgenomen. In artikel 2.8 van de omgevingsverordening is de programmering van bedrijventerreinen en kantorenterreinen opgenomen. Hierin is geregeld dat een ruimtelijk plan een nieuw bedrijven- of kantorenterrein kan bevatten, wanneer deze past binnen de afspraken bedrijventerreinen en afspraken kantorenterreinen. De regio Noordoost-Fryslân (gemeente Achtkarspelen, Dantumadiel, NoardeastFryslân en Tytsjerksteradiel) heeft in het Convenant Bedrijventerreinen Noordoost-Fryslân 2022-2035 nieuwe afspraken gemaakt over de aanleg van bedrijventerreinen. Gedeputeerde Staten van de Provincie Fryslân hebben hiermee ingestemd. De uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein past binnen de gemaakte afspraken. Zie hiervoor ook de volgende paragraaf. 3.2.3 Convenant Bedrijventerrein Noordoost Fryslân De regio Noordoost-Fryslân (gemeente Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel) heeft in het Convenant Bedrijventerreinen Noordoost-Fryslân 2022-2035 nieuwe afspraken gemaakt over de aanleg van bedrijventerreinen. Gedeputeerde Staten van de Provincie Fryslân hebben hiermee ingestemd.
In deze afspraken hanteert de regio een iets hoger totaalaanbod en ook een iets hoger gemiddelde per jaar dan waarvan het gekozen scenario (het middenscenario TM, Transatlantic Market) uit de vraagprognose van Bureau Louter uitgaat. Daarnaast wil de regio in de komende periode (2022-2025) tweederde van de totale benodigde voorraad over 2022-2035 in ontwikkeling nemen. Op dit moment zijn er nagenoeg geen uitgeefbare hectares meer beschikbaar in de regio en is de behoefte aan extra bedrijfskavels urgent om aan de actuele en verwachte vraag op korte termijn tegemoet te kunnen komen. Er dient daarom snel een substantieel deel van het benodigde totaalaanbod in ontwikkeling te worden genomen. Eigenlijk moet er een inhaalslag gemaakt worden doordat de uitgifte van bedrijfskavels in de afgelopen jaren harder is gegaan dan de prognose waarvan werd uitgegaan. Op basis hiervan vindt Gedeputeerde Staten een iets hoger totaalaanbod, een iets hoger gemiddelde per jaar en het in ontwikkeling nemen van tweederde van de benodigde voorraad op de korte termijn verantwoord. Gezien de uitgiftecijfers van de afgelopen jaren in Noordoost-Fryslân en het feit dat er in de gehele regio al geruime tijd nagenoeg geen bedrijfskavels meer beschikbaar zijn voor uitgifte, is de behoefte aan nieuwe bedrijfskavels urgent.
Er is ook een verkenning gedaan naar nog niet in gebruik genomen percelen, die wel in bezit zijn van ondernemers. Het betreft hier nagenoeg alleen uitbreidingsruimte voor toekomstige groei. Uit de verkenning is naar voren gekomen dat ondernemers die nog beschikking hebben over uitbreidingsruimte deze niet willen afstaan. Deze is bedoeld voor de (toekomstige) ontwikkelruimte van de bedrijven. Er is op dat gebied in NoordoostFryslân geen serieuze ruimtewinst te boeken. Er is in de regio Noordoost-Fryslân ook geen sprake van leegstand die uitgaat boven een economisch gezonde maat van frictieleegstand. In het convenant is gelet op de behoefte aan nieuw bedrijventerrein een programmering tot op terreinniveau uitgewerkt. Voor de Swadde 4 is hectare opgenomen. De uitbreiding betreft 4 hectare en is hiermee passend binnen het convenant.
3.3
Gemeentelijk beleid
In deze paragraaf dient de aandacht te worden gevestigd op het beleid op het gebied van gezondheid, veiligheid, goede omgevingskwaliteit en duurzaamheid als centrale thema’s gekoppeld aan maatschappelijke doelen uit artikel 1.3 van de Omgevingswet. Het gemeentelijk beleid is afhankelijk van de gemeente. Raadpleeg het DSO voor de gemeentelijke omgevingsvisie en van toepassing zijnde programma’s. 3.3.1
Omgevingsvisie
In de Omgevingsvisie leggen we vast hoe de gemeente eruit gaat zien in de toekomst. Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop we in de toekomst willen wonen, hoe we gezond oud willen worden, hoe onze kinderen onbezorgd kunnen spelen, hoe we ons verplaatsen. In de visie wordt aangegeven dat we onze ondernemers faciliteren in hun bestaande bedrijfsvoering, maar ook waar nodig helpen met ruimere planologische mogelijkheden als dat nodig is. Het betekent ook dat we moeten werken aan voldoende beschikbare bedrijfskavels voor onze ondernemers. We willen ruimte bieden aan ondernemers, ingepast in, en met respect voor het bestaande landschap. De uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein draagt bij aan deze visie. 3.3.2 Stedenbouw en welstand Vanuit stedenbouw wordt er gekeken naar de wenselijke en mogelijke ontwikkelingen voor bestaande en nieuw in te richten gebieden. Hierbij wordt gedacht aan hoe de gemeente een gezonde, prettige en leefbare woonomgeving kan teweegbrengen. Stedenbouwkundig plan Het nieuwe bedrijventerrein van De Swadde is een verdere uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein van De Swadde aan de oostzijde. Voor de nieuwe invulling is gekozen om eenzelfde oriëntatie voor de verkaveling toe te passen als het bestaande bedrijventerrein. Deze oriëntatie is gelijk aan de verkavelingsrichting van het omliggende landschap/buitengebied.
Vanuit die hoedanigheid past de nieuwe ontwikkeling goed in de context evenals het refereert naar de historische landschappelijke opzet (al dan niet met een nieuwe functie). Voor een aansluiting aan het bestaande bedrijventerrein is het dan ook gepast om de openbare ruimte en het wegprofiel zo veel mogelijk aan te laten sluiten bij de structuur van het bedrijventerrein. Dat wil zeggen dat de profileren van de weg met groene bermen aan weerszijden moet worden toegepast evenals aan één van de zijden een sloot wat eveneens dient als watercompensatie en aan de overzijde van dit profiel, tegenover de sloot een bomenreeks. De openbare weg die het projectgebied insteekt vanaf de Newtonstraat dient zo veel mogelijk in het midden van het totale perceel te worden geplaatst. Hierdoor is er sprake van evenwichtige kavels met dezelfde diepte aan de linker als aan de rechterzijde. De verplichte watercompensatie zal in dit plan zo worden ingepast dat deze compensatie ook een kwaliteitsimpuls is voor het plangebied. Met betrekking tot de bouwvolumes wordt voor het overgrote gedeelte van het plan aansluiting gezocht bij de naastliggende bestaande bestemmingsplan-omgevingsplantechnische mogelijkheden zijnde een bouwhoogte van 9,0 meter en een maximaal te bebouwen oppervlakte van 70%. Vanuit de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied is het gewenst om het volumineuze te beperken.
Om toch bruikbare kavels te creëren is er daarom gekozen om aan te sluiten bij de bestaande bebouwingsmogelijkheden en deze niet nog meer te verruimen. De twee percelen aan de zuidzijde zitten in de representatieve spoorzone. Dit heeft welstandshalve aanvullende criteria. Om het representatieve karakter te benadrukken evenals aanvullende kwaliteit te geven wordt hier aanvullende bebouwingsruimte geboden. Dit door voor 1/3e van de gebouwde voorgevelrooilijn aan de Newtonstraatzijde een maximale bebouwingshoogte van 10,0 meter toe te staan met een diepte van 25,0 meter het perceel in ten opzichte van de gevellijn / de grens van het bouwvlak aan de Newtonstraatzijde. Door het uitgeefbaar terrein op de delen in meerdere kavels worden vrije tussenruimtes tussen de nieuwe bouwvolumes gecreëerd. Dit zorgt ervoor dat aanzicht vanuit het buitengebied minder massaal is wat zorgt voor een prettige overgang naar het buitengebied en een borging van de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied. Daarnaast, om verrommeling te voorkomen zal er ook een minimaal bebouwingsoppervlakte worden beschreven. Het is voor dit bedrijventerrein namelijk ongewenst om (overwegend) buitenopslag toe te staan en daarmee het straat- en bebouwingsbeeld negatief te beïnvloeden. Buitenopslag is op de gronden ter plaatse van deze bopa niet toegestaan.
Vanuit stedenbouwkundig oogpunt is het uitgangspunt een minimale bebouwingspercentage 50% tot een maximaal bebouwingspercentage van 70%. Welstand Welstandshalve kan worden opgemerkt dat het bedrijventerrein van De Swadde aan het spoor ligt. Vanuit de welstandsnota ‘Ontwerpprincipes voor bouwen in Achtkarspelen’ is aangegeven dat (onder andere) de zone's langs het spoor wordt aangeduid als 'representatieve zone. Dit zal als gevolg hebben dat de voorliggende kavels aan de Newtonstraat hogere eisen stellen aan de vormgeving van de gevels dan de achterliggende kavels. Om de
welstandscriteria helder en eenduidig te houden is er voor dit plan gekozen om een beeldkwaliteitsplan (bijlage 1) te laten gelden op dit gehele gebied. Ook is er een verbeelding opgesteld waarin de voorschriften zijn opgenomen (bijlage 2). Voor het nieuwe bedrijventerrein zullen in zijn algemeenheid de kaders van de welstandsnota gelden zijnde ‘4 - Bedrijventerrein’ waarnaar in het beeldkwaliteitsplan wordt verwezen. Voor de voorliggende percelen aan de spoorzijde zijn wél specifieke welstandscriteria opgenomen, toegelicht en nader uitgewerkt. Voor dit plan worden voorschriften opgesteld waarin de stedenbouwkundige normen en de welstandsrichtlijnen geborgd worden. 3.3.3 Natuur en Landschap De gemeente streeft naar behoud en versterking van de bestaande landschappen en de daarbij horende landschapselementen. Daarbij zoeken we naar meervoudig ruimtegebruik en koppelkansen. Bij nieuwe ontwikkelingen streven we dan ook naar een plus voor bestaande landschappen, door bijvoorbeeld ruimte te bieden aan biodiversiteit en water, klimaatadaptatie en duurzaam energie- en materiaalgebruik. Onze bestaande ruimtelijke waarden en identiteit vormen de basis voor alle ontwikkelingen. Dat betekent dat ontwikkelingen voortbouwen op bestaande kwaliteiten en deze zo mogelijk versterken of door ontwikkelen. De Swadde wordt omringt door het zonnepark "Sinnegreide Achtkarspelen".
Voor de ontwikkeling van de Sinnegreide was een uitgebreide landschappelijke inpassing vereist. Wanneer deze inpassing gerealiseerd is, is de Swadde daarmee automatisch ook ingepast. Bovendien is het niet mogelijk om langs de randen van bedrijventerrein de Swadde landschapselementen aan te brengen, omdat hier een hoofdwatergang ligt. Het waterschap vereist dat langs een hoofdwatergang een beheerzone van minstens 5 meter vrij blijft ten behoeve van het onderhoud aan deze watergang. Wel zullen er stambomen (Ulmus Columnella, de Zuiliep) worden aangeplant op het terrein zelf. Hiervoor heeft de gemeente een beplantingsplan (bijlage 3) opgesteld. Met deze soort en plantafstand ontstaat een robuuste en toekomstgerichte laanbeplanting die zowel landschappelijk als functioneel goed past. 3.3.4 Duurzaamheid Vanuit de duurzaamheidsagenda wordt klimaatadaptief denken als vast onderdeel geïntegreerd in alle beleidsvelden in de gemeente. Om mogelijke overlast als gevolg van het veranderende klimaat zoals hittestress en wateroverlast te kunnen verminderen, worden bij nieuwbouw eisen gesteld ten aanzien van wegen en groen. Bij de voorgenomen ontwikkeling van de Swadde is het uitgangspunt een maximum van 70% bebouwing van het perceel en voldoende aangelegd water om te voorzien in de watercompensatie als gevolg van de toenemende verharding binnen het plangebied.
Gasloos bedrijventerrein De komende jaren veranderen de wettelijke eisen voor gebouwen ingrijpend, zowel voor utiliteitsgebouwen als voor woningen. Volgens de Europese richtlijn EPBD IV geldt vanaf 1 januari 2030 de verplichting dat alle nieuwe gebouwen moeten voldoen aan de Zero Emission Building (ZEB)-eis. Daarnaast wordt vanaf het derde kwartaal van 2026 voor nieuwbouw van utiliteitsgebouwen de aanleg van laadpunten en voorbekabeling verplicht gesteld. Dit betekent dat bij de ontwikkeling van De Swadde nu al rekening moet worden gehouden met zware elektriciteitsaansluitingen en dat een all-electric aanpak de meest logische en toekomstbestendige keuze is. Ook vanuit nationaal beleid is de richting duidelijk. In het Nederlandse Klimaatakkoord is vastgelegd dat de CO₂uitstoot in 2030 met minimaal 49% moet zijn verminderd ten opzichte van 1990. Inmiddels is dit aangescherpt naar een reductie van 55–60%. Voor de gebouwde omgeving wordt dit gerealiseerd door onder andere betere isolatie, de inzet van warmtepompen, strengere bouwnormen (BENG/EPBD) en het uitfaseren van aardgas. Nieuwe bedrijfsgebouwen die nog op aardgas zouden worden aangesloten, zouden rechtstreeks ingaan tegen deze doelstellingen. Daarnaast speelt het lokale beleid een belangrijke rol.
In het kader van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) voert de gemeente Achtkarspelen een Warmteprogramma uit, in nauwe samenwerking met bewoners. Buitenpost is het eerste dorp waar dit traject wordt gestart; de eerste bijeenkomsten hebben inmiddels plaatsgevonden. Het zou onlogisch zijn als juist op de uitbreiding van De Swadde nog wél aardgas wordt toegestaan, terwijl de gemeente en inwoners samen werken aan een aardgasvrije toekomst. De realisatie van de nieuwe bedrijfsgebouwen bij de uitbreiding van De Swadde wordt bovendien pas verwacht vanaf 2028. Hoewel gebouwen die vóór 2030 in gebruik worden genomen formeel nog niet hoeven te voldoen
aan de ZEB-eis, is het gezien de geldende en aankomende regelgeving niet verdedigbaar om deze gebouwen nog op aardgas te baseren. Sterker nog: het is maatschappelijk en beleidsmatig moeilijk uit te leggen dat er in een tijd waarin een reductie van minimaal 55% CO₂-uitstoot noodzakelijk is, nog nieuwe gasgestookte bedrijfsgebouwen zouden worden gebouwd. Kortom, de wens is om de uitbreiding van bedrijventerrein De Swadde nu al volledig aardgasvrij te realiseren. Dit sluit aan bij Europese en nationale regelgeving, bij de lokale ambities van de gemeente Achtkarspelen en bij de maatschappelijke noodzaak om de CO₂-uitstoot fors terug te dringen. Alleen zo kan het terrein toekomstbestendig worden ontwikkeld en een bijdrage leveren aan de verduurzaming van zowel de regio als Nederland als geheel. 3.3.5 Cultureel erfgoed / Erfgoedbeleid Vanuit historische kaartmateriaal is te herleiden dat de voorgestelde locatie een zeer geruime tijd een agrarische functie heeft gehad. Door de tijd heen is er enkel een herverkaveling te herkennen. Cultuurhistorische kaarten laten geen cultuurhistorische waarden zien die beschermenswaardig zijn of enigszins invloed hebben op een mogelijke invulling van het projectgebied. In het erfgoedbeleid van de gemeente Achtkarspelen is eveneens geen beschermingsregime aangewezen voor het voorliggende perceel.
Het onderdeel archeologie wordt nader uitgewerkt in paragraaf 4.9 3.3.6 Gezondheid In de gemeente is een nota volksgezondheid vastgesteld. Het gaat om gezond wonen, werken, opgroeien en leven. De gemeenten zijn benieuwd wat voor inwoners belangrijk en over hoe hier samen aan gewerkt kan worden. Belangrijk is om de omgeving zó in te richten dat het uitnodigt tot gezond gedrag. En ook om naast een gezonde leefstijl ook te kijken naar onderwerpen als armoede, participatie en leefomgeving, omdat deze van invloed zijn op de gezondheid. Draagt het initiatief hieraan bij of is er rekening mee gehouden? Het onderdeel gezondheid wordt nader uitgewerkt in paragraaf 4.1 3.3.7 Economische zaken De Economische Actieagenda benadrukt het belang van een aantrekkelijk vestigingsklimaat, waarbij de gemeentelijke ondernemers actief ondersteunt bij het oplossen van knelpunten en het benutten van kansen. De uitbreiding van De Swadde voorziet in deze behoefte door aanvullende bedrijfskavels beschikbaar te stellen, wat direct aansluit bij de groeiende vraag vanuit zowel startende als gevestigde ondernemers in de gemeente als in de directe omgeving van Buitenpost. Daarnaast is het bedrijventerrein De Swadde gunstig gelegen aan de noordkant van Buitenpost, direct bij de spoorlijn, wat extra bereikbaarheid voor (toekomstig) personeel en studenten betekent.
Dit maakt dat het vestigingsklimaat in Buitenpost extra aantrekkelijk is, waarbij ook het onderwijs een rol van betekenis kan zijn. Zie ook de motivering bij het provinciaal beleid (Paragraaf 3.2) en de ladder onderbouwing (Paragraaf 3.4). 3.3.8 Conclusie Het initiatief past binnen de doelstellingen en het beleid van de Gemeente.
3.4
Maatschappelijke behoefte / Ladder voor duurzame verstedelijking
Op grond van artikel 5.129g van het Bkl wordt, met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand, rekening gehouden met de behoefte aan een stedelijke ontwikkeling. Onder een stedelijke ontwikkeling wordt verstaan de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is. Er wordt onderscheid gemaakt tussen ontwikkelingen in en buiten stedelijk gebied, dan wel buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied. Artikel 8.0b Bkl regelt dat deze instructieregel ook geldt voor een omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit. De vraag bij de ladder voor duurzame verstedelijking is of de ruimtelijke ontwikkeling moet worden aangemerkt als een stedelijke ontwikkeling. Uit jurisprudentie blijkt dat gewoonlijk ontwikkelingen groter dan 500 m2 bvo worden aangemerkt als stedelijke ontwikkeling in het kader van de ladder voor duurzame verstedelijking. De
uitbreiding is veel groter dan 500 m2, dus er is sprake van een stedelijke ontwikkeling. Of sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling, is afhankelijk van de huidige planologische mogelijkheden. Het bestemmingsplan Buitengebied Achtkarspelen is onderdeel van het tijdelijk omgevingsplan voor Achtkarspelen. In dit bestemmingspkan hebben de gronden de bestemming ‘Agrarisch met waarden – besloten gebied. Het betreft daarom een nieuwe stedelijke ontwikkeling. De randen hebben en groen- en waterbestemming ten behoeve van de landschappelijke inpassing en wateropgave van het bedrijventerrein. Op grond van de Verordening Romte Fryslân 2014 liggen de gronden buiten het bestaand stedelijk gebied. Gelet op het bovenstaande is een beschrijving van de behoefte noodzakelijk en moet ook worden aangetoond waarom niet binnenstedelijk in de behoefte kan worden voorzien. Daar gaat deze notitie op in. 3.3.2.1
Onderzoek
Verzorgingsgebied Het ruimtelijk verzorgingsgebied van de functie die wordt mogelijk gemaakt, bepaalt tot welk gebied de beschrijving van de behoefte zich moet uitstrekken. Het plangebied ligt in de gemeente Achtkarspelen, in de regio Noordoost Fryslân. Het betreft de uitbreiding van een modern-gemengd bedrijventerrein. Er wordt circa 4 hectare omgezet van een zacht plan naar harde plancapaciteit. De Swadde is een bedrijventerrein gericht op de lokale markt. Het gaat hoofdzakelijk om ondernemers die hun bedrijf relatief dicht bij huis willen hebben en zich daarom niet op andere bedrijventerreinen willen vestigen. Figuur 2.1: Relevante regio (bron: Bedrijventerreinen in Fryslân; Vraagprognoses tot 2035)
De lokale vraag in landelijke gemeenten betreft kleine kavels op kleinschalige bedrijventerreinen op korte afstand van de eigen kern, liefst binnen de eigen gemeente. De verhuisbereidheid van lokale MKB-bedrijven is circa 10 minuten rijafstand en circa 10 km afstand. Lokale bedrijven zoeken uitbreidingsruimte bij de huidige locatie en als dat niet mogelijk is, op kleinschalige bedrijventerreinen binnen de gemeente, of binnen een zoekgebied van circa 10 km. De relevante regio is daarom de gemeente Achtkarspelen binnen Noordoost Fryslân en kernen net
daarbuiten. Bedrijventerreinen in Fryslân, Vraagprognoses tot en met 2035 (april 2021) In 2020 heeft de provincie aan onderzoeksbureau Louter opdracht gegeven voor een nieuwe prognose over de behoefte aan bedrijventerreinen. Het rapport van Louter (2021) geeft een prognose voor de periode 2021 t/m 2035, gebaseerd op een aantal economische scenario’s van het CPB. Voor de regio Noordoost-Fryslân is de raming (in netto hectare) voor de korte termijn en lange termijn als volgt:
Figuur 2.2: Vraag naar bedrijventerreinen Noordoost-Fryslân 2021-2035 per jaar per scenario (Bron: Bedrijventerreinen in Fryslân, Vraagprognoses tot en met 2035)
Dit betekent de volgende bandbreedte in de behoefte tussen het midden-scenario (TM) en het maximumscenario (GE) per periode: Scenario
2021-2025 (ha.)
2026-2035 (ha.)
totaal (ha.)
TM (transatlantic market)
31
33
64
GE (global economy)
51
79
130
Tabel 2.1: Prognose 2022-2035 bandbreedte midden en hoge scenario Bureau Louter gaat voor de vraagprognose uit van het midden-scenario. In de periode 2015 t/m 2020 is er in de regio Noordoost-Fryslân echter 41,2 hectare aan bedrijventerreinen uitgegeven, waarvan 12,1 hectare in de gemeente Achtkarspelen. De uitgifte kwam hiermee aanzienlijk uit boven de prognose volgens het economische midden-scenario (TM scenario; 20 hectare) en lag als enige regio in de provincie Fryslân zelfs hoger dan het maximumscenario (GE scenario, 34 hectare). Hieruit wordt geconcludeerd dat in de periode 2021-2035 behoefte is aan minimaal 64 hectare in de regio Noordoost-Fryslân. Convenant Bedrijventerreinen 2022-2035 (februari 2022, instemming juni 2022) De regio Noordoost-Fryslân (gemeente Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel) heef t in het Convenant Bedrijventerreinen Noordoost-Fryslân 2022-2035 nieuwe afspraken gemaakt over de aanleg v an bedrijventerreinen. Gedeputeerde Staten van de Provincie Fryslân hebben hiermee ingestemd. In deze afspraken hanteert de regio een iets hoger totaalaanbod en ook een iets hoger gemiddelde per jaar dan waarvan het gekozen scenario (het middenscenario TM, Transatlantic Market) uit de vraagprognose van Bureau Louter uitgaat.
Daarnaast wil de regio in de komende periode (2022-2025) tweederde van de totale benodigde voorraad over 2022-2035 in ontwikkeling nemen. Op dit moment zijn er nagenoeg geen uitgeefbare hectares meer beschikbaar in de regio en is de behoefte aan extra bedrijfskavels urgent om aan de actuele en verwachte vraag op korte termijn tegemoet te kunnen komen. Er
dient daarom snel een substantieel deel van het benodigde totaalaanbod in ontwikkeling te worden genomen. Eigenlijk moet er een inhaalslag gemaakt worden doordat de uitgifte van bedrijfskavels in de afgelopen jaren harder is gegaan dan de prognose waarvan werd uitgegaan. Op basis hiervan vindt Gedeputeerde Staten een iets hoger totaalaanbod, een iets hoger gemiddelde per jaar en het in ontwikkeling nemen van tweederde van de benodigde voorraad op de korte termijn verantwoord. Gezien de uitgiftecijfers van de afgelopen jaren in Noordoost-Fryslân en het feit dat er in de gehele regio al geruime tijd nagenoeg geen bedrijfskavels meer beschikbaar zijn voor uitgifte, is de behoefte aan nieuwe bedrijfskavels urgent. Er is ook een verkenning gedaan naar nog niet in gebruik genomen percelen, die wel in bezit zijn van ondernemers. Het betreft hier nagenoeg alleen uitbreidingsruimte voor toekomstige groei. Uit de verkenning is naar voren gekomen dat ondernemers die nog beschikking hebben over uitbreidingsruimte deze niet willen afstaan. Deze is bedoeld voor de (toekomstige) ontwikkelruimte van de bedrijven. Er is op dat gebied in NoordoostFryslân geen serieuze ruimtewinst te boeken. Er is in de regio Noordoost-Fryslân ook geen sprake van leegstand die uitgaat boven een economisch gezonde maat van frictieleegstand.
Programmering In het convenant is gelet op de behoefte aan nieuw bedrijventerrein een programmering tot op terreinniveau uitgewerkt. Tabel 2.2: Programmering bedrijventerreinen 2022-2035 Harde planca- Van adaptieve naar Extra nieuwe ont- Totaal plannen paciteit (ha.) harde capaciteit (ha.)* wikkeling (ha.) (ha.) 6 4 17 27 Gemeente Noardeast-Fryslân Gemeente Dantumadiel 1,5 2 8,7 12,2 Gemeente Tytsjerksteradiel 4 4 5 13 Gemeente Achtkarspelen 0 10 7 17 Totaal regio 11,5 20 37,7 69,2 * In het vorige convenant bedrijventerreinen is voor bepaalde terreinen ingezet op een adaptieve invulling. Het betreffende terrein werd deels bestemd en kreeg deels een wijzigingsbevoegdheid naar bedrijventerrein, waarbij voor dat deel de oude bestemming werd gehandhaafd. Met de Omgevingswet is het toepassen van een wijzigingsbevoegdheid niet meer mogelijk. Voor dit convenant bedrijventerreinen gaat de regio daarom uit van het rechtstreeks bestemmen van het gehele terrein. Bij de ontwikkeling van de terreinen zal rekening worden gehouden met een economisch- en ruimtelijk verantwoorde fasering.
In de planning is de volgende programmering op terreinniveau afgesrpoken binnen de gemeente Achtkarspelen: Tabel 2.3: Programmering bedrijventerreinen gemeente Achtkarspelen 2022-2035 Kern
terrein
ha
categorie
Buitenpost
De Swadde
4
Modern-gemengd
Surhuisterveen
Lauwerskwartier 3e fase
4
Modern-gemengd
Harkema
Quakkenburg
3 (incl. 0,8 Betonwei*)
Modern-gemengd/woonwerk
totaal
11
*Aan de Betonwei heeft de gemeente een perceel overgenomen van de SWA. Het was de bedoeling om hier 4 woonwerkkavels te gaan realiseren. Na diverse overleggen is de conclusie dat deze woonwerkkavels niet realiseerbaar zijn. Deze conclusie is genomen nadat het convenant bedrijventerreinen is vastgesteld, voor de mogelijke onderbouwing is het plan wel opgenomen in het bedrijvenconvenant.
Actuele plancapaciteit gemeente Er zijn op dit moment geen uitgeefbare kavels meer beschikbaar. Wel is het bestemmingsplan Harkema – Uitbreiding bedrijventerrein Harkema op 20 juni 2024 vastgesteld. De bouwrijp- en uitgiftefase dient echter nog gestart te worden. De capaciteit van dit bedrijventerrein is 2,2 ha. Gegadigden uitbreiding bedrijventerrein De Swadde De beoogde uitbreiding van bedrijventerrein De Swadde gaat uit van circa 4 hectare. De maximale milieucategorie is 3.2. De behoefte aan kavels op dit terrein blijkt uit de belangstellendenregistratie. Er zijn (per 16 januari 2025) 29 belangstellenden specifiek voor De Swadde met een minimale totale vraag van 66.500 m2 (gemiddeld 2.295 m2). De maximale vraag is 80.900 m2 (gemiddeld 2.790 m2). De vraag is met tussen de 6,65 en 8,09 ha veel groter dan de beoogde uitbreiding. Als er gekeken wordt naar de algehele belangstelling in de gemeente Achtkarspelen blijkt dat er (per 16 januari 2025) 123 belangstellenden zijn met een minimale totale vraag van 209.670m2 (gemiddeld 1.625 m2). De maximale vraag is 247.070 m2 (gemiddeld 1.915 m2). Dit overtreft ruimschoots de beoogde uitbreiding. Uitgaande van het TM scenario is er in de regio behoefte aan 64 ha bedrijventerrein en harde direct uitgeefbare plancapaciteit voor 11,5 ha per 1-1-2022.
In regionaal verband is daarom afgesproken dat binnen de gemeente Achtkarspelen drie bedrijventerreinen kunnen uitbreiden en dat er daarnaast nog 6 hectare nader te bepalen is, de zogenaamde reservering voor zoeklocaties. De uitbreiding van bedrijventerrein De Swadde met 4 hectare is hierin afgestemd. Deze locatie biedt vooral ruimte aan lokale bedrijven binnen de gemeente Achtkarpelen of aangrenzende kernen. Het gaat om ondernemers die hun bedrijf relatief dicht bij huis willen hebben en zich daarom niet op andere bedrijventerreinen willen vestigen. In Buitenpost is op dit moment geen ruimte meer beschikbaar en er zijn veel gegadigden voor bedrijfskavels in Buitenpost. Op dit moment is het niet mogelijk om te kunnen voorzien in deze lokale behoefte. 3.3.2.2 Conclusie Uitgaande van het TM scenario is er in de regio behoefte aan 64 ha bedrijventerrein en harde direct uitgeefbare plancapaciteit voor 11,5 ha per 1-1-2022. In regionaal verband is daarom afgesproken dat binnen de gemeente Achtkarspelen drie bedrijventerreinen kunnen uitbreiden en dat er daarnaast nog 6 hectare nader te bepalen is, de zogenaamde reservering voor zoeklocaties. De uitbreiding van bedrijventerrein De Swadde met 4 hectare is hierin afgestemd. Deze locatie biedt vooral ruimte aan lokale bedrijven binnen de gemeente Achtkarpelen.
In Buitenpost is op dit moment geen ruimte meer beschikbaar en er zijn veel gegadigden voor bedrijfskavels in Buitenpost. Op dit moment is het niet mogelijk om te kunnen voorzien in deze lokale behoefte. Het gaat in dit geval om een uitbreiding van een bestaand bedrijventerrein met circa 4 hectare. Deze uitbreiding sluit aan bij bedrijventerrein De Swadde. In regionaal verband is afgestemd dat een uitbreiding van dit terrein noodzakelijk is, om mede invulling te geven aan de behoefte in de regio. Gezien de ruimtevraag (totaal 11 hectare in de gemeente Achtkarspelen) is het niet mogelijk om alle behoefte aan bedrijventerrein binnenstedelijk op te vangen. Binnen de gemeente is geen geschikte ruimte meer voor lokale bedrijven. Er is een verkenning gedaan naar strategische restruimte op bedrijventerreinen, maar hieruit blijkt dat de ondernemers deze uitbreidingsruimte deze niet willen afstaan en willen behouden voor de eigen uitbreidingsbehoefte. Er is ook geen leegstand die boven de normale frictieleegstand uitgaat. Uitbreiding aansluitend aan bestaand bedrijventerrein is dan een logische keuze die voldoet aan de ladder voor duurzame verstedelijking. En wordt er ruimte geboden voor de lokale behoefte in de gemeente
Achtkarpelen en de behoefte in de regio Noordoost Fryslân. Deze ontwikkeling voldoet ook aan het vereiste vanuit de Omgevingsverordening. Daarin is vastgelegd dat ruimtelijke plannen voor nieuwe bedrijventerreinen moeten passen in een bedrijventerreinenplan waarmee Gedeputeerde Staten hebben ingestemd. In juni 2022 heeft Gedeputeerde Staten ingestemd met het Convenant Bedrijventerreinen 2022-2035 en de uitbreidingslocatie in Buitenpost is hierin concreet benoemd.
4. Fysieke leefomgeving In dit hoofdstuk wordt beschreven op welke wijze bij de activiteit rekening is gehouden met diverse aspecten van de fysieke leefomgeving en de evenwichtige toedeling van functies aan locaties (etfal). De aspecten sluiten aan op en dekken de onderdelen zoals genoemd in artikel 1.2 Omgevingswet. Voor vele van dergelijke effecten zijn wettelijke regels en/of normen vastgelegd. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op die omgevingsaspecten die relevant kunnen zijn voor het onderhavige plan.
4.1
Beschermen van de gezondheid
Het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit een belangrijk maatschappelijk doel van de Omgevingswet (artikel 1.3 sub a). De aspecten veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit hangen nauw met elkaar samen. Gelet op de centrale rol van het gezondheidsaspect binnen de Omgevingswet wordt dit aspect breed gemotiveerd. Van belang is dat de kwaliteit van de leefomgeving door de activiteit verbetert of in elk geval niet (onevenredig) verslechtert. Omdat het bereiken en in stand houden van een gezonde fysieke leefomgeving een belangrijk doel is van de Omgevingswet bevat het Bkl een aantal instructieregels die specifiek de bescherming van de gezondheid en het milieu tot doel hebben. De instructieregels hebben onder andere betrekking tot de aspecten geluid, geur, trillingen, luchtkwaliteit en bodem. Deze en ook andere aspecten worden in de hiernavolgende paragrafen gemotiveerd. Deze paragraaf beperkt zich tot het beschermen van gezondheid in algemene zin. Dus op de vraag of er sprake is van bijzondere omstandigheden waardoor het verlenen van de vergunning leidt tot ernstige nadelige of mogelijk ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid.
4.1.2 Toetsing en conclusie Met dit project hangen geen bijzondere omstandigheden samen, waardoor het verlenen van de vergunning in potentie leidt tot ernstige nadelige of mogelijk ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid. Uit de navolgende paragrafen blijkt dat er ook vanuit milieuaspecten geen onevenredige risico’s voor de gezondheid optreden.
4.2
Bedrijfsmatige activiteiten
4.2.1 Onderzoek In het kader van een goede ruimtelijke inpassing dient te worden getoetst aan de “Handreiking bedrijven en milieuzonering” gepubliceerd door de VNG*. In de handreiking is een lijst opgenomen die inzichtelijk maakt welke milieuaspecten van belang zijn en in welke milieucategorie een bedrijf ingedeeld zou kunnen worden. Het voordeel van het instrument is, dat het een integrale benadering geeft. Er is per bedrijfscategorie in beeld gebracht welke richtafstand aan de orde zijn voor de aspecten geluid, geur, stof en externe veiligheid. De milieucategorie wordt bepaald op de maatgevende (grootste) afstand. De VNG-publicatie is daarmee een onmisbaar hulpmiddel in de bestemmingsplanpraktijk. Als gevolg van jurisprudentie heeft de publicatie bijna de status van 'pseudowetgeving' gekregen waarvan slechts gemotiveerd kan worden afgeweken (ABRvS 13 mei 1997, BR 1997, 830 én ABRvS 3 april 2001, JM 2001, nr. 85). Uit jurisprudentie (zaaknummer 200809208/1/R1) blijkt ook dat de bouwstenen (richtafstandenlijst, omgevingstypen en functiemenging) correct moeten worden toegepast. Daarbij opgemerkt dat de handreiking ‘richtafstanden’ aangeeft. Er is uitgegaan van een gemiddeld bedrijf. Er kunnen omstandigheden zijn waarom er toch van een grotere of kleinere afstand uitgegaan kan of moet worden.
De richtafstanden van de VNG-publicatie gelden tot het gebiedstype ‘rustige woonwijk’. In bepaalde gevallen kan gemotiveerd worden dat er geen sprake is van een ‘rustige woonwijk’, maar een ‘gemengd gebied’. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een lint in een dorpskern waar meerdere functies naast elkaar zitten. Of bij een gebied dat langs een drukke ontsluitingsweg ligt. Bij een ‘gemengd gebied’ kunnen de richtafstanden met 1 afstandsstap verkleind worden. Uitzondering hierop is de richtafstand voor externe veiligheid. Deze wordt niet verkleind. Het gebiedstype waarbinnen de inrichting gelegen is, kan worden aangemerkt als een ‘gemengd gebied’. Binnen het gebied bevinden zich zowel (agrarische) bedrijven als woningen. Daarnaast onderscheidt de VNG-publicatie ‘functiemengingsgebieden’. Dit zijn bijvoorbeeld stadscentra, dorpscentra of winkelcentra. Als een gebied is aangewezen als functiemengingsgebied, dan kan de ‘staat van bedrijfsactiviteiten voor functiemenging’ worden toegepast. Hierbij is het beter mogelijk om menging van functies toe te staan. In het kader van het bedrijventerrein alwaar sprake is van wonen en werken is al gauw sprake van deze functiemening. 4.2.2 Conclusie De planlocatie ligt in aansluiting op het bestaande bedrijventerrein. Derhalve is er sprake van een locatie die als gemengd gebied is aan te duiden. De bedrijfsactiviteiten vallen in categorie 3.2.
Voor gemengd gebied wordt dan een richtafstand van 50 meter gehanteerd. De afstand dient niet tot de grens van het plangebied te worden gerekend, maar is van toepassing van het deel van het plangebied waar bedrijvigheid is toegestaan. Voor het deel dat is ingericht voor groen en water is deze afstand derhalve niet van toepassing. Nu zich binnen deze afstand geen wettelijk beschermende objecten aanwezig zijn, en ook planologisch niet zijn toegestaan, wordt dan ook geconcludeerd dat de inpassing zich verhoudt tot de handreiking bedrijven en milieuzonering. *In oktober 2024 is de handreiking activiteiten en milieuzonering gepubliceerd. Deze nieuwe handreiking is het nieuwe kader dat kan worden toegepast bij ruimtelijke ontwikkelingen. De systematiek is echter prematuur, en heeft zich in de praktijk niet bewezen. Daarom houden wij in de toetsing voorlopig nog vast aan de handreiking BMZ.
4.3
Geluid
4.3.1 Onderzoek In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) onder paragraaf 5.1.4.2.1 zijn instructieregels voor het aspect geluid opgenomen die gelden voor milieubelastende activiteiten die geluid voortbrengen. Deze instructieregels zijn van toepassing op het moment dat een BOPA op een locatie een geluidbelastende activiteit of een geluidsgevoelig gebouw planologisch mogelijk maakt. Daarmee gelden de instructieregels zowel bij het toestaan van de activiteit, als bij het toestaan van geluidsgevoelige gebouwen in de nabijheid van de activiteit. Met uitzondering van het geluid van woonactiviteiten, zijn de instructieregels van paragraaf 5.1.4.2.1. van toepassing op het geluid van alle denkbare activiteiten. Het gaat hierbij niet alleen om geluid van bedrijven en/of instellingen, maar bijvoorbeeld ook geluid afkomstig van locaties waar openbare voorzieningen zijn voorzien, zoals groen of speeltuinen. De instructieregels zijn ook van toepassing op geluid afkomstig van een locatie waar woningen met een bedrijf aan huis zijn toegelaten. Dat betekent dat het geluid dat afkomstig is van het wonen niet wordt beoordeeld, maar het geluid van de bedrijfsmatige activiteiten wel. De instructieregels zijn niet van toepassing op tijdelijke gebouwen (minder dan 10 jaar).
Paragraaf 5.1.4.2a van het Bkl gaat over het toelaten van een nieuw geluidsgevoelig gebouw bij wegen, spoorwegen en industrieterreinen alsook het geluid veroorzaakt door wegen, spoorwegen en
industrieterreinen op geluidsgevoelige gebouwen gelegen binnen een geluidsaandachtsgebied. Onder geluidsgevoelige gebouwen wordt verstaan: • Woningen; • Onderwijsgebouwen (behoudens voorzieningen zoals een gymnastieklokaal); • Ziekenhuizen en verpleeghuizen en daarmee gelijk te stellen voorzieningen zoals verzorgingstehuizen, psychiatrische inrichtingen, medische centra, poliklinieken, medische kleuterdagverblijven, etc. Een geluidsaandachtsgebied is een locatie langs een weg, spoorweg of rond een industrieterrein waarbinnen het geluid hoger kan zijn dan de standaardwaarde zoals opgenomen in de tabel in art. 5.78t van het Bkl. Een nieuw geluidsgevoelig gebouw kan zonder meer worden toegelaten als het geluid niet hoger is dan de standaardwaarden zoals opgenomen in tabel 5.78t van het BKL. 4.3.2 Conclusie In onderhavig geval is er geen sprake van het realiseren van een geluidsgevoelige functies. Tevens is gebleken dat aan de richtafstanden van de BMZ wordt voldaan. De situatie is akoestisch dan ook inpasbaar.
4.4
Geur
4.4.1 Onderzoek Geur kan van invloed zijn op het woon- en leefklimaat van omliggende geurgevoelige objecten, zoals woningen en maatschappelijke voorzieningen. Hoewel geur geen afzonderlijk toetsingskader vormt binnen ETLAF, valt het als hinderaspect onder de bredere afweging van de kwaliteit van de leefomgeving, zoals vereist op grond van de Omgevingswet. Een zorgvuldige toetsing van geurbelasting is daarom noodzakelijk om te beoordelen of sprake is van een aanvaardbaar geurklimaat en of de uitbreiding van het bedrijventerrein ruimtelijk inpasbaar is. Bij de beoordeling van de beoogde uitbreiding van het bedrijventerrein is geur dan ook als milieuaspect meegenomen. De toetsing heeft plaatsgevonden op basis van de geldende regels uit de Omgevingswet en het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Op grond van artikel 5.22 van het Bkl worden alleen bepaalde typen gebouwen, zoals woningen, scholen en ziekenhuizen, aangemerkt als geurgevoelige objecten. De uitbreiding betreft uitsluitend de realisatie van bedrijfsruimten, die op basis van dit artikel niet als geurgevoelig worden beschouwd. Uit de toetsing blijkt dat de voorgenomen inpassing geen knelpunten oplevert op het gebied van geur, noch voor de uitbreiding zelf, noch voor de directe omgeving.
Dit blijkt tevens ook uit de toets die in het kader van de handreiking Bedrijven en milieuzonering heeft plaatsgevonden, paragraaf 4,3, en waaruit blijkt dat er voldoende afstand wordt aangehouden tot omliggende geurgevoelige objecten, zoals woningen. Tot slot geldt dat ieder bedrijf dat zich op het terrein vestigt, dient te voldoen aan de geldende geurvoorschriften uit het besluit activiteitenleefomgeving en de bruidsschat bij het gemeentelijke omgevingsplan. Daarmee is aanvullend geborgd dat onevenredige negatieve invloeden als gevolg van het bedrijventerrein voor het onderdeel geur zijn uitgesloten. 4.4.2 Conclusie De ontwikkeling van het bedrijventerrein is op grond van het onderdeel geur inpasbaar.
4.5
Omgevingsveiligheid
4.5.1
Onderzoek
Omgevingsveiligheid beschrijft de risico's die ontstaan als gevolg van opslag, productie, gebruik en vervoer van gevaarlijke stoffen en windturbines. Voor omgevingsveiligheid zijn regels opgenomen in paragraaf 5.1.2 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). De paragrafen 5.1.2.2 tot en met 5.1.2.6 van het Bkl gaan over het toelaten van beperkt kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en beperkt kwetsbare en kwetsbare locaties in verband met het externe veiligheidsrisico van een activiteit die op een locatie is toegelaten op grond van een omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Plaatsgebonden risico Grenswaarden en standaardwaarden voor het Plaatsgebonden Risico (PR) ten aanzien van (zeer) (beperkt) kwetsbare gebouwen en (beperkt) kwetsbare locaties zijn opgenomen in artikel 5.6 tot en met artikel 5.11a van het Bkl. Grenswaarden voor kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en kwetsbare locaties (art. 5.7 lid 1 Bkl) worden in een omgevingsplan in acht genomen. Dat geldt ook voor standaardwaarden voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties (art. 5.11 Bkl). Voor het plaatsgebonden risico gelden, afhankelijk van de activiteit, vastgestelde afstanden of te berekenen afstanden (bijlage VII Bkl). Groepsrisico Bij groepsrisico is sprake van 'aandachtsgebieden'. Risicovolle activiteiten hebben van rechtswege aandachtsgebieden (art.
5.12 Bkl). Het opnemen van aandachtsgebieden in een omgevingsplan is niet verplicht. Aandachtsgebieden zijn gebieden rond activiteiten met gevaarlijke stoffen die zichtbaar maken waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen onvoldoende beschermd zijn tegen de gevolgen van ongevallen met gevaarlijke stoffen. Het gaat om ongevallen vanwege brand, explosie en een gifwolk. Afhankelijk van het type activiteit met gevaarlijke stoffen, zijn voor het aandachtsgebied in de regelgeving vaste afstanden vastgesteld of zijn deze afstanden rekenkundig te bepalen (bijlage VII Bkl). Aandachtsgebieden worden zichtbaar gemaakt in het Register externe veiligheidsrisico's (REV). Binnen een aandachtsgebied kan sprake zijn van een voorschriftengebied. Een gemeente kan in het omgevingsplan afzien van aanwijzing van een brand- of explosievoorschriftengebied of een kleiner brandof explosievoorschriftengebied aanwijzen (art. 5.14 Bkl). Als het initiatief ligt in een voorschriftengebied, dan gelden voor nieuwbouw aanvullende bouweisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (art. 4.90 tot en met 4.96 Bbl.) Voor zeer kwetsbare gebouwen, zoals scholen, kinderdagopvang, en verzorgingshuizen, geldt altijd een voorschriftengebied, en gelden dus aanvullende bouweisen bij nieuwbouw (art. 5.14 Bkl).
Los van een eventueel voorschriftengebied kan de gemeente aanvullende eisen stellen, bijvoorbeeld aan vluchtroutes en de bereikbaarheid van het gebied door hulpdiensten. Dergelijke eisen worden dan opgenomen in de omgevingsvergunning. Een berekening van het groepsrisico is onder de Omgevingswet optioneel; het is niet meer verplicht om het groepsrisico te bepalen, maar een gemeente mag hier nog wel om vragen (via een voorschrift) om de toelaatbaarheid van de situatie te beoordelen. Overige bepalingen Naast bovengenoemde regels over veelvoorkomende situaties zijn voor een aantal specifieke situaties nog de volgende delen van het Bkl van belang: • Beperkingen in het belemmeringengebied (voormalige belemmeringenstrook in de huidige regelgeving) van buisleidingen: par. 5.1.2.3 Bkl; • Veiligheid rond opslaan, herverpakken en bewerken van vuurwerk en pyrotechnische artikelen voor theatergebruik: par 5.1.2.4 Bkl;
• Veiligheid rond het bewerken en opslaan van ontplofbare stoffen voor civiel gebruik en op militaire objecten: par. 5.1.2.5 Bkl; • Veiligheid rond luchthavens: par. 5.1.2.6 Bkl. 4.5.2 Toetsing Er zijn nabij het plangebied een aantal risicobronnen gelegen. Het gaat om een hogedruk gasleiding en vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor. Beide bronnen geven enkele aandachtsgebieden waarmee in het kader van de ontwikkeling van het plangebied rekening moet worden gehouden. Op onderstaande uitsnede van de risicokaart (atlasleefomgeving) is de ligging van de aandachtsgebieden weergegeven.
Figuur 5, aandachtsgebieden Bij voorkeur worden nieuwe ontwikkelingen buiten de aandachtsgebieden gehouden. Vanwege de ligging binnen de aandachtsgebieden dient een afweging te worden gemaakt of de ontwikkeling aanvaardbaar kan worden geacht. Om te komen tot een zorgvuldige afweging zijn de FUMO en de Veiligheidsregio gevraagd om advies. Deze adviezen treft u aan onder bijlage 4 en 5. Met de inhoud van deze adviezen is in het kader van de besluitvorming rekening gehouden. Spoorlijn Ten zuiden van het plangebied bevindt zich de spoorlijn Leeuwarden – Groningen. In de regeling Basisnet spoor, die in 2024 is aangepast, is de spoorroute Meppel – Leeuwarden – Groningen aangewezen als route gevaarlijke stoffen. In activiteit C van bijlage VII van het Bkl is opgenomen dat voor het spoor geen afstand plaatsgebonden risico van toepassing is. Voor het spoor geldt wel een brand-, explosie- en gifwolkaandachtsgebied van respectievelijk 30, 200 en 300 meter. Het spoor Meppel – Leeuwarden – Groningen wordt incidenteel als omleidingsroute gebruikt indien zich op het spoor Meppel – Groningen een calamiteit heeft voorgedaan. Het opnemen van de route Meppel – Leeuwarden – Groningen als basisnetroute met de daarbij behorende aandachtsgebieden en beperkingen werd door VNG en IPO als een te zware maatregel gevonden.