05 - Bijlage 1 - Jaarstukken 2020
Tekst van het document
Jaarstukken 2020
Gemeente Achtkarspelen
2
Jaarstukken 2020
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..................................................................................................3 1.1 Inleiding ......................................................................................................5 1.2 Leeswijzer ...................................................................................................6 1.3 2020 IN VOGELVLUCHT .................................................................................8 2 BESLUITVORMING ............................................................................................19 3 JAARVERSLAG ..................................................................................................20 3.1 Programma's ..............................................................................................21 0. Bestuur en ondersteuning ...........................................................................22 Inhoudelijk .................................................................................................22 Wat heeft het gekost ...................................................................................27 Verbonden partijen......................................................................................29 Beleidsindicatoren BBV.................................................................................31 1.
Veiligheid .................................................................................................32 Inhoudelijk .................................................................................................32 Verbonden partijen......................................................................................35 Beleidsindicatoren BBV.................................................................................36 2. Verkeer, vervoer en waterstaat ...................................................................38 Inhoudelijk .................................................................................................38 3. Economie .................................................................................................48 Inhoudelijk .................................................................................................48 Beleidsindicatoren BBV.................................................................................53 4. Onderwijs .................................................................................................55 Inhoudelijk .................................................................................................55 Beleidsindicatoren BBV.................................................................................59 5.
Sport, cultuur en recreatie ..........................................................................61 Inhoudelijk .................................................................................................61 Verbonden partijen......................................................................................72 Beleidsindicatoren BBV.................................................................................73 6. Sociaal Domein .........................................................................................74 Inhoudelijk .................................................................................................74 Verbonden partijen......................................................................................90 Beleidsindicatoren BBV.................................................................................91 7. Volksgezondheid en milieu ..........................................................................96 Inhoudelijk .................................................................................................96 Verbonden partijen ....................................................................................105 Beleidsindicatoren BBV ...............................................................................106 8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern.
.....................................................107 Inhoudelijk ...............................................................................................107 Verbonden partijen ....................................................................................116 Beleidsindicatoren BBV ...............................................................................117
Gemeente Achtkarspelen
3
Jaarstukken 2020 Overhead ...................................................................................................119 Inhoudelijk ...............................................................................................119 Beleidsindicatoren BBV .................................................................................131 3.2 Paragrafen ...............................................................................................132 A - Lokale heffingen .....................................................................................133 B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................137 C - Onderhoud kapitaalgoederen....................................................................147 D - Financiering ...........................................................................................150 E - Bedrijfsvoering .......................................................................................154 F - Verbonden partijen .................................................................................155 4 JAARREKENING ..............................................................................................174 4.1 Balans .....................................................................................................175 4.2 Baten en
lasten.........................................................................................178 4.3 Grondslagen financiële verslaglegging ..........................................................183 4.4 Toelichting balans .....................................................................................187 Hieronder volgt een toelichting op de vaste passiva. Dit zijn: ........................197 Resultaat na bestemming.........................................................................198 4.5 Toelichting baten en lasten .........................................................................204 4.6 Verantwoording Wet Normering Topinkomens ...............................................206 4.7 Single Information Single Audit ...................................................................210 4.8 Controleverklaring accountant.....................................................................217
Gemeente Achtkarspelen
4
Jaarstukken 2020
1.1 Inleiding Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2020 aan. Deze zijn opgesteld volgens de eisen van het Besluit, Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de jaarstukken leggen wij als college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad. Uitvoering beleidsagenda Door de impact en gevolgen van Corona is de wereld voorgoed veranderd. Sinds maart 2020 worden ook de inwoners van onze gemeente volop geconfronteerd met de gevolgen hiervan. Er wordt een zware wissel getrokken op onze inwoners die bij de zorg betrokken zijn en die zorg nodig hebben. We hebben dierbaren verloren. Ondernemers die zwaar worden getroffen. De 1,5 meter economie. Sport en cultuur. Het raakt iedereen. De gevolgen van het virus zullen de ontwikkeling in 2020 en ver daarna beïnvloeden. In de beleidsuitvoering hebben we binnen deze omstandigheden waar nodig en mogelijk vormgegeven aan de voortgang van plannen. Voorbeelden hiervan zijn de nieuwbouw van zwembad De Kûpe in Buitenpost en de start van het centrumplan in Surhuisterveen. Een groot deel van het bedrijfsleven en het verenigingsleven heeft het zwaar. Om ondernemers tegemoet te komen, zijn diverse regelingen beschikbaar gesteld. Waar knelpunten blijven wordt gekeken of maatwerkoplossingen mogelijk zijn. Er zijn compensatiepakketten beschikbaar gesteld voor de diverse beleidsterreinen.
Veel van deze middelen zijn doorgeschoven naar 2021 omdat het zwaartepunt van de besteding in dat jaar wordt verwacht. Op de verschillende beleidsterreinen is uitvoering voorbereid om de compensatiemiddelen in 2021 adequaat te bestemmen. Per saldo zijn de financiële gevolgen van Corona voor de gemeente in het verslagjaar relatief beperkt gebleven. Positief resultaat jaarrekening De jaarrekening over 2020 sluit af met een positief saldo van € 6.590.000. Voorgesteld wordt het resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. Na verrekening hiervan komt deze per 31 december 2020 uit op € 23,7 miljoen. De positieve uitkomst van het resultaat is sterk beïnvloed door een eenmalige opbrengst van de verkoop van aandelen Eneco. Dit leverde een bedrag op van € 7,8 miljoen. Onder de oppervlakte zijn er echter de nodige uitdagingen. De problematiek van de open-einderegeling in het Sociaal Domein is nog steeds niet opgelost. Gemeenten worden onevenredig benadeeld omdat de rijksoverheid de (oplopende) kosten voor uitgaven in het Sociaal Domein onvoldoende compenseert. Dit raakt ook onze gemeente. Landelijk uitgevoerde onderzoeken bevestigen dit beeld. De gesprekken hierover met de centrale overheid verlopen echter stroef. Een structurele oplossing is nog niet gevonden. De druk op het resultaat en het vermogensbeslag op de reserve blijft daardoor nog onverminderd groot.
Dit heeft bij de begrotingsbehandeling 2021 geleid tot het instellen van een pakket ombuigingsmaatregelen met een structurele besparing van circa 3 miljoen euro per jaar. Tot slot Bij het samenstellen van deze jaarrekening zijn opnieuw alle zeilen bijgezet. Het college is trots op alle medewerkers die in deze uitdagende tijd hun bijdrage hebben geleverd. De goede samenwerking met de accountant heeft ertoe geleid dat de jaarstukken tijdig en met een goedkeurende verklaring zijn opgeleverd. Hiervoor onze dank! Buitenpost, juli 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Achtkarspelen Harjan Bruining, wethouder financiën
Gemeente Achtkarspelen
5
Jaarstukken 2020
1.2 Leeswijzer Vooraf De jaarstukken horen bij de Planning & Control cyclus. In de meerjarenprogrammabegroting van de gemeente wordt op hoofdlijnen verteld wat de gemeenten willen bereiken en wat dat mag kosten. De jaarstukken zijn opgesteld volgens de eisen van het Besluit, Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad. De jaarstukken bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Jaarverslag
In het jaarverslag staat de verantwoording van beleid en bedrijfsvoering centraal. Dat gebeurt aan de hand van de W-vragen: wat wilden we bereiken? wat hebben we gedaan? wat is (nog) niet gelukt? wat heeft het gekost? Jaarrekening De jaarrekening is financieel van aard. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de financiën van de gemeente. In deze leeswijzer wordt aangegeven wie welke rol heeft en hoe de indeling van de jaarstukken eruitziet. Wie doet wat? De wet Dualisering gemeentebestuur is bedoeld om de lokale politiek dichter bij de burger te brengen. Zo wordt bijvoorbeeld door de begroting de transparantie van het bestuur vergroot. In de begroting staan namelijk meetbare resultaten. De burger kan zien waar de lokale bestuurders zich mee bezighouden en welke resultaten er behaald worden. Door het dualistisch werken hebben de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders andere rollen gekregen: het college bestuurt en de raad controleert. De raad bepaalt het beleid op hoofdlijnen en neemt de belangrijkste beslissingen. Het college bestuurt en voert alle besluiten van de gemeenteraad uit. In schema ziet het er als volgt uit: Gemeenteraad kaderstellen wat willen we en wat mag het kosten
College besturen
controleren
verantwoorden
wat is bereikt en hoeveel kostte het
wat doen we wat hebben we gedaan
Om slagvaardig te kunnen handelen heeft het college bevoegdheden gekregen om zelfstandig te handelen mits het binnen het beleids- en financiële kader past dat de raad heeft vastgesteld. De bedrijfsvoering is bijvoorbeeld een bevoegdheid van het college.
Gemeente Achtkarspelen
6
Jaarstukken 2020 Opbouw van de jaarstukken In de inhoudsopgave staan de verschillende hoofdstukken. Deze zijn als volgt. 2020 in Vogelvlucht Voorafgaande aan de eigenlijke jaarstukken worden in een aantal infographics de belangrijkste financiële ontwikkelingen getoond. Vervolgens worden de belangrijkste opgaven en het beleidsinhoudelijke en financiële resultaat in 2020 benoemd. Jaarverslag Het jaarverslag is verdeeld in Programma's en Paragrafen zoals die ook voorkomen in de begroting. De programma's bestaan uit een aantal vaste onderdelen: inhoudelijk, met daarin een korte beschrijving van het programma; financieel, de resultaten per programma inclusief een analyse; beleidsindicatoren die verplicht zijn op grond van de BBV. Deze informatie is afkomstig uit Waarstaatjegemeente.nl. De paragrafen zijn in feite een dwarsdoorsnede uit de programma's. De paragrafen zijn verplicht. Jaarrekening De jaarrekening is grofweg verdeeld in Balans en Baten en lasten. Verder vindt u in dit onderdeel de Verantwoording Wet Normering Topinkomens (WNT) en de Controleverklaring van de accountant.
Gemeente Achtkarspelen
7
Jaarstukken 2020
1.3 2020 IN VOGELVLUCHT
Gemeente Achtkarspelen
8
Jaarstukken 2020 OM TE BEGINNEN In het oosten van de provincie Friesland vindt u de gemeente Achtkarspelen. De gemeente wordt gekenmerkt door rust en ruimte. Het prachtige coulissenlandschap vormt een belangrijk onderdeel van de natuur in de gemeente. De dorpen Buitenpost en Surhuisterveen hebben uitstekende voorzieningen voor wonen, werken, winkelen, onderwijs en sport. Voor Buitenpost met haar gunstige ligging aan het spoor liggen steden zoals Leeuwarden en Groningen binnen handbereik. Surhuisterveen heeft met haar gunstige ligging ten opzichte van de A7 een prima uitgangspositie voor economische bedrijvigheid. De overige dorpen liggen verspreid in de gemeente, omgeven door gebieden met land- en akkerbouw. De gemeente Achtkarspelen werkt nauw samen met haar buurgemeente Tytsjerksteradiel. Veel van ons beleid wordt vanuit die samenwerking uitgevoerd binnen de Werkmaatschappij 8KTD. Deze krijgt daar elk jaar een specifieke opdracht voor. Om de opdracht uit te kunnen voeren verstrekt de gemeente een bijdrage aan de Werkmaatschappij. De Werkmaatschappij heeft een eigen begroting en legt zelfstandig verantwoording af. Vanuit gezamenlijke kracht zetten de medewerkers zich elke dag weer met hart en ziel in voor de inwoners. Wij zijn ons ervan bewust dat we met gemeenschapsgeld werken en we willen daar ook transparant in zijn.
En dus leggen we graag verantwoording af over wat de gemeente Achtkarspelen in 2020 heeft gedaan en wat het heeft gekost. PROGRAMMA'S EN TAAKVELDEN De begroting van onze gemeente is verdeeld in programma's en daaronder liggende taakvelden. De indeling in programma's en taakvelden is verplicht gesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de programma's vertellen we wat we willen bereiken en wat dat mag kosten. In de jaarstukken leggen we uit wat we hebben bereikt en wat het gekost heeft. Maar we vertellen ook wat (nog) niet gelukt is. De begroting en het jaarverslag zijn op dezelfde manier ingedeeld. Dit vergroot het inzicht. Op de volgende pagina ziet u in één oogopslag: wat hadden we begroot wat hebben we werkelijk uitgegeven We hebben de uitgaven verdeeld in drie aandachtsgebieden: Wonen en werken Samenleving Bestuur en dienstverlening De inkomsten zijn verdeeld in: wat we van het Rijk ontvangen alle overige inkomsten uit lokale heffingen en andere inkomstenbronnen
Gemeente Achtkarspelen
9
Jaarstukken 2020
JAARREKENING 2020 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze jaarrekening geeft u in één oogopslag informatie over de inkomsten en uitgaven in 2020 van de gemeente Achtkarspelen (bedragen x € 1.000).
begroot
werkelijk
verschil
UITGAVEN
96.527
90.821
5.706
Wonen en werken
9.500
8.282
1.218
Economie
1.273
761
512
Verkeer, vervoer en waterstaat
4.890
5.007
- 117
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
3.337
2.514
823
66.284
62.494
3.790
Onderwijs
3.671
2.958
713
Sociaal domein
47.405
44.489
2.916
Sport, cultuur en recreatie
6.170
5.988
182
Veiligheid
2.082
1.994
88
Volksgezondheid en milieu
6.955
7.064
- 109
Bestuur en dienstverlening
20.743
20.046
697
Bestuur en ondersteuning
20.743
20.046
697
102.256
97.412
- 4.845
Ontvangen wij van het rijk
51.932
52.197
265
Lokale heffingen en overige inkomstenbronnen
50.324
45.215
- 5.110
RESULTAAT
5.729
6.590
861
Samenleving
INKOMSTEN
Gemeente Achtkarspelen
10
Jaarstukken 2020 Wat hebben we daarvoor gedaan De jaarrekening 2020 sluit af met een positief saldo van € 6.590.000. Bij de begroting na wijziging in december gingen we uit van een verwacht positief saldo van € 5.729.000. Een positief verschil van € 861.000. De verklaring van het verschil op hoofdlijnen is als volgt:
Ontwikkeling saldo jaarrekening 2020
Bedrag
Stand begroting 2020 na wijzigingen (december) Samenvatting verschilanalyse - begroting/rekening Rentevoordelen en dividenden Treasury Overige baten en lasten, o.a. WKR AU en overige uitkeringen gemeentefonds Suppletie BCF-aangifte 2016 BTW compensatiefonds Vennootschapsbelasting (Vpb), herziening grondslagen Dividenden BNG en Overige kosten Mutaties reserve Leges aanleg glasvezel Lagere winstbijdrage bedrijventerreinen Subsidiëring peuterspeelzalen Regeling Specifieke Uitkering Sport (SPUK) Lagere huuropbrengsten sportaccomodaties Jeugdbescherming en jeugdreclassering Maatwerkvoorzieningen Jeugd (LTA-trajecten) Maatwerkvoorzieningen Jeugd Maatwerkvoorzieningen Wmo Sociale Werkvoorziening (algemeen) Beschut werken (SW) Debiteuren zelfstandigen Bijstandsverlening zelfstandigen Debiteuren Inkomensregelingen Bijstandsverlening (BUIG) Re-integratie, afwikkeling ESF subsidie (2016-2019) Project invordering conversiedossiers Jeugdhulp Voordeel afval Lagere opbrengst verkopen grondstroken (Gedeeltelijke) vrijval voorziening bouwgrondexploitatie Leges omgevingsvergunningen bouwprojecten Saldo overige ontwikkelingen (< € 50.000)
5.729
€ €
861 6.590
€ 439 € -110 € 107 € 51 € 172 € -124 € -1.651 € 82 € -258 € 79 € 272 € -163 € -105 € -215 € -760 € 696 € 52 € -78 € 195 € 143 € 187 € 249 € 62 € 143 € 75 € -135 € 352 € 57 € 1.047 sub.
Resultaat jaarrekening 2020 (exploitatie)
€
Bedragen x € 1.000
Gemeente Achtkarspelen
11
Jaarstukken 2020 Ontwikkeling begroting Bij de behandeling van de begroting 2020 bedroeg het aanvangssaldo € 564.599. Als gevolg van de diverse in de raad behandelde begrotingswijzigingen kwam het saldo per 31 december 2020 uit op € 5.729.128. In onderstaand overzicht is een samenvatting opgenomen van de begrotingswijzigingen groter dan € 50.000 of lager dan € -50.000.
Ontwikkeling reserve De beginstand van de algemene reserve inclusief de onttrekking van de resultaatbestemming 2019 bedroeg € 17.779.000. De eindstand van de reserve per ultimo 2020 bedraagt vóór resultaatbestemming € 17.119.000. Inclusief (volledige) toevoeging van het resultaat bedraagt de eindstand van de reserve € 23,7 miljoen.
Gemeente Achtkarspelen
12
Jaarstukken 2020 Begrotingsrechtmatigheid Voor het begrotingscriterium is het van belang dat de baten, lasten en balansmutaties tot stand komen binnen de grenzen van de vastgestelde begroting en de hiermee samenhangende programma’s. Volgens de Kadernota Rechtmatigheid zijn bestedingen boven het begrotingsbedrag strikt genomen onrechtmatig. Het kan voorkomen, dat er meer is uitgegeven dan begroot, maar dat het college wel binnen het door de raad uitgezette beleid is gebleven. In deze gevallen is het niet de bedoeling, dat de accountant deze overschrijdingen betrekt bij de beslissing om wel of niet een goedkeurende accountantsverklaring af te geven. De accountant moet deze overschrijdingen wel opnemen in het verslag van bevindingen. Jaarlijks toetsen we de overschrijdingen per programma aan de soort begrotingsoverschrijding uit de kadernota rechtmatigheid om vast te stellen of sprake is van een begrotingsoverschrijding die mee moet tellen voor het rechtmatigheidsoordeel. In de jaarrekening 2020 is sprake van overschrijdingen voor de volgende programma’s: Programma's 2, en 7. Wij vinden dat de uitgaven die tot deze overschrijdingen hebben geleid behoren tot het kader waarbinnen het college van de raad mandaat heeft gekregen om uitvoering te geven aan het vastgestelde beleid. Voor een toelichting op de overschrijding verwijzen wij u naar het betreffende programma.
Algemene toelichting In de toelichting per cluster hieronder in hoofdlijnen én in de afzonderlijke programma's is een nadere toelichting opgenomen van de belangrijkste afwijkingen van de jaarrekening 2020 ten opzichte van de (bijgestelde) begroting 2020. Dit is te vinden onder 'Wat heeft het gekost'. WONEN EN WERKEN Woningbouw In nauwe samenwerking met regiopartners en provincie zijn in 2020 woningbouwafspraken voor de periode 2020-2030 gemaakt. In deze afspraken is ruimte voor en vertrouwen voor de regio. De afspraken bieden gemeenten, in de vorm van een 5-jarig experiment, regie en verantwoordelijkheid voor de balans op de woningmarkt. Bij het nemen van verantwoordelijkheid, hoort een meerjarige visie op balans en kwaliteit. Omgevingswet In 2020 is in Achtkarspelen de begroting voor de voorbereiding op de implementatie van de omgevingswet vastgesteld voor 2020 tot en met 2023. Bij die vaststelling werd nog uitgegaan van ingangsdatum 1 januari 2021. Die ingangsdatum is uitgesteld naar 1 januari 2022. Dit heeft er onder meer toe geleid dat een belangrijk deel van het voor 2020 vastgestelde budget via overlopende posten is meegenomen naar 2021. Het vrijgemaakte budget is gebruikt voor de aanschaf van software voor het Digitaal Stelsel Omgevingswet om aansluiting op de landelijke systemen mogelijk te maken.
Er is naast een tijdelijke externe projectleider een beheerder aangetrokken om dit te realiseren. Een ander deel van het budget is gebruikt voor het inzetten van tijdelijk extra personeel. Zo ontstaat voor de eigen medewerkers ruimte om zich de benodigde kennis en vaardigheden in het kader van de omgevingswet eigen te maken. Dit is nodig om te kunnen werken met de nieuwe systemen, maar ook om de aanpassingen in het proces van vergunningverlening door te kunnen voeren, de kennis over het nieuwe omgevingsplan te verwerven en de omgevingsvisie op te stellen. Een derde belangrijk onderdeel van het budget is aangewend om te kunnen voldoen aan de eisen die de wet stelt ten aanzien van participatie. Dit heeft bijvoorbeeld geleid tot de komst van een
Gemeente Achtkarspelen
13
Jaarstukken 2020 participatie website. Met behulp van deze website willen we een groter aantal inwoners bereiken om mee te denken over de omgevingsvisie en om hen actief te betrekken bij diverse projecten in de gemeente. In 2020 is De Friese Aanpak weer actief geworden. Door aan te sluiten bij dit samenwerkingsverband, is op een effectieve manier aan kennisuitwisseling gewerkt en zijn twee “weken van de Friese/Noordelijke” omgevingswet georganiseerd. Medewerkers hebben tijdens deze weken webinars van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) kunnen volgen en er zijn werkgroepen tot stand gekomen om bijvoorbeeld op het gebied van ketensamenwerking (met Wetterskip, Provincie en Fumo) en de uitwerking van de bruidsschat niet alle gemeenten zelf het wiel uit te laten vinden. In november is een opleiding voor teamleiders gestart. Dit betreft niet alleen de direct betrokken leidinggevenden, maar ook vertegenwoordigers van ondersteunende diensten en het sociaal domein om het integrale karakter van de omgevingswet te onderstrepen. Corona heeft een negatief effect gehad op de voortgang van de voorbereiding. Zowel in directe zin omdat de bezetting niet optimaal was, maar ook indirect omdat de prioriteit in de werkzaamheden niet bij dit implementatieproces lag. Dit weerspiegelt zich in het achterblijven van de uitgaven.
Zoals hierboven beschreven, zijn de budgetten conform afspraak meegenomen naar 2021 Regiodeal – Versnellingsagenda De eerste projecten met een bijdrage uit de versnellingsagenda zijn van start gegaan. In 2020 hebben 15 projecten subsidie uit de versnellingsagenda ontvangen. Er zijn zeven subsidies tot en met € 5.000 en acht subsidies vanaf € 5.000 toegekend. De eerste formele tender is in juni 2020 opengesteld. In 2020 zijn de eerste twee subsidierondes (tenders) voor de versnellingsagenda opengesteld. Aan subsidieaanvragen tot en met € 5.000 worden minder voorwaarden gesteld en er geldt een kortere beslistermijn. Deze subsidies kunnen het gehele jaar door aangevraagd worden. Subsidies vanaf € 5.000 aangevraagd worden als de regeling is opengesteld. Dit gebeurt vanaf nu jaarlijks in de maanden januari, mei en september. In 2020 is er voor gekozen vanuit zuiverheid in rollen gedurende de looptijd van de Regiodeal Versnellingsagenda om de programma-organisatie te splitsen in het Subsidiebureau (subsidieverlening) en de Stichting Qop (makelen en schakelen). Dit om vanuit ieders expertise zo optimaal mogelijk samen te kunnen werken in de regio. De Regioboard, waarin deelnemers uit onderwijs, ondernemers en overheid zitting hebben, is formeel opgericht en de leden van de Regioboard zijn geïnstalleerd (maart 2020).
Samen met Stichting Qop werkt de Regioboard aan de economische groei van de regio, de stabilisatie van de werkgelegenheid en aan een grote innovatieslag. Daarnaast beoordeelt de Regioboard of projecten gesubsidieerd worden uit de versnellingsagenda (de gelden uit de regiodeal). Duurzaamheidsagenda en Transitievisie Warmte In 2020 is hard gewerkt aan de totstandkoming van de Duurzaamheidsagenda en de Transitievisie warmte op basis van de in 2019 door de raad vastgestelde startnotitie. Op basis van deze startnotitie is in samenwerking met de gemeente Tytsjerksteradiel, een concept Duurzaamheidsagenda en een concept Warmtevisie opgesteld. Op 8 oktober (Informatiecarrousel) en 19 november (meningvormend) zijn de concept Duurzaamheidsagenda en concept Warmtevisie behandeld. Vaststelling is voorzien in het eerste kwartaal van 2021. SAMENLEVING Sociaal Domein In 2020 hebben wij in het Sociaal Domein diverse maatregelen uit het Beleidskader Sociaal Domein, vastgesteld in april 2019, uitgevoerd. Dit heeft o.a. geleid tot beperking
Gemeente Achtkarspelen
14
Jaarstukken 2020 van de formatie, minder budget voor re-integratie/participatie en een strakkere sturing op indicatiezwaartes in de jeugdzorg. Tegelijkertijd zijn wij het jaar gestart om meer te gaan sturen vanuit onze beschikbare data op de financiën. Dit leidde in het eerste kwartaal tot een fors geprognosticeerd tekort op de Wmo-maatwerkvoorzieningen. Een sterke groei in de loop van 2019, mede ingegeven door verandering van Rijksbeleid op gebied van de eigen bijdrage, speelde hierin mee. Dit heeft tot aanvullende bezuinigingsmaatregelen geleid die eind 2020 en in 2021 zullen worden uitgewerkt. Wmo De corona-maatregelen hebben de mogelijkheden om onze inwoners te ondersteunen bij hun zelfstandigheid en maatschappelijke deelname bemoeilijkt. De mogelijkheden voor kwetsbare inwoners tot deelname aan dagbesteding, persoonlijke begeleiding en vervoer waren beperkter. Wij hebben ervoor gekozen om zorgaanbieders en -vervoerders te compenseren en alternatieve ondersteuning te vergoeden. Hier heeft het Rijk bij gemeenten ook om verzocht. Jeugd en Welzijn Jeugdigen konden veelal niet naar school en sportactiviteiten. Het was daardoor voor onze welzijnsorganisatie moeilijker om met jongeren op de normale ‘vindplaatsen’ (scholen en op straat) in contact te komen. Dit is vervangen door meer één-op-één coaching en (toen dat weer kon) sportactiviteiten in de buitenlucht.
In ’t Stationnetje zijn, zodra het weer kon, de activiteiten (vanwege de grote behoefte van de deelnemers) corona-proof weer opgepakt. Daarnaast heeft ’t Stationnetje met subsidie vanuit ‘Jeugd aan zet’ in beide gemeenten veel (digitale en fysieke) activiteiten kunnen organiseren voor de jeugd. In 2020 hebben wij geen verhoogd beroep gezien op specialistische jeugdhulp. Er zijn wel signalen dat de zwaarte van de benodigde jeugdhulp eind van 2020 is toegenomen, het effect van de maatregelen speelt daarin mee. Ook het onderwijs heeft flink te leiden gehad onder de corona-maatregelen. Er zijn onmiskenbaar achterstanden ontstaan. Alle zeilen worden bijgezet om de schade te beperken. Daarentegen is de ontwikkeling van het afstandsonderwijs in een stroomversnelling geraakt. Maar ook zijn kwetsbare situaties blootgelegd en er is noodopvang georganiseerd. Inkomen en ondernemen De maatregelen hebben ook op inkomensvlak gevolgen gehad. Zelfstandig ondernemers in bepaalde branches, waaronder vele ZZP’ers, zagen de mogelijkheden om te werken en inkomen te genereren afnemen en in sommige gevallen zelfs reduceren tot nul. Door uitvoering van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) via het Bureau Zelfstandigen Fryslân hebben wij hen ondersteund.
Ook hebben wij via verschillende communicatiekanalen onze zelfstandige ondernemers in kennis gesteld van de mogelijkheden. In 2020 is er echter op de inkomensregelingen, de bijstandsuitkeringen en armoederegelingen, en onze gemeentelijke schulddienstverlening geen verhoogd beroep gedaan. BESTUUR EN DIENSTVERLENING Samenwerking Achtkarspelen continueert de (ambtelijke) samenwerking met de gemeente Tytsjerksteradiel binnen de huidige samenwerkingsvariant, zodat er een gezamenlijke effectieve en efficiënte bedrijfsvoering ontstaat. Deze samenwerking raakt steeds meer ingebed in de reguliere processen. Door middel van de regelmatige ontmoetingen tussen beide colleges, de invulling van directie, MT en organisatie is uitvoering gegeven aan het uitgangspunt Samen, tenzij. Eind 2020 is een evaluatie naar de samenwerking en een benchmark gestart.
Gemeente Achtkarspelen
15
Jaarstukken 2020
Covid-19 heeft grote gevolgen gehad voor de dienstverlening van de gemeente. Thuiswerken is een nieuwe standaard geworden in onze werkwijze. Tijdens de coronacrisis hebben de digitale middelen een nog meer centrale plaats in onze dienstverlening en bedrijfsvoering gekregen. Kwaliteitsontwikkeling Het beschikken over voldoende en gekwalificeerd personeel is nodig om de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening en bedrijfsvoering te kunnen garanderen. In dit kader heeft structurele uitbreiding van de formatie plaatsgevonden binnen het cluster Bedrijfsvoering. Risicomanagement In 2020 is hard gewerkt aan het verder verbeteren en optimaliseren van de kwaliteit van de operationele bedrijfsvoeringsprocessen binnen onze organisatie. Ondanks de beperkingen van Covid-19 en de lockdown heeft de organisatie mooie stappen kunnen zetten. De medewerkers zijn betrokken bij de organisatie en geven blijk van een intrinsieke motivatie om de administratieve organisatie en interne beheersing van de organisatie verder te optimaliseren. Dit blijkt concreet uit het daadwerkelijk oplossen van diverse bevindingen vanuit de managementletter 2019 van onze accountant alsmede het kritisch blijven analyseren van de bestaande processen en procedures.
Voorbeelden daarvan zijn onder andere een kwalitatieve verbetering en uitbreiding van de formatie bij onder meer team financiën en de inzet van diverse verbetertrajecten met betrekking tot de IT-omgeving. In 2020 zijn voorbereidingen getroffen voor de (her)inrichting van het 'Three lines of defence' model om uitvoering te geven aan de Verbijzonderde Interne Controles. Dit om vanaf het verantwoordingsjaar 2021 een rechtmatigheidsverklaring te kunnen afgeven. Procesoptimalisatie Onze organisatie heeft verbeteringen hoog op de agenda staan en we werken hierin nauwgezet en gestructureerd. In 2020 is hard gewerkt aan het verder verbeteren en optimaliseren van de kwaliteit van de operationele bedrijfsvoeringsprocessen. De organisatie is een traject voor procesoptimalisatie gestart waarbij harmonisatie van de werkprocessen één van de doelen is. Digitalisering In 2020 is de informatiestrategie vastgesteld. Hiermee streven we naar 'informatievoorziening zonder belemmeringen'. In dit kader is in 2020 een start gemaakt met gepersonaliseerde digitale gemeentelijke informatievoorziening om de burger gerichter en sneller van dienst te zijn. Hiernaast zijn stappen gezet om een scanstraat te ontwikkelen, waarmee de analoge post en informatie zoveel mogelijk door de scanstraat digitaal ter beschikking kan worden gesteld en worden geplaatst in taakspecifieke applicaties.
Dit ondersteunt vakafdelingen en bovendien is informatie daarmee blijvend vindbaar. Vanaf mei 2018 geldt de AVG en per januari 2020 is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) van kracht. De BIO is een update van de huidige BIG, “Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten”. De meest basale onderdelen van deze wet- en regelgeving zijn inmiddels geïmplementeerd. Er zijn stappen gezet in: Een bewustwordingscampagne met continue karakter Het opstellen en implementeren van een informatiebeveiligingsbeleidsplan Het uitvoeren van risicoanalyses en implementeren van informatiebeveiligingsmaatregelen, ook voortkomend uit privacy analyses. Ontwikkeling personeelskosten
Gemeente Achtkarspelen
16
Jaarstukken 2020 In december heeft er een bijstelling op de begroting plaatsgevonden. Hierin is eveneens gerapporteerd over de ontwikkeling van de personeelskosten. Op dat moment werd een gunstige ontwikkeling verwacht waardoor een deel van het verwachte voordeel reeds ten gunste van het saldo is vrijgevallen. Daarbij was eveneens rekening gehouden met eventuele onvoorziene kosten die in zich in het laatste kwartaal van het jaar nog voor hadden kunnen doen. Er hebben zich echter geen onvoorziene situaties voorgedaan waardoor er uiteindelijk een extra voordeel is ontstaan van € 88.000. Informatiebeveiliging en Privacy Onder de verantwoordelijkheid van beide gemeentes vindt een groot aantal verwerkingen van gegevens plaats. Alle burgers en medewerkers hebben er recht op dat de gemeente zorgvuldig met zijn of haar gegevens omgaat. De FG/CISO rapporteert over de stand van zaken in het jaarverslag Informatiebeveiliging en Privacy 8KTD. Input over de stand van zaken rondom informatiebeveiliging en privacy is verkregen uit gesprekken met verschillende teams over informatieveiligheid en privacy waardoor er naast informatie-uitwisseling ook bewustzijn in de hele organisatie wordt gecreëerd.
Met de Security Officer is de implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) besproken waar uit de meting is gebleken dat in 2020 veel stappen zijn gezet naar een volwassen informatiebeveiligingsomgeving. De Security Officer coördineert ook de jaarlijkse ENSIA-audits (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) dat gaat over het verantwoordingsproces van de informatieveiligheid door middel van externe audits. Alle ENSIA-audits zijn in 2020 gehaald. Met de Privacy Officer worden de implementatie van de AVG, datalekken en inzageverzoeken besproken, in de BIO worden ook privacy maatregelen meegenomen. In 2020 is veel aandacht geweest voor bewustwording, Data protection impact assessments (DPIA) en privacy by design waardoor er ook op privacy gebied stappen voorwaarts zijn gezet. Er zijn afspraken gemaakt en in beleid vastgesteld. De basis hiervan is gelegd in het strategische informatiebeveiliging- en privacy beleid met hierop aansluitend als operationeel beleid het patchbeleid, cleandesk- en wachtwoordbeleid. Bij 8KTD zijn het afgelopen jaar tien datalekken geconstateerd die bij de autoriteit persoonsgegevens zijn gemeld. Na elke melding wordt gekeken welke technische of organisatorische aanpassingen kunnen worden gedaan om in de toekomst zo veel mogelijk te voorkomen dat een datalek met dezelfde oorzaak plaatsvindt.
Alle datalekken zijn binnen de vereiste 72 uur gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Gemeente Achtkarspelen
17
Jaarstukken 2020 BALANS De balans is het overzicht van alle bezittingen en schulden op een bepaald moment. Deze momentopname laat zien hoe de organisatie er financieel voor staat. De balans bestaat uit twee delen. De twee zijdes van de Balans Op de linkerkant van de balans zijn de bezittingen te vinden. Aan de rechterkant van de balans staan de schulden. Het verschil tussen bezittingen en schulden is het eigen vermogen. De balans is in evenwicht De balans laat eigenlijk zien hoe de bezittingen (de linkerkant) worden gefinancierd (de rechterkant). Een belangrijk kenmerk van de balans is dus dat de twee zijdes van de balans altijd aan elkaar gelijk zijn, vandaar de naam.
Balans per 31 december 2020 (x € 1.000) BEZITTINGEN 2020 2019 Bezittingen 67.080 69.529 Voorraden, geld en 18.806 13.770 en vorderingen TOTAAL 85.886 83.299
Gemeente Achtkarspelen
SCHULDEN Eigen vermogen Schulden
2020 23.709 62.177
2019 17.778 65.521
TOTAAL
85.886
83.299
18
Jaarstukken 2020
2 BESLUITVORMING Wij stellen u voor: 1. De jaarstukken 2020 vast te stellen; 2. De overschrijding van programma's 2 en 7 vast te stellen (zie analyse van de betreffende programma’s). Overschrijdingen in de jaarrekening op programmaniveau moeten op grond van het BBV alsnog door de raad worden goedgekeurd. 3. Het gerealiseerde positieve resultaat ten bedrage van € 6.590.000 ten gunste te brengen van de algemene reserve. 4. De vrijval van beschikking over reserves als gevolg van temporisering van de initiatieven in 2020 voor het restant bedrag van € 808.000 opnieuw beschikbaar te stellen voor de begroting van 2021 en verder.
Gemeente Achtkarspelen
19
Jaarstukken 2020
3 JAARVERSLAG
Gemeente Achtkarspelen
20
Jaarstukken 2020
3.1 Programma's
Gemeente Achtkarspelen
21
Jaarstukken 2020
0. Bestuur en ondersteuning Bij dit programma horen de volgende taakvelden 0.1 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 AU en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
Inhoudelijk In de programmabegroting 2020 staat wat we van plan waren in 2020. Alle onderwerpen waren afkomstig uit de Kadernota 2019 (jaren 2020-2023) en uit het coalitieakkoord. Hieronder vertellen we per onderwerp wat we van plan waren wat we hebben bereikt wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. BRO: Implementatie van basisregistratie ondergrond
[Kadernota 2019
nr. 0.01]
Wat wilden we? Het is een wettelijke verplichting dat we de BRO (BasisRegistratie Ondergrond) voeren en gegevens vanuit het werkveld opnemen en ter beschikking stellen. Vanuit de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) geldt ook de verplichting om over de BRO verantwoording af te leggen. Om hieraan te kunnen voldoen wordt onderzocht waar deze taken het beste kunnen worden gepositioneerd (bij beide Beheerafdelingen of bij Basisregistraties) en worden de taken, mogelijk met externe begeleiding, ingericht en geïmplementeerd. De kosten voor implementatie bedragen voor 2020 per gemeente € 7.000 en de structurele kosten voor beheer en uitvoering bedragen vanaf 2020 per gemeente € 8.000 per jaar. Wat hebben we bereikt? De formatie en middelen voor dit onderwerp zijn per 2020 toegekend. De werkzaamheden vangen aan per 2021 waarvoor budget is toegekend in de Kadernota 2021. Het budget voor 2020 van € 15.000 per gemeente is niet besteed en komt ten gunste van het resultaat. Wat is (nog) niet gelukt? De taken worden in 2021 uitgevoerd. Status [Vertraging]
Gemeente Achtkarspelen
22
Jaarstukken 2020 Implementatie van het waarderen op gebruikersoppervlakte
[Kadernota 2019
nr. 0.02]
Wat wilden we? Het waarderen op gebruikersoppervlakte (GBO) is noodzakelijk per 2022. Als voorbereiding hierop worden in onze gemeente 3d-metingen van objecten verricht. Het is noodzakelijk om een testomgeving in te richten voor het analyseren, verwerken en transporteren van de GBO-resultaten naar de waarderingsapplicatie. Hierdoor kunnen we schaduwdraaien op GBO en zijn we uiteindelijk in staat een kwalitatieve overgang te realiseren van inhoud naar gebruikersoppervlakte (waardering). Voor onze gemeente is voor de jaren 2020 en 2021 een bedrag van tweemaal € 4.500 nodig. Wat hebben we bereikt? Voor de gemeente Achtkarspelen is de testfase afgerond in 2020. De taxaties van woningen op gebruiksoppervlakte (GBO) zijn uitvoerig gecontroleerd. Het toezichthoudend en controlerend orgaan, de Waarderingskamer, heeft ingestemd met het nemen van de WOZ-beschikkingen. Op 13 februari 2021 zijn de aanslagbiljetten met daarop de WOZ-beschikkingen verstuurd. Daarmee is het waarderen op GBO ruimschoots gelukt voor het uitvoeren van deze wettelijke verplichting die ingaat op 1 januari 2022. Wat is (nog) niet gelukt? Voor de gemeente Tytsjerksteradiel zal de testomgeving in 2021 gebruikt worden voor het taxeren van de woningen op GBO. De taxatiewerkzaamheden en uitvoering van de controles zal gedurende het jaar 2021 plaats vinden.
Naar verwachting zal de waarderingskamer controles voor de te nemen WOZ-beschikkingen 2022 willen uitvoeren in het laatste kwartaal in 2021. Met deze planning en uitvoering van taxaties en controles wordt dezelfde werkwijze gevolgd als voor Achtkarspelen. Daarmee liggen de werkzaamheden op schema en is de verwachting dat de WOZ-beschikkingen voor woningen gebaseerd zijn op GBO met ingang van 1 januari 2022. Status [Op schema]
Leges kinderopvang
[Kadernota 2019
nr. 0.16]
Wat wilden we? Als ondernemers/inwoners een kinderdagverblijf, peuterspeelzaal of gastouderbureau willen starten dan moeten ze een aanvraag indienen voor het opnemen van de locatie in een landelijk register. De GGD controleert dan of aan alle regels van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen voldoet. Dit brengt kosten met zich mee (administratie en toezicht/handhaving). Voor het in behandeling nemen van aanvragen kunnen leges worden geheven. Op basis van voorbeelden van legesverordeningen van Heerenveen en Leeuwarden en ingediende aanvragen in Tytjerksteradiel in 2018 is een inschatting gemaakt van inkomsten. Wat hebben we bereikt? De leges zijn sinds 2020 ingesteld voor het in exploitatie nemen van een kindercentrum, gastouderbureau of voorziening voor gastouderopvang als bedoeld in artikel 1.45 lid 1 en 2 Wet kinderopvang. Wat is (nog) niet gelukt? N.v.t. Status [Gereed]
Gemeente Achtkarspelen
23
Jaarstukken 2020
Vrijwilligersbijdrage steunfractieleden
[Kadernota 2019
nr. 0.17]
Wat wilden we? Er zijn door de fracties vijftien steunfractieleden voorgedragen, wat betekent dat de vergoedingskosten hiervoor structureel 15 maal € 1.700 bedragen, € 25.500 per jaar. Daarnaast worden 15 iPad's à € 500 voor 4 jaar in bruikleen gegeven (€ 7.500). Het totale bedrag van € 33.000 is voor 2019 via een begrotingswijziging eenmalig ten laste gebracht van de Algemene Reserve. Voor de overige jaren worden de structurele kosten in de Kadernota 2020 als autonome ontwikkelingen verwerkt. Wat hebben we bereikt? Er is € 25.500 aan vergoedingen uitbetaald aan de steunfractieleden. Wat is (nog) niet gelukt? N.v.t. Status [Gereed]
Continuering samenwerking 8KTD
[CUP nr. 8KCoal001]
Wat wilden we? Achtkarspelen continueert de (ambtelijke) samenwerking met de gemeente Tytsjerksteradiel binnen de huidige samenwerkingsvariant, zodat er een gezamenlijke efficiënte en effectieve bedrijfsvoering ontstaat. Wat hebben we bereikt? Dit loopt en raakt steeds meer ingebed in de reguliere processen. Door middel van de regelmatige ontmoetingen tussen beide colleges en de invulling van het MT in de WM vindt continue bewaking door de directeuren plaats. Eind 2020 is een evaluatie naar de samenwerking gestart. De uitkomsten van de evaluatie zullen medio 2021 bekend zijn. Wat is (nog) niet gelukt? N.v.t. Status [Continue proces]
Info-bijeenkomsten gezamenlijk
[CUP nr. 8KCoal002]
Wat wilden we? Gezamenlijke informatiebijeenkomsten voor beide gemeenteraden indien de onderwerpen gelijk zijn. Wat hebben we bereikt? De gezamenlijke informatiebijeenkomsten voor beide gemeenteraden lopen en raken steeds meer ingebed in de reguliere processen. De griffies hebben hierover overleg met de raden. Ook hebben de beide griffies en het managementteam periodiek overleg over de LTA (Lange Termijn Agenda) van de beide raden. Eind 2020 zijn de verschillen in de behandel/besluitvormingsprocessen van beide raden in beeld gebracht. Hierdoor is voor de organisatie beter inzichtelijk in hoeverre en op welke momenten gezamenlijke bijeenkomsten realiseerbaar zijn. Wat is (nog) niet gelukt? N.v.t.
Gemeente Achtkarspelen
24
Jaarstukken 2020 Status [Continue proces]
Zelfstandigheid Achtkarspelen
[CUP nr. 8KCoal003]
Wat wilden we? Achtkarspelen blijft bestuurlijk een zelfstandige gemeente waardoor een eigen identiteit wordt behouden. Wat hebben we bereikt? Binnen dit uitgangspunt wordt de continuering van de samenwerking 8KTD (nr. 8KCoal001) en de gezamenlijke informatiebijeenkomsten van de raden (nr. 8KCOal002) ingevuld. Eind 2020 is een evaluatie gestart naar de samenwerking 8KTD. De behandeling hiervan in de raden zal medio 2021 zijn. Wat is (nog) niet gelukt? N.v.t. Status [Continue proces]
ANNO
[CUP nr. 8KCoal007]
Wat wilden we? Herbezinning over de rol in ANNO (zie ook 8KCoal038). Wat hebben we bereikt? De partners in Agenda Netwerk NoordOost (ANNO) zijn met elkaar in gesprek op welke thema's en in welke structuur de komende jaren vormgegeven gegeven zal worden aan een ANNO samenwerking. Wat is (nog) niet gelukt? N.v.t. Status [In ontwikkeling]
Overige ontwikkelingen Algemene Uitkering Op het totaal van de Algemene Uitkering 2020 van afgerond € 52 miljoen resteert een voordelig verschil van € 85.000. Daarnaast is er van voorgaande jaren nog in totaal € 35.000 ontvangen. Nog niet alle maatstaven zijn in 2020 definitief afgerekend, de komende jaren vinden daardoor nog de nodige correcties plaats. De Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de septembercirculaire 2020. De laatste coronamaatregelen zijn opgenomen in de decembercirculaire 2020. Het kleine verschil ten opzichte van de begroting bestaat uit de volgende onderdelen:
Uitkeringen uit voorgaande dienstjaren Nog af te rekenen maatstaven betreffende 2020 Overige verschillen
Gemeente Achtkarspelen
€ € €
35.000 85.000 13.000
V V N 25
Jaarstukken 2020
Totaal
€
107.00 0
V
Treasury Rentevoordeel Bij de implementatie van het nieuwe boekhoudpakket is de begroting voor Toegerekende Reële Rente ten onrechte middels een begrotingswijziging naar 0 bijgesteld. Hierdoor leidt de realisatie van de reële rente per saldo tot een positief verschil ten opzichte van begroot van € 439.000. In 2020 is geen dividend ontvangen van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Een nadelig verschil met de begroting van € 100.000. Daar dit besluit pas in 2021 bekend is gemaakt kon in de decemberwijziging de begroting niet meer worden aangepast. De BNG heeft bekend gemaakt dat op 19 maart 2021 een deel van het goedgekeurde dividend van 2019 circa € 25 miljoen is uitgekeerd. Voor onze gemeente zijn dit 87.711 aandelen x € 0,43 = € 37.716. Het resterende bedrag aan dividend blijft gereserveerd voor uitkering op een later moment. Wanneer is nog niet bekend. Het dividend betreffende het dienstjaar 2020 van de BNG zal dan vermoedelijk ook een jaar worden opgeschoven naar 2022. De Europese Centrale Bank heeft de banken aanbevolen om tot 30 september 2021 af te zien van dividenduitkering of deze te beperken. Dividenden mogen onder strikte voorwaarden maximaal 15% van de gecumuleerde winst 2019-2020 bedragen. Op basis hiervan heeft de BNG besloten het hiervoor genoemde dividend uit te keren.
Vennootschapsbelasting In 2018 is een inschatting gemaakt voor de aanslag Vennootschapsbelasting (Vpb). Er zijn andere grondslagen gehanteerd voor de berekening waardoor de vrijval van de voorlopige berekening een voordeel heeft opgeleverd van € 172.000. Overige baten en lasten De overige baten en lasten tonen een positief verschil van € 79.000 ten opzichte van de begroting. Wanneer de lagere bijdrage aan de Werkmaatschappij buiten beschouwing wordt gelaten, is er sprake van een negatief verschil van per saldo € 110.000. Op een aantal begrote budgetten voor diverse kosten en het begrote onderzoeksbudget bezuinigingen heeft minder realisatie plaatsgevonden, wat leidt tot een voordeel van € 54.000 ten opzichte van begroot. Er heeft een herfinanciering plaatsgevonden van verschillende leningen. De geactiveerde boeterente die hiermee samenhangt wordt niet langer afgeschreven en is in 2020 ineens ten laste van de reserve geboekt. Dit leidt tot een vrijval van jaarlijkse kapitaallasten van 166.000 en derhalve tot een jaarlijkse besparing van het genoemde bedrag. Het bedrag is in de begroting van 2020 opgenomen als bate waardoor dit binnen dit taakveld leidt tot een nadeel van € 166.000 ten opzichte van begroot. Mutatie reserve De beginstand van de algemene reserve inclusief de onttrekking van de resultaatbestemming 2019 bedroeg € 17.779.000.
De eindstand van de reserve per ultimo 2020 bedraagt vóór resultaatbestemming € 17.119.000. Inclusief toevoeging resultaat van € 6.590 komt de reserve uit op € 23,7 miljoen. Er heeft een onttrekking uit de reserves plaatsgevonden van € 4,2 miljoen. De belangrijkste mutaties betreffen: Onttrekkingen (> € 25.000) Correctie herfinanciering boeterente Krimpgelden Actualisering Regiodeal Verrekening werkelijke kosten Fabryksfeart
Gemeente Achtkarspelen
€ € € €
2.818.000 245.000 213.000 147.000
26
Jaarstukken 2020
Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) Impuls weerbaar bestuur ANNO (incl. mobiliteitsvisie) Afvloeiingskosten AD Kwaliteitsimpuls Financiën en Control Tijdelijke capaciteitsuitbreiding HRM (WM 8KTD) Nota grondbeleid
€ € € € € € €
144.000 120.000 106.000 85.000 45.000 36.000 25.000
€ € € € € €
805.000 547.000 500.000 460.000 157.000 78.000
Stortingen Er heeft een toevoeging aan de reserves plaatsgevonden van € 3,4 miljoen. De belangrijkste mutaties betreffen:
Verzameling overlopende posten 2020 Krimpgelden Ontwikkelingsfonds Precariobelasting AU decembercirculaire Implementatie omgevingswet
Bijdrage aan 8KTD De jaarrekening van de WM8KTD laat een onderschrijding van de budgetten zien, waardoor van beide gemeenten in totaal een lagere bijdrage van nodig is van € 53.000. Voor onze gemeente betekent dit een lagere bijdrage van € 25.000 aan de WM8KTD. De verschillen die per saldo tot een onderschrijding hebben geleid, zijn in de jaarrekening 2020 van de WM8KTD toegelicht. In verband met de verplichte verdeling van de verdeling over de taakvelden conform het BBV, zien we het voordeel van de WM8KTD als volgt terug in de jaarrekening van de gemeente:
Programma 0 Bestuur en Ondersteuning (incl. overhead) Programma 1 Veiligheid Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Programma 6 Sociaal Domein Programma 7 Volksgezondheid en milieu Programma 8 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing TOTAAL
€ € € € € € € € € €
189.000 29.000 44.000 4.100 11.000 19.000 220.000 34.000 71.000 25.000
V V N N N N N V V V
Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dat is verplicht.
Gemeente Achtkarspelen
27
Jaarstukken 2020
Lasten exclusief reserves
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Bestuur
1.961
2.199
2.143
56
Burgerzaken
1.269
1.166
1.049
117
Beheer overige gebouwen en gronden
14
14
17
-3
Treasury
90
3.264
2.856
408
OZB woningen
250
242
203
39
OZB niet-woningen
169
165
172
-7
Belastingen overig
27
27
49
- 22
-
-
-
-
318
248
87
161
-
-
- 172
172
4.099
7.326
6.405
921
AU en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal lasten Baten exclusief reserves
Begroting primitief
Bestuur
Begroting definitief
Rekening
Verschil
-
40
96
56
334
264
265
1
8
8
10
2
320
8.142
8.111
- 30
OZB woningen
3.514
3.514
3.504
- 10
OZB niet-woningen
1.891
1.891
1.864
- 27
Belastingen overig
1.661
1.661
1.658
-3
AU en overige uitkeringen gemeentefonds
50.043
51.932
52.197
265
166
166
3
- 163
-
-
-
-
Totaal baten
57.938
67.618
67.709
91
Saldo van baten en lasten (excl. reserves)
53.839
60.292
61.304
1.012
Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Treasury
Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB)
In de reserves gestort
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Mutaties reserves
595
3.425
3.530
- 106
Totaal lasten
595
3.425
3.530
- 106
Uit de reserves gehaald
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Mutaties reserves
1.163
5.735
4.190
- 1.545
Totaal baten
1.163
5.735
4.190
- 1.545
568
2.310
660
- 1.651
Saldo mutaties reserves TOTAAL
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Lasten programma
4.694
10.751
9.935
816
Baten programma
59.100
73.353
71.899
- 1.454
Saldo programma
54.406
62.602
61.964
- 639
Gemeente Achtkarspelen
28
Jaarstukken 2020
Analyse verschillen rekening - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma Verklaring resultaat
€
- 639
negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen
728
Lasten
758
- Bijdrage aan 8KTD (excl. overhead)
256
- Diverse ontwikkelingen
- 20
- Bestuur: Lagere kosten voor Bestuur, commissies en Raad
43
- Bestuur: Lagere personeelskosten
40
- Treasury: toegerekende reële rente
439
Baten
- 30
- OZB Niet woningen: Invloed van taxaties en bezwaarschriften
- 27
- Overige baten en lasten (excl. bijdrage aan 8KTD) - saldo diverse voordelen en nadelen
- 110
- Algemene uitkering gemeentefonds (AU)
107
Incidentele voor- of nadelen
- 1.367
Lasten
223
- Correctie: het saldo van het resultaat van Baten en lasten € 5.729.128 (dec. 2020) en Overhead € 4.000 bedraagt: € 5.733.128. Dit bedrag buiten de saldopresentatie houden in de programma 0 om aansluiting te houden met het werkelijke saldo van programma 0.
-
- Treasury: suppletie BCF-aangifte 2016 (Te ontvangen Btw Compensatie Fonds Re-integratie)
51
- Vennootschapsbelasting
172
Baten
- 1.590
- Treasury: lagere uitkering dividend BNG en toename overige kosten - Mutatie reserve
- 124 - 1.493
- Bestuur: De baten uit Krimpgelden zijn per saldo hoger dan begroot. Voor ANNO energietransitie zijn de kosten hoger dan begroot als gevolg van de uitvoering van meer werkzaamheden. Voor de Mobiliteitsvisie zijn bijdragen ontvangen van samenwerkende gemeenten.
27
Verbonden partijen Hieronder ziet u, voor zover van toepassing, het overzicht van de verbonden partijen aan dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.
Gemeenschappelijke regeling Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel
Buitenpost/Burgum
Gemeente Achtkarspelen
29
Jaarstukken 2020
Vennootschap / Coöperatie Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
BNG Bank NV
Den Haag
Eneco
Rotterdam
Stedin
Rotterdam
Gemeente Achtkarspelen
30
Jaarstukken 2020 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Geen indicatoren bij dit programma? In dat geval zijn er geen (verplichte) indicatoren vastgesteld. tableCell12 Taakveld
00. Bestuur en ondersteuning
De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie
Indicator
Eenheid
Metingen en refertejaar
meting ten tijde van O
P
rek.
begr.
rek.
2020
2021
2019
Apparaatskosten Kosten per inwoner Achtkarspelen
euro
818,0
903,0
762,0
euro
onbekend
onbekend
onbekend
Achtkarspelen
fte
2,4
2,3
2,3
Nederland
fte
onbekend
onbekend
onbekend
euro
5,2
0,4
2,0
euro
onbekend
onbekend
onbekend
Achtkarspelen
fte
2,2
2,2
2,1
Nederland
fte
onbekend
onbekend
onbekend
(Cijfers jaarrekening 2020) Nederland
Bezetting Bezetting in fte per 1.000 inwoners
Externe inhuur Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Achtkarspelen (Kosten inhuur jaarrekening 2020) Nederland
Formatie Het aantal fte per 1.000 inwoners
Gemeente Achtkarspelen
31
Jaarstukken 2020
1. Veiligheid Bij dit programma horen de volgende taakvelden 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
Inhoudelijk In de programmabegroting 2020 staat wat we van plan waren in 2020. Alle onderwerpen waren afkomstig uit de Kadernota 2019 (jaren 2020-2023) en uit het coalitieakkoord. Hieronder vertellen we per onderwerp wat we van plan waren wat we hebben bereikt wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. Uitbreiding taken Veiligheid (0,3 fte)
[Kadernota 2019
nr. 1.02]
Wat wilden we? Veiligheid wordt een steeds grotere taak van gemeenten. Sinds de bezuinigingen op de formatie (besluit eerste helft 2017) heeft de eenheid Veiligheid er diverse taken bij gekregen. Genoemd worden: De repressieve last groeit meer en meer, niet in de laatste plaats als gevolg van een terugtrekkende politie. Zaken met een relatie met personen met verward gedrag worden meer en meer doorgespeeld naar de gemeente. De stijging van het aantal personen met verward gedrag wordt over het algemeen toegeschreven aan de bezuinigingen van het vorige kabinet op de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ). De gevolgen dienen zich nu aan. De Wet aanpak woonoverlast. De burgemeester krijgt meer bevoegdheden om woonoverlast aan te pakken; Aangescherpt Beleid Opiumwet. De bevoegdheid van de burgemeester om panden te sluiten. Een bevoegdheid die vorig jaar al een aantal malen is toegepast; Preventieve taak op het gebied van cybercrime. Hiervoor zijn afspraken in de driehoek Noordoost Fryslân (burgemeester – politie – justitie) op 15 maart 2018; Persoonsgerichte Aanpak (PGA). Een samenwerkingsverband tussen gemeenten, politie en andere ketenpartners voor de aanpak van veiligheidsproblemen zoals: plegers van High Impact Crimes; jeugdigen met grote kans op een criminele carrière; potentieel gewelddadige eenlingen; verwarde personen.
De gemeenten krijgen hierin een regierol; Ondermijnende criminaliteit. De onderwereld die zich in de “bovenwereld” manifesteert. Een stijgend aandachtspunt. Radicalisering. Een convenant van de overheid, waaronder wordt voorzien in het trainen van medewerkers in het herkennen van signalen van radicalisering; Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ, Inwerkingtreding 2020). Deze wet vergroot de bevoegdheid van de burgemeester. Zo kunnen naast gedwongen opname in een GGZ-instelling ook andere crisismaatregelen worden opgelegd. De huidige bezetting kan deze uitbreiding niet opvangen. Gemeente Achtkarspelen
32
Jaarstukken 2020
Wat hebben we bereikt? De vacature is ingevuld. De taken zijn in 2020 voortvarend opgepakt. Met name op het gebied van jeugdoverlast zijn er stappen gezet om de overlast terug te dringen. Wat is (nog) niet gelukt? Door corona zijn veel taken blijven liggen. De prioriteit lag vanaf eind februari bij taken die voortvloeiden uit het de door de Rijksoverheid opgelegde maatregelen. Hierdoor is het reguliere werk onder druk komen staan. Zo zijn bijvoorbeeld wel de gesubsidieerde projecten “Binnenspiegel” en “Ongewenste inmenging in dorpen en wijken opgepakt” door de extern projectleider, maar zijn de reguliere taken die gepland stonden niet of in mindere mate uitgevoerd. Status [Gereed]
Uitbreiding taken BOA-sturing (0,05 fte)
[Kadernota 2019
nr. 1.03]
Wat wilden we? Er zal op provinciale schaal en ook binnen Noordoost Fryslân meer worden samengewerkt op het gebeid van strafrechtelijk optreden. Binnen noordoost Fryslân zijn intenties om samen te werken op het gebied van verkeer, Drank- en horecawet, milieu, groen en bouwen. Dit vraagt om sturing. Wat hebben we bereikt? Een van de coördinatoren van de eenheid Toezicht en Handhaving heeft deze taak gekregen. Daarvoor heeft hij een deel van zijn taak (Beleidsmedewerker integrale veiligheid) overgedragen aan een andere medewerker, die deze formatie erbij heeft gekregen. De coördinator geeft sturing aan de BOA's en heeft contacten met de Regionale coördinator (Noardeast Fryslân). Door de coronamaatregelen is nog weinig uitvoering gegeven aan de samenwerking. Wat is (nog) niet gelukt? Zodra de Coronacrisis achter de rug is zal de samenwerking op beoogd niveau worden gebracht. Status [Gereed]