06 - Bijlage 1 - Kadernota 2024-2027
Tekst van het document
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................. 2 Inleiding ............................................................................................................ 3 Leeswijzer ......................................................................................................... 5 IN VOGELVLUCHT ............................................................................................... 6 KADERNOTA 2024-2027 ........................................................................................ 16 1 Ontwikkelingen Kadernota 2024-2027 ............................................................... 17 1.1 Startsituatie ............................................................................................. 17 1.2 Gemeentefonds ........................................................................................ 17 1.3 Bestaand beleid ........................................................................................ 18 1.4 Nieuw of gewijzigd beleid ........................................................................... 22 1.5 Eindsaldo Kadernota.................................................................................. 23 2 Reserves en weerstandsvermogen ....................................................................
25 3 Ontwikkelingen in beleid .................................................................................. 26 Programma 0 - Bestuur en ondersteuning..........................................................27 Programma 1 - Veiligheid................................................................................29 Programma 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat..................................................34 Programma 3 - Economie................................................................................37 Programma 4 - Onderwijs................................................................................37 Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie.........................................................39 Programma 6 - Sociaal domein.........................................................................42 Programma 7 - Volksgezondheid en milieu.........................................................47 Programma 8 - Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing............................48 Overhead......................................................................................................50 4 Voorstel aan de raad ....................................................................................... 62 BIJLAGE I Financiële ontwikkeling ........................................................................ 63
Kadernota 2024 - 2027
2
Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2024-2027. Het college heeft vanuit de ambities in het bestuursakkoord een doorvertaling gemaakt naar het uitvoeringsprogramma voor de komende jaren. Tegelijk hebben ook waar nodig de nog lopende zaken uit de overdracht van de vorige raadsperiode voor een goed vervolg daarin een plek gekregen. Dat alles is best een ingewikkelde opgave. De negatieve effecten ten aanzien van de doorgevoerde herijking gemeentefonds en het verdeelvraagstuk zorgt al voor de komende begrotingsjaren dat we erg beperkt worden in de mogelijkheden om structureel te investeren in onze gemeenschap. De Rijksoverheid geeft geen duidelijkheid over waar we na 2026 financieel op kunnen rekenen. Belangrijke taken kunnen we daardoor nauwelijks uitvoering geven. Kijkend naar het uitvoeringsprogramma hebben we geprobeerd om voor het komend jaar een kadernota te maken die recht doet aan wat we bestuurlijk willen en kunnen bereiken. In de beleidsuitvoering zet het college daarbij onder meer in op scholing en werkgelegenheid met voortzetting van het project Beurtschip, Gebiedsteam-zorg in de School (GIS), eenduidig beleid omtrent de dorpshuizen in onze gemeente en Frysk Taalbelied. Allemaal zaken die van belang zijn voor onze inwoners en de leefbaarheid in onze dorpen.
Daarnaast zien we ook dat het onontkoombaar is dat het been stevig moet worden bijtrokken worden om de bedrijfsvoering, en daarmee de ruggengraat van onze organisatie, overeind te houden. Met name de onderdelen ICT en HRM vragen om dringende aandacht. Tegelijkertijd zijn we op dit moment in gesprek over de samenwerking tussen de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel dat veel invloed heeft op onze organisatie. Nieuwe uitzettingen zullen mede om die reden vooral incidenteel van aard zijn omdat we de toekomst nog niet kunnen voorspellen. We moeten daarom goed blijven nadenken hoe we onze middelen en menskracht willen inzetten om onze ambities waar te kunnen maken. Er is op dit punt grote bezorgdheid bij het college. De ervaren krapte in de arbeidsmarkt, het hoge verloop van medewerkers en de beperkt beschikbare schaarse middelen, maakt het moeilijk om vol in te zetten op de samenleving. Tegelijkertijd staat de wereld niet stil. Er zijn altijd ontwikkelingen waar we iets aan moeten doen, die onze aandacht vragen en waar we samen met onze bewoners richting aan willen geven.
Buitenpost, 20 juni 2023, Burgemeester en wethouders van Achtkarspelen
Kadernota 2024 - 2027
3
De stand van de Kadernota is op dit moment als volgt:
Onderwerp (x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Stand meerjarenbegroting 2024-2027
1.943
1.654
- 684
- 3.095
Ontwikkelingen inkomsten Gemeentefonds
1.282
1.226
- 240
142
- 2.152
- 2.022
- 3.251
- 3.327
Ontwikkelingen nieuw of gewijzigd beleid
- 123
- 175
- 175
- 175
1. onontkoombaar
- 101
- 144
- 144
- 144
2. noodzakelijk
- 22
- 31
- 31
- 31
-
-
-
-
950
683
- 4.350
- 6.455
Ontwikkelingen in bestaand beleid
3. wenselijk SALDO KADERNOTA
Kadernota 2024 - 2027
4
Leeswijzer Vooraf De Kadernota is eigenlijk het belangrijkste instrument in de planning- en controlcyclus. Daarmee kan de raad sturen op de inhoud van de begroting 2024 en volgende jaren. BELEIDSVOORSTELLEN In de Kadernota staan allerlei voorstellen voor nieuw of gewijzigd beleid. De raad geeft richting en bepaalt welke projecten voorrang moeten krijgen. En daarmee legt de raad de basis voor de verdere uitwerking van de begroting 2024. FINANCIEEL In de Kadernota proberen we ook inzicht te geven in de financiële ruimte voor 2024 en verdere jaren. Samen met de beleidsvoorstellen ontstaat een volledig beeld waarmee de raad op hoofdlijnen kan sturen. Maar alles natuurlijk met de kennis van het moment. VERTALING IN DE BEGROTING In de begroting 2024 worden alle voorstellen verwerkt die door de raad positief zijn beoordeeld. En natuurlijk worden ook ontstane ontwikkelingen ná de behandeling van de Kadernota meegenomen.
OPBOUW VAN DE KADERNOTA De Kadernota is verdeeld in drie stukken: • VOORAF • KADERNOTA 2024-2027 • BIJLAGE In VOORAF beginnen we met de Inleiding. Daarna starten we met de Kadernota In Vogelvlucht. Hierin worden de belangrijkste ontwikkelingen getoond. In KADERNOTA 2024-2027 beschrijven we in hoofdlijnen de startsituatie, de ontwikkelingen in het gemeentefonds en bestaand en nieuw beleid met aansluitend een samenvatting daarvan in cijfers. Omdat de Kadernota invloed heeft op het financieel perspectief schetsen we ook de invloed daarvan op onze reserves en het weerstandsvermogen. Direct daarna gaan we dieper in op alle ontwikkelingen in het beleid. En we besluiten met het voorstel aan de Raad. In de BIJLAGE worden de cijfers samengevat nogmaals gepresenteerd. We wensen u veel leesplezier!
Kadernota 2024 - 2027
5
IN VOGELVLUCHT OM TE BEGINNEN Vertrekpunt voor deze Kadernota Het vertrekpunt voor deze Kadernota is de begroting 2023-2026. Naast de gevraagde middelen voor ontwikkelingen in het kader van nieuw beleid is in deze Kadernota ook de meicirculaire 2023 meegenomen. Voor een verdere toelichting verwijzen we u naar paragraaf 1.2 Gemeentefonds. Uitgangspunten Kadernota Rekening houdend met het vertrekpunt van deze Kadernota is deze Kadernota beleidsarm, waarbij wel rekening is gehouden met de ontwikkelingen, die op ons afkomen. Uitgangspunten bij deze Kadernota zijn: - Ontwikkeling begroting Voor het meerjarenperspectief voor de begroting 2024-2027 koersen we vanuit deze Kadernota op een structureel sluitende meerjarenbegroting. Voor wat betreft het toetsingskader van de provincie betekent dit dat in ieder geval het begrotingsjaar 2024 positief moet zijn. - Indexering en prijscompensatie Eerder dit jaar zijn op de LIST de uitgangspunten voor de Kadernota 2024-2027 en de begroting 2024-2027 geagendeerd. Voor de berekening van het netto effect van de meicirculaire voor deze Kadernota houden we door middel van stelposten rekening met de verwachte loon en prijsstijgingen. De aanhoudende oorlog in Oekraïne heeft nog steeds gevolgen, ook voor onze gemeente. Naast de noodzakelijke opvang van vluchtelingen zijn er economische gevolgen.
De prijsstijgingen van verschillende producten zullen zeker hun impact hebben op onze begroting(en) en jaarrekening(en). Zie hiervoor ook paragraaf 1.3; Ontwikkelingen bestaand beleid. - Algemene uitkering (AU) - nieuw beleid Indien voor nieuw beleid financiële middelen opgenomen zijn in de algemene uitkering, gaan we uit van een budgettair neutraal effect op het saldo. - Algemene uitkering (AU) - ontwikkelingen in bestaand beleid: Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de algemene uitkering. Op basis hiervan reserveren we een bedrag in de Kadernota. Hiermee kunne we onder andere de reeds in deze Kadernota vermelde onderwerpen met betrekking tot bestaand beleid dekken. - Incidentele posten (AR) Voor incidentele lasten (looptijd van 1-3 jaar) met betrekking tot diverse onderwerpen in deze Kadernota hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de algemene reserve (AR) worden gebracht. In de algemene reserve wordt rekening gehouden met deze uitname. Hiermee creëren we een meer zuiver beeld van ons begrotingssaldo. Op grond van de voorschriften hebben we de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Op basis van dit criterium toetst de Provincie onze begroting. Overigens hanteren we de lijn van incidentele posten ten laste van de AR inmiddels al meerdere jaren.
Zie hiervoor ook het overzicht van de algemene reserve in paragraaf 2.1.
Kadernota 2024 - 2027
6
- Bijdragen werkmaatschappij 8KTD In deze Kadernota zijn diverse onderwerpen opgenomen, waarvan de uitvoering bij de werkmaatschappij ligt. Uitgangspunt voor de gezamenlijke onderwerpen is een 50%-50% bekostiging vanuit beide gemeenten. Mocht een onderwerp slechts op één van de gemeenten betrekking hebben en de uitvoering ligt bij de werkmaatschappij dan is er sprake van een "tenzij". De kosten worden dan door de vragende gemeente in de bijdrage aan de werkmaatschappij verrekend. - Nieuwe en gewijzigde wetgeving Voor verschillende onderwerpen komt nieuwe of gewijzigde wetgeving op ons af. Onderwerpen waar de financiële impact is in te schatten maken integraal deel uit van de kadernota. Onderwerpen waar op dit moment nog niet duidelijk is, of en in hoeverre de gemeente hiervoor wordt gecompenseerd in de Algemene Uitkering, maken niet integraal deel uit van de kadernota. Dit betreft: • Participatieverordening • Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Deze onderwerpen worden voor zover nodig hieronder nader toegelicht evenals een aantal andere ontwikkelingen. Stand van zaken ombuigingen Vanaf de begroting 2021-2024 is een pakket van ombuigingen meegenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Deze taakstellingen maken uiteraard ook onderdeel uit van de stand van de Kadernota en de (meerjaren)begroting 2024-2027.
In het kader van de jaarrekening 2022 is de stand van zaken met betrekking tot de ombuigingen geactualiseerd. Veel is inmiddels gerealiseerd. Er is nog wel sprake van een aantal onderwerpen die in de verkennende fase zitten In de onderstaande tabel een overzicht van de oorspronkelijke taakstelling (zoals geactualiseerd opgenomen in de begroting 2023) inclusief de aanpassingen hierop en de realisering tot dusver. Bedragen x € 1.000 Oorspronkelijk bedrag aan geplande ombuigingen (Begroting 2021-2024) Vervallen ombuigingen o.b.v. nadere besluitvorming: -5.3 intensiveren samenwerken op één locatie (KN 2022-2025) -1.8 Stoppen met subsidie De Wâldsang (KN 2022-2025)
2022
2023
2024
2025
2026
2.644
3.007
3.521
3.643
3.731
-225
-225
-225
-225
-225
-288
-288
-288
-288
-288
-111
-111
-111
-111
-111
-124
-124
-124
-124
-1.19 Projecten en MOA -1.33 Kruidhof - omvormen tot gem. participatiebedrijf (Begroting 2023-2026) -1.33 Kruidhof - omvormen tot gem. participatiebedrijf (Begroting 2023-2026) -5.1 Intensivering samenwerking - temporisering procesoptimalisatie (Begroting 2023-2026) Totaal te realiseren ombuigingen
-21 1.999
-27 2.099
2.772
2.895
2.983
Waarvan gerealiseerd danwel gepland Waarvan verkennend danwel onzeker Totaal
1.833 166 1.999
1.861 238 2.099
1.867 906 2.772
1.867 1.028 2.895
1.867 1.116 2.983
Kadernota 2024 - 2027
-132
7
Specificatie verkennend danwel onzeker: Sociaal Domein - 1.22 - 1.22 t/m 1.24 Aanpassen div. ink.reg. (coll. Zkv) Sociaal Domein - 1.17 Reductie pers. Gebiedsteams Ruimte - Inkomsten verhogen - 4.1 Verhogen leges RO Ruimte - 2.14 en 2.30 Veiligheid werkbudget Economie en RMT Ruimte - 2.14 Stoppen met niet-wettelijke taken Veiligheid (meeropbrengst) Samenwerking - 5.1 Intensiveren samenwerking c.a. - procesoptimalisatie Samenwerking - 5.5 Kaders rondom personele aspecten (BV via WM) Kapitaallasten - 3.25 Besparing Onderhoud wegens afstoten monumentale woning Drogeham Totaal
Kadernota 2024 - 2027
56
56
56
56
56
414
414
414
60
60
60
60
60
40
40
40
40
40
-20
-7
-7
-7
-7
27
86
270
392
480
70
70
70
4 906
4 1.028
4 1.116
4 166
4 238
8
PROGRAMMA'S - inhoudelijk Voor de thema's "Wonen en werken", "Samenleving" en "Bestuur en dienstverlening" willen we u in hoofdlijnen meenemen in een aantal ontwikkelingen. Daaronder valt ook een aantal ontwikkelingen, die wel op ons afkomen, maar waarvoor in deze Kadernota nog geen middelen worden gevraagd. Zodra er meer duidelijk is over richting, uitwerking, of effect brengen we deze onderwerpen onder de aandacht van de raad.
WONEN EN WERKEN Wonen We werken verder aan ons woningbouwprogramma dat ook een onderdeel vormt van de woondeals. Deze zijn door het Rijk, via de Nationale Woon- en Bouwagenda, ontstaan en het Rijk spant zich hiermee in om het aantal nieuwe woningen te vergroten met het oog op de vraag vanuit de samenleving. Op deze manier trekt het Rijk de regie naar zich toe. De minister benadrukt in de Nationale Woon- en Bouwagenda met name de bouw van betaalbare woningen welke een substantieel bestandsdeel vormen van deze agenda. Speciale aandacht hierbij is er voor het toegankelijk houden voor de woningmarkt voor met name starters op de woningmarkt. Op dit moment zitten er voldoende plannen in de pijplijn, die ontwikkeld kunnen worden naast de harde plancapaciteit en de plannen die in procedure zijn. We willen deze lijn voortzetten en blijven oog houden voor toevoeging van betaalbare huur en koop, voor het stimuleren van doorstroming waardoor de bestaande woningen toekomstbestendig en duurzamer worden, voor spreiding over de gemeenten en voor het toevoegen van plannen met kwaliteit en meerwaarde. Voor specifieke doelgroepen, zoals starters en statushouders, is de komende tijd meer aandacht nodig. Omgevingswet Invoering De invoering van de Omgevingswet is inmiddels definitief en start op 1 januari 2024.
Sinds medio 2022 werken we volgende de bedoeling van de Omgevingswet, echter wel binnen de huidige wettelijke kaders. De wet beoogt modernisering, bundeling en vereenvoudiging van wet- en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving. Met als basis een goede balans tussen het benutten en beschermen van onze leefomgeving. De Omgevingswet brengt een omvangrijke transitieopgave met zich mee. Deze transitie loopt ook na de inwerkingtreding nog door tot in ieder geval 2030. Het jaar 2024 staat in het teken van het daadwerkelijk handelen binnen de nieuwe wettelijke kaders. Het opgeleverde handboek omgevingsplan en ook het oefenen sinds medio 2022 helpt ons daarbij. De afhankelijkheid van een landelijk ingesteld goed werkend Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is er ook en we moeten ervaren hoe dit gaat werken vanaf 2024. Verschuiving taken naar Fumo Uit de Omgevingswet volgt dat we een belangrijk deel van onze taken op gebied van Milieu (vergunningen, toezicht en handhaving) hebben overgedragen aan de Omgevingsdienst, de Fumo. Zodra het netto financiële effect op onze gemeente bekend is komen we er bij uw raad op terug. Duurzaamheid, Klimaat- en energiebeleid Op 27 februari 2023 is de ‘Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ gepubliceerd.
Op basis van deze regeling konden gemeenten en provincies een uitkering aanvragen voor het uitvoeren van klimaat- en energiebeleid. Onze aanvraag voor de jaren 2023, 2024 en 2025 is gehonoreerd. Voor de jaren daarna wordt een nieuwe wettelijke regeling opgesteld is de verwachting.
Kadernota 2024 - 2027
9
Voorwaarde is dat deze uitkering voor minimaal 90% gebruikt wordt voor apparaatskosten: salarissen en sociale lasten voor ambtelijk personeel, ingeleend personeel en overige goederen en diensten, zoals het afnemen van technisch- of beleidsonderzoek. Maximaal 10% van de uitkering mag gebruikt worden voor overige kosten die te maken hebben met de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid, zoals materiële middelen, goederen en alle andere mogelijke uitgaven. Voor Achtkarspelen is in de periode 2023-2025 per jaar ongeveer € 500.000 beschikbaar (jaarlijks gaan de bedragen met ca. 1% omhoog). De voorschotten kunnen eventueel worden gereserveerd voor twee kalenderjaren volgend op het jaar van uitbetaling. Omdat we nog beschikken over een bedrag van bijna € 240.000 aan eerdere, nog niet bestede, klimaatmiddelen binnen de begroting kunnen we met de nu beschikbaar gestelde middelen een jaar extra overbruggen. Voor de uitvoering van de Transitievisie warmte moeten Wijk Uitvoeringsplannen worden gemaakt. In samenspraak met de dorpen zullen concrete plannen worden gemaakt en uitgevoerd om de dorpen, in fasen, uiteindelijk aardgasvrij te maken. Hier zijn projectleiders voor nodig om samen met de dorpen en een integraal gemeentelijk projectteam aan de slag te gaan. Daarbij zal worden gekeken of er mogelijk regionaal of provinciaal kan worden samengewerkt.
We gaan ons de komende tijd beraden over de exacte besteding van de inmiddels toegekende middelen. Daarbij is het voornemen de uitvoering van de Transitievisie warmte, het Energieloket en de bestrijding van de energiearmoede in een programma onder te brengen. We willen hierbij aantekenen dat het beleid wordt uitgevoerd voorzover het Rijk hiervoor middelen beschikbaar zijn gesteld. Oftewel; Als er geen middelen voor zijn opgenomen in de uitkering uit het gemeentefonds voeren we de taken niet (of minimaal) uit. Dit in het kader van het principe 'Geen knaken, geen taken'. Economie Ontwikkeling bedrijventerreinen Er zijn in het convenant bedrijventerreinen afspraken gemaakt over de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen met de provincie Fryslân. Wij zijn aan de slag met De Swadde in Buitenpost en Quakkenburg in Harkema. Daarna wordt er gewerkt aan uitbreiding van Lauwerskwartier, dit hangt samen met de verplaatsing van de sportvelden. Ontwikkelingen rondom de inkoop van energie Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne hebben we te maken met enorme stijgingen van de prijzen voor energie. De inkoop van energie gebeurt middels de Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân (OVEF), een collectief van Friese gemeenten, de provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân.
De financiële effecten voor de gemeente waren in 2022 nog niet zo groot aangezien de energie voor 2022 al was ingekocht tegen vaste prijzen. Vorig jaar, bij het opstellen van de begroting van 2023, was er nog geen goede inschatting te maken van wat de prijzen in 2023 zouden zijn. Dit omdat een groot deel van het volume voor 2023 op dat moment nog “vastgeklikt” moest worden. Voor 2023 is destijds een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de prijzen. De uiteindelijke tarieven voor 2023 liggen echter hoger dan we hadden ingeschat en hiervoor zal een begrotingswijziging voor 2023 worden aangeleverd. Op dit moment (mei 2023) dalen de prijzen voor de levering van energie. Het is moeilijk te voorspellen of deze daling doorzet en wat uiteindelijk de leveringstarieven in 2024 zullen zijn. De leveringstarieven voor 2024 worden eind 2023 door OVEF bekend gemaakt.
Kadernota 2024 - 2027
10
Het is de bedoeling met ingang van 2024 over te gaan op lokaal ingekochte duurzame energie. Momenteel is de OVEF bezig in kaart te brengen wat de gevolgen van het opzeggen van het lopende contract zijn; het loopt nog tot eind 2023. Het is van belang om te beseffen dat het verdere verloop van dit proces grote onzekerheden kent voor de beschikbare budgetten. Vanzelfsprekend zitten we hier als gemeente bovenop en proberen we de gevolgen voor onze inwoners en de begroting zo klein mogelijk te houden. Zodra wij hier meer over kunnen melden zullen wij u hierover informeren. Duurzaamheid kantoorgebouwen (Label C) Een kantoorgebouw moet minimaal energielabel C hebben. Dit betekent een energielabel met een primair fossiel energiegebruik van maximaal 225 kWh per m2 per jaar of een energielabel met de letter C of beter. Voldoet het gebouw niet aan de eisen? Dan mag et niet meer als kantoor worden gebruikt. Deze verplichting staat in het Bouwbesluit 2012 en is per 1 januari 2023 een wettelijke taak. We willen voldoen aan onze wettelijke taak voor wat betreft het toezicht en de handhaving op het zogenaamde Label C van gebouwen. Ook willen wij hiermee voldoen aan het uitgesproken ambitieniveau op het terrein van duurzaamheid. Vanuit het Rijk wordt structureel slechts € 1.000 voor onze gemeente beschikbaar gesteld ten behoeve van deze taak.
Hiervoor kan ongeveer 10 uur toezicht worden ingekocht waarbij er vier bedrijven kunnen worden gecontroleerd. Dat is (te) weinig. We gaan onderzoeken hoe we dit binnen de bestaande capaciteit gaan opvangen. Mocht dit niet lukken dan komen we hier in het kader van de begroting op terug. Ook hierbij tekenen we aan dat het beleid wordt uitgevoerd voorzover het Rijk hiervoor middelen beschikbaar zijn gesteld. Oftewel; Als er geen middelen voor zijn opgenomen in de uitkering uit het gemeentefonds voeren we de taken niet (of minimaal) uit. Dit in het kader van het principe 'Geen knaken, geen taken'.
Frysk Programma Landelijk Gebied (FPLG) Via het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) wil het Rijk voor 2030 de natuur ruimte bieden voor herstel en versterking, de kwaliteit van water en bodem verbeteren en meer doen tegen klimaatverandering. Samen met alle partners en belanghebbenden wordt gebiedsgericht gezocht naar een goede doorvertaling van het NPLG. De provincie Fryslân dient voor 1 juli een ontwerp gebiedsprogramma, het Fries Programma Landelijk Gebied (FPLG) bij het Rijk aan te leveren. Op 10 mei 2023 stuurde de provincie ons het concept FPLG toe voor het doorgeven van wensen en bedenkingen. De provincie is naast een algemene reactie op een aantal specifieke onderdelen benieuwd naar uw gedachten. Voor ons is van belang dat we nadenken over het bereiken van: • • •
een stevige positionering van Achtkarspelen bij deze grote strategische opgaven een duidelijke rolinvulling voor de uitvoering van het FPLG voldoende middelen en capaciteit om onze rol goed in te kunnen vullen
Ook in dit geval wordt het beleid alleen uitgevoerd als hiervoor middelen beschikbaar worden gesteld vanuit het Rijk.
Kadernota 2024 - 2027
11
SAMENLEVING Versterking Sociale basis Bij het opstellen, de implementatie en de uitvoering van de subsidieregeling Versterken Sociale Basis zijn fouten gemaakt. Dit willen we repareren voor die partijen die voor 2023 een eenmalige subsidie-aanvraag hebben gedaan en waarmee de gemeente een langdurige subsidierelatie heeft. Dit betekent een last van € 126.000 per jaar. Op dit moment zijn we aan het onderzoeken of de deze lasten kunnen dekken uit bestaande (SPUK) middelen. In september 2023 van dit jaar is daar meer duidelijkheid over. Mocht deze financieringssystematiek niet mogelijk blijken dan komen we hier bij de behandeling van de begroting 2024-2027 op terug. WMO/Participatie De uitdaging om onze inwoners passende ondersteuning te bieden én collectieve maatschappelijke voorzieningen te behouden is groot. Wij willen met de middelen die daarvoor beschikbaar zijn de sociale basis optimaal versterken om de transformatie een stap verder te brengen. Samen met onze partners in het voorliggend veld en de professionele zorgaanbieders willen we aan de slag om de sociale basis op orde te krijgen en te versterken. Alleen dan kunnen we onze kwetsbare inwoners voldoende en kwalitatief goede ondersteuning bieden. Om dit op een zorgvuldige wijze te doen wordt overwogen de Inkoopstrategie Wmo/Participatie te herzien.
Dit betekent dat de nieuwe inkoopstrategie op zijn vroegst past in 2025 van start gaat. Landelijke ontwikkelingen, zoals Hervormingsagenda en wellicht Toekomstscenario zullen een enorme impact hebben op de jeugdhulpketen. De financiële gevolgen hiervan voor onze gemeente zijn nog niet duidelijk. Ook de Inkoop Jeugd en bijbehorende strategie is vertraagd. De discussie met het Rijk over het compenseren van gemeentelijke tekorten op het terrein van Jeugd en Wmo loopt ook in 2024 door. Het beheersen van onze Wmo-kosten is complex. Dat komt onder meer door het in 2019 in de Wmo geïmplementeerde abonnementstarief. Ook de toenemende vergrijzing, waarbij het streven is om (oudere) inwoners zo lang mogelijk thuis te laten wonen met ambulante ondersteuning, speelt hierbij een belangrijke rol. Een positieve ontwikkeling is dat het aantal uitkeringen nog steeds dalende is. Op dit moment is er sprake van spanning op de arbeidsmarkt waardoor in bijna alle sectoren personeelstekorten zijn. Wie kan en wil werken is aan het werk. We zien dat veel van onze inwoners die een bijstandsuitkering ontvangen helaas niet profiteren van de ruime arbeidsmarkt. Deze inwoners hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt, vaak door een combinatie van verschillende problemen.
Ondanks de coronacrisis en vervolgens de stijgende energiekosten merken wij niet dat er een toenemend beroep wordt gedaan op armoedevoorzieningen of schulddienstverlening. Immigratie De taakstelling van het Rijk om statushouders te huisvesten, is in 2023 bijna verdubbeld ten opzichte van 2022. Dit legt druk op de uitvoeringscapaciteit. We moeten meer uitkeringen verstrekken en voor meer statushouders de regie voeren op inburgering en participatie. Wij verwachten dat de taakstelling in 2024 hoger is dan de taakstelling 2023. Door deze verhoogde taakstelling wordt het steeds lastiger om tijdig voldoende woningen te vinden voor statushouders. Hieraan wordt, samen met de woningcorporatie, hard gewerkt. Ook wordt gekeken naar alternatieve oplossingen.
Kadernota 2024 - 2027
12
Ook worden er in onze gemeente in 2024, in gemeentelijke en particuliere opvang, Oekraïense ontheemden opgevangen. Hiermee voldoet de gemeente aan de verhoogde taakstelling van 1 juli 2023. MOA Als gevolg van de inwerkingtreding van de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen houdt de MOA de huidige governance, waarbij het college het stichtingsbestuur vormt, tegen het licht. In de Notitie Verbonden Partijen staat dat wij jaarlijks een verbonden partij evalueren. Dit jaar evalueren we de MOA. Deze twee sporen brengen we bij elkaar. We zijn met de directie van de MOA in gesprek over de uitwerking hiervan. Exploitatie zwembad De Kûpe in de gemeentelijke organisatie Het college wil graag de exploitatie van zwembad De Kûpe onderbrengen in de gemeentelijke organisatie. Belangrijkste argumenten hiervoor zijn: een overzichtelijker en helderder construct voor gemeente en personeel waardoor we meer grip hebben op de exploitatie en we minder risico’s lopen. Ook vanuit de raad was dit de oorspronkelijke bedoeling (in eigen beheer). Hiervoor zal in het derde kwartaal van 2023 een voorstel aan de raad worden voorgelegd. Indien de gemeenteraad hier ook mee instemt zullen de vervolgstappen worden gezet om te komen tot een beëindiging van de huidige N.V. en Stichting die zwembad De Kûpe op dit moment exploiteren. Daarbij zal het huidige personeel van de N.V.
worden overgenomen door de gemeente en worden ondergebracht in de gemeentelijke organisatie. MJOP Buitensportaccommodaties Na de zomer van 2023 kunt als raad een voorstel inzake het MJOP (meerjaren onderhoudsplanning) buitensportaccommodaties verwachten. Hierbij gaat het om voetbal- en korfbalvelden, tennisbanen maar o.a. ook om de fierljepaccommodatie en de skeelerbaan. Verplaatsen sportvelden Surhuisterveen Het college zet in op een betere benutting en ontsluiting van het bedrijventerrein Lauwerskwartier in Surhuisterveen, gelijktijdige ontwikkeling van woningbouw en het bieden van voldoende perspectief om de sportbeoefening de benodigde ruimte te geven met beoogde verplaatsing van de sportvelden. Over het verplaatsen van de korfbalvelden van K.V. ‘t Fean heeft u inmiddels al een besluit genomen. Het gaat hierbij om de verplaatsing van de voetbalvelden en daarin wordt u als raad ook gedurende dit jaar meegenomen. VVT en gesprekken rondom de accommodatie Op 26 januari van dit jaar heeft u als raad besloten om geen verder onderzoek te doen naar een multifunctionele accommodatie in Twijzelerheide. Onderdeel van dit besluit was dat het college de opdracht kreeg om met VVT verder overleg te voeren over de toekomstbestendigheid van de sportaccommodatie waarbij rekening wordt gehouden met het gemeentelijk accommodatiebeleid.
Dit overleg is voortvarend doorgezet en zodra hier wat over de melden valt zullen we u op de hoogte brengen. Op dit moment zijn we in afwachting van de actualisering van de offertes die VVT aan zal leveren.
Kadernota 2024 - 2027
13
BESTUUR EN DIENSTVERLENING Organisatie ontwikkeling Het college heeft de raad eerder al deelgenoot gemaakt van de zorgen die zij heeft over de organisatie. Er is al geruime tijd sprake van een hoge werkdruk die mede veroorzaakt wordt door veel personele wisselingen. In de krappe arbeidsmarkt waarbij er een ruim aanbod van banen is en er zich maatschappelijk een tekort aan personeel aftekent, betekent dit dat vacatures vaak erg lastig te vervullen zijn. Effect hiervan is dat er ook een toename van tijdelijke inleen van personeel is om toch taken te kunnen blijven uitvoeren. Dit komt niet ten goede aan de stabiliteit en continuïteit in de bedrijfsvoering. We lopen daardoor in toenemende mate risico op de gebieden rechtmatigheid, fiscaliteit, continuïteit in ICT-ondersteuning en aandacht voor mensen in de organisatie. Door prioriteitstelling in taken proberen we tekorten in de personele bezetting op te vangen. Desalniettemin achten wij het noodzakelijk om ook nog een stevige impuls te geven aan een aantal cruciale onderdelen in de bedrijfsvoering. Dit stelden wij ook voor bij de vorige kadernota, maar mede door de hierboven geschetste problematiek zijn een aantal voornemens die vorig jaar incidenteel in de begroting zijn opgenomen niet tot uitvoering zijn gekomen.
Vertrek op een aantal functies bij onder andere HRM heeft ertoe geleid dat primair de inzet is gegaan naar het invullen van de basistaken. Toekomst van de samenwerking In februari jl. hebben de beide colleges bekend gemaakt dat het belangrijk is om een duurzaam toekomstperspectief te hebben voor het personeel. Daarmee is de discussie gestart over welk toekomstperspectief uw raad en de raad van Achtkarspelen voor zich ziet. Gelet op de hiervoor geschetste problematiek vinden wij het belangrijk dat er wel geïnvesteerd wordt in de huidige organisatie en werkmaatschappij. Omdat nog ongewis is wat het toekomstscenario wordt en wat daarmee het effect zal zijn op taakuitvoering en benodigd personeel kiezen wij ervoor in afwachting van de besluiten over de toekomst, de investeringen in personeel om de investering in personeel voor twee jaar voor te stellen. De kosten die gemoeid zijn met het uitvoeren van een raadsbesluit over de toekomst van de samenwerking hebben we in deze kadernota buiten beschouwing gelaten. Zodra de richting duidelijk is, zullen wij een voorstel voor uitvoering uitwerken en aan u voorleggen.
Kadernota 2024 - 2027
14
KADERNOTA 2024 - 2027 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze Kadernota in één oogopslag geeft u informatie over de effecten van bestaand en nieuw of gewijzigd beleid voor de komende jaren van de gemeente Achtkarspelen (alle bedragen x € 1.000).
2024
2025
2026
2027
STARTSALDO KADERNOTA
1.943
1.654
- 684
- 3.095
ONTWIKKELINGEN GEMEENTEFONDS
1.282
1.226
- 240
142
Gemeentefonds
1.282
1.226
- 240
142
ONTWIKKELINGEN BESTAAND BELEID
- 2.152
- 2.022
- 3.251
- 3.327
Ontwikkelingen in bestaand beleid
- 2.152
- 2.022
- 3.251
- 3.327
- 123
- 175
- 175
- 175
-
-
-
-
Overhead
- 87
- 100
- 100
- 100
Veiligheid
- 29
- 29
- 29
- 29
Verkeer, vervoer en waterstaat
-
- 39
- 39
- 39
Onderwijs
-
-
-
-
-7
-7
-7
-7
Sociaal domein
-
-
-
-
Volksgezondheid en milieu
-
-
-
-
Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern
-
-
-
-
950
683
- 4.350
- 6.455
ONTWIKKELINGEN NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID Bestuur en ondersteuning
Sport, cultuur en recreatie
EINDSALDO KADERNOTA
Kadernota 2024 - 2027
15
KADERNOTA 2024-2027
Kadernota 2024 - 2027
16
1 Ontwikkelingen Kadernota 2024-2027 1.1 Startsituatie Het vertrekpunt voor deze Kadernota is de meerjarenreeks 2024-2026 uit de begroting 2023-2026. In deze Kadernota nemen we zowel ontwikkeling in bestaand en nieuw beleid mee. Daarnaast hebben we op grond van de meicirculaire 2023 de ontwikkelingen in het kader van de algemene uitkering geactualiseerd. Startsaldo Kadernota
2024
2025
2026
2027
TOTAAL
1.943
1.654
- 684
- 3.095
1.2 Gemeentefonds Elk jaar is de inhoud van de meicirculaire van het ministerie van BZK van groot belang voor de inkomstenkant van de gemeentebegroting. In deze circulaire schetst het ministerie namelijk de financiële kaders die gelden voor de nieuwe begrotingsjaren.
De meicirculaire is doorgerekend, maar vraagt nog om nadere toetsing. Met name voor de jaren 2024 en 2025 is het beeld een stuk gunstiger, waarbij onderstaand rekening is gehouden met een adequate reservering voor loon- en prijsontwikkelingen. Bij de begroting 2024-2027 komen we met een geactualiseerd beeld. Ontwikkelingen gemeentefonds
2024
2025
2026
2027
TOTAAL
1.282
1.226
- 240
142
Bedragen x € 1.000
2024
2025
2026
2027
Bruto ontwikkeling algemene uitkering
6.316
5.911
3.651
5.265
waarvan te reserveren voor ontwikkelingen: Compensatie lonen en prijzen ( behoedzaamheidsbuffer)
3.260
3.223
2.635
4.117
Correcties WOZ en andere maatstaven
1.500
1.250
1.250
1.000
274
212
6
6
Subtotaal
5.034
4.685
3.891
5.123
Netto toename algemene uitkering
1.282
1.226
-240
142
Taakmutaties
Kadernota 2024 - 2027
17
1.3 Bestaand beleid In deze Kadernota is eveneens een aantal ontwikkelingen meegenomen ten aanzien van het bestaand beleid. Deze ontwikkelingen worden hieronder kort toegelicht. Op dit moment zijn nog niet alle ontwikkelingen in bestaand beleid bekend. Deze zullen het kader van de opstelling van de begroting 2024-2027 nader in beeld worden gebracht. Ontwikkelingen in bestaand beleid TOTAAL
2024
2025
2026
2027
- 2.152
- 2.022
- 3.251
- 3.327
Effect CAO ontwikkeling Wmo maatwerkvoorzieningen In de met de zorgaanbieders afgesloten overeenkomsten is vastgelegd dat jaarlijks indexering van de tarieven plaatsvindt als CAO-ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. De CAO 2022-2023 geeft aanleiding de tarieven per 1-1-2023 te indexeren. Wij hebben op 6 december 2022 besloten om de tarieven van de Wmo te verhogen met 5,29%. Bij het opstellen van de begroting 2023 is rekening gehouden met stijgende prijzen als gevolg van de indexatie van tarieven. Hierbij is rekening gehouden met het voorlopige OVA-percentage voor 2023 van 3,72%. Het definitieve percentage zoals in december 2022 is vastgesteld leidt tot een nadelige ontwikkeling van € 125.000. Indexering budgetten Participatie en uitvoering WSW In verband met indexering stijgen de kosten van participatievoorzieningen en de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening in 2023 fors en dit werkt door in 2024. Op grond van de hiervoor afgesloten dienstverleningsovereenkomst (DVO) met Caparis moeten we deze hogere kosten betalen, waardoor we onze re-integratiedienstverlening aan onze inwoners op peil kunnen houden. Dit leidt tot een wijziging van de begroting 2023 en een aanpassing van het meerjarenperspectief 2024-2027. De benodigde extra middelen bedragen € 507.000.
Ontwikkelingen begroting 2024-2027 van de Werkmaatschappij De begroting van de Werkmaatschappij voor de jaren 2024-2027 is inmiddels vastgesteld. De financiële gevolgen hiervan worden nu onder aanvaard beleid meegenomen in deze Kadernota. We lichten hieronder nog even kort de belangrijkste wijzigingen toe. Loonontwikkeling De belangrijkste wijziging van de begroting 2024-2027 betreft de actualisering van de personeelskosten, waarbij rekening is gehouden met de afgesloten CAO voor 2023, de actualisering van de formatie op basis van eerdere besluitvorming en een inschatting van de ontwikkeling van de nieuwe CAO voor 2024. Voor deze laatste ontwikkeling gaan we voorlopig uit van 2,5% conform de vastgestelde uitgangspunten. Het financieel effect van de actualisering van de personeelskosten bedraagt € 3.510.000 voor de begroting van de Werkmaatschappij. Dit is een verhoging van net iets meer dan 10% hetgeen passend is in de doorvertaling van de CAO 2023, het uitgangspunt voor de verwachte ontwikkeling voor 2024 en overige actualiseringen. Voor onze gemeente een financieel effect van € 1.763.000. Budget voor inhuur bij ziekte Budget voor inhuur bij ziekte en de prijsontwikkelingen ICT zijn volgens de uitgangspunten vertaald in de begroting 2024-2027. Voor de begroting van de Werkmaatschappij heeft dit een effect van € 305.000. Voor onze gemeente een financieel effect van € 152.000.
Kadernota 2024 - 2027
18
Prijsontwikkelingen ICT Daarnaast zijn de kosten voor onze ICT-infrastructuur verhoogd op basis van de verwachte prijsstijgingen bij onze ICT-leveranciers. Hiervoor is een bedrag van € 236.000 in de begroting van de Werkmaatschappij meegenomen. Voor onze gemeente een financieel effect van € 118.000. Overige prijsontwikkelingen Voor wat betreft de overige posten in de begroting van de werkmaatschappij hebben mede op basis van de analyse van de jaarrekening 2022 beperkte wijzigingen plaatsgevonden. Voor onze gemeente een financieel effect van € 4.000. Organisatieplan Ruimte begroting Om het cluster Ruimte meer toekomstbestendig te maken is een aantal organisatorische aanpassingen nodig. Hiervoor zijn diverse aanleidingen, waaronder de veranderende rol van de overheid, vertaald in de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB), bestuurlijke ambities en het versterken van de strategische kwaliteit. De vertaling van het organisatieplan betekent voor de gemeente Achtkarspelen een structurele financiële uitzetting van de bijdrage van € 391.000. In 2023 zijn hier reeds bij beide gemeenten begrotingswijzigingen voor doorgevoerd en maakt het inmiddels ook onderdeel uit van de begroting 2024-2027 van de Werkmaatschappij.
Actualisering personeelskosten 8K begroting 2024-2027 De personeelskosten voor bestuur, directie en beheer van onze gemeente zijn geactualiseerd op basis van ondermeer de CAO ontwikkelingen. Het financieel effect hiervan is € 461.000. Stichting Regiomarketing Toerisme Sinds 2014 subsidiëren wij de stichting Regiomarketing Toerisme (RMT) samen met de gemeenten Noardeast-Fryslân, Achtkarspelen en Dantumadiel. De stichting RMT geeft al enige jaren aan dat de subsidie niet toereikend is. Dat speelt met ingang van 2023 en verdere jaren nog meer omdat er vanwege de aanwijzing als DAEB en vanwege de regiodeal een professionaliseringsslag nodig is met o.a. inhuur van externe deskundigen. Daarnaast is de subsidie sinds de start in 2014 niet verhoogd en zijn de lonen en andere kosten wel gestegen. Wij voorzien hiermee dat de stichting RMT voor de komende jaren met een hogere subsidieaanvraag komt. We weten nog niet precies om welk bedrag het zal gaan, omdat de termijn voor het indienen van de subsidieaanvraag op 1 oktober a.s. is gesteld. Indicatief gaan we uit van een verhoging van € 7.500 voor 2024. Daarnaast is ons voorstel om in afstemming met de overige deelnemende gemeenten er vanaf 2024 voor te kiezen om de bijdrage jaarlijks te verhogen voor loon- en prijsstijgingen. dit percentage wordt jaarlijks bij de uitgangspunten voor onze begroting vastgesteld.
Veiligheidsregio De Veiligheidsregio heeft bij de ontwerpbegroting van 2024 aangegeven een extra bijdrage te vragen in verband met de loon- en prijsontwikkelingen. Daarnaast zijn er nog een aantal beleidsontwikkelingen. Jobinder Op basis van de begroting 2024 van de GR Mobiliteitsbureau NO Fryslân nemen we een nadeel als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen mee van € 116.000. Marrekrite De Marrekrite heeft bij de ontwerpbegroting van 2024 aangegeven een extra bijdrage te vragen in verband met de loon- en prijsontwikkelingen.
Kadernota 2024 - 2027
19
FUMO De FUMO heeft bij de ontwerpbegroting van 2024 aangegeven een extra bijdrage te vragen in verband met de loon- en prijsontwikkelingen. Daarnaast zijn er nog een aantal beleidsontwikkelingen. Ook deze zijn meegenomen ten laste van het begrotingssaldo. Oever- en kadebeheer Fryslân It tadielen fan it behear en ûnderhâld fan wâlen lâns farwegen is in taak fan Provinsjale Steaten (PS). Ôfrûne perioade is de foarkarsfariant ‘Oevers Vaarwegen’ fjirder útwurke. It kollleezje hat besluten yn te stimmen mei de útwurking fan de foarkarsfariant en in advys te jaan oer it saneamde ‘Oeverfonds’ en de folling dêrfan. It kolleezje hat besluten har beslút/advys fia de stjoergroep ‘Oeverbeheer’ witte te litten oan de provinsje. Beslút fan Ps hâld yn dat der in saneamd "Oeverfonds' komme sil. It ‘Oeverfonds’ sil op basis fan de Wetterwet folle wurde moatte troch de algemiene demokrasy (provinsje en gemeenten). De bydrage foar ús is dan berekkene op jierliks rom € 22.000. Dit sil dan foarearst meinaam wurde yn de begrutting fan 2024. Om’t der feitlik gjin kar is foar de ried (foldongen feit) nimme wy dit mei as oannommen belied yn dizze ‘Kadernota’ Verhoging contributie VFG Tijdens de ALV van de VFG is een voorstel voor contributieverhoging van de VFG geagendeerd van € 0,50 naar € 0,62 per inwoner.
Om de continuïteit van de vereniging op korte termijn niet in gevaar te laten komen en ook in 2024 op een goede en adequate wijze invulling te kunnen geven aan het huidige takenpakket acht de VFG een dergelijke contributieverhoging noodzakelijk. Het VFG-bestuur heeft het voornemen om de komende periode met de gemeenten in gesprek te gaan over wat nu precies de gewenste rol en taak van de vereniging is voor de komende jaren, en welke financiering daarbij passend is. De contributiestijging bedraag voor de gemeente € 0,12 per inwoner. In totaal bedraagt de uitzetting daarmee voor onze gemeente € 4.000. Contributie VNG In de ALV van de VNG zijn de gemeenten akkoord gegaan met de verhoging van de contributie voor 2024 en eveneens met de verhoging van de gelden voor de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). De contributiestijging van € 3.300 ten opzichte van 2023 nemen we nu mee onder bestaand beleid. De verhoging van de GGU begroting 2024 inclusief ophoging van het Fonds GGU in verband met onder meer de jaarlijkse indexatie en de toevoeging van de nieuwe proposities ten bedrage van € 15.000 nemen we eveneens mee onder bestaand beleid.
Kadernota 2024 - 2027
20
Resumé In onderstaande tabel zijn bovenstaande ontwikkelingen in bestaand beleid met effect op behoedzaamheidsbuffer en begrotingssaldo opgenomen. Ontwikkelingen bestaand beleid
2.024
2025
2026
2027
Bedragen x. 1000 Effect CAO ontwikkeling Wmo maatwerkvoorzieningen
-125
-125
-125
-125
Indexering budgetten Participatie en uitvoering WSW
-507
-507
-507
-507
Ontwikkelingen begroting 2024-2027 WM8KTD
-2.037
-2.037
-2.037
-2.037
Organisatieplan Ruimte begroting 2024-2027 WM
-120
-100
-270
-270
Actualisering personeelskosten 8K begroting 2024-2027
-461
-461
-461
-461
Veiligheidsregio (loon en prijsontwikkelingen)
-105
-145
-204
-250
Jobinder (loon en prijsontwikkelingen)
-116
-116
-116
-116
Marrekrite (loon en prijsontwikkelingen)
-1
-1
-2
-2
FUMO (loon en prijsontwikkelingen)
-161
-216
-261
-289
Veiligheidsregio (overig))
-18
-24
-30
-32
FUMO (overig)
-49
-49
-49
-49
-
-
-
-
Oever en kadebeheer Fryslan
-22
-22
-22
-22
Stichting Regiomarketing Toerisme
-8
-8
-8
-8
Verhoging contributie VFg
-4
-4
-4
-4
Verhoging contributie VNG
-3
-3
-3
-3
GGU Gelden
-15
-15
-15
-15
Totaal aanvaard beleid
-3.752
-3.833
-4.114
-4.190
Behoedzaamheidsbuffer (in te zetten voor aanvaard beleid)
1.600
1.811
863
863
blijft over (t.lv. Begrotingsresultaat)
-2.152
-2.022
-3.251
-3.327
Meerjarige subsidieverlening Sociale Basis
Kadernota 2024 - 2027
21
1.4 Nieuw of gewijzigd beleid In deze Kadernota zijn diverse ontwikkelingen van nieuw of gewijzigd beleid meegenomen. Deze zijn gecategoriseerd in: • onontkoombaar • noodzakelijk • wenselijk De financiële ontwikkeling hiervan vindt u terug in onderstaand overzicht. Samengevat ziet dit er als volgt uit: Ontwikkelingen nieuw of gewijzigd beleid
2024
2025
2026
2027
TOTAAL
- 123
- 175
- 175
- 175
1. onontkoombaar
- 101
- 144
- 144
- 144
2. noodzakelijk
- 22
- 31
- 31
- 31
-
-
-
-
3. wenselijk
Kadernota 2024 - 2027
22
1.5 Eindsaldo Kadernota In deze Kadernota zijn diverse ontwikkelingen van nieuw of gewijzigd beleid meegenomen. Deze zijn gecategoriseerd in: • onontkoombaar • noodzakelijk • wenselijk De financiële ontwikkeling hiervan vindt u terug in onderstaand overzicht. Samengevat ziet dit er als volgt uit: Onderwerp
2024
2025
2026
2027
Stand meerjarenbegroting 2024-2027
1.943
1.654
- 684
- 3.095
Ontwikkelingen inkomsten Gemeentefonds
1.282
1.226
- 240
142
- 2.152
- 2.022
- 3.251
- 3.327
Ontwikkelingen nieuw of gewijzigd beleid
- 123
- 175
- 175
- 175
1. onontkoombaar
- 101
- 144
- 144
- 144
2. noodzakelijk
- 22
- 31
- 31
- 31
-
-
-
-
950
683
- 4.350
- 6.455
Ontwikkelingen in bestaand beleid
3. wenselijk SALDO KADERNOTA
Daarnaast zijn er diverse onderwerpen, die incidenteel van aard zijn. Hiervoor hanteren we de lijn, dat deze lasten ten laste van de Algemene reserve worden gebracht. Deze onderwerpen inclusief hun financieel beslag op de Algemene reserve vindt u terug in bijgaand overzicht. Hieruit blijkt dat de in het overzicht genoemde voorstellen tot aan 2027 een totale uitname van € 4.668.000 uit de Algemene reserve vergen.
Kadernota 2024 - 2027
23
Onderwerpen Kadernota ten laste van de Algemene Reserve 8K
nr.
2024
2025
Gemeentelijke co-financiering EU-Leaderprogramma 2024-2027
00.01
135.000
Publiekszaken- Gezichtsscanner burgerzaken
00.04.32
10.000
Horeca- en evenementenbeleid
01.07
24.000
24.000
Jurist handaving
01.01
85.000
85.000
Jurist veiligheid
01.02
29.000
29.000
02.02
183.000
04.02
132.000
Subsidie coördinator Spitkeet
05.02
50.000
50.000
Ekstra formaasje Frysk taalbelelied
05.04
25.000
25.000
Digitaliseren fysiek archief Inkomen en Participatie
06.02
25.000
Beurtskip
06.04
158.000
158.000
Jobhunter
06.07
51.000
51.000
2026
2027
Bestuur en ondersteuning
Veiligheid
Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeersplan fietsveiligheid (co-financiering) Onderwijs Gebiedsteam zorg in de school (GIS) Sport en cultuur
Sociaal Domein
Gebiedsregisseur huisartsen
06.08
57.000
57.000
Coördinator maatschappelijk vastgoed
06.12
56.000
56.000
07.02
36.000
36.000
08.02
15.000
Managementsecretariaat
00.04.01
58.000
58.000
Teamleider HRM
00.04.03
68.000
68.000
Teamleider I&A
00.04.02
68.000
68.000
Inkoop coördinator
00.04.10
25.000
25.000
Inkoop coördinator - flexibele schil
00.04.11
42.000
42.000
Strategische ondersteuning- diversen
00.04.50
365.000
303.000
AO/IB fin adviseur
00.04.51
Financieel adviseur
00.04.51
62.000
62.000
AO/IB medewerkers
00.04.51
139.000
139.000
I&A Continuïteit en kwaliteit informatie voorziening
00.04.52
Systeembeheerders
00.04.52
153.000
153.000
Helpdeskmedewerkers
00.04.52
64.000
64.000
Functioneel beheer
00.04.52
56.000
56.000
Informatieadviseurs
00.04.52
124.000
124.000
Projectleiders ICT
00.04.52
124.000
124.000
BI functionarissen
00.04.52
117.000
117.000
158.000
Volksgezondheid en Milieu Formatie stikstof Volkshuisvesting en RO Beleid op verhuur van panden Overhead
Juridische zaken
2.536.000 1.974.000
Kadernota 2024 - 2027
158.000
24
-
2 Reserves en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre de gemeente financieel in staat is om onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. Weerstandsvermogen onderscheiden we in twee delen • weerstandscapaciteit • risicobeheersing Met weerstandscapaciteit bedoelen we alle middelen en mogelijkheden waarmee de gemeente onvoorziene kosten op kan vangen. Dat geldt bijvoorbeeld voor alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen maar die gevolgen kunnen hebben voor de financiële positie van de gemeente. Weerstandscapaciteit bestaat uit incidentele weerstandscapaciteit en structurele weerstandscapaciteit. De reserves beschouwen we als structurele weerstandscapaciteit. Voor incidentele lasten (looptijd van 1-3 jaar) met betrekking tot diverse onderwerpen in deze Kadernota hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. In de Algemene Reserve wordt rekening gehouden met deze uitname. Onder 1.5 staan de onderwerpen vermeld waarvan de dekking plaatsvindt vanuit de Algemene Reserve. Deze telt op tot € 4.704 miljoen. Uitgaande van de huidige stand van de Algemene reserve en de begrote reserve mutaties 2024-2027 ontstaat het volgende beeld; Verwachte ontwikkeling Algemene reserve 2024-2024 (bedragen x € 1.000)
Begrotingsjaar
2023
2024
2025
2026
2027
Stand begin jaar Rekeningresultaat voorgaand jaar begrotingssaldo
27.861 6.247
28.597 pm 940
25.772 pm 683
23.668 pm -4.350
18.814 pm -6.455
Mutaties overhead Mutaties programma 0 Mutaties programma 1 Mutaties programma 2 Mutaties programma 3 Mutaties programma 5 Mutaties programma 6 Mutaties programma 7 Mutaties programma 8 Mutaties vanuit KN 2024 zie onder 1.5
-908 -1.072 -45 -560 -231 -651 -1.219 -94 -730
-259 -20
-24
-16
-75 0
-213 -318 -20
-318 -20
-318 -20
-403 -2.572
17 -1.974
17 -158
17
totaal mutaties Stand eindejaar
736 28.597
-2.824 25.772
-2.105 23.668
-4.853 18.814
-6.792 12.022
Kadernota 2024 - 2027
-682 -32
25
3 Ontwikkelingen in beleid De begroting 2023 is in november 2022 in de raad vastgesteld. Tussen het moment van vaststellen en nu hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan. Ontwikkelingen die ook invloed hebben op de nieuwe (meerjaren)begroting 2024-2027. Bij de behandeling van de Kadernota is voor deze onderwerpen geen verdere afweging nodig. Meestal omdat er al sprake is van een eerder beslismoment, maar soms ook omdat het gaat om een ontwikkeling die onontkoombaar is. We spreken dan van ontwikkelingen uit aanvaard beleid. Met het in beeld brengen van deze ontwikkelingen ontstaat er een geactualiseerde uitgangspositie voor de Kadernota 2024-2027. De ontwikkelingen worden hieronder als volgt toegelicht. ο
Programma • bestaand beleid • nieuw beleid ο Wat is er aan de hand? ο Wat stellen we voor? ο Wat als we het niet doen? ο Wat mag het kosten? ο Financieel effect / Status / Aard / Raakvlak
Programma overstijgende onderwerpen In de Kadernota proberen we direct aan te geven bij welk programma een onderwerp thuishoort. Maar soms kan een onderwerp op meerdere (of zelfs alle) programma's invloed hebben maar is nog niet precies bekend hoe dit cijfermatig verdeeld moet worden. Dan wordt het onderwerp voorlopig bij een programma ingedeeld. Onder het onderwerpnummer -en naam wordt dan 'Programma-overstijgend' afgedrukt. Bij de verwerking van het onderwerp in de begroting vindt de uiteindelijke verdeling plaats.
Kadernota 2024 - 2027
26
Programma 0 - Bestuur en ondersteuning
NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID EENMALIG Gemeentelijke co-financiering EU-Leaderprogramma 2024-2027
00.01
Wat willen we? De ANNO-gemeenten hebben bij monde van de colleges aangegeven graag deel te nemen aan een nieuw LEADER-programma in de periode 2023-2027. De komende jaren zien zij voldoende aanknopingspunten om met de opgaven in de ANNO-agenda invulling te geven aan het nieuwe programma en de lokale ontwikkelingsstrategie voor de regio. Het LEADER-programma is een Europees subsidieprogramma gericht op financiering van projecten op het platteland. Kenmerkend is de bottom-up aanpak bij alle facetten van het programma. Het huidige LEADER-programma stond de sociaaleconomische ontwikkeling en het versterken van de sociale cohesie centraal. Voor de komende periode is dit uitgebreid met thema’s op het gebied van klimaat, milieu, water, landschap en biodiversiteit.
Wat stellen we voor? Deel te nemen aan het nieuwe LEADER-programma en de gevraagde bijdrage in te zetten als cofinanciering voor projectaanvragen in het ANNO- gebied. Op dit moment is nog niet bekend hoeveel gebieden de provincie aan zal wijzen als LEADERgebied, dat zal later dit jaar gebeuren. De hoogte van de cofinanciering is daarom op dit moment nog niet geheel duidelijk, maar de verwachting is dat twee of maximaal drie gebieden zullen worden aangewezen. In dit kader is het wenselijk uit te gaan van de variant waarbij het hoogste cofinancieringsbedrag wordt gevraagd, i.c. bij de aanwijzing van twee LEADER- gebieden. Er wordt dan een bedrag van € 600.000 gevraagd als garantstelling voor het gemeentelijke gedeelte van de nationale cofinanciering*. Als we binnen het ANNO- gebied een verdeling hanteren naar rato van inwonertal, ziet de gevraagde bijdrage per gemeente er als volgt uit; gemeente Achtkarspelen gemeente Dantumadiel gemeente Noardeast- Fryslân gemeente Tytsjerksteradiel
€ 135.000 € 92.000 € 220.000 € 156.000
In totaal zal € 5,6 miljoen beschikbaar komen voor het gebied. Naast de € 0,6 miljoen van de gemeenten zal de provincie € 2,2 miljoen bijdragen en de EU € 2,8 miljoen. *nationale cofinanciering bestaat uit een provinciaal deel en een gemeentelijk deel.
Kadernota 2024 - 2027
27
Wat als we het niet doen? Als we niet deelnemen aan het LEADER-programma laten we een kans voor onze gemeente en regio liggen om projecten uit de samenleving en de regionale agenda te kunnen realiseren. In de ANNO-regio zijn de afgelopen jaren diverse initiatieven uit de samenleving gerealiseerd met een bijdrage uit het Europese LEADER-programma. Gemiddeld genomen lokt iedere euro uit het programma een investering van € 8 in de regio uit.
Wat mag het kosten? Wij vragen daarom bedrag van maximaal € 135.000 te verdelen over de periode 2024 t/m 2027. Dit bedrag is nog afhankelijk van het aantal gebieden dat in de provincie wordt aangewezen als LEADER-gebied. Dit onderwerp classificeren wij als incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht.
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2024
2025
2026
2027
-
-
-
-
Kadernota 2024 - 2027
28
Programma 1 - Veiligheid
NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID EENMALIG Horeca- evenementenbeleid
01.07
Wat willen we? Het beleidstakenpakket met betrekking tot evenementen en de Alcoholwet wordt steeds uitgebreider. Dit takenpakket is gekoppeld aan de maatschappelijke en politieke urgentie op deze onderwerpen. Wij willen met dit beleid het voor de inwoners niet lastiger maken bij het aanvragen van evenementen, juist niet. Maar we willen het wel actualiseren. Het actualiseren van beleid (waaronder evenementenbeleid, horecabeleid), het beantwoorden van (politieke) vragen, alsmede het formuleren van verordeningen en beleidsregels, is daarmee eveneens een grotere en belangrijker taak geworden. Het betreft niet de uitvoeringstaak van het recent vastgestelde beleid. Die uitvoering kan worden gedaan binnen de beschikbare formatie. Er is 0,1 fte beschikbaar voor het uitvoeren van deze beleidstaken. Het is op dit moment niet mogelijk om deze taken goed in de organisatie te borgen en uit te voeren. Beleid, verordeningen en notities op deze onderwerpen zijn niet geactualiseerd, komen niet overeen met wijzigingen in bestaande wetgeving en lopen achter op de maatschappelijk realiteit. We willen ervoor zorgen dat deze taak in overeenstemming met zowel de maatschappelijke (politieke) realiteit als de actuele wetgeving, wordt uitgevoerd. Wat stellen we voor? We stellen voor om de bestaande formatie voor deze taak structureel uit te breiden met 0,2 fte voor Achtkarspelen.
Wat als we het niet doen? Als we dit niet doen dan kunnen wij ons beleid op het terrein van evenementen en (paracommerciële) horeca, niet actueel maken/houden. Wij kunnen onze verordeningen niet aanpassen aan gewijzigde wetgeving. De afgelopen jaren zijn evenementen en horeca erg in ontwikkeling. De regelgeving verandert net als de maatschappelijke en politieke wensen op deze gebieden. Als wij de formatie op deze taken niet op orde hebben, zullen wij achter blijven in de ontwikkelingen en zullen onze beleidstukken niet meer aansluiten bij de maatschappelijke, politieke wensen alsmede we wettelijke kaders. Ook kunnen wij het evenementenbeleid dat recent is geactualiseerd niet evalueren.
Kadernota 2024 - 2027
29
Wat mag het kosten? De kosten voor gemeente Achtkarspelen worden geschat op € 23.500. De taak wordt zowel voor Achtkarspelen als Tytsjerksteradiel binnen de WM8KTD uitgevoerd. De kosten voor deze taak bedragen € 47.000, waarvan beide gemeenten de helft dragen. Voor beide gemeenten betekent dit een extra bijdrage van € 23.500, waardoor binnen de WM8KTD een budget van € 47.000 beschikbaar komt voor de uitvoering. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden is dit onderwerp voor 2024 en 2025 als incidenteel aangemerkt. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht.
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2024
2025
2026
2027
-
-
-
-
Jurist handhaving
01.01
Wat willen we? Er komen steeds meer bevoegdheden bij college en burgemeester terecht en daarmee komen er meer taken bij de juristen handhaving terecht. Deze uitbreiding van taken valt samen met een verdubbeling van het aantal handhavingsverzoeken die worden ingediend (door burgers maar veelal door de opkomende adviesbureaus - stijging van 19 naar 37 in 2022) We willen aan onze wettelijke taak voldoen v.w.b. het oppakken van handhavingsverzoeken. Wij willen de reguliere handhavingszaken op blijven kunnen pakken. Daarnaast willen wij onze taken v.w.b. de advisering richting college, raad, portefeuillehouders alsmede richting burgers blijven uitvoeren. Dit betreft niet de uitvoeringstaken die samenhangen met het uitvoeringsprogramma Toezicht & Handhaving. Dat voeren we binnen de beschikbare formatie uit. Wat stellen we voor? De formatie op juridische handhaving uit te breiden met 0,75 fte voor de gemeente Achtkarspelen.
Wat als we het niet doen? Dan kunnen wij de stijgende hoeveelheid handhavingsverzoeken niet meer oppakken. Dit leidt tot juridische procedures en ingebrekestellingen richting de gemeenten en daarmee tot hoge kosten nu dit een bestaande wettelijke taak betreft die niet kan worden uitgevoerd. De advisering kan niet meer worden opgepakt en zal naar 'waakvlam' niveau worden teruggebracht. De ondersteuning op reguliere handhaving zal afnemen.
Kadernota 2024 - 2027
30
Wat mag het kosten? De kosten voor gemeente Achtkarspelen worden geschat op € 84.500. De taak wordt zowel voor Achtkarspelen als Tytsjerksteradiel binnen de WM8KTD uitgevoerd. De kosten voor deze taak bedragen € 169.000 waarvan beide gemeenten de helft dragen. Voor beide gemeenten betekent dit een extra bijdrage van € 84.500, waardoor binnen de WM8KTD een budget van € 169.000 beschikbaar komt voor de uitvoering. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden is dit onderwerp voor 2024 en 2025 als incidenteel aangemerkt. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn, dat deze ten laste van de Algemene
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2024
2025
2026
2027
-
-
-
-
Jurist veiligheid
01.02
Wat willen we? Ondermijning van en inbreuken op de rechtsorde nemen toe. Ook zijn er door diverse oorzaken steeds vaker verstoringen van de openbare orde. Bovendien komen er steeds meer bevoegdheden en taken bij de burgemeester (en in mindere mate ok bij het college) terecht op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Deze actualiteiten vragen inzet van eenheid Veiligheid op het gebeid van de beleidsmedewerkers en de jurist. De BOA capaciteit is hier vorig jaar op aangepast maar de juridische capaciteit blijft achter. Dit betekent dat wij met de bestaande juridische capaciteit niet kunnen voldoen aan de taken die nu bij ons liggen. Ook kunnen wij de burgemeester nu en in de toekomst niet goed adviseren en ondersteunen. Ook kunnen wij zware juridische klussen in de keten nu veelal niet zelf met de juiste antenne voor openbare orde en veiligheid afwikkelen, met dure externe advisering als gevolg. We willen de formatie op de jurist Veiligheid uitbreiden om te kunnen voldoen aan de bevoegdheden, het beleid en de ontwikkelingen die op ons afkomen. Vorig jaar is reeds 0,5 fte jurist veiligheid opgevoerd en verkregen. Deze formatie is onvoldoende gebleken. Wat stellen we voor? De bestaande formatie op jurist veiligheid structureel uit te breiden met 0,25 fte voor Achtkarspelen.