CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

05 - Bijlage 1 - Notitie ombuigingsvoorstellen

Raadsvergadering 3 oktober 2024, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Ombuigingsvoorstellen begroting 2025-20282.038 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Notitie ombuigingsvoorstellen Even terug naar de kadernota Op 11 juli 2024 heeft uw raad de kadernota 2025-2028 behandeld. Deze nota is vanwege de ontvlechting en het negatieve financiële perspectief beleidsarm. De aanpassingen van de begroting 2025 hebben in hoofdzaak betrekking op: ➢ ➢ ➢

Aanpassingen bestaand beleid Verwerken meicirculaire gemeentefonds Verwerken structureel effect n.a.v. de koersvertaling

Onderstaande tabel geeft de beginsituatie van de begroting bij deze kadernota weer: Saldo begroting 2024-2027 (x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

311 - 3.998 - 5.934

- 6.063

311 - 3.998 - 5.934

- 6.063

Tussentijdse raadsbesluiten Startpunt Kadernota Overige ontwikkelingen

- 37

- 37

- 37

- 37

Gemeentefonds

571

1.793

1.897

2.518

Koersvertaling Ontwikkeling lopende prijzen Nieuw beleid TOTAAL

- 1.317 - 1.317 - 1.317 - 1.317 45

44

43

42

-

-

-

-

- 428 - 3.515 - 5.348 - 4.857

Belangrijkste ontwikkelingen na behandeling van de kadernota Schaaleffecten ontvlechting o.a. Bedrijfsvoering organisatie ICT In het koersbepalingsdocument en ook in de kadernota is aangegeven dat de ontvlechting grote gevolgen heeft voor alle ICT-aspecten. De personele gevolgen zijn al meer uitgewerkt en opgenomen in de ‘ontvlechte’ begroting. Echter, door de schaalnadelen is er een groot risico op extra uitzettingen. De basisbedragen voor licenties kunnen flink in de papieren lopen. Dit geldt voor nieuwe en bestaande contracten maar ook voor lopende contracten en ook op andere disciplines dan ICT. In aanloop naar de begroting wordt onderzocht op welke manieren we dit risico zo veel mogelijk kunnen beperken en welke vorm van samenwerking daar nog bij past. In ieder geval moet rekening worden gehouden met een aanvullend (structureel) bedrag van minimaal € 650.000 dat als bijdrage voor de BVO(bedrijfsvoeringorganisatie)-ICT moet worden opgenomen. Herziening van de Wmo-budgetten De afgelopen jaren zijn op Wmo voornamelijk overschotten gerapporteerd. Een analyse van de budgetten en de realisatie heeft ertoe geleid dat we de Wmo-budgetten willen bijstellen. Dit leidt tot een structurele besparing. Dit betekent een voordeel op de begroting van € 450.000 in 2025 oplopend naar 470.000 voor 2026 en verder.

Herziening budgetten voor energie Voor de begroting zijn de kosten voor energie op basis van het verwachte verbruik en de verwachte prijzen voor alle gebouwen opnieuw in beeld gebracht. In totaliteit leidt dit tot een verlaging van de energielasten voor de jaren 2025 t/m 2028 van € 116.000. De wijziging heeft een positief effect op het begrotingssaldo.

En hoe nu verder? Actieplan We moeten ervan uitgaan dat we zelf een groot deel van deze puzzel moeten oplossen. Om het financieel perspectief voor de jaren na 2025 te verbeteren, willen we in de begroting al een behoorlijk stuk van het verwachte tekort oplossen. Om voor 2026 maatregelen te kunnen nemen is tijdige besluitvorming nodig in 2025 omdat mogelijke maatregelen enige implementatietijd vragen. Lobby De lobby, die wordt gevoerd om de nadelige gevolgen van de korting en de herverdeling van het gemeentefonds te beperken, gaat ondertussen onverminderd door. Inmiddels is een traject gestart waarin de diverse ombuigingsscenario’s worden ontwikkeld. Hieruit zullen de diverse plannen worden uiteengezet die, al naar gelang of noodzaak, aan uw raad ter afweging worden voorgelegd. In aanloop naar de kadernota 2026-2029 komen we met een ombuigingsagenda gebaseerd op de input die u ons in de vergadering van 3 oktober 2024 meegeeft. Hiervoor denken we aan de volgende lijnen: Lijn 1 Technische oplossingen •

Temporisering kapitaallasten Uit recent onderzoek is gebleken dat de kapitaallasten van investeringen, die al door de raad zijn besloten, gereduceerd kunnen worden door goede keuzes te maken, te plannen en te temporiseren. Uiteraard worden hierbij de wettelijke voorschriften en termijnen gehanteerd. Tot nu heeft de focus gelegen op de investeringskredieten van de afdeling beheer. In een volgende fase worden ook de andere domeinen (bijv. onderwijs) betrokken. De structurele ruimte die dit oplevert bedraagt ca. € 400.000. Dit bedrag is bij de behandeling van de kadernota in juli al meegenomen als dekkingsvoorstel. •

Vooraf in de begroting een bedrag vanwege teruggave Btw-compensatiefonds in de begroting opnemen Jaarlijks wordt een bedrag aan btw uit het gemeentefonds onttrokken waaruit de gemeenten de betaalde btw kunnen declareren. Omdat jaarlijks minder door de gemeenten uit dit Btw-compensatiefonds wordt gedeclareerd dan dat er in is gestopt, wordt dit aan de gemeenten ‘teruggegeven’. Omdat het jaarlijks om een fors bedrag gaat is het legitiem om (een deel) van deze teruggave vooraf in de begroting op te nemen. Vooralsnog gaan we uit van 50% van het geraamde terug te ontvangen bedrag, oftewel € 425.000. Dit bedrag is bij de behandeling van de kadernota in juli al meegenomen als dekkingsvoorstel.

Overige technische oplossingen •

Inzetten van een deel van de vrije reserve als structureel dekkingsmiddel Het is toegestaan een bedrag vanuit de vrije reserve op te nemen in de begroting als structurele dekking. Voorwaarde is dat de gemeente voldoende solvabel is (solvabiliteit hoger dan 20%). Het op te nemen bedrag mag niet hoger zijn dan 10% van de vrije reserve. Deze maatregelen hebben niet onze voorkeur omdat het de reservepositie van de gemeente aantast. Omdat een groot deel van de reserves is beklemd, beperkt het effect van deze optie zich op dit moment tot maximaal € 100.000.

•

Opnemen stelpost kosten indexatie Wmo Vanaf 2026 komt er landelijk naar alle waarschijnlijkheid € 75 miljoen extra in het gemeentefonds voor de indexatie Wmo. Dit vanwege het feit dat de kosten voor Wmo meer zullen stijgen dan het percentage waarmee in het Gemeentefonds rekening wordt gehouden (en dus gemeenten onvoldoende zouden worden gecompenseerd). Hier kan in de begroting rekening mee worden gehouden. Voor onze gemeente komt dit neer op een hogere uitkering uit het Gemeentefonds van ongeveer € 100.000.

•

De afschrijvingssystematiek van de gemeente kritisch beschouwen Onderzoeken of andere beleidskaders op dit punt gehanteerd kunnen worden die zorgen voor een beter meerjarig perspectief. Deze maatregel heeft als nadeel dat de begroting in latere jaren zwaarder worden belast en de lasten voor onderhoud hoger zullen zijn en kapitaallasten worden doorgeschoven naar de toekomst. Geadviseerd wordt om dit niet te doen. Het financiële effect hiervan is moeilijk in te schatten en zal nader moeten worden uitgewerkt.

Lijn 2 Opbrengstverhoging •

Het verhogen van de OZB Als de OZB 4 jaar lang, naast de reguliere verhoging voor inflatiecorrectie (à 2% in 2025) met 2,5% per jaar wordt verhoogd, worden daarmee € 160.000 per begrotingsjaar extra inkomsten gegenereerd. Een alternatief is de OZB in 2025 meteen met 8% te verhogen. Dit levert dan met ingang van 2025 € 500.000 structureel extra op. Deze maatregel kan worden gecombineerd met een verlaging c.q. lagere verhoging voor de afvalstoffen- c.q. rioolheffing omdat daarvoor voorzieningen zijn aangelegd. In de praktijk betekent dit voor een groot deel van de woningbezitters dat de aanslag OZB met ca. € 1,70 per maand wordt verhoogd, terwijl de totale woonlasten met ongeveer € 2,10 per maand stijgen. Rekenvoorbeeld stijging 2,5% extra OZB

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

2024 425 351 220 996

2025 444 341 235 1.020

Tarief 4,5% -2,8% 6,8% 2,4%

•

Tijdige en periodieke actualisatie van de prijzen van woningbouw- en bedrijventerreinen Door periodiek de ontwikkeling van prijzen voor woningbouw en bedrijventerreinen te monitoren worden de prijzen beter afgestemd op de markt met een grote kans op hogere opbrengsten. Dit levert extra incidentele inkomsten op.

•

Areaaluitbreiding OZB Door uitbreiding van het areaal worden er meer opbrengsten gegenereerd. Een en ander is uiteraard afhankelijk van de hoeveelheid nieuwbouw (woningen en bedrijven). Indicatief kan worden uitgegaan van een bedrag tussen de € 40.000 en € 50.000 jaarlijks.

•

Check op kostendekkendheid van leges Door kritisch te zijn op de toerekening na kosten naar de diverse heffingen kan de gemeentelijke exploitatie worden ontlast. Een deel van de heffingen zijn niet kostendekkend waardoor de tarieven omhoog zouden kunnen. Het effect hiervan is moeilijk in te schatten en zal nader moeten worden uitgewerkt.

•

Instellen overige vormen van belastingen De gemeente Achtkarspelen heeft relatief weinig middelen om extra inkomsten te genereren. Er zal gekeken worden naar het verhogen van de bestaande heffingen (toeristenbelasting, precario e.d.) maar ook nieuw in te voeren heffingen moeten worden overwogen (denk hierbij aan honden- c.q. parkeerbelasting).

Lijn 3

Besparingen

•

Strakker sturen op kapitaallasten en temporiseren van investeringen (Voor de begroting wordt hier nieuw beleid over ontwikkeld, in de kadernota is het verwachte financiële effect al opgenomen).

•

Indexaties een paar jaar bevriezen waar dat mogelijk is Jaarlijks komen er aanvragen binnen van allerlei instellingen (GR-en, stichtingen, verenigingen) om bijdragen die de gemeente verleent te indexeren voor inflatie. Door, daar waar het kan dit niet te doen, kan op een bedrag aan bijdrages à € 1.000.000 ongeveer € 20.000 worden bespaard (uitgaande van 2% indexatie).

•

Subsidies heroverwegen en doelmatiger inzetten Naast het afzien van indexaties kan worden overwogen om bepaalde subsidies te verlagen of te schrappen. Belangrijke afwegingen hierbij zijn het maatschappelijk effect afgezet tegen de kosten. De raad kan een bedrag aangeven waarna de beleidsafdelingen met voorstellen komen.

•

Geplande investeringen heroverwegen Heroverweeg de door de raad ingestelde investeringskredieten op nut en noodzaak met inachtneming van de maatschappelijke effecten en risico’s.

•

Huisvesting Denk hierbij bijvoorbeeld aan centrale huisvesting van de gebiedsteams. Het effect hiervan wordt nader uitgewerkt.

•

Na de verkiezingen het aantal wethouders terugbrengen naar drie Er kan worden gekozen voor een college met drie wethouders in plaats van vier. Dit levert een besparing op van ca. € 175.000 per jaar. Overigens kunnen na de verkiezingen andere keuzes gemaakt worden.

•

Strakkere sturing op GR’s samen met alle GR deelnemers De VRF heeft momenteel het initiatief genomen om dit als gemeenten gezamenlijk op te pakken. Het effect hiervan is nog niet aan te geven.

•

Het accepteren van een lager onderhoudsniveau Onderzoeken wat de consequenties zijn van een lager of gedifferentieerd onderhoudsniveau van de openbare ruimte. Het is hierbij van belang dat het minimumniveau niet wordt doorbroken. De financiële effecten en de ruimtelijke consequenties worden verder uitgewerkt.

Lijn 4 Wettelijke taken versus wensen •

Taken vs. knaken Onderzoeken bij welke taken de knaken ontbreken, dan wel met welk ambitieniveau uitvoering is gegeven aan de wettelijke taken.

•

Daarnaast kritisch kijken naar de uitgaven voor niet-wettelijke taken

Lijn 5 Scherper begroten •

Operatie stofkam Een analyse maken van de laatste jaarrekeningen en kijken op welke onderdelen er de afgelopen jaren te ruim is begroot en vervolgens de begroting hierop aanpassen. Dit is nog niet op geld te zetten, maar met meer risico begroten kan een begrotingsvoordeel worden bereikt. Hierbij moet worden geaccepteerd dat het een negatief effect heeft op de rekening.

Lijn 6 SPUK-uitkeringen •

Vrijer in de besteding van SPUK-middelen Het nieuwe kabinet is van plan om in 2026 de Specifieke Uitkeringen met een korting van 10% toe te voegen aan het gemeentefonds. Dit bespaart uitvoeringskosten, maar geeft ons op termijn de vrijheid om die gelden zelf te bestemmen. Dit kan pas onderzocht worden op het moment dat de kabinetsplannen duidelijker zijn.

Lijn 7 Tips van de fracties De gemeente Achtkarspelen staat voor een grote uitdaging. Alle tips zijn welkom!

Resumé: Voor de begroting van 2025 en verder stellen we de volgende maatregelen voor: ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

50% BTW compensatie opnemen Temporisering kapitaallasten Aanvulling Jeugd (vanaf 2026) in de begroting opnemen Opnemen van een stelpost voor de BVO-ICT Verhogen OZB met jaarlijks 2,5% (aanvullend op de jaarlijkse inflatiecorrectie)

De voorgestelde aanpassingen geven het volgend beeld (per 18 september 2024)

Bedragen x € 1.000 Verlooptabel begrotingssaldo kadernota tot 18 september 2025 Saldi meerjarenraming bij Kadernota -428

2026 -3.515

2027 -5.348

2028 -4.857

Ontwikkelingen na kadernota WMO (lagere lasten) Aanpassingen budgetten energie Overige aanpassingen tot aan 4 oktober Nog te verwerken aanpassingen*

458 116 -5 pm

472 116 -5 pm

472 116 -5 pm

472 116 -2 pm

Stand per 18 september

141

-2.932

-4.765

-4.271

Nog te verwerken in de begroting Kosten BVO-ICT en piofach taken

-650

-650

-650

-650

Basis voor de begroting

-509

-3.582

-5.415

-4.921

395 425

395 425 800 320 -1.642

395 425 800 480 -3.315

395 425 800 640 -2.661

Dekkingsvoorstellen Temporisering kapitaallasten Vrijval btw-compensatiefonds (50%) Aanvulling Gemeentefonds m.b.t. Jeugd Extra verhoging OZB (jaarlijks 2,5%)

160 471

* Tijdens de opmaak van deze tabel wordt er nog aan de begroting gewerkt en kunnen er nog aanpassingen Volgen, ook de septembercirculaire is nog niet verwerkt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=cf008bea-f63b-4865-8b7d-4cd1c0871aa8