08 - Bijlage 1 - Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................. 2 1.1 Inleiding ...................................................................................................... 3 1.2 Leeswijzer .................................................................................................... 5 1.3 2021 IN VOGELVLUCHT ................................................................................. 7 2 BESLUITVORMING ............................................................................................. 20 3 JAARVERSLAG ................................................................................................... 21 3.1 Programma's ............................................................................................... 22 0. Bestuur en ondersteuning ............................................................................ 23 1. Veiligheid .................................................................................................. 30 2. Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................... 37 3. Economie................................................................................................... 44 4. Onderwijs .................................................................................................. 50 5.
Sport, cultuur en recreatie ........................................................................... 55 6. Sociaal Domein .......................................................................................... 66 7. Volksgezondheid en milieu ........................................................................... 81 8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern. ........................................................ 93 Overhead .................................................................................................... 104 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................. 111 3.2 Paragrafen ................................................................................................ 112 A - Lokale heffingen ...................................................................................... 113 B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................. 118 C - Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................... 128 D - Financiering............................................................................................ 131 E - Bedrijfsvoering ........................................................................................
135 F - Verbonden partijen .................................................................................. 137 G - Grondbeleid............................................................................................ 150 4 JAARREKENING ............................................................................................... 154 4.1 Balans ...................................................................................................... 155 4.2 Baten en lasten ......................................................................................... 156 4.3 Grondslagen financiële verslaglegging .......................................................... 162 4.4 Toelichting balans ...................................................................................... 166 4.5 Toelichting baten en lasten ......................................................................... 180 4.6 Verantwoording Wet Normering Topinkomens ............................................... 184 4.7 Single Information Single Audit ................................................................... 187 4.8 Controleverklaring accountant ..................................................................... 197
Gemeente Achtkarspelen
2
Jaarstukken 2021
1.1 Inleiding Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2021 aan. In de jaarstukken legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid en de financiële effecten daarvan. Corona Corona speelde in het afgelopen jaar opnieuw een grote rol. Onze inwoners, ondernemers, tal van maatschappelijke en culturele organisaties en het verenigingsleven zijn hierdoor flink geraakt. In 2021 was voor een groot deel van het jaar sprake van een lockdown met allerlei beperkingen. Met gerichte maatregelen en compensatiepakketten kon in de ergste nood worden voorzien. Desondanks zullen de effecten nog lang na ijlen. Beleidsuitvoering In de beleidsuitvoering kon een aantal belangrijke dossiers gelukkig toch goed worden opgepakt. Zoals bijvoorbeeld de herinrichting en afronding van het centrumplan Surhuisterveen en de voorbereiding op de aanpak van het centrum Buitenpost. Jeugdzorg en Wmo De uitdagingen door tekorten in jeugdzorg en WMO zijn onverminderd groot. De landelijke overheid neemt nog steeds haar verantwoordelijkheid niet voor compensatie en financiële tekorten als gevolg van de decentralisaties. De arbitrage uitspraak over de financiering van de jeugdzorg die het rijk oproept structureel meer geld beschikbaar te stellen voor de jeugdzorg wordt niet opgevolgd. Structurele oplossingen blijven uit.
Als al sprake is van (gedeeltelijke) tegemoetkoming, is deze incidenteel en van tijdelijke aard. Het effect hiervan is voor onze gemeente merkbaar. Met dit soort quasi oplossingen, staat de gemeente op slot en is het niet mogelijk om beleid structureel te verankeren. Voor het abonnementstarief in de WMO wordt nog steeds geen oplossing geboden. Ombuigingen Mede door de oplopende tekorten in het sociaal domein, was het vanaf de begroting 2021 nodig om gerichte maatregelen te treffen om de negatieve effecten van de begrotingsontwikkeling om te buigen. De effecten hiervan starten in 2021, maar moeten de komende jaren worden doorgezet. De eerste stappen zijn genomen om de ombuigingen te realiseren. Dit vergt echter veel doorzettingsvermogen en voortdurende focus. Herijking gemeentefonds De aangekondigde herijking van het gemeentefonds komt als een donkere wolk op ons af. Inmiddels is duidelijk dat de landelijke overheid de gepresenteerde plannen voor de herverdeling toch doordrukt. Dit ondanks de negatieve gevolgen hiervan voor onze gemeente en het luide protest hierover vanuit meerdere gemeenten. Een resolutie op het VNG congres om de herverdeling uit te stellen tot er een deugdelijk model ligt werd met 90% van de stemmen aangenomen. Desondanks heeft BZK er voor gekozen de plannen per 1-1-2023 in te laten gaan.
Het gewijzigde ingroeipad en de aangekondigde evaluatie in 2025 maakt de zware uitdaging om de begroting voor de komende jaren sluitend te krijgen niet minder groot. Financiën Het college constateert desondanks met tevredenheid dat het jaar kan worden afgesloten met een positief saldo van € 2.257.000. Dit positieve saldo hebben we vooral te danken aan meevallende opbrengsten uit het grondbedrijf. Daarnaast zijn er een aantal meevallers in de afrekeningen van het Sociaal Domein. Dat geeft de nieuwe raad en het nieuwe college in ieder geval een gezonde financiële uitgangspositie om de uitdagingen voor de komende jaren aan te gaan. Bij het opstellen van de jaarstukken 2021 is rekening gehouden met de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Gemeente Achtkarspelen
3
Jaarstukken 2021
leeswijzer In het eerste deel van de jaarstukken, '2021 in vogelvlucht', wordt ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen van het gevoerde beleid. De verdieping hierop is verder uitgewerkt in de verschillende programma's van het jaarverslag. De jaarstukken worden afgesloten met de jaarrekening met daarin de financiële vertaling van het uitgevoerde beleid. Namens het college wens ik u veel genoegen bij het lezen van de jaarstukken. Buitenpost, juli 2022 Het college van burgemeester en wethouders van Achtkarspelen, Harjan Bruining, wethouder financiën
Gemeente Achtkarspelen
4
Jaarstukken 2021
1.2 Leeswijzer Vooraf De jaarstukken horen bij de Planning & Control cyclus. In de meerjarenprogrammabegroting van de gemeente wordt op hoofdlijnen verteld wat de gemeenten willen bereiken en wat dat mag kosten. De jaarstukken zijn opgesteld volgens de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad. De jaarstukken bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Jaarverslag
In het jaarverslag staat de verantwoording van beleid en bedrijfsvoering centraal. Dat gebeurt aan de hand van de W-vragen: • wat wilden we bereiken? • wat hebben we gedaan? • wat is (nog) niet gelukt? • wat heeft het gekost? Jaarrekening De jaarrekening is financieel van aard. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de financiën van de gemeente. In deze leeswijzer wordt aangegeven wie welke rol heeft en hoe de indeling van de jaarstukken eruitziet. Wie doet wat? De wet Dualisering gemeentebestuur is bedoeld om de lokale politiek dichter bij de burger te brengen. Zo wordt bijvoorbeeld door de begroting de transparantie van het bestuur vergroot. In de begroting staan namelijk meetbare resultaten. De burger kan zien waar de lokale bestuurders zich mee bezighouden en welke resultaten er behaald worden. Door het dualistisch werken hebben de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders andere rollen gekregen: het college bestuurt en de raad controleert. De raad bepaalt het beleid op hoofdlijnen en neemt de belangrijkste beslissingen. Het college bestuurt en voert alle besluiten van de gemeenteraad uit. In schema ziet het er als volgt uit: Gemeenteraad kaderstellen wat willen we en wat mag het kosten
College besturen
controleren
verantwoorden
wat is bereikt en hoeveel kostte het
wat doen we wat hebben we gedaan
Om slagvaardig te kunnen handelen heeft het college bevoegdheden gekregen om zelfstandig te handelen mits het binnen het beleids- en financiële kader past dat de raad heeft vastgesteld. De bedrijfsvoering is bijvoorbeeld een bevoegdheid van het college.
Gemeente Achtkarspelen
5
Jaarstukken 2021
Opbouw van de jaarstukken In de inhoudsopgave staan de verschillende hoofdstukken. Deze zijn als volgt. 2021 in Vogelvlucht Voorafgaande aan de eigenlijke jaarstukken worden in een aantal infographics de belangrijkste financiële ontwikkelingen getoond. Vervolgens worden de belangrijkste opgaven en het beleidsinhoudelijke en financiële resultaat in 2021 benoemd. Jaarverslag Het jaarverslag is verdeeld in Programma's en Paragrafen zoals die ook voorkomen in de begroting. De programma's bestaan uit een aantal vaste onderdelen: • inhoudelijk, met daarin een korte beschrijving van het programma; • financieel, de resultaten per programma inclusief een analyse; • beleidsindicatoren die verplicht zijn op grond van de BBV. Deze informatie is afkomstig uit Waarstaatjegemeente.nl. De paragrafen zijn in feite een dwarsdoorsnede uit de programma's. De paragrafen zijn verplicht. Jaarrekening De jaarrekening is grofweg verdeeld in Balans en Baten en lasten. Verder vindt u in dit onderdeel de Verantwoording Wet Normering Topinkomens (WNT) en de Controleverklaring van de accountant.
Gemeente Achtkarspelen
6
Jaarstukken 2021
1.3 2021 IN VOGELVLUCHT Om te beginnen
Gemeente Achtkarspelen
7
Jaarstukken 2021
OM TE BEGINNEN In het oosten van de provincie Friesland, vindt u de gemeente Achtkarspelen. De gemeente wordt gekenmerkt door rust en ruimte. Het prachtige coulisselandschap vormt een belangrijk onderdeel van de natuur in de gemeente. De dorpen Buitenpost en Surhuisterveen hebben uitstekende voorzieningen voor wonen, werken, winkelen, onderwijs en sport. Voor Buitenpost met haar gunste ligging aan het spoor liggen steden zoals Leeuwarden en Groningen binnen handbereik. Surhuisterveen heeft met haar gunstige ligging ten opzichte van de A7 een prima uitgangspositie voor economische bedrijvigheid. De overige dorpen liggen verspreid in de gemeente omgeven door gebieden met land- en akkerbouw. De gemeente Achtkarspelen werkt nauw samen met haar buurgemeente Tytsjerksteradiel. Veel taken worden voor ons uitgevoerd door de Werkmaatschappij 8KTD. Voor de uitvoering van deze taken verstrekt de gemeenten een bijdrage aan de werkmaatschappij 8KTD. De Werkmaatschappij heeft een eigen begroting en legt zelfstandig verantwoording af. Wij zijn ons ervan bewust dat we met gemeenschapsgeld werken en we willen daar ook transparant in zijn. En dus leggen we graag verantwoording af over wat de gemeente Achtkarspelen in 2021 heeft gedaan en wat het heeft gekost. PROGRAMMA'S EN TAAKVELDEN De begroting van onze gemeente is verdeeld in programma's en daaronder liggende taakvelden.
De indeling in programma's en taakvelden is verplicht gesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de programma's vertellen we wat we willen bereiken en wat dat mag kosten. In de jaarstukken leggen we uit wat we hebben bereikt en wat het gekost heeft. Maar we vertellen ook wat (nog) niet gelukt is. De begroting en het jaarverslag zijn op dezelfde manier ingedeeld. Dit vergroot het inzicht. Op de volgende pagina ziet u in één oogopslag: • wat hadden we begroot • wat hebben we werkelijk uitgegeven We hebben de uitgaven verdeeld in drie aandachtsgebieden: • Wonen en werken • Samenleving • Bestuur en dienstverlening De inkomsten zijn verdeeld in: • wat we van het Rijk ontvangen • alle overige inkomsten uit lokale heffingen en andere inkomstenbronnen
Gemeente Achtkarspelen
8
Jaarstukken 2021
JAARREKENING 2021 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze jaarrekening geeft u in één oogopslag informatie over de inkomsten en uitgaven in 2021 van de gemeente Achtkarspelen (bedragen x € 1.000).
begroot
werkelijk
verschil
UITGAVEN
98.782
101.781
- 2.999
Wonen en werken
8.475
12.990
- 4.515
701
2.691
- 1.990
Verkeer, vervoer en waterstaat
5.026
5.263
- 237
Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern
2.748
5.036
- 2.287
67.577
65.132
2.445
Onderwijs
3.412
3.029
383
Sociaal domein
47.663
45.727
1.935
Sport, cultuur en recreatie
6.576
6.627
- 51
Veiligheid
2.240
2.114
126
Volksgezondheid en milieu
7.686
7.634
52
Bestuur en dienstverlening
22.730
23.659
- 929
Bestuur en ondersteuning
22.730
23.659
- 929
99.423
104.038
4.615
Ontvangen wij van het rijk
56.045
56.122
77
Lokale heffingen en overige inkomstenbronnen
43.378
47.917
4.539
641
2.257
1.616
Economie
Samenleving
INKOMSTEN
RESULTAAT
Gemeente Achtkarspelen
9
Jaarstukken 2021
Wat hebben we ervoor gedaan De jaarrekening 2021 sluit af met een positief saldo van € 2.257.000. Bij de begroting na wijziging in december gingen we uit van een verwacht positief saldo van € 641.000. Een positief verschil van € 1.616.000. De verklaring van het verschil op hoofdlijnen is als volgt:
Ontwikkelingen saldo jaarrekening 2021
Bedrag
Stand begroting 2021 na wijziging (december) Samenvatting verschilanalyse - begroting/rekening Lagere bestuurskosten € Niet opgenomen uitnames reserves (temporisering initiatieven) € Algemene Uitkering (voorgaande jaren) € BTW voordelen (teruggaven) € Kosten sloopt woning t.b.v. parkeerterrein (ANNO D5) € Resultaat bouwgrondexploitatie bedrijventerreinen € Vrijval verliesvoorzieningen bouwcomplexen bedrijventerreinen € Subsidies Peuteropvang € SPUK teruggaaf € Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang (MOVO) 2021 € Afrekening MOVO (voorgaande jaren) € Maatwerkvoorziening Beschermd Wonen € Maatwerkvoorziening Jeugd € Maatwerkvoorziening Wmo € Inkomensregeling (BUIG) € Afrekening ziektekostenverzekering AV Frieso (voorgaande jaren) € Afrekening Wmo Begeleiding/Beschermd Wonen (voorgaande jaren) € Nadeel riolering € Voordelen afval € Werkbudget bestemmingsplannen woningbouw € Meeropbrengst leges omgevingsvergunningen € Participatiebudget implementatie omgevingswet € Facilitair grondbeleid (kostenverrekening) € Resutlaat bouwgrondexploitatie woningbouw € Verkoop losse bouwkavels woningbouw € Saldo overige ontwikkelingen € sub. Resutaat jaarrekening 2021 (exploitatie)
€
641.000
65.000 -817.000 -80.000 57.000 -140.000 279.000 174.000 45.000 92.000 54.000 109.000 333.000 -756.000 271.000 393.000 46.000 156.000 -74.000 125.000 55.000 46.000 68.000 60.000 758.000 112.000 185.000 € 1.616.000 € 2.257.000
Bedragen x € 1.000
Ontwikkeling begroting Bij de behandeling van de begroting 2021 bedroeg het aanvangssaldo € -408.000. Als gevolg van de diverse in de raad behandelde begrotingswijzigingen kwam het saldo per 31 december 2021 uit op € 641.000. In onderstaand overzicht is een samenvatting opgenomen van de begrotingswijzigingen groter dan € 50.000 of lager dan € -50.000.
Gemeente Achtkarspelen
10
Jaarstukken 2021
Ontwikkeling reserve De beginstand van de algemene reserve inclusief de toevoeging van de resultaatbestemming 2020 bedroeg € 23.709.000. De eindstand van de reserve per ultimo 2021 bedraagt vóór resultaatbestemming € 23.992.500. Inclusief (volledige) toevoeging van het resultaat bedraagt de eindstand van de reserve € 26.250.000 miljoen. Deze eindstand is inclusief de gevormde bestemmingsreserve van € 7.624.000 t.b.v. Zwembad De Kûpe in Buitenpost. Begrotingsrechtmatigheid Voor het begrotingscriterium is het van belang dat de baten, lasten en balansmutaties tot stand komen binnen de grenzen van de vastgestelde begroting en de hiermee samenhangende programma’s. Volgens de Kadernota Rechtmatigheid zijn bestedingen boven het begrotingsbedrag strikt genomen onrechtmatig. Het kan voorkomen, dat er meer is uitgegeven dan begroot, maar dat het college wel binnen het door de raad uitgezette beleid is gebleven. In deze gevallen is het niet de bedoeling, dat de accountant deze overschrijdingen betrekt bij de beslissing om wel of niet een goedkeurende accountantsverklaring af te geven. De accountant moet deze overschrijdingen wel opnemen in het verslag van bevindingen.
Jaarlijks toetsen we de overschrijdingen per programma aan de soort begrotingsoverschrijding uit de kadernota rechtmatigheid om vast te stellen of sprake is van een begrotingsoverschrijding die mee moet tellen voor het rechtmatigheidsoordeel.
Gemeente Achtkarspelen
11
Jaarstukken 2021
In de jaarrekening 2021 is sprake van overschrijdingen voor de volgende programma’s: Programma's 2, 3, 5, 8 en Overhead. Wij zijn van mening dat de uitgaven die tot deze overschrijdingen hebben geleid behoren tot het kader waarbinnen het college van de raad mandaat heeft gekregen om uitvoering te geven binnen die hiervoor geldende criteria. Naar aard en type wegen wij deze uitgaven daarmee af als rechtmatige uitgaven. Voor een meer uitgebreide toelichting op de verschillen verwijzen wij u naar het betreffende programma en tevens hoofdstuk 4.5 Begrotingsrechtmatigheid. TAAKSTELLING In de onderstaande tabel is de realisatie ten opzichte van de ombuigingen weergegeven zoals deze voor het begrotingsjaar 2021 door de raad zijn vastgesteld. De ombuigingen met een ingangsdatum van 2022 (of later) zijn hierin niet opgenomen. Op de totaal beoogde besparing in 2021 van € 1,7 miljoen is per saldo € 10.000 meer gerealiseerd dan oorspronkelijk is ingeschat. Daarmee is de ombuiging in het verslagjaar conform planning gerealiseerd. In de tabel zijn de regels met een afwijking gearceerd weergegeven.
Bedragen (x € 1.000)
2021 Begroot
Realisatie
Ruimte - 2.14 en 2.30 Veiligheid werkbudget Economie en RMT
10
10
Beheer - 3.17 Kwaliteitsniveau wegenonderhoud
100
100
Beheer - 3.36 Huurinkomsten It Vleckehus
54
89
Sociaal Domein - 1.2 Verlagen budget peuteropvang
20
35
Sociaal Domein - 1.3 Logopedie in GOAB
18
18
Sociaal Domein - 1.9 t/m 1.12 Stoppen div. welzijns activiteiten
60
60
Sociaal Domein - 1.18 Beurtschip, lasopleiding en spitkeet in Regiodeal
121
121
Sociaal Domein - 1.19 Projecten en MOA
111
111
Sociaal Domein - 1.20 Schrappen "overige en onvoorzien"
26
26
Sociaal Domein - 1.26 Heronderzoeken wmo
200
200
Sociaal Domein - 1.31 Beschermd wonen
140
140
Sociaal Domein - 1.32 Vacatureruimte burger en participatie
33
33
Sociaal Domein - 1.33 Omvorming tot gem. participatiebedrijf
16
0
Sociaal Domein - 1.34 college 15 september 2020
70
70
Inkomsten verhogen - 4.1 OZB eigenaren niet-woningen
114
114
Inkomsten verhogen - 4.1 OZB gebruikersdeel niet-woningen
74
74
Inkomsten verhogen - 4.1 OZB eigenaren woningen
352
352
Samenwerking - 5.1 Intensiveren samenwerking c.a. - procesoptimalisatie
24
0
Kapitaallasten - 3.35 temporisering projecten
138
138
1.682
1.692
10
0
Totaal te realiseren ombuigingen Verschil
It Vleckhûs Voor het in exploitatie nemen van het Vleckehûs was rekening gehouden met een extra opbrengst voor huurinkomsten van € 54.000. In de praktijk viel dit circa € 35.000 hoger uit. De realisatie komt hierdoor uit op € 89.000.
Gemeente Achtkarspelen
12
Jaarstukken 2021
Kosten peuteropvang Voor peuteropvang was rekening gehouden met een besparing van € 20.000. Omdat aanvullend hierop een verdere neerwaartse actualisatie op het budget mogelijk was, is per saldo € 35.000 ingeboekt. Omvormen tot gemeentelijk participatiebedrijf (Kruidhof) Voor de omvorming van de Kruidhof tot een gemeentelijk participatiebedrijf was voor 2021 een (aanloop)besparing ingeboekt van € 16.000. Door vertraging in de projectuitvoering is de beoogde lastenverlaging (nog) niet verzilverd. In oktober 2021 is een nieuw besluit genomen waardoor de oorspronkelijke ingeboekte bezuiniging bijgesteld is. Procesoptimalisatie Voor procesoptimalisatie was voor 2021 rekening gehouden met een potentieel besparing van € 24.000. Omdat het project een langere aanlooptijd heeft dan oorspronkelijk is ingeschat, schuift de realisatie hiervan door naar 2023. WONEN EN WERKEN Omgevingswet In mei 2021 is bekendgemaakt dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet voor de vierde keer werd uitgesteld, van 1 januari 2022 naar 1 januari 2023. Er is meer tijd nodig om het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) opgeleverd en stabiel werkend te krijgen. Daarbij is meegenomen dat er voldoende ruimte moet zijn voor gemeenten om het stelsel in te regelen en ermee te oefenen.
Het uitstel en de afhankelijkheid van een goed gevuld en functionerend landelijk DSO had en heeft effect op de uitvoeringspraktijk van de implementatie. In 2021 hebben we ons gericht op de zaken die we in ieder geval konden regelen. We zijn met onze lokale systemen aangesloten op het DSO en de concept werkprocessen en toepasbare regels liggen klaar om getest te worden. Onze participatiewebsite Denkmee is gelanceerd en voor het eerst in gebruik genomen voor de totstandkoming van een omgevingsvisie. Na een proces van participatie, afstemming en overleg is een ontwerp-omgevingsvisie aan het einde van het jaar ter inzage gelegd. We namen ook deel aan de Friese Aanpak, waar we met andere Friese overheden op onderdelen samenwerken aan een integrale aanpak en kennis delen. Het beschikbare budget was grotendeels bedoeld voor extra personele inzet voor het reguliere werk, zodat de vaste medewerkers konden werken aan de implementatie van en voorbereiding op de Omgevingswet. Het nog te besteden implementatiebudget is via overlopende posten meegenomen naar 2022. Woningbouw In nauwe samenwerking met regiopartners en provincie zijn in 2020 woningbouwafspraken voor de periode 2020-2030 gemaakt. In deze afspraken is ruimte voor en vertrouwen voor de regio. De afspraken bieden gemeenten, in de vorm van een 5-jarig experiment, regie en verantwoordelijkheid voor de balans op de woningmarkt.
Bij het nemen van verantwoordelijkheid, hoort een meerjarige visie op balans en kwaliteit. Dit heeft geresulteerd in de (flexibele) woningbouwprogrammering 2020 die vastgesteld is door het college in mei 2021. Indien er na vaststelling passende woningbouwprojecten zich aandienden, zijn deze toegevoegd aan de woningbouwprogrammering. Na de vaststelling hebben zich nog enkele passende kleinschalige woningbouwprojecten zich aangediend. Deze zijn toegevoegd aan de woningbouwprogrammering door separate besluiten van het college en raad. Duurzaamheidsagenda De Duurzaamheidsagenda en de Transitievisie warmte zijn vastgesteld op 18 februari 2021. Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel waren daarmee de eerste gemeenten in Fryslân waar de Transitievisie warmte is vastgesteld. Inmiddels wordt uitvoering gegeven aan de agenda en de visie. De raad wordt jaarlijks over de voortgang geïnformeerd. Gemeente Achtkarspelen
13
Jaarstukken 2021
Gaswinning Op het gasdossier is veel werk verzet. Eind 2020 is de vraag vanuit het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat gekomen om advies te geven op het door Vermilion ingediende winningsplan ‘Tietjerk’ dat zich ondermeer over het grondgebied van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel uitstrek. De raden van beide gemeenten zijn gedurende het jaar over de ontwikkelingen binnen het gasdossier geïnformeerd. Na de gedeeltelijke goedkeuring van de minister op het winningsplan is namens beide gemeenten een gezamenlijk zienswijze ingediend met andere betrokken gemeenten, Wetterskip en Provinsje Fryslân. Daarna is er een gezamenlijk beroepsschrift en een verzoek tot voorlopige voorziening ingediend. Inmiddels heeft over de voorlopige voorziening een zitting bij de Raad van State plaatsgevonden. Zwembad De Kûpe In 2021 zijn de werkzaamheden aan het nieuwe zwembad De Kûpe in Buitenpost afgerond. Er staat nu een prachtig zwembad wat een geweldige toevoeging is aan de gemeentelijke sportaccommodaties. Hierdoor bieden we een prachtige voorziening voor zowel zwemlessen, diverse verenigingen en verschillende doelgroepen. In september is het nieuwe zwembad in gebruik genomen. Nota Kapitaalgoederen De planning was dat de nota kapitaalgoederenbeheer in 2021 in de gemeenteraad behandeld zou worden.
In deze nota wordt inzichtelijk gemaakt welke kapitaalgoederen de gemeente bezit en wat het kost om deze op een vastgesteld kwaliteitsniveau te onderhouden in de komende jaren. Helaas is het niet gelukt om dit in 2021 in de raad te behandelen en is dit doorgeschoven naar 2022 (inmiddels is de nota vastgesteld in de raadsvergadering van 3 maart 2022). Regiodeal – Versnellingsagenda De versnellingsagenda komt op stoom! De Versnellingsagenda is vanaf juni 2020 op projectniveau actief en loopt vooralsnog t/m 2024. Afgelopen jaar is de subsidieregeling drie keer opengesteld voor aanvragen. Diverse projecten, groot en klein zijn in 2021 op weg geholpen om hun ideeën te realiseren. Vernieuwde subsidieregeling In 2021 is de subsidieregeling Versnellingsagenda vernieuwd. De aanpassingen maken de subsidieregeling duidelijker en gebruiksvriendelijker. Zo is een extra categorie ingevoerd, een categorie middelgrote subsidies van € 5.001 t/m € 25.000. Deze subsidies kunnen, net als subsidies tot en met € 5.000, het gehele jaar aangevraagd worden. Ook zijn de openstellingen voor het aanvragen van subsidie vanaf € 25.000 beter afgestemd op vakanties en is de duur van deze openstellingen verlengd van een maand naar 6 weken. Monitoring Het Fries Sociaal Planbureau (FSP) is gevraagd om de resultaten van de Versnellingsagenda te monitoren en evalueren.
Het FSP heeft in mei 2021 de eerste Monitor Brede Welvaart Noordoost Fryslân opgeleverd. Stichting Qop Stichting Qop vervult een belangrijke rol binnen de Versnellingsagenda in het aanjagen van projecten en bij elkaar brengen van ondernemers, onderwijs en overheden. Het team van Qop kijkt of een projectidee inhoudelijk past binnen de Versnellingsagenda en kan adviseren bij de uitwerking van het idee tot een concrete activiteit of project. De financiering van Stichting Qop duurde langer dan oorspronkelijk verwacht. Op basis van extern advies en met instemming van de colleges van de andere overheden binnen de Versnellingsagenda heeft de gemeente Noardeast-Fryslân de activiteiten van Stichting Qop als Dienst van Algemeen Economisch Belang aangewezen. Op advies van de Regioboard heeft de gemeente vervolgens eenmalig subsidie aan Stichting Qop verleend.
Gemeente Achtkarspelen
14
Jaarstukken 2021
ANNO: sûn, grien en ûndernimmend Eind 2021 hebben zes overheden de derde Agenda van Netwerk NoordOost vastgesteld. De derde agenda kent een looptijd t/m 2025. De gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel en de Provinsje Fryslân en Wetterskip Fryslân gaan de derde periode van samenwerking in. Samen willen ze de regio naar een hoger plan tillen, en in 2040 de topregio van Noord-Nederland zijn als het gaat om wonen, werken en recreëren. Samen met de regionale samenwerkingspartners zetten ze de schouders er onder, langs het spoor van sûn, grien en ûndernimmend. Door met derde agenda De vier gemeenteraden hebben in november 2021 ANNO III bekrachtigd. Zij zien de meerwaarde van het in gezamenlijkheid oppakken van de in de Agenda genoemde opgaven, naast en in verbinding met de doelstellingen uit de Versnellingsagenda waarin de regionale economie versnellen en versterken centraal staat. Uitwerking opgaven De volgende stap is de uitwerking: welke resultaten willen we boeken, met wie – welke maatschappelijke partners – pakken we de opgaven op en welke middelen zijn daarvoor nodig en waar vinden we die? Dit zal per opgave verschillen. Sommige opgaven lopen nog door vanuit ANNO II en hebben fors de wind in de rug. Er zijn ook opgaven helemaal nieuw, waar alles vanaf de basis moet worden opgebouwd.
Past de uitwerking van de opgave in bestaande inhoudelijke en financiële kaders, dan beslissen de colleges, GS en DB van het Wetterskip er over. Past het niet en is er iets extra nodig, dan is dat een bevoegdheid van de raden en leggen de dagelijks besturen dit (via het college) aan de raad voor. SAMENLEVING In 2021 hebben wij in het Sociaal Domein nader uitwerking gegeven aan het Beleidskader Sociaal Domein. De visie sociale basis, het beleidsplan Participatiewet en de eerste contouren van de nieuwe inkoopstrategie Wmo/Participatiewet zijn vastgesteld aan het eind van het jaar. Onderstaand gaan we nader in op de deelterreinen van het sociaal domein. Wmo Ook in 2021 hebben de corona-maatregelen het participeren door onze inwoners bemoeilijkt. De mogelijkheden voor kwetsbare inwoners tot deelname aan dagbesteding, persoonlijke begeleiding en vervoer waren beperkter. Dit heeft er mede voor gezorgd dat er op de Wmo geen tekorten meer waren, er zijn zelfs positieve bijstellingen geweest. Dit is ook het gevolg van meer kostenbewust werken door de sociaal werkers van onze gebiedsteams en door eerder genomen maatregelen om de indicaties voor mensen met langdurige individuele begeleiding te heronderzoeken en waar mogelijk af te schalen dan wel stop te zetten, bij recht op Wlz-zorg. Jeugd en Welzijn Jeugdigen konden veelal niet naar school en sportactiviteiten.
Het was daardoor voor onze welzijnsorganisatie moeilijker om met jongeren op de normale ‘vindplaatsen’ (scholen en op straat) in contact te komen. Dit is vervangen door meer één-op-één coaching en (toen dat weer kon) sportactiviteiten in de buitenlucht. In ’t Stationnetje zijn, zodra het weer kon, de activiteiten (vanwege de grote behoefte van de deelnemers) corona-proof weer opgepakt. Daarnaast heeft ’t Stationnetje met subsidie vanuit ‘Jeugd aan zet’ in beide gemeenten veel (digitale en fysieke) activiteiten kunnen organiseren voor de jeugd. In 2021 hebben wij geen verhoogd beroep gezien op specialistische jeugdhulp. Er zijn wel signalen dat de zwaarte van de benodigde jeugdhulp in 2021 is toegenomen, het effect van de coronamaatregelen speelt daarin mee. Ook hebben onze gebiedsteams een verhoogde werkdruk ervaren. Gemeente Achtkarspelen
15
Jaarstukken 2021
Het onderwijs heeft flink te lijden gehad onder de corona-maatregelen. Er zijn onmiskenbaar achterstanden ontstaan. Alle zeilen worden bijgezet om de schade te beperken. Daarentegen is de ontwikkeling van het afstandsonderwijs in een stroomversnelling geraakt. Maar ook zijn kwetsbare situaties blootgelegd en er is noodopvang georganiseerd. Extra middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs worden o.a. ingezet om de lokale verbindingen tussen onderwijs en zorg te versterken en extra jongerenwerk in te zetten.
Participatie, inkomen en ondernemen De maatregelen hebben ook op inkomensvlak gevolgen gehad. Zelfstandig ondernemers in bepaalde branches, waaronder vele ZZP’ers, zagen de mogelijkheden om te werken en inkomen te genereren afnemen en in sommige gevallen zelfs reduceren tot nul. Door uitvoering van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) via het Bureau Zelfstandigen Fryslân hebben wij hen ondersteund. Ook hebben wij via verschillende communicatiekanalen onze zelfstandige ondernemers in kennis gesteld van de mogelijkheden. In 2021 is er echter, net als in 2020, sprake geweest van een verminderd gebruik van de inkomensregelingen, bijzondere bijstand en armoederegelingen. Ook op schulddienstverlening is in verminderde mate een beroep gedaan. De verwachte golf van extra aanvragen op bijstand en minimaregelingen door corona-maatregelen is uitgebleven. BESTUUR EN DIENSTVERLENING Samenwerking Achtkarspelen continueert de (ambtelijke) samenwerking met de gemeente Tytsjerksteradiel binnen de huidige samenwerkingsvariant, zodat er een gezamenlijke effectieve en efficiënte bedrijfsvoering ontstaat. Beide gemeenteraden hebben zich vrijwel unaniem uitgesproken dat we verder blijven koersen op optimalisatie van de werkmaatschappij.
Uit de recente gemeenteraadsverkiezingen is duidelijk geworden dat in beide gemeenten de partijen die zich tegen een bestuurlijke fusie hebben uitgesproken, een overgrote meerderheid hebben in beide raden. Deze samenwerking raakt steeds meer ingebed in de reguliere processen. Door middel van de regelmatige ontmoetingen tussen beide colleges, de invulling van directie, MT en organisatie is uitvoering gegeven aan het uitgangspunt ‘Samen, tenzij’. In 2021 heeft Bureau Berenschot een evaluatie uitgevoerd naar de samenwerking van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Ook is door Berenschot een benchmark uitgevoerd. Uit dit rapport, wat in oktober 2021 in de raden is behandeld, komen diverse conclusies en aanbevelingen naar voren. In 2022 beraden we ons op welke vervolgstappen we kunnen zetten naar aanleiding van de in het evaluatierapport genoemde conclusies en aanbevelingen. Covid-19 heeft ook in 2021 grote gevolgen gehad voor de dienstverlening van de gemeente. Thuiswerken is een nieuwe standaard geworden in onze werkwijze. Vanuit goed werkgeverschap wordt gewerkt aan een manier om het thuiswerken en hybride werken structureel mogelijk te maken, te faciliteren en de werkplekomgeving hier op aan te laten sluiten. Tijdens de coronacrisis hebben de digitale middelen een nog meer centrale plaats in onze dienstverlening en bedrijfsvoering gekregen.
Dit zal zich verder ontwikkelen vanaf 2022. Risicomanagement In 2021 is hard gewerkt aan het verder verbeteren en optimaliseren van de kwaliteit van de operationele bedrijfsvoeringsprocessen binnen onze organisatie. Ondanks de Gemeente Achtkarspelen
16
Jaarstukken 2021
beperkingen van Covid-19 en de lockdown heeft de organisatie mooie stappen kunnen zetten. In de Bedrijfsvoeringsparagraaf lichten we de ontwikkelingen rondom Risicomanagement nader toe. Procesoptimalisatie Onze organisatie heeft verbeteringen hoog op de agenda staan en we werken hierin nauwgezet en gestructureerd. In 2021 is hard gewerkt aan het verder verbeteren en optimaliseren van de kwaliteit van de operationele bedrijfsvoeringsprocessen. De organisatie is een traject voor procesoptimalisatie gestart waarbij harmonisatie van de werkprocessen één van de doelen is. Het harmoniseren en optimaliseren van onze werkprocessen is een belangrijk middel om uiting te geven aan de efficiencyvoordelen die behaald kunnen worden door de samenwerking in 8KTD. In 2021 is dit project gestart, waarbij opgemerkt dient te worden dat de startfase later plaatsvond dat oorspronkelijk gepland. Redenen hiervoor waren dat initieel te weinig interne procesbegeleiders beschikbaar waren en dat de beschikbaarheid van medewerkers in de organisatie om een bijdrage te leveren aan te optimaliseren processen niet altijd kon worden waargemaakt. Daarnaast diende een herprioritering van te starten optimalisaties plaats te vinden waardoor het startmoment is vertraagd. Hierdoor is een lichte vertraging in het realiseren van de kostenbesparingen opgetreden.
De verwachting is dat het project goed op stoom komt en de begrote totale besparing gerealiseerd wordt. Digitalisering In 2020 is de informatiestrategie vastgesteld. Hiermee streven we naar het verzorgen van informatievoorziening zonder belemmeringen. Dit realiseren we op basis van 4 pijlers zodanig dat we: • • • •
de klant maximaal centraal stellen veel aandacht besteden aan privacy van gegevens en informatieveiligheid, inzetten op digitale transformatie en innovatie door slimme (gepersonaliseerde) oplossingen de techniek en architectuur slim inrichten op basis van duidelijke principes.
In 2021 zijn vele projecten uitgevoerd gebaseerd op de uitgangspunten in deze pijlers. Voorbeelden daarvan zijn FIXXI, waarmee inwoners meldingen kunnen doen over de openbare ruimte. Andere voorbeelden zijn de implementatie van applicaties en processen voor de Omgevingswet, de inkoop en implementatie van een nieuw zaaksysteem en de herpositionering en digitalisering van inkomende en uitgaande informatieprocessen (post, e-formulieren en mail). Dit laatste ondersteunt vakafdelingen en bovendien is informatie daarmee blijvend vindbaar. Informatiebeveiliging en privacy Alle burgers en medewerkers hebben er recht op dat de gemeente zorgvuldig met zijn of haar gegevens omgaat. Vanaf mei 2018 geldt de AVG en per januari 2020 is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) van kracht. Er zijn in 2021 onder meer stappen gezet in: • • •
Een bewustwordingscampagne met continue karakter Het opstellen en implementeren van een informatiebeveiligings- en privacybeleidsplan Het uitvoeren van risicoanalyses en implementeren van informatiebeveiligingsmaatregelen, ook voortkomend uit privacy analyses.
De Functionaris voor de Gegevensbescherming (FG) en de Chief Information Security Officer (CISO) rapporteren elk afzonderlijk over de stand van zaken van Informatiebeveiliging en privacy in hun jaarverslagen. In de bedrijfsvoeringsparagraaf is een samenvatting van de resultaten opgenomen. Gemeente Achtkarspelen
17
Jaarstukken 2021
Ontwikkeling personeelskosten In december heeft er een bijstelling op de begroting plaatsgevonden. Hierin is eveneens gerapporteerd over de ontwikkeling van de personeelskosten. Op dat moment werd een gunstige ontwikkeling verwacht waardoor een deel van het verwachte voordeel reeds ten gunste van het saldo is vrijgevallen. Daarbij was eveneens rekening gehouden met eventuele onvoorziene kosten die in zich in het laatste kwartaal van het jaar nog voor hadden kunnen doen. Er hebben zich nadien geen onvoorziene situaties voorgedaan waardoor er uiteindelijk nog een extra voordeel is ontstaan van € 49.000. Bijdrage WM8KTD De jaarrekening 2021 van de WM8KTD toont een bijdrage vanuit de twee gemeenten van € 39,696 miljoen ten opzichte van € 39,284 miljoen (begroting). De jaarrekening laat een hiermee een overschrijding van de budgetten zien waardoor van beide gemeenten in totaal een hogere bijdrage van € 412.000 nodig is. Voor Achtkarspelen betekent dit een hogere bijdrage van € 205.000 aan de WM8KTD. De overschrijdingen zijn in de jaarrekening 2021 van de WM8KTD toegelicht.
Gemeente Achtkarspelen
18
Jaarstukken 2021
BALANS De balans is het overzicht van alle bezittingen en schulden op een bepaald moment. Deze momentopname laat zien hoe de organisatie er financieel voor staat. De balans bestaat uit twee delen. De twee zijdes van de Balans Op de linkerkant van de balans zijn de bezittingen te vinden. Aan de rechterkant van de balans staan de schulden. Het verschil tussen bezittingen en schulden is het eigen vermogen. De balans is in evenwicht De balans laat eigenlijk zien hoe de bezittingen (de linkerkant) worden gefinancierd (de rechterkant). Een belangrijk kenmerk van de balans is dus dat de twee zijdes van de balans altijd aan elkaar gelijk zijn, vandaar de naam.
Balans per 31 december 2021 (x € 1.000) BEZITTINGEN 2021 2020 Bezittingen 72.896 67.080 Voorraden, geld en 13.795 18.806 en vorderingen TOTAAL 86.691 85.886
Gemeente Achtkarspelen
SCHULDEN Eigen vermogen Schulden
2021 26.250 60.441
2020 23.709 62.177
TOTAAL
86.691
85.886
19
Jaarstukken 2021
2 BESLUITVORMING Wij stellen u voor: 1. de jaarstukken 2021 vast te stellen; 2. de overschrijding op de programma's 2, 3, 5, 8 en Overhead vast te stellen (zie analyse van de betreffende programma's). Overschrijdingen in de jaarrekening op programmaniveau moeten op grond van het BBV alsnog door de raad worden goedgekeurd; 3. De vrijval van beschikking over reserves als gevolg van temporisering van de initiatieven in 2021 voor het restant bedrag van € 817.000 opnieuw beschikbaar te stellen voor de begroting van 2022 en verder; 4. het gerealiseerde resultaat ten bedrage van € 2.257.333 ten gunste te brengen van de algemene reserve.
Gemeente Achtkarspelen
20
Jaarstukken 2021
3 JAARVERSLAG
Gemeente Achtkarspelen
21
Jaarstukken 2021
3.1 Programma's
Gemeente Achtkarspelen
22
Jaarstukken 2021
0. Bestuur en ondersteuning Bij dit programma horen de volgende taakvelden 0.1 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 AU en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2020 (jaren 20212024) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. BRO: Implementatie van basisregistratie ondergrond
[Kadernota 2019
nr. 0.01]
[ Stopgezet ]
Wat wilden we? Het is een wettelijke verplichting dat we de BRO (BasisRegistratie Ondergrond) voeren en gegevens vanuit het werkveld opnemen en ter beschikking stellen. Vanuit de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) geldt ook de verplichting om over de BRO verantwoording af te leggen. Om hieraan te kunnen voldoen wordt onderzocht waar deze taken het beste kunnen worden gepositioneerd (bij beide Beheerafdelingen of bij Basisregistraties) en worden de taken, mogelijk met externe begeleiding, ingericht en geïmplementeerd. De kosten voor implementatie bedragen voor 2020 per gemeente € 7.000 en de structurele kosten voor beheer en uitvoering bedragen vanaf 2020 per gemeente € 8.000 per jaar. Wat hebben we bereikt? Het budget voor deze taak valt vrij bij de begrotingswijziging april. In verband met het feit dat er twee taken voor BRO zijn en dat er voor de BRO-taken dubbel budget beschikbaar is. Binnen Beheer 8K zijn de budgetten voor BRO-taken geborgd met het andere beschikbare budget. Wat is (nog) niet gelukt? N.v.t.
Gemeente Achtkarspelen
23
Jaarstukken 2021
Implementatie van het waarderen op gebruikersoppervlakte
[Kadernota 2019
nr. 0.02]
[ Gereed ]
Wat wilden we? Het waarderen op gebruikersoppervlakte (GBO) is noodzakelijk per 2022. Als voorbereiding hierop worden in onze gemeente 3d-metingen van objecten verricht. Het is noodzakelijk om een testomgeving in te richten voor het analyseren, verwerken en transporteren van de GBO-resultaten naar de waarderingsapplicatie. Hierdoor kunnen we schaduwdraaien op GBO en zijn we uiteindelijk in staat een kwalitatieve overgang te realiseren van inhoud naar gebruikersoppervlakte (waardering). Voor onze gemeente is voor de jaren 2020 en 2021 een bedrag van tweemaal € 4.500 nodig. Wat hebben we bereikt? Deze testfase is afgerond in 2020. Met ingang van belastingjaar 2021 zijn de WOZbeschikkingen voor woningen genomen op gebruiksoppervlakte. Wat is (nog) niet gelukt? Niet van toepassing.
Overige ontwikkelingen Algemene uitkering Jaar 2021 De algemene uitkering uit het gemeentefonds inclusief integratie uitkering voor het Sociaal Domein voor 2021 bedraagt zowel op begroting- als rekeningbasis € 56 miljoen. Begroting en jaarrekening zijn gebaseerd op de septembercirculaire 2021 en de laatste specificatie van 2021 op basis van de decembercirculaire 2021. Uitkering vorige dienstjaren (2018, 2019 en 2020): In 2021 is nog een aantal mutaties over de jaren 2018, 2019 en 2020 doorgevoerd. Voor de jaarrekening 2021 levert dit per saldo een voordelige ontwikkeling voor de jaarrekening op van € 80.000. Ontwikkeling reserves c.a. Binnen programma 0 worden de mutaties op de reserves verantwoord. Voor de geplande onttrekkingen uit reserves, die niet in 2021 hebben plaatsgevonden, wordt bij de besluitvorming van de jaarrekening aan de raad gevraagd om deze door te schuiven naar 2022. Dit noemen we temporiseren. Hierdoor vallen de benodigde middelen niet vrij en kunnen ze in een volgend jaar worden ingezet. Op het taakveld reserves is per saldo sprake van een nadeel van € 817.000. Tegenover dit nadeel ontstaat op de diverse programma's een voordeel, omdat de geplande uitgaven niet of deels niet zijn gemaakt. Binnen deze programma's vindt u de inhoudelijke toelichting. Voor 2021 betreft dit onder meer:
Gemeente Achtkarspelen
24
Jaarstukken 2021
De beginstand van de algemene reserve inclusief de toevoeging van de resultaatbestemming 2020 bedroeg € 23.709.000. De eindstand van de reserve per ultimo 2021 bedraagt vóór resultaatbestemming € 23.992.500. Inclusief toevoeging resultaat van € 2.257.000 komt de reserve uit op € 26.250.000. Exclusief de onttrekking (overheveling) van € 7,6 miljoen t.b.v. de bestemmingsreserve voor zwembad De Kûpe heeft er een onttrekking uit de reserves plaatsgevonden van € 2.020.000. De belangrijkste mutaties betreffen: Onttrekkingen (> € 25.000) - Werkzaamheden Alde Dyk - Implementatie Omgevingswet - Decembercirculaire - Ontwikkelen toeristische visie - Herziening bestemmingsplan buitengebied - Uitvoering woonvisie - Vastgoedregistratiesysteem - Overlopende post Krimpgelden - Overlopende post Zwembad - Exploitatie zwembad Buitenpost - Raming bestemmingsreserve DU AU inburgering - Impuls weerbaar bestuur - Omgevingswet inhuur personeel - Bijdrage verkiezingen Corona - Bijdrage openbare orde Corona - Bijdrage opschalingskorting Corona - Subsidie Spitkeet - Actualisering regiodeal - Omscholingsbudget Gebiedsteam - Kwantitatieve en kwalitatieve impuls Financiën - Overlopende post Verbeterplan Bedrijfsvoering - Overlopende post Procesoptimalisatie
€ 140.000 € 221.000 € 147.000 € 71.000 € 25.000 € 29.000 € 25.000 € 235.000 € 38.000 € 51.000 € 60.0000 € 37.000 € 356.000 € 25.000 € 43.000 € 25.000 € 25.000 € 213.000 € 25.000 € 45.000 € 37.000 € 71.000
Stortingen (lasten) Exclusief de toevoeging van het resultaat 2020 (€ 6,6 miljoen) en exclusief de vorming van de bestemmingsreserve t.b.v. zwembad De Kûpe (7,6 miljoen) heeft er een toevoeging aan de reserves plaatsgevonden van € 2.303.400. De belangrijkste mutaties betreffen: - Decembercirculaire coronasteunpakket Gemeente Achtkarspelen
€
271.000 25
Jaarstukken 2021
- Decembercirculaire taakmutaties - Precariobelasting 2021 - Overlopende post Energiecoaches - Overlopende post Krimpgelden - Overlopende post Mobiliteitsvisie - Overlopende post Opschalingskorting - Overlopende post Omgevingswet - Overlopende post Omgevingswet DO 8K part. - Storting OP 2021 - tijdelijke fte DIV
€ € € € € € € € €
189.000 460.000 55.000 327.000 152.000 182.000 135.000 32.000 10.000
Bijdrage aan 8KTD De jaarrekening 2021 van de WM8KTD toont een bijdrage vanuit de twee gemeenten van € 39.696.000. De jaarrekening laat een hiermee een overschrijding van de budgetten zien waardoor van beide gemeenten in totaal een hogere bijdrage van € 412.000 nodig is. Voor onze gemeente betekent dit een hogere bijdrage van € 205.000 aan de WM8KTD, hetgeen een nadeel van dezelfde omvang voor de jaarrekening van de gemeente betreft. De overschrijdingen zijn in de jaarrekening 2021 van de WM8KTD toegelicht. In verband met de verplichte verdeling over taakvelden conform het BBV, zien we het nadeel van de WM8KTD als volgt terug in de jaarrekening van de gemeente:
Programma 0:
€ -1.204.000
Programma 1:
€
Programma 2:
€
Programma 3:
€
12.000
Programma 4:
€
36.000
Programma 5:
€
25.000
Programma 6:
€
818.000
Programma 7:
€
47.000
Programma 8:
€
55.000
Totaal:
€
-205.000
6.000
Ontwikkeling personeelskosten (alle programma's) In het hoofdstuk 'In Vogelvlucht' informeren wij u over de ontwikkeling van de personeelskosten voor de gehele gemeente. Specifiek voor programma 0 Bestuur en Ondersteuning tonen de personeelskosten een relatief gering voordeel van € 10.000 op een begroot bedrag van € 1.651.000. De loonkosten huidig en voormalig personeel en inhuur vallen € 3.000 lager uit en er is € 6.000 minder uitgegeven aan vorming en opleiding. Kosten gemeenteraad, griffie, commissies, burgemeester en wethouders De werkbudgetten voor gemeenteraad, griffie, jeugdraad, (rekenkamer)commissie en burgemeester en wethouders tonen een voordeel van € 65.000. Als gevolg van Corona hebben er minder reisbewegingen en bijeenkomsten plaatsgevonden, de rekenkamer heeft geen grootschalig onderzoek uitgevoerd en de kosten voor het uitzenden en ondersteunen van raadsvergaderingen zijn lager uitgevallen dan begroot. Hiernaast is met een aantal fracties een verrekening gemaakt van de kosten over de afgelopen raadsperiode. Daarnaast is het budget voor representatieve taken door en namens het college onderbenut doordat dit minder heeft plaatsgevonden als gevolg van Corona.
Gemeente Achtkarspelen
26
Jaarstukken 2021
Kosten en baten Burgerzaken waaronder secretarieleges Het saldo van de ontvangen en afgedragen secretarieleges toont een nadeel van € 35.000. Dit nadeel wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een lagere ontvangst van gemeentelijke leges voor rijbewijzen en reisdocumenten dan begroot van € 100.000. De totale legesopbrengsten voor rijbewijzen waren lager dan begroot doordat er ook in 2021 een periode geen examens werd afgenomen door het CBR i.v.m. Corona. Er zijn minder huwelijken voltrokken en minder reisdocumenten uitgegeven als gevolg van Corona. Daarentegen zijn naturalisatieleges toegenomen als gevolg van een hogere vluchtelingenstroom. Overige baten en lasten De overige baten en lasten tonen, los van de bijdragen aan de Werkmaatschappij, een positief verschil van € 262.000 ten opzichte van de begroting. Naast een aantal relatief geringe verschillen wordt dit met name verklaard door: Er zijn in 2021 drie btw suppleties btw re-integratie ingediend over 2017 - 2018 - 2019. Op grond van de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 10 juli 2020, nr. 18/03223 m.b.t. Reintegratie is een voor de gemeente van het btw-compensatiefonds jaarlijks terug te vorderen bedrag aan btw ontstaan. Deze suppletieaangiften hebben geleid tot een niet begrote teruggave van € 76.000 aan btw. Hiernaast zijn aan de lastenkant voordelen behaald op budgetten voor diverse en overige kosten.
Deze zijn grotendeels onbenut gebleven waardoor een voordeel is ontstaan van € 162.000. Invordering Belastingen en Heffingen De baten uit aanmaningen en dwangbevelen zijn ruim € 35.000 hoger uitgevallen dan begroot. In 2020 zijn (vanwege corona) geen aanmaningen en dwangbevelen verstuurd. Dit is weer opgestart in 2021. Hierbij kwamen ook de aanmaningen over de aanslagen uit 2020: zowel 2020 als 2021 zijn actief in het boekjaar 2021 gevorderd. Woningen en Gebouwen De kosten voor gas zijn € 25.000 hoger uitgevallen dan begroot. Het grootste deel van de kosten heeft betrekking op de oude school Langelaan 4 Surhuisterveen. Dit pand is in 2021 verkocht waardoor de kosten aanzienlijk zullen afnemen. Vennootschapsbelasting De te betalen Vennootschapsbelasting (Vpb) is voor 2021 niet begroot en de realisatie hiervan is afhankelijk van het jaarlijks resultaat (op Grondexploitatie). Voor 2021 is ruim € 36.000 betaald wat ten laste komt van het exploitatieresultaat.
Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dat is verplicht. Lasten exclusief reserves
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Bestuur
2.085
2.100
2.001
98
Burgerzaken
1.262
1.340
1.314
26
19
19
43
- 25
- 34
28
25
3
Beheer overige gebouwen en gronden Treasury
Gemeente Achtkarspelen
27
Jaarstukken 2021 OZB woningen
245
214
177
36
OZB niet-woningen
174
170
173
-3
Belastingen overig
27
55
38
16
-
-
157
- 157
506
185
255
- 70
-
-
36
- 36
4.110
4.220
- 111
AU en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal lasten Baten exclusief reserves
4.284 Begroting primitief
Bestuur
Begroting definitief
Rekening
Verschil
-
-
- 21
- 21
340
333
304
- 29
8
32
36
4
220
576
593
17
OZB woningen
3.926
3.926
3.911
- 16
OZB niet-woningen
2.111
2.037
2.054
17
Belastingen overig
1.662
1.662
1.695
33
AU en overige uitkeringen gemeentefonds
52.630
56.045
56.122
77
Overige baten en lasten
1.160
22
80
57
-
-
-
-
Totaal baten
62.058
64.635
64.774
140
Saldo van baten en lasten (excl. reserves)
57.774
60.525
60.554
29
Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Treasury
Vennootschapsbelasting (VpB)
In de reserves gestort
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Mutaties reserves
569
10.251
9.927
324
Totaal lasten
569
10.251
9.927
324
Uit de reserves gehaald
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Mutaties reserves
1.471
10.770
9.644
- 1.126
Totaal baten
1.471
10.770
9.644
- 1.126
902
519
- 283
- 803
Saldo mutaties reserves TOTAAL
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Lasten programma
4.853
14.360
14.148
213
Baten programma
63.529
75.405
74.418
- 987
Saldo programma
58.676
61.044
60.270
- 774
Gemeente Achtkarspelen
28
Jaarstukken 2021
Analyse verschillen rekening - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma Verklaring resultaat
€
- 774
negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen Lasten - Saldo overige verschillen en afronding
- 751 45 - 112
- Bijdrage aan de Werkmaatschappij (incl. deel btw)
155
- Bestuur: lagere kosten voor gemeenteraad, griffie, commissies en burgemeester en wethouders - Burgerzaken / leges: hogere afdracht leges rijbewijzen, naturalisaties en hogere kosten dan begroot voor digitalisering en licenties. - Beheer overige gebouwen en gronden, kosten gasverbruik niet begroot
65
- Overige baten en lasten: onbenut budget voor diverse kosten / overige uitgaven. - Vennootschapsbelasting: aanslagbedrag Vpb
- 29 - 25 27 - 36
Baten
- 796
- Nadeel op uitname reserves
- 802
- Invordering Belastingen en Heffingen: Hogere baten uit aanmaningen en dwangbevelen.
35
- Burgerzaken / leges: Als gevolg corona zijn minder aanvragen voor documenten als bijvoorbeeld rijbewijzen ontvangen. Incidentele voor- of nadelen
- 29
Lasten
- 80
- Algemene Uitkering oude jaren
- 80
Baten
57
- Overige baten en lasten: voordeel behaald door niet begrote teruggave btw. Zie nadere toelichting onder "Overige ontwikkelingen"
57
- 23
Verbonden partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.
Gemeente Achtkarspelen
29
Jaarstukken 2021
Gemeenschappelijke regeling Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel
Buitenpost/Burgum
Vennootschap / Coöperatie Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
BNG Bank NV
Den Haag
Stedin
Rotterdam
Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld
00. Bestuur en ondersteuning
De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie
Indicator
Eenheid
Metingen en refertejaar ref.jaar
meting ten tijde van
O
P
rek.
begr.
rek.
2021
2022
2020
Apparaatskosten Kosten per inwoner Nederland
euro
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
Achtkarspelen
euro
2021
921,1
913,0
818,0
Achtkarspelen
fte
2021
9,4
2,3
2,4
Nederland
fte
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Nederland
euro
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
Achtkarspelen
euro
2021
4,4
3,5
5,2
Achtkarspelen
fte
2021
9,5
2,4
2,2
Nederland
fte
onbekend
onbekend
onbekend
onbekend
(Cijfers jaarrekening 2020) Bezetting Bezetting in fte per 1.000 inwoners
Externe inhuur
(Kosten inhuur jaarrekening 2020) Formatie Het aantal fte per 1.000 inwoners
1. Veiligheid Gemeente Achtkarspelen
30
Jaarstukken 2021
Bij dit programma horen de volgende taakvelden 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2020 (jaren 20212024) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. Veiligheidsregio Fryslân
[Kadernota 2020
nr. 01.01]
[ Gereed ]
Wat wilden we? Op 28 mei 2020 is de begroting 2021 van Veiligheidsregio Fryslân behandeld in de gemeenteraad. Er is geen zienswijze ingediend. De begroting van Veiligheidsregio Fryslân leidt tot uitzetting van de gemeentelijke bijdrage. Deze moet daarom worden verwerkt in de gemeentelijke begroting, op het gebied van brandweer, crisisbeheersing en gezondheidszorg. De uitzetting voor Veiligheidsregio Fryslân betreft onder andere: - autonome ontwikkelingen, zoals indexering op loonkosten en kosten materieel - indexering piketten bevolkingszorg - werkzaamheden in het kader van de Omgevingswet - borging van de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) - uitzetting verzekering repressief personeel - investeren in toekomstige bedrijfsvoering Wat hebben we bereikt? In 2021 zijn extra middelen aan de Veiligheidsregio toegekend. De jaarstukken 2021 van Veiligheidsregio Fryslân worden 2 juni 2022 voorgelegd aan de gemeenteraad. Wat is (nog) niet gelukt? n.v.t.
Gemeente Achtkarspelen
31
Jaarstukken 2021
Overige ontwikkelingen Corona De coronacrisis heeft ook in 2021 invloed gehad op de werkzaamheden. Per 1 december 2020 geldt de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (Twm). Bij versoepelingen en aanscherpingen hield dit in dat continu meebewegen en aanpassen noodzakelijk was. Elke maatregel leidde tot vele vragen over wat wel en niet mocht binnen de dan geldende kaders. Deze vragen werden opgepakt door een beleidsmedewerker van Veiligheid en jurist Toezicht, Handhaving en Veiligheid. Ook alle coronaplannen die ingediend werden bij aanvragen om vergunningen voor evenementen (in de periode dat het was toegestaan) en openstelling van publieke plaatsen zijn getoetst. Daarnaast zijn opnieuw brieven opgesteld of mede-opgesteld naar ondernemers en organisaties in diverse sectoren, zoals aan horeca, recreatie en sport. Daarnaast is een bijdrage geleverd ten behoeve van de vaccinatiestrategie van de GGD.
Ondermijning Op het gebied van ondermijning zijn twee projecten uitgevoerd, gefinancierd door het Ministerie van BZK: Binnenspiegel: investeren in weerbare organisatie (vergroten weerbare overheid) Buitenspiegel: ongewenste inmenging in dorpen en wijken; samenwerking overheid en bedrijfsleven (wegnemen gelegenheidsstructuren, maatschappelijk draagvlak en bewustwording) De gemeenteraden hebben in het kader van bewustwording op 25 januari 2021 in samenwerking met het RIEC een bijeenkomst gehad. Dit heeft het goede gesprek en aandacht voor het onderwerp op gang gebracht. Als uitvoering van het integrale ondermijningsbeeld is een lokale, interne en periodieke ondermijningstafel opgestart. Uitvoering verbeterplan VTH De Wet VTH eist dat de gemeente de Wabo-taken uitvoert door voldoende gekwalificeerde medewerkers. Om e.e.a. inzichtelijk te maken is in Friesland gekozen om het Bureau Libereaux de medewerkers te laten toetsen aan de criteria. Dit gaat middels een EVC-traject. Er is structureel budget om nieuwe medewerkers deze trajecten te laten doorlopen. Voor de afdeling vergunningverlening is een verhoging van het budget aangevraagd t.b.v. het inhuren van expertise van een ingenieursbureau (constructieve veiligheid). Het is verder gebleken dat er onvoldoende budget is om te voldoen aan Deskundigheidsgebied 27 (Energie en Duurzaamheid).