CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

08 - Bijlage 1 - Jaarstukken 2022

Raadsvergadering 22 juni 2023, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Jaarstukken 202227.420 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Jaarstukken 2022

Flynth Audit B.V.

Gemeente Achtkarspelen 1

geheel document digitaal gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden S.H.

SH

Jaarstukken 2022

o Inhoudsopgave o

Inhoudsopgave ............................................................................................. 2

o

1.1 Inleiding ................................................................................................. 4

o

1.2 Leeswijzer .............................................................................................. 5

o

1.3 2022 IN VOGELVLUCHT ............................................................................ 7

2 BESLUITVORMING .............................................................................................19 3 JAARVERSLAG ...................................................................................................20 o

3.1 Programma's ..........................................................................................21 0. Bestuur en ondersteuning ............................................................................22 Inhoudelijk ..................................................................................................22 Wat heeft het gekost ....................................................................................25 Verbonden partijen .......................................................................................27 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................28 1. Veiligheid ..................................................................................................29 Inhoudelijk ..................................................................................................29 Verbonden partijen .......................................................................................31 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................33 2.

Verkeer, vervoer en waterstaat ....................................................................35 Inhoudelijk ..................................................................................................35 Verbonden partijen .......................................................................................39 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................41 3. Economie...................................................................................................42 Inhoudelijk ..................................................................................................42 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................47 4. Onderwijs ..................................................................................................48 Inhoudelijk ..................................................................................................48 Verbonden partijen .......................................................................................50 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................51 5.

Sport, cultuur en recreatie ...........................................................................52 Inhoudelijk ..................................................................................................52 Verbonden partijen .......................................................................................61 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................62 6. Sociaal Domein ..........................................................................................63 Inhoudelijk ..................................................................................................63 Verbonden partijen .......................................................................................74 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................75 7. Volksgezondheid en milieu ...........................................................................79 Inhoudelijk ..................................................................................................79 Verbonden partijen .......................................................................................86 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................87

Gemeente Achtkarspelen 2

Jaarstukken 2022

8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern. ........................................................88 Inhoudelijk ..................................................................................................88 Verbonden partijen .......................................................................................94 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................95 Overhead ......................................................................................................97 Inhoudelijk ..................................................................................................97 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................. 107 o

3.2 Paragrafen ........................................................................................... 108 A - Lokale heffingen ...................................................................................... 109 B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................. 115 C - Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................... 125 D - Financiering............................................................................................ 128 E - Bedrijfsvoering ........................................................................................ 131 F - Verbonden partijen .................................................................................. 135 G - Grondbeleid............................................................................................ 151

Wat is een bouwgrondexploitatie?...................................................................... 152 Winstneming ................................................................................................... 153 H - Wet open overheid .................................................................................. 155 4 JAARREKENING ............................................................................................... 157 o

4.1 Balans ................................................................................................. 158

o

4.2 Baten en lasten .................................................................................... 161

o

4.3 Grondslagen financiële verslaglegging ..................................................... 166

o

4.4 Toelichting balans ................................................................................. 170 Hieronder volgt een toelichting op de vaste passiva. Dit zijn: ........................ 177

o

4.5 Toelichting baten en lasten .................................................................... 184

o

4.6 Verantwoording Wet Normering Topinkomens .......................................... 188

o

4.7 Single Information Single Audit .............................................................. 190

o

4.8 Controleverklaring accountant ................................................................ 198

Gemeente Achtkarspelen 3

Jaarstukken 2022

o 1.1 Inleiding Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2022 aan. In de jaarstukken legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid en de financiële effecten daarvan. In het eerste deel van de jaarstukken, '2022 in vogelvlucht', wordt ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen van het gevoerde beleid. De verdieping hierop is verder uitgewerkt in de verschillende programma's van het jaarverslag. De jaarstukken worden afgesloten met de jaarrekening met daarin de financiële vertaling van het uitgevoerde beleid. Financiën: positief resultaat Het college constateert met tevredenheid dat het jaar kan worden afgesloten met een positief saldo van € 6,2 miljoen. De raad wordt voorgesteld het resultaat toe te voegen aan de Algemene Reserve. Dat geeft de gemeente een betere financiële uitgangspositie om de uitdagingen voor de komende jaren aan te gaan. Ondanks het positieve resultaat is het financiële vooruitzicht onverminderd somber. Grote uitdagingen financieel perspectief De afgelopen periode is duidelijk geworden dat de herijking van het gemeentefonds en de effecten van het toegepaste verdeelmodel zorgt voor een structureel miljoenenverlies voor onze gemeente. Dat beperkt de gemeente in de reguliere beleidsuitvoering: aan het vereiste om meerjarig structurele uitzettingen structureel dekken, kan met dit vooruitzicht niet worden voldaan.

Ook de aangekondigde hervorming van het belastinggebied zorgt nu al voor de nodige onduidelijkheden en vraagtekens over mogelijke ongewenste gevolgen. Samenwerking steeds meer onder druk De gemeente Achtkarspelen werkt ambtelijk samen met Tytsjerksteradiel in de gemeenschappelijke regeling van de werkmaatschappij 8KTD. Bestuurlijk zijn de beide gemeenten zelfstandig. De gezamenlijke colleges constateren in toenemende mate dat doorontwikkelen van deze vorm van samenwerking onvoldoende toekomstperspectief biedt. Op onderdelen kan worden verbeterd, maar dit leidt niet tot een toekomstbestendige organisatie. De organisatie staat fors onder druk. De uitstroom en het verloop van medewerkers is groot. Het ziekteverzuim onder medewerkers is bovengemiddeld hoog. Er zijn grote investeringen nodig om de continuïteit van de organisatie in kwantitatief en kwalitatief opzicht te kunnen borgen. Bij het opstellen van de jaarstukken 2022 is rekening gehouden met de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Namens het college wens ik u veel genoegen bij het lezen van de jaarstukken. Buitenpost, juli 2023 Het college van burgemeester en wethouders van Achtkarspelen, Jouke Spoelstra, wethouder financiën.

Gemeente Achtkarspelen 4

Jaarstukken 2022

o 1.2 Leeswijzer Vooraf De jaarstukken horen bij de Planning & Control cyclus. In de meerjarenprogrammabegroting van de gemeente wordt op hoofdlijnen verteld wat de gemeenten willen bereiken en wat dat mag kosten. De jaarstukken zijn opgesteld volgens de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad. De jaarstukken bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Jaarverslag

In het jaarverslag staat de verantwoording van beleid en bedrijfsvoering centraal. Dat gebeurt aan de hand van de W-vragen: • wat wilden we bereiken? • wat hebben we gedaan? • wat is (nog) niet gelukt? • wat heeft het gekost? Jaarrekening De jaarrekening is financieel van aard. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de financiën van de gemeente. In deze leeswijzer wordt aangegeven wie welke rol heeft en hoe de indeling van de jaarstukken eruitziet. Wie doet wat? De wet Dualisering gemeentebestuur is bedoeld om de lokale politiek dichter bij de burger te brengen. Zo wordt bijvoorbeeld door de begroting de transparantie van het bestuur vergroot. In de begroting staan namelijk meetbare resultaten. De burger kan zien waar de lokale bestuurders zich mee bezighouden en welke resultaten er behaald worden. Door het dualistisch werken hebben de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders andere rollen gekregen: het college bestuurt en de raad controleert. De raad bepaalt het beleid op hoofdlijnen en neemt de belangrijkste beslissingen. Het college bestuurt en voert alle besluiten van de gemeenteraad uit. In schema ziet het er als volgt uit: Gemeenteraad kaderstellen wat willen we en wat mag het kosten

College besturen

controleren

verantwoorden

wat is bereikt en hoeveel kostte het

wat doen we wat hebben we gedaan

Om slagvaardig te kunnen handelen heeft het college bevoegdheden gekregen om zelfstandig te handelen mits het binnen het beleids- en financiële kader past dat de raad heeft vastgesteld. De bedrijfsvoering is bijvoorbeeld een bevoegdheid van het college.

Gemeente Achtkarspelen 5

Jaarstukken 2022

Opbouw van de jaarstukken In de inhoudsopgave staan de verschillende hoofdstukken. Deze zijn als volgt. 2022 in Vogelvlucht Voorafgaande aan de eigenlijke jaarstukken worden in een aantal infographics de belangrijkste financiële ontwikkelingen getoond. Vervolgens worden de belangrijkste opgaven en het beleidsinhoudelijke en financiële resultaat in 2022 benoemd. Jaarverslag Het jaarverslag is verdeeld in Programma's en Paragrafen zoals die ook voorkomen in de begroting. De programma's bestaan uit een aantal vaste onderdelen: • inhoudelijk, met daarin een korte beschrijving van het programma; • financieel, de resultaten per programma inclusief een analyse; • beleidsindicatoren die verplicht zijn op grond van het BBV. Deze informatie is afkomstig uit Waarstaatjegemeente.nl. De paragrafen zijn in feite een dwarsdoorsnede uit de programma's. De paragrafen zijn verplicht. Jaarrekening De jaarrekening is grofweg verdeeld in Balans en Baten en lasten. Verder vindt u in dit onderdeel de Verantwoording Wet Normering Topinkomens (WNT) en de Controleverklaring van de accountant.

Gemeente Achtkarspelen 6

Jaarstukken 2022

o 1.3 2022 IN VOGELVLUCHT Om te beginnen De gemeente Achtkarspelen wordt gekenmerkt door rust en ruimte. Het prachtige coulissenlandschap vormt een belangrijk onderdeel van de natuur in de gemeente. De dorpen hebben uitstekende voorzieningen voor wonen, werken, winkelen, onderwijs en sport en liggen verspreid in de gemeente omgeven door gebieden met land- en akkerbouw. Voor Buitenpost met haar gunstige ligging aan het spoor liggen steden zoals Leeuwarden en Groningen binnen handbereik. Surhuisterveen heeft met haar gunstige ligging ten opzichte van de A7 een prima uitgangspositie voor economische bedrijvigheid. De gemeente Achtkarspelen werkt nauw samen met haar buurgemeente Tytsjerksteradiel. Veel van ons beleid wordt vanuit die samenwerking uitbesteed aan de Werkmaatschappij 8KTD. Voor de uitvoering van de taken en werkzaamheden ontvangt de werkmaatschappij jaarlijks een bijdrage van de beide gemeenten. De Werkmaatschappij heeft een eigen begroting en legt zelfstandig verantwoording af. Vanuit gezamenlijke kracht zetten de medewerkers zich elke dag weer met hart en ziel in voor de inwoners. Wij zijn ons ervan bewust dat we met gemeenschapsgeld werken en we willen daar ook transparant in zijn. En dus leggen we graag verantwoording af over wat de gemeente Achtkarspelen in 2022 heeft gedaan en wat het heeft gekost.

PROGRAMMA'S EN TAAKVELDEN De begroting van onze gemeente is verdeeld in programma's en daaronder liggende taakvelden. De indeling in programma's en taakvelden is verplicht gesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de programma's vertellen we wat we willen bereiken en wat dat mag kosten. In de jaarstukken leggen we uit wat we hebben bereikt en wat het gekost heeft. Maar we vertellen ook wat (nog) niet gelukt is. De begroting en het jaarverslag zijn op dezelfde manier ingedeeld. Dit vergroot het inzicht. Op de volgende pagina ziet u in één oogopslag: • wat hadden we begroot • wat hebben we werkelijk uitgegeven We hebben de uitgaven verdeeld in drie aandachtsgebieden: • Wonen en werken • Samenleving • Bestuur en dienstverlening De inkomsten zijn verdeeld in: • wat we van het Rijk ontvangen • alle overige inkomsten uit lokale heffingen en andere inkomstenbronnen

Gemeente Achtkarspelen 7

Jaarstukken 2022

JAARREKENING 2022 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze jaarrekening geeft u in één oogopslag informatie over de inkomsten en uitgaven in 2022 van de gemeente Achtkarspelen (bedragen x € 1.000).

begroot

werkelijk

verschil

UITGAVEN

96.111

96.410

- 299

Wonen en werken

8.570

9.832

- 1.262

759

1.434

- 675

Verkeer, vervoer en waterstaat

5.424

5.371

52

Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern

2.387

3.027

- 640

70.214

66.491

3.723

Onderwijs

3.514

3.521

-7

Sociaal domein

46.094

44.455

1.640

Sport, cultuur en recreatie

6.961

6.955

6

Veiligheid

5.337

3.828

1.509

Volksgezondheid en milieu

8.307

7.732

575

Bestuur en dienstverlening

17.327

20.087

- 2.760

Bestuur en ondersteuning

17.327

20.087

- 2.760

98.379

102.657

4.278

Ontvangen wij van het rijk

62.398

62.424

26

Lokale heffingen en overige inkomstenbronnen

35.981

40.233

4.252

RESULTAAT

2.269

6.247

3.978

Economie

Samenleving

INKOMSTEN

Gemeente Achtkarspelen 8

Jaarstukken 2022

Wat hebben we ervoor gedaan Resultaat jaarrekening 2022 De jaarrekening 2022 sluit af met een voordelig saldo van € 6.247.000. Bij de begroting na wijziging (december 2022) gingen we nog uit van een verwacht voordelig saldo van € 2.269.000. De verklaring van het verschil van € 3.978.000 is op hoofdlijn als volgt: Ontwikkelingen saldo jaarrekening Stand begroting 2022 na wijziging (december) Samenvatting verschilanalyse - begroting/rekening Personeelskosten (salarissen, inhuur en voormalig personeel) Burgerzaken: Leges reisdocumenten Onroerendzaak Belasting (Ozb) Bijstorting (overname) APPA-pensioen Voorziening verlofsparen Voorziening herwaarderling functies Onbenutte reserveringen, AU overige baten en lasten Oekraïnegelden Ontwikkeling personeelskosten Hogere winstrealisatie grondexploitaties bedrijventerreinen Leerlingenvervoer JoBinder - Lagere kosten leerlingenvervoer 2022 Onderschrijding lasten sportaccommodaties Ontwikkeling personeelslasten Resultaat sportactivering; sportakkoord Bijstandsverlening (BUIG) TOZO-regeling Energietoeslag Minimabeleid Re-integratiebudgetten Maatwerkvoorzieningen Wmo Schulddienstverlening Wmo-vervoer Maatwerkvoorzieningen Jeugd Beschermd Wonen Hoofdlijnenakkoord GGZ Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang (MOVO) Resultaat taakveld afval Resultaat taakveld riolering Klimaatmiddelen Transitievisie Warmte Doorbelasting interne uren

grondexploitaties Vrijval voorziening afgewikkelde complexen Hogere winstrealisatie grondexploitaties woningbouw Grondverkopen losse bouwkavels en overige percelen grond Saldo overige ontwikkelingen

Bedrag

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € sub.

Resultaat jaarrekening 2022 (exploitatie)

€

2.269

€ €

3.978 6.247

314 63 401 -507 -213 -95 1.193 1.135 -176 88 115 117 -101 84 473 61 -400 -111 -112 256 82 66 -75 490 99 56 80 -62 237 -92 70 82 96 264

Bedragen x € 1.000 Afwijkingen groter dan + of - € 50.000

In de toelichting per cluster hieronder in hoofdlijnen én in de afzonderlijke programma's is een nadere toelichting opgenomen van de belangrijkste afwijkingen van de jaarrekening 2022 ten opzichte van de (bijgestelde) begroting 2022. Dit is bij de verschillende programma's te vinden onder 'Wat heeft het gekost'.

Gemeente Achtkarspelen 9

Jaarstukken 2022

Begrotingsrechtmatigheid Voor het begrotingscriterium is het van belang dat de baten, lasten en balansmutaties tot stand komen binnen de grenzen van de vastgestelde begroting en de hiermee samenhangende programma’s. Volgens de kadernota rechtmatigheid zijn bestedingen boven het begrotingsbedrag strikt genomen onrechtmatig. Het kan voorkomen, dat er meer is uitgegeven dan begroot, maar dat het college wel binnen het door de raad uitgezette beleid is gebleven. In deze gevallen is het niet de bedoeling, dat de accountant deze overschrijdingen betrekt bij de beslissing om wel of niet een goedkeurende accountantsverklaring af te geven. De accountant moet deze overschrijdingen wel opnemen in het verslag van bevindingen. Jaarlijks toetsen we de overschrijdingen per programma aan de soort begrotingsoverschrijding uit de kadernota rechtmatigheid om vast te stellen of sprake is van een begrotingsoverschrijding die mee moet tellen voor het rechtmatigheidsoordeel. In de jaarrekening 2022 is sprake van overschrijdingen voor de volgende programma’s: 0, 3, 4, 8 en Overhead. Afgewogen is dat de uitgaven die tot deze overschrijdingen hebben geleid behoren tot het kader waarbinnen het college van de raad mandaat heeft gekregen om uitvoering te geven aan het vastgestelde beleid. Voor een toelichting op de overschrijding verwijzen wij u naar het betreffende programma.

Ontwikkelingen begroting 2022 Het verloop van het saldo van de primitieve begroting 2022 naar het saldo van de begroting na wijzigingen heeft zich in de loop van 2022 als volgt ontwikkeld: Primitieve begroting

223

(x € 1.000)

- begrotingswijzigingen April

-156

- begrotingswijzigingen Juni/Juli

24

- begrotingswijzigingen Oktober

1.767

- begrotingswijzigingen December

505

- begrotingswijzigingen Overig

-183

- begrotingswijzigingen Jaarrekening

89

Begroting na wijziging

2.269

Ontwikkeling Algemene Reserve De beginstand van de algemene reserve inclusief de toevoeging van de resultaatbestemming 2021 bedroeg € 26.249.000. De eindstand van de reserve per ultimo 2022 bedraagt vóór resultaatbestemming € 25.677.000. Inclusief (volledige) toevoeging van het resultaat bedraagt de eindstand van de reserve € 31.924.000 miljoen. Deze eindstand is inclusief de gevormde bestemmingsreserve t.b.v. Zwembad De Kûpe in Buitenpost. Deze reserve bedraagt ultimo 2021 € 7.314.000.

Gemeente Achtkarspelen 10

Jaarstukken 2022

Temporisering Voor de geplande onttrekkingen uit reserves, die niet in 2022 hebben plaatsgevonden, wordt bij de besluitvorming van de jaarrekening aan de raad gevraagd om deze door te schuiven naar 2023. Dit noemen we temporiseren. Hierdoor vallen de benodigde middelen niet vrij en kunnen ze in een volgend jaar worden ingezet. Voorgesteld wordt hiervoor een bedrag aan benodigde middelen van € 284.250 door te schuiven naar 2023. Om de benodigde stortingen uit de reserves in het volgende jaar plaats te laten vinden is een besluit van de raad nodig. Inkoop Wmo en Participatiewet (Implementatieplan)

€

-49.000

07.08 Uitbreiding ondersteuning gaswinning Kn 2022-2025

€

-12.500

Omgevingswet verschuiving ramingen

€

-22.000

Implementatie omgevingswet

€

-65.250

08.05 Uitvoering woningbouwgprogrammering Kn 2022-2025

€

-72.000

00.02 Herindeling Team Communicatie / tijdelijke uitbr. Kn 2022-2025 €

-51.000

00.05 MTO 2022 Kn 2022-2025

€

-12.500

€

-284.250

Gemeente Achtkarspelen 11

Jaarstukken 2022

Ombuigingen In de begroting is een pakket van ombuigingen meegenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Deze taakstellingen maken uiteraard ook onderdeel uit van de (meerjaren)begroting 2022. In de jaarrekening is de stand van zaken met betrekking tot de ombuigingen geactualiseerd. In de onderstaande tabel een overzicht van de oorspronkelijke taakstelling (zoals opgenomen in de begroting 2023) inclusief de aanpassingen hierop. Groen gearceerde regels betekenen dat de ombuiging gerealiseerd is of vervallen. Bedragen x € 1.000 Oorspronkelijk bedrag aan geplande ombuigingen (Begroting 20212024) Vervallen ombuigingen o.b.v. nadere besluitvorming: - 5.3 intensivereren samenwerken op één locatie (KN 2022-2025) - 1.8 Stoppen met subsidie De Wâldsang (KN 2022-2025) - 1.19 Projecten en MOA - 1.33 Kruidhof - omvormen tot gem. participatiebedrijf (Begroting 2023-2026) - 1.33 Kruidhof - omvormen tot gem. participatiebedrijf (Begroting 2023-2026) - 5.1 Intensivering samenwerking - temporisering procesoptimalisatie (Begroting 2023-2026)

2022

2023

2024

2025

2026

2.644

3.007

3.521

3.643

3.731

-225 -288 -111

-225 -288 -111 -124 -132

-225 -288 -111 -124

-225 -288 -111 -124

-225 -288 -111 -124

-21

-27

Totaal te realiseren ombuigingen

1.999

2.099

2.772

2.895

2.983

Waarvan gerealiseerd danwel gepland Waarvan verkennend danwel onzeker

1.833 166

1.861 238

1.867 906

1.867 1.028

1.867 1.116

Totaal

1.999

2.099

2.772

2.895

2.983

56

56

60 40 -20

60 40 -7

56 414 60 40 -7

56 414 60 40 -7

56 414 60 40 -7

27

86

270 70

392 70

480 70

Specificatie verkennend danwel onzeker: Sociaal Domein - 1.22 - 1.22 t/m 1.24 Aanpassen div. ink.reg. (coll. Zkv) Sociaal Domein - 1.17 Reductie pers. Gebiedsteams Ruimte - Inkomsten verhogen - 4.1 Verhogen leges RO Ruimte - 2.14 en 2.30 Veiligheid werkbudget Economie en RMT Ruimte - 2.14 Stoppen met niet-wettelijke taken Veiligheid (meeropbrengst) Samenwerking - 5.1 Intensiveren samenwerking c.a. procesoptimalisatie Samenwerking - 5.5 Kaders rondom personele aspecten (BV via WM) Kapitaallasten - 3.25 Besparing Onderhoud wegens afstoten monumentale woning Drogeham Totaal

Gemeente Achtkarspelen 12

4

4

4

4

4

166

238

906

1.028

1.116

Jaarstukken 2022

WONEN EN WERKEN

WONEN EN WERKEN Uitvoeringsplannen ANNO III In 2022 is een start gemaakt met de uitwerking van de opgaven uit de derde samenwerkingsagenda in uitvoeringsplannen. Daarbij wordt in beeld gebracht welke resultaten we wanneer willen boeken, met welke maatschappelijke partners we de opgaven op willen pakken, welke middelen daarvoor nodig zijn en waar we die vinden. Dit verschilt per opgave. Sommige opgaven lopen nog door vanuit ANNO II. Er zijn ook volledig nieuwe opgaven, die vanaf de basis moeten worden opgebouwd. Dit proces om te komen tot uitvoeringsplannen is nog volop gaande. MFC Twijzelerheide De raad heeft in januari 2023 het besluit genomen geen verdere onderzoeken te doen naar de haalbaarheid van een MFA in Twijzelerheide. De onderzoeken naar nieuwbouw van de beide scholen inclusief kinderopvang, het toekomstbestendig maken van de sportaccommodatie VVT en het toekomstbestendig maken van het dorpshuis De Jister gaan nu als drie afzonderlijke onderzoeken verder. Daar waar partijen elkaar toch nog kunnen versterken zal de samenwerking gezocht worden. Voor de nieuwbouw van de scholen en voor renovatie van kleedkamers van VVT is geld gereserveerd. Of dit afdoende is en in hoeverre er ook nog geld voor het dorpshuis beschikbaar moet komen zal uit de drie vervolgonderzoeken blijken. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is inmiddels al diverse keren uitgesteld.

Inmiddels is de inwerkingtreding definitief vastgesteld op 1 januari 2024. De wet beoogt modernisering, bundeling en vereenvoudiging van wet- en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving. Met als basis een goede balans tussen het benutten en beschermen van onze leefomgeving. De Omgevingswet brengt een omvangrijke transitieopgave met zich mee. Deze transitie loopt ook na de inwerkingtreding nog door tot in ieder geval 2030. Het jaar 2022 stond in het teken van het opdoen van kennis en ervaring in de praktijk en het verder uitwerken en/of bijstellen van onze systemen, informatievoorzieningen, werkprocessen en beleidscyclus, om op deze wijze onze dienstverlening optimaal uit te kunnen voeren. De raadswerkgroep wordt periodiek op de hoogte gehouden van de voortgang. Niet alle ontvangen middelen vanuit het Rijk zijn ingezet in 2022. Via de overlopende posten zijn inmiddels deze middelen meegenomen naar het jaar 2023. Wonen Voor de jaren 2022 en 2023 is extra budget beschikbaar gesteld om ons ambitieus woningbouwprogramma te realiseren. Vanuit het Rijk is er, via de Nationale Woon- en Bouwagenda, extra ingezet om het aantal nieuwe woningen te vergroten met het oog op de vraag vanuit de samenleving. Op deze manier trekt het Rijk de regie naar zich toe.

De minister benadrukt in de Nationale Woon- en Bouwagenda met name de bouw van betaalbare woningen welke een substantieel bestandsdeel vormen van deze agenda. Speciale aandacht hierbij is er voor het toegankelijk houden voor de woningmarkt voor met name starters op de woningmarkt. De woningmarktmonitor laat in 2022 in Achtkarspelen een groei zien van het aantal huishoudens meer dan het aantal inwoners. Op dit moment zitten er voldoende plannen in de pijplijn, die ontwikkeld kunnen worden. Ook zijn er voldoende concrete plannen en plannen die in procedure zijn. We willen deze lijn voortzetten en oog blijven houden voor toevoeging van betaalbare huur en koop, voor het stimuleren van doorstroming waardoor de bestaande woningen toekomstbestendig en duurzamer worden. Hierbij is ook aandacht voor spreiding over de gemeenten en voor het toevoegen van plannen met

Gemeente Achtkarspelen

13

Jaarstukken 2022

kwaliteit en meerwaarde. Voor de huisvesting van specifieke doelgroepen, zoals starters en statushouders, zijn we een project gestart met de woningcorporatie. Duurzaamheid, Transitievisie warmte c.a. Invoering Energieloket n.a.v. vaststelling Transitievisie Warmte, de Duurzaamheidsagenda en ANNO III Vanuit de Transitievisie Warmte neemt het energieloket een belangrijke plek in voor de dienstverlening naar burger en bedrijf. Deze kunnen met duurzaamheidsvragen bij dit loket terecht. Het loket deelt zoveel als mogelijk is, informatie via website en bijvoorbeeld nieuwsbrieven, organiseert energiemarkten, ondersteunt projectmatige aanpakken, biedt producten aan zoals quickscans en andere energiebesparende maatregelen. Na evaluatie van het Energieloket, verwacht in tweede kwartaal 2023, volgt een voorstel over het vervolg van de uitvoering van de taken die voortvloeien uit de Duurzaamheidsagenda en de Transitievisie Warmte. Deze inzet doen we uitsluitend als er via het Rijk voldoende uitvoeringsmiddelen vanuit het klimaatbeleid beschikbaar komen. Opstellen Warmte Uitvoering Programma's, verdere verkenning Transitievisie Warmte Voor de uitvoering van de Transitievisie warmte moeten Wijk Uitvoeringsplannen worden gemaakt. In samenspraak met de dorpen zullen concrete plannen worden gemaakt en uitgevoerd om de dorpen, in fasen, uiteindelijk aardgasvrij te maken.

Hier zijn projectleiders voor nodig om samen met de dorpen en een integraal gemeentelijk projectteam aan de slag te gaan. Tot dusver zijn er geen middelen beschikbaar gesteld door het Rijk, maar eind 2022 is aangekondigd dat er met ingang van 2023 middelen beschikbaar worden gesteld die het aanstellen van projectleiders nu ook mogelijk maakt. Kwaliteitscriteria Energiebesparing en Duurzaamheid, toezichtsprogramma bedrijven Binnen de Kwaliteitscriteria is een nieuwe (wettelijke) taak geformuleerd en deze vraagt om uitbreiding van de formatie. Eerder is hiervoor 0,05 fte aan de formatie toegevoegd. Dit blijkt te weinig om de taak uit te kunnen voeren. We hebben in totaal 0,15 fte nodig. De benodigde capaciteitsinvulling vindt alleen plaats als er via het Rijk voldoende uitvoeringsmiddelen vanuit het klimaatbeleid beschikbaar komen. Vooralsnog zijn er geen middelen beschikbaar gesteld en voldoen wij daarmee niet volledig aan de wettelijke taak. SAMENLEVING In 2022 hebben wij in het Sociaal Domein nader uitwerking gegeven aan de nieuwe inkoopstrategie Wmo/Participatiewet; de Inkoop Jeugd (via SDF) en de Visie Versterken sociale basis. Met het uitbreken van de oorlog in Oekraïne hebben we vanuit het Sociaal Domein ook handen en voeten gegeven aan de opvang van vluchtelingen uit dat land. Wmo Het eerste kwartaal van 2022 stond nog in het teken van corona.

Inwoners die om mee te kunnen doen in en aan de samenleving aangewezen waren op ondersteuning vanuit de Wmo, werden in die periode beperkt in hun deelname aan dagbesteding, persoonlijke begeleiding en vervoer. De overige kwartalen van 2022 golden geen corona-maatregelen meer en zagen we herstel in het gebruik van de Wmo maatwerkvoorzieningen. Door de invoering van het abonnementstarief in 2019 is er een aanzuigende werking op huishoudelijke hulp ontstaan die in 2022 gecontinueerd is. Dankzij na-ijleffecten van corona, meer kostenbewust werken en een positief resultaat beschermd wonen zijn de uitgaven ruim binnen de begroting uitgevoerd.

Gemeente Achtkarspelen

14

Jaarstukken 2022

Jeugd en Welzijn Met het aflopen van de Corona-beperkingen zijn in 2022 alle welzijnsactiviteiten (buurtwerk, jongerenwerk, ondersteuning vrijwilligers en mantelzorgers) weer op de normale manier opgestart. Inkomen en ondernemen Het aantal huishoudens dat een beroep op een uitkering van de gemeente moest doen daalde in 2022 verder. Ook is een verwacht verhoogd beroep op zelfstandigenregelingen uitgebleven. De aantallen zelfstandigen, die een beroep op de zelfstandigenregelingen moesten doen bleven in 2022 stabiel. Het gebruik van de bijzondere bijstand is wel explosief gestegen, maar dit is een direct gevolg van het beschikbaar stellen van de Energietoeslag 2022, die door het kabinet in het leven is geroepen als ondersteuning voor de hoge energieprijzen. Het gebruikelijke beroep op bijzondere bijstand en de overige armoederegelingen is tegen de verwachting in eerder gedaald. Ook op schulddienstverlening is wederom minder een beroep gedaan. Nieuwkomers In maart 2022 is de opvang van Oekraïense vluchtelingen van start gegaan. Aan het eind van 2022 waren er 3 locaties operationeel voor de gemeentelijke opvang, het totale aantal gemeentelijke opvangplekken (peildatum 31-12-2022) was 135. In de particuliere opvang verbleven in 2022 ook Oekraïense vluchtelingen, het aantal was op z’n hoogst rond de 70 in Achtkarspelen. Eind 2022 waren dit er nog rond de 30.

Dat aantal is tot op heden nagenoeg ongewijzigd.

BESTUUR EN DIENSTVERLENING Raad en Griffie Verkiezingen Voor de raad en de griffie stond het jaar 2022 vooral in het teken van de verkiezingen voor de gemeenteraad. De extra middelen voor de organisatie en voorbereiding van de verkiezingen zijn aangewend om de verkiezingen en het belang om te gaan stemmen onder de aandacht te brengen van de inwoners van de gemeente. Kiezers konden zich oriënteren op de standpunten van de partijen door deel te nemen aan de ‘Stemhulp’ en door de inzet van de traditionele en sociale media (soms op een ludieke manier: de stemtruck) hebben we alles er aan gedaan om kiezers te bewegen naar de stembus te komen. De uitkomst van de verkiezingen heeft na een informatie- en formatieprocedure geleid tot een coalitie van CDA, GBA en FNP en de vaststelling door de raad van het bestuursakkoord ‘Mei-inoar”. De nieuwe raad was na de installatie snel ‘up and running’. In 2022 is een aantal verordeningen geactualiseerd (waaronder het Reglement van Orde) waardoor de basis als het gaat om de regelgeving weer helemaal op orde is. Rekenkamer De rekenkamercommissie ondersteunt de raad bij zijn controlerende taak. De commissie heeft in 2022 onderzoeken afgerond naar risicomanagement en inwonersinitiatieven, waarvan de aanbevelingen intussen door de gemeenteraad zijn aangenomen. In december 2022 is een onderzoek gestart naar het armoedebeleid van de gemeente.

Positief is dat de jongerenraad een nieuwe impuls heeft gekregen door een flinke uitbreiding van het aantal jongeren dat actief wil meedenken en die hun bijdrage wil leveren aan de discussie over onderwerpen die voor jongeren belangrijk zijn. Met een kleine afwijking op onderdelen zijn de uitgaven van de raad en de griffie onderaan de streep net iets kleiner dan begroot.

Gemeente Achtkarspelen

15

Jaarstukken 2022

Samenwerking en organisatieontwikkeling De colleges van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel hebben op 7 februari 2023 de raden per brief geïnformeerd dat zij grote zorgen hebben over de werkmaatschappij en de daarmee verbonden dragende organisaties. Hierbij is aangegeven dat doorontwikkeling van de huidige vorm van samenwerking de organisatie en daarmee de gemeenten geen duurzaam en goed werkbaar toekomstperspectief biedt. De colleges kunnen geen uitvoering geven aan de opdracht om een plan van aanpak te maken voor doorontwikkeling van de werkmaatschappij 8KTD, scenario 2 uit de evaluatie van Berenschot. Via een opiniërend raadsvoorstel hebben de colleges de geschetste constatering voorgelegd aan de raden. HR-beleid Het cluster Bedrijfsvoering (Organisatie & Ontwikkeling) levert, naast de reguliere dienstverlening, een belangrijke en noodzakelijke ondersteuning aan en advisering op diverse doorontwikkelingen binnen de organisatie. Het team HRM is hierin een belangrijk spil. Het opstellen en actualiseren van het HR-beleid is in 2022 niet volledig gelukt door personeelsverloop en ziekteverzuim bij zowel het team HRM als organisatiebreed. Hierdoor is in 2022 vooral de nadruk gelegd op going concern taken en minder op het opstellen en actualiseren van het HR-beleid.

Vanaf 2023 gaan wij stevig inzetten op recruitment, arbeidsmarktcommunicatie, on-boarding, duurzame inzetbaarheid en verlagen van het ziekteverzuim. Digitalisering en Informatieveiligheid Met de toenemende digitalisering neemt het belang van informatieveiligheid ook toe. We merken dat de digitale kwetsbaarheden en dreigingen fors toenemen. Ook de complexiteit en de impact van security-incidenten nemen toe op zowel bestuurlijk als uitvoerend niveau. Betrouwbare (en veilige) informatievoorziening is een absolute randvoorwaarde voor een gemeente. Er worden daartoe diverse maatregelen ondernomen, zoals het implementeren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), die geldt als basisnormenkader binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen) voor informatiebeveiliging. Deze is leidend voor onze organisatie. Ontwikkeling personeel De druk op de personeelsbudgetten voor onze gemeente(n) en de werkmaatschappij blijft de komende tijd hoog. We merken de gevolgen van de krappe arbeidsmarkt bij veel vacatures en bij ziektevervanging, waardoor het lastig is om tijdig in opvolging te voorzien: We zien dat reguliere formatieplekken worden ingevuld door tijdelijke inhuurkrachten. De kosten voor het inhuren van medewerkers zijn hoger dan de begrote kosten voor reguliere salarissen.

De organisatieonderdelen van de gemeente Achtkarspelen kennen een ziekteverzuim van 4,0%. Dit is in lijn met het landelijk gemiddelde. En fors lager dan het verzuim bij de Werkmaatschappij van gemiddeld 10%. Om de continuïteit en ontwikkeling van werkzaamheden en ambities niet te zeer in gevaar te brengen, wordt er relatief veel tijdelijk personeel ingehuurd. De krappe arbeidsmarkt zien we in de gehele samenleving terug. Dat maakt het vinden van goed personeel nog lastiger. Risicomanagement In 2022 is het Rekenkamer Commissie rapport ‘’managen van risico’s’’ opgeleverd. Dit rapport is in de raad van 2 juni 2022 vastgesteld. Hierin zijn aanbevelingen gedaan en naar aanleiding daarvan is afgesproken dat er een beleidskader risicomanagement wordt opgesteld waar de aanbevelingen waar mogelijk een plek krijgen. In 2022 is een start gemaakt met het opstellen van dit beleidskader Risicomanagement, welke medio 2023

Gemeente Achtkarspelen

16

Jaarstukken 2022

wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Gelet op de huidige werkdruk en onderbezetting van de organisatie is gekozen voor een groeipad van drie jaar vanaf 2023. Verhoogde bijdrage aan WM8KTD op basis van jaarrekening 2022 Op basis van de jaarrekening 2022 van de WM8KTD wordt in totaal een hogere bijdrage gevraagd van € 227.000. Voor onze gemeente betekent dit een hogere bijdrage van € 135.000. De overschrijdingen zijn in de jaarrekening 2022 van de WM8KTD toegelicht.

Gemeente Achtkarspelen

17

Jaarstukken 2022

BALANS De balans is het overzicht van alle bezittingen en schulden op een bepaald moment. Deze momentopname laat zien hoe de organisatie er financieel voor staat. De balans bestaat uit twee delen. De twee zijdes van de Balans Op de linkerkant van de balans zijn de bezittingen te vinden. Aan de rechterkant van de balans staan de schulden. Het verschil tussen bezittingen en schulden is het eigen vermogen. De balans is in evenwicht De balans laat eigenlijk zien hoe de bezittingen (de linkerkant) worden gefinancierd (de rechterkant). Een belangrijk kenmerk van de balans is dus dat de twee zijdes van de balans altijd aan elkaar gelijk zijn, vandaar de naam.

Balans per 31 december 2022 (x € 1.000) BEZITTINGEN 2022 2021

SCHULDEN

Bezittingen Voorraden, geld en

73.367 15.103

72.896 13.795

en vorderingen TOTAAL

88.470

86.691

Gemeente Achtkarspelen

2022

2021

Eigen vermogen Schulden

31.924 56.546

26.250 60.441

TOTAAL

88.470

86.691

18

Jaarstukken 2022

2 BESLUITVORMING Wij stellen u voor: 1. de jaarstukken 2022 vast te stellen; 2. de overschrijding op de programma's 0, 3, 4, 8 en Overhead vast te stellen (zie analyse van de betreffende programma's). Overschrijdingen in de jaarrekening op programmaniveau moeten op grond van het BBV alsnog door de raad worden goedgekeurd; 3. de vrijval van beschikking over reserves als gevolg van temporisering van de initiatieven in 2022 voor het restant bedrag van € 284.250 opnieuw beschikbaar te stellen voor de begroting van 2023 en verder; 4. het gerealiseerde resultaat ten bedrage van € 6.247.029 ten gunste te brengen van de algemene reserve.

Gemeente Achtkarspelen

19

Jaarstukken 2022

3 JAARVERSLAG

Gemeente Achtkarspelen

20

Jaarstukken 2022

o 3.1 Programma's

Gemeente Achtkarspelen

21

Jaarstukken 2022

0. Bestuur en ondersteuning

Bij dit programma horen de volgende taakvelden 0.1 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 AU en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2020 (jaren 20212024) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. Ontwikkelingen Algemene Uitkering (Sociaal Domein)

Gemeente Achtkarspelen

[Kadernota 2022

nr. 21.04]

22

Jaarstukken 2022

[ Op schema ]

Wat wilden we? Bij de ontwikkeling Algemene Uitkering is er bij de kadernota 2020 en bij de begroting 2021-2024 vanuit gegaan dat er compensatie komt uit het bindend advies eind 2021 naar aanleiding van de diverse onderzoeken naar de effecten voor gemeenten van de decentralisaties. Vooralsnog werd (indicatief) rekening gehouden met een compensatie van circa € 1 miljoen. Dankzij de arbitrage is er voor 2022 incidenteel geld beschikbaar gekomen. Hierdoor kunnen we dit risico met € 250.000 afbouwen Wat hebben we bereikt? Voor de komende jaren zijn er voor de decentralisaties sociaal domein de nodige middelen beschikbaar gesteld. Nog niet voor alle dossiers is volledige overeenstemming bereikt. Voor de taken Jeugdzorg is voor 2023 het bedrag bekend. Wat is (nog) niet gelukt? Nog niet voor alle dossiers is volledige overeenstemming bereikt waardoor de definitieve hoogte nog niet kan worden vastgesteld.

Overige ontwikkelingen Algemene uitkering Jaar 2022 De algemene uitkering uit het gemeentefonds inclusief integratie uitkering voor het Sociaal Domein voor 2022 bedraagt zowel op begroting- als rekeningbasis € 62,4 miljoen. Begroting en jaarrekening zijn gebaseerd op de septembercirculaire 2022 en de laatste specificatie van 2022 op basis van de decembercirculaire 2022. Hogere bijdrage aan WM8KTD op basis van de jaarrekening 2022 Op basis van de jaarrekening 2022 van de WM8KTD wordt in totaal een hogere bijdrage gevraagd van € 227.000. Voor onze gemeente betekent dit een hogere bijdrage van € 135.000. De overschrijdingen zijn in de jaarrekening 2022 van de WM8KTD toegelicht. In verband met de verplichte verdeling over taakvelden conform het BBV, zien we het nadeel van de WM8KTD als volgt terug binnen de verschillende programma's in de jaarrekening van de gemeente.

Programma 0 1 2 3 4 5 6 7 8

Bestuur en ondersteuning (incl. overhead) Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal Domein Volksgezondheid en milieu Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Totaal

Bedrag € -1.680.000 Nadeel € 20.000 Voordeel € 87.000 Voordeel € 16.000 Voordeel € 40.000 Voordeel € 1.011.000 Voordeel € 110.000 Voordeel € 261.000 Voordeel €

-135.000 Nadeel

Ontwikkeling personeelskosten

Gemeente Achtkarspelen

23

Jaarstukken 2022

Specifiek voor programma 0 Bestuur en Ondersteuning (exclusief overhead) tonen de personeelskosten een voordeel van € 314.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door actualisatie van wachtgelden, sociale premies en pensioenlasten. Per 2022 neemt de gemeente de voormalige pensioenvoorziening (APPA) voor bestuurders in eigen beheer. De hiervoor ontvangen kapitaaloverdracht is afgestort in een voorziening (€ 1,7 miljoen). Per saldo heeft dit geen gevolgen voor de exploitatie. Ontwikkeling voorziening APPA Met ingang van 2022 heeft de gemeente APPA-pensioen zelf in beheer genomen. Dit omdat de pensioenverzekeraar deze activiteit heeft beëindigd. Op basis van de recente berekening van de actuariële waarde van de pensioenaanspraken van wethouders en voormalige wethouders heeft waardeoverdracht plaatsgevonden ten behoeven van de voorziening APPA. Deze berekeningen worden gemaakt aan de hand van de wettelijke factoren voor individuele waardeoverdracht naar de situatie van eind 2022. Hierbij wordt uitgegaan van de uitgangspunten circulaire ‘aanpassingen pensioenen en inhoudingen APPA, van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het vaststellen van de contante waarden als belangrijke basis voor de berekening wordt in hoge mate bepaald door de marktrente. Die was de laatste jaren laag, maar voor dit jaar hoger dan vorig jaar.

Voor het bepalen van de wettelijke tarieven voor waardeoverdrachten/berekenen contante waarden van pensioenaanspraken wordt door De Nederlandsche Bank de rente genomen die geldt voor verplichtingen met een looptijd van 25 jaar voor toekomstige pensioenen en een looptijd van 10 jaar voor reeds ingegane pensioenen. In verband met het in eigen beheer nemen van de APPA is een voorziening getroffen van € 1,99 miljoen. De netto dotatie aan de voorziening bedraagt € 457.000. Rijks- en secretarieleges De afgifte van reisdocumenten en rijbewijzen is sterk gestegen. Als gevolg daarvan vallen de ontvangen leges voor reisdocumenten per saldo € 47.000 hoger uit dan begroot. Treasury: beleggingen en geldleningen In 2022 is er € 19.000 meer dividend ontvangen dan de begrote € 356.000. Zo is er meer dividend ontvangen van de BNG en Omrin dan is begroot. Tevens is er een administratief voordeel behaald van € 28.000 door (m.n.) herziening van de berekening op de toegerekende reële rente. Ozb Woningen en niet-woningen In 2022 is er € 323.000 meer ontvangen aan onroerendezaakbelasting (Ozb) dan de begrote € 3.926.000. Er werd per abuis een te hoge tariefstelling gehanteerd, waardoor eigenaren van particuliere woningen € 30 tot € 40 te veel hebben betaald voor hun onroerendezaakbelasting. Dit wordt in 2023 gecorrigeerd. Voor de 'niet-woningen' is € 78.000 meer ontvangen dan begroot.

De reden hiervoor is een hogere waardevaststelling van het onroerend goed dan bij de begroting en tariefstelling is ingeschat. Overige baten en lasten Op de post overige baten en lasten is een voordeel van € 1,193 miljoen voor diverse kosten en reserveringen. Deze zijn (nog deels) onbenut en/of (nog) niet functioneel geraamd naar reguliere budgetten. De gereserveerde middelen zijn afkomstig uit de Algemene Uitkering. Ontwikkeling reserves c.a.

Gemeente Achtkarspelen

24

Jaarstukken 2022

Binnen programma 0 worden de mutaties op de reserves verantwoord. Voor de geplande onttrekkingen uit reserves, die niet in 2022 hebben plaatsgevonden, wordt bij de besluitvorming van de jaarrekening aan de raad gevraagd om deze door te schuiven naar 2023. Dit noemen we temporiseren. Hierdoor vallen de benodigde middelen niet vrij en kunnen ze in een volgend jaar worden ingezet. Op het taakveld reserves is per saldo sprake van een nadeel van € 1.030.000. Tegenover dit nadeel ontstaat op de diverse programma's een voordeel, omdat de geplande uitgaven niet of deels niet zijn gemaakt. Binnen deze programma's vindt u de inhoudelijke toelichting. Voor 2022 betreft dit onder meer:

Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dat is verplicht. Lasten exclusief reserves

Begroting primitief

Begroting definitief

Rekening

Verschil

Bestuur

1.758

1.922

3.907

- 1.985

Burgerzaken

1.223

1.444

1.367

77

19

29

23

6

Treasury

- 40

24

8

16

OZB woningen

217

178

183

-4

OZB niet-woningen

171

173

184

- 12

Belastingen overig

55

55

39

16

-

-

-

-

1.053

1.582

178

1.404

-

-

1

-1

4.457

5.406

5.890

- 484

Beheer overige gebouwen en gronden

AU en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal lasten Baten exclusief reserves

Gemeente Achtkarspelen

Begroting primitief

Begroting definitief

Rekening

Verschil

25

Jaarstukken 2022

Bestuur

-

21

1.998

1.977

265

265

352

87

8

8

25

17

386

455

488

33

OZB woningen

3.926

3.926

4.249

323

OZB niet-woningen

2.111

2.111

2.189

78

Belastingen overig

56

56

76

20

56.723

62.398

62.424

26

122

58

210

152

-

-

-

-

Totaal baten

63.598

69.299

72.011

2.712

Saldo van baten en lasten (excl. reserves)

59.142

63.893

66.121

2.228

Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Treasury

AU en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB)

In de reserves gestort

Begroting primitief

Begroting definitief

Rekening

Verschil

Mutaties reserves

86

1.799

1.708

91

Totaal lasten

86

1.799

1.708

91

Uit de reserves gehaald

Begroting primitief

Begroting definitief

Rekening

Verschil

Mutaties reserves

1.972

3.402

2.281

- 1.121

Totaal baten

1.972

3.402

2.281

- 1.121

Saldo mutaties reserves

1.886

1.603

573

- 1.030

TOTAAL

Begroting primitief

Begroting definitief

Rekening

Verschil

Lasten programma

4.543

7.205

7.598

- 393

Baten programma

65.571

72.702

74.292

1.591

Saldo programma

61.028

65.496

66.694

1.198

Gemeente Achtkarspelen

26

Jaarstukken 2022

Analyse verschillen rekening - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma Verklaring resultaat

€

1.198

negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen

2.545

Lasten

800

- Saldo diverse (kleine) verschillen

36

- Personeelskosten (salarissen, inhuur en voormalig personeel)

314

- Bijdrage aan de Werkmaatschappij

491

- Burgerzaken: rijksleges hogere afdracht (mn.) reisdocumenten en rijbewijzen

- 41

Baten

1.745

- Rentevoordelen (€ 27.000) en ontvangen dividenden (€ 20.000)

47

- Burgerzaken: hogere opbrengst (mn.) reisdocumenten en rijbewijzen

104

- OZB (woningen en niet-woningen)

401

- Onbenutte reserveringen (overige baten & lasten)

1.193

Incidentele voor- of nadelen

- 1.347

Lasten

- 317

- Doeluitkering Rijk

140

- Dotatie voorziening APPA

- 457

Baten

- 1.030

- Lagere uitnames reserves

- 1.030

Verbonden partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.

Gemeenschappelijke regeling Naam verbonden partij

Vestigingsplaats

Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel

Buitenpost/Burgum

Vennootschap / Coöperatie Naam verbonden partij

Vestigingsplaats

BNG Bank NV

Den Haag

Stedin

Rotterdam

Gemeente Achtkarspelen

27

Jaarstukken 2022

Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Geen indicatoren bij dit programma? In dat geval zijn er geen (verplichte) indicatoren vastgesteld. tableCell12 Taakveld

00. Bestuur en ondersteuning

De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie

Indicator

Eenheid

Metingen en refertejaar ref.jaar

meting ten tijde van

O

P

rek.

begr.

rek.

2022

2023

2021

Apparaatskosten Kosten per inwoner Achtkarspelen

euro

2022

899,0

829,3

921,1

(Inclusief deel apparaatskosten van de Werkmaatschappij. Geringe daling per inwoner ten opzichte van 2021.) Nederland

euro

onbekend

onbekend

onbekend

onbekend

Achtkarspelen

fte

2022

11,0

9,8

9,4

(Inclusief deel bezetting Werkmaatschappij. ) Nederland

fte

onbekend

onbekend

onbekend

onbekend

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Achtkarspelen

euro

2022

16,2

2,8

4,4

(Vanaf 2022 zijn de loon- en inhuurkosten van een deel van de Werkmaatschappij meegenomen in de berekening.) Nederland

euro

onbekend

onbekend

onbekend

onbekend

Achtkarspelen

fte

2022

9,7

9,6

9,5

(Inclusief deel formatie Werkmaatschappij.Geringe stijging ten opzichte van 2021.) Nederland

fte

onbekend

onbekend

onbekend

onbekend

Bezetting Bezetting in fte per 1.000 inwoners

Externe inhuur

Formatie Het aantal fte per 1.000 inwoners

Gemeente Achtkarspelen

28

Jaarstukken 2022

1. Veiligheid

Bij dit programma horen de volgende taakvelden 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2020 (jaren 20212024) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. Privaatrechtelijk optreden

[Kadernota 2022

nr. 01.02]

[ Gereed ]

Wat wilden we? Privaatrechtelijk optreden komt voor als bijvoorbeeld gemeentegrond illegaal door een burger of onderneming wordt gebruikt. Ook wordt privaatrechtelijk opgetreden als voorwaarden in een koopcontract (zoals waterhuishouding of inrichting bij de ver/aankoop van een bouwkavel) niet worden nagekomen. Kortom bij privaatrechtelijk optreden is de gemeente partij in een geschil. Deze (groeiende) taak is in geen enkel team belegd. Niet optreden is vaak geen optie. Zo kan bijvoorbeeld de waterhuishouding in een hele uitbreidingswijk verstoord raken, als (delen van) afwateringssloten bij tuinen

Gemeente Achtkarspelen

29

Jaarstukken 2022

worden getrokken. In gebruik genomen groen van de gemeente kan verjaren, waardoor de betrokkene eigenaar wordt van de grond. Toezicht en handhaving op overeenkomsten die de gemeente aangaat met anderen is een serieuze taak. We nemen immers geen voorwaarden op als die niet belangrijk zijn. Het is, gelet op de toenemende mate waarin we geconfronteerd worden met het niet naleven van contractafspraken/overtredingen, goed deze taak te beleggen bij eenheid Toezicht en handhaving. Voorheen werden zaken die voorkwamen adhoc opgepakt en alleen als die heel dringend waren. Door vermindering in de (juridische) capaciteit is hier niet of nauwelijks nog tijd voor. Dit terwijl het aantal meldingen en constateringen wel toeneemt. Om de taak goed uit te kunnen voeren zal de structurele formatie moeten worden uitgebreid. Deze taak komt ten laste van de eenheid Toezicht en Handhaving. Als niet actief om “overtredingen” wordt gezocht, maar alleen op meldingen wordt gereageerd (laag ambitieniveau), zal de benodigde formatie per gemeente 0,25 fte bedragen. Totale kosten € 23.000 waarvan aan dit programma een gedeelte van € 4.000 wordt doorbelast en het overige verdeeld is over drie andere programma's. Wat hebben we bereikt? Juridische capaciteit voor privaatrechtelijk optreden is aangenomen. Wat is (nog) niet gelukt?

Overige ontwikkelingen Ook in 2022 zijn wij geconfronteerd met uitdagingen, waardoor de uitvoering van het geprioriteerde beleid in de knel is gekomen. Zowel de (staart van de) coronacrisis als de opvang van ontheemde Oekraïners heeft veel noodzakelijke energie en tijd gevergd. In maart 2022 zijn de nog geldende corona maatregelen grotendeels afgeschaald. Maar de coronacrisis werd vrijwel direct opgevolgd door de acute opvang van Oekraïners. Op verzoek van de (landelijke) overheid hebben veel gemeenten in een korte termijn opvang gecreëerd. In maart 2022 is er dan ook een projectgroep gestart om de opvang van gevluchte Oekraïners te coördineren. Ook dit heeft tot gevolg gehad dat er minder tijd was voor reguliere werkzaamheden. Een medewerker van eenheid veiligheid is hiermee fulltime bezig geweest, gedurende een aantal maanden. Oekraïnegelden Voor de opvang van de Oekraïners wordt door het rijk op drie manieren een vergoeding gegeven. Voor leefgeld particuliere opvang en transitiekosten gebouwen is dat een 100% dekkende vergoeding. Daarnaast wordt voor de gemeentelijke opvang een normvergoeding verstrekt op basis van een gerealiseerde opvangplek per dag. In de begroting is een raming opgenomen die voor het resultaat budgettair neutraal is.

Dit is met name gedaan omdat er geen goede inschatting gemaakt kon worden over het financiële plaatje op grond van te verwachten aantallen. Uiteindelijk is gebleken, dat de vergoeding van het rijk ruimschoots voldoende is gebleken. Voor de jaarrekening levert dit een incidenteel voordeel op van ruim € 1 miljoen.

Gemeente Achtkarspelen

30

Jaarstukken 2022

Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves

Begroting primitief

Begroting definitief

Rekening

Verschil

Crisisbeheersing en brandweer

1.675

1.649

1.641

8

Openbare orde en veiligheid

527

3.688

2.187

1.501

2.202

5.337

3.828

1.509

Totaal lasten Baten exclusief reserves

Begroting primitief

Begroting definitief

Rekening

Verschil

Crisisbeheersing en brandweer

50

53

49

-4

Openbare orde en veiligheid

16

3.200

2.880

- 319

Totaal baten

66

3.252

2.929

- 323

- 2.136

- 2.085

- 898

1.186

Saldo van baten en lasten (excl. reserves)

Analyse verschillen rekening - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma Verklaring resultaat

€

1.127

negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen

51

Lasten

51

- Bijdrage WM8KTD

20

- Overige verschillen per saldo

31

Incidentele voor- of nadelen

1.076

Lasten

1.076

- Oekraïnegelden

1.076

Verbonden partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.

Gemeente Achtkarspelen

31

Jaarstukken 2022

Gemeenschappelijke regeling Naam verbonden partij

Vestigingsplaats

Veiligheidsregio Fryslân

Leeuwarden

Gemeente Achtkarspelen

32

Jaarstukken 2022

Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Geen indicatoren bij dit programma? In dat geval zijn er geen (verplichte) indicatoren vastgesteld. tableCell12 Taakveld

01. Veiligheid

De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie

Indicator

Eenheid

Metingen en refertejaar ref.jaar

meting ten tijde van

O

P

rek.

begr.

rek.

2022

2023

2021

Misdrijven - Diefstal uit woning per 1.000 inwoners Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Achtkarspelen

aantal

2021

0,4

0,4

0,9

Nederland

aantal

2021

1,3

1,3

1,8

Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Nederland

aantal

2021

4,3

4,3

4,5

Achtkarspelen

aantal

2021

3,0

3,0

3,2

Misdrijven - Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte) Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners. Achtkarspelen

aantal

2021

3,8

3,8

3,6

Nederland

aantal

2021

3,8

6,1

6,2

Misdrijven - Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Achtkarspelen

aantal

2021

0,7

0,7

0,5

Nederland

aantal

2021

1,8

1,8

2,0

Gemeente Achtkarspelen

33

Jaarstukken 2022

Verwijzingen Halt Het aantal verwijzingen Halt per 10.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Nederland

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=13574065-2360-4eb0-bc85-305e065059d4