04 - Bijlage 1 - Kadernota 2022 - 2025
Tekst van het document
Kadernota 2022 - 2025
2
Inhoudsopgave 1 Leeswijzer ......................................................................................................4 2 Inleiding.........................................................................................................5 3 IN VOGELVLUCHT ............................................................................................6 KADERNOTA 2022-2025 .......................................................................................14 1 Specifieke ontwikkelingen ...............................................................................15 1.1 Startsituatie ............................................................................................15 1.2 Gemeentefonds .......................................................................................15 1.3 Bestaand beleid .......................................................................................18 1.4 Nieuw of gewijzigd beleid ..........................................................................18 1.5 Samenvatting in cijfers .............................................................................18 2 Reserves en weerstandsvermogen ...................................................................19 3 Ontwikkelingen in beleid .................................................................................20 3.1 WONEN EN
WERKEN.................................................................................21 Programma 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................21 Programma 3 - Economie ...............................................................................24 Programma 8 - Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing ...........................26 3.2 SAMENLEVING.........................................................................................29 Programma 1 - Veiligheid ...............................................................................29 Programma 4 - Onderwijs...............................................................................29 Programma 6 - Sociaal domein........................................................................30 Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie ........................................................35 Programma 7 - Volksgezondheid en milieu ........................................................41 3.3 BESTUUR EN DIENSTVERLENING ...............................................................43 Programma 0 - Bestuur en ondersteuning .........................................................43 Overhead .....................................................................................................49 4 Voorstel aan de raad
......................................................................................52 BIJLAGE I Financiële ontwikkeling .......................................................................53
Kadernota 2022 - 2025
3
1 Leeswijzer Vooraf De Kadernota is eigenlijk het belangrijkste instrument in de planning- en controlcyclus. Daarmee kan de raad sturen op de inhoud van de begroting 2022 volgende jaren. BELEIDSVOORSTELLEN In de Kadernota staan allerlei voorstellen voor nieuw of gewijzigd beleid. De raad geeft richting en bepaalt welke projecten voorrang moeten krijgen. En daarmee legt de raad de basis voor de verdere uitwerking van de begroting 2022. FINANCIEEL In de Kadernota proberen we ook inzicht te geven in de financiële ruimte voor 2022 en verdere jaren. Samen met de beleidsvoorstellen ontstaat een volledig beeld waarmee de raad op hoofdlijnen kan sturen. Maar alles natuurlijk met de kennis van het moment. VERTALING IN DE BEGROTING In de begroting 2022 worden alle voorstellen verwerkt die door de raad positief zijn beoordeeld. En natuurlijk worden ook ontstane ontwikkelingen ná de behandeling van de Kadernota meegenomen. OPBOUW VAN DE KADERNOTA De Kadernota is verdeeld in drie stukken: VOORAF KADERNOTA 2022-2025 BIJLAGE In VOORAF beginnen we met de Inleiding. Daarna starten we met de Kadernota In Vogelvlucht. Hierin vindt u een samenvatting van belangrijke ontwikkelingen en zaken die op ons afkomen. Daarna komt de eigenlijke KADERNOTA 2022-2025. We beschrijven een aantal algemene ontwikkelingen.
Daarna volgen specifieke ontwikkelingen en aansluitend een samenvatting daarvan in cijfers. Omdat de Kadernota invloed heeft op het financieel perspectief schetsen we ook de invloed daarvan op onze reserves en het weerstandsvermogen. Direct daarna gaan we dieper in op alle ontwikkelingen in het beleid. En we besluiten met het voorstel aan de Raad. In de BIJLAGE vindt u tenslotte een samenvatting in cijfers. We wensen u veel leesplezier!
Kadernota 2022 - 2025
4
2 Inleiding Voor u ligt de kadernota 2022-2025, de vierde en laatste van deze raad voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. En tevens de voorbereiding op het laatste jaar van uitvoering van de ambities uit het coalitieakkoord. De Kadernota 2022-2025 wordt beschouwd als richtinggevend voor de voorbereiding en opstelling van de Programmabegroting 2022-2025 zoals die in de raad van oktober zal worden behandeld en vastgesteld. De afgelopen jaren worden gekenmerkt door ontwikkelingen die de onzekerheid over de toekomst hebben vergroot. Geopolitieke veranderingen en de klimaatcrisis zijn daar voorbeelden van. Door de coronacrisis van het afgelopen jaar is deze onzekerheid versterkt en hebben veranderingen plaatsgevonden in het woon-, werken reisgedrag van mensen waarvan nog niet duidelijk is of dit zich doorzet na de crisis. De huidige financiële situatie op zowel landelijk als lokaal niveau is ook omgeven met veel onzekerheid. Dit heeft te maken met onder andere de structurele effecten van de coronacrisis, maar ook met het ontbreken van een nieuw regeerakkoord en daaruit voortvloeiende rijksmiddelen voor de uitvoering van taken bij gemeenten. Hier zal verder in detail op worden ingegaan in hoofdstuk 1.2 van deze Kadernota.
Door fors ingrijpen in de begroting 2021-2024 (met een structureel ombuigingspakket van circa € 3 miljoen) is daar waar mogelijk beleid versoberd en is de financiële situatie van de gemeente Achtkarspelen zodanig omgebogen dat er een verantwoord meerjarenperspectief ontstaat. Ook een kritische beoordeling en afweging van nieuw beleid bij het samenstellen van deze Kadernota maakt het mogelijk om deze lijn ook voor de begroting 2022-2025 zo goed als mogelijk door te zetten. De druk op de begroting blijft vooralsnog desondanks onverminderd groot. Extra bezuinigingen stellen we in deze kadernota niet voor. Dat zou teveel druk op de mienskip en de organisatie leggen. Dat vinden we onverantwoord en daarom accepteren we de komende twee jaar een negatief begrotingssaldo. Uitgangspunt voor de Kadernota 2022-2025 is dan ook om uit te gaan van de bestaande focus en prioritering in beleid. Alleen daar waar nodig wordt ingezet op nieuw beleid, waarbij deze zijn gebaseerd op actuele ontwikkelingen.
Kadernota 2022 - 2025
5
3 IN VOGELVLUCHT OM TE BEGINNEN Context bij deze Kadernota Bij de begrotingsbehandeling vorig jaar heeft de raad ervoor gekozen om een omvangrijk pakket ombuigingen door te voeren. Het doel van de ombuigingen was om te komen tot een sluitend perspectief voor de latere jaren. De ombuigingen waren nodig, omdat de druk op de gemeentefinanciën dusdanig groot was geworden na met name de decentralisaties in het Sociaal Domein zonder dat hiervoor de benodigde rijksmiddelen werden overgeheveld. Het opvoeren van de ombuigingen voelde niet goed. Het Rijk hevelt nog steeds taken over, waarvoor structureel te weinig geld beschikbaar komt en biedt daarvoor vaak incidentele oplossingen, die te weinig zekerheid geven voor de lange termijn. We zijn blij dat er inmiddels wat beweging vanuit het Rijk komt. Onder meer naar aanleiding van de arbitragezaak rondom jeugdzorg, maar ook op het gebied van de herijking van het gemeentefonds. De eerste plannen, die voor onze gemeente onverwacht nadelig uitpakten, zijn op basis van een kritische tussenevaluatie van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) voorlopig weer terug naar de tekentafel. Dit geeft geen garanties, maar wel hoop op een rechtvaardiger verdeling. Ook vanuit de VNG wordt een sterke lobby gevoerd om de totale omvang van het gemeentefonds groter te maken.
Uitgangspunten bij deze Kadernota Rekening houdend met de hiervoor geschetste context, ontkomen we ook voor het komende begrotingsjaar niet aan een sobere beleidsarme Kadernota. Wij spelen waar mogelijk in op ontwikkelingen waarbij geprobeerd is te voorkomen dat onontkoombare of onomkeerbare dingen worden wegbezuinigd. Uitgangspunten bij deze Kadernota zijn: - Ontwikkeling begroting Voor het meerjarenperspectief in de kadernota wordt het zogenaamde min, plus, plus, plus-scenario losgelaten voor een min, min, plus, plus-scenario. Dit betekent dat in het structureel saldo van de begroting wordt geanticipeerd op een negatief resultaat voor 2022 en 2023 en een positief resultaat voor 2024 en 2025. - Indexering en prijscompensatie Eerder dit jaar zijn op de LIS de uitgangspunten voor de Kadernota 2022-2025 en de begroting 2022-2025 geagendeerd. Op basis van ons vaste ijkpunt uit de septembercirculaire (jaar t-1) voor de nieuwe begroting hanteren we een verwachte loon en prijsstijging van 1,4%. Voor de berekening van het netto effect van de mei-circulaire voor deze Kadernota houden we hier door middel van stelposten rekening mee.
- Algemene uitkering (AU) - nieuw beleid Indien voor nieuw beleid financiële middelen opgenomen zijn in de algemene uitkering, gaan we uit van een budgettair neutraal effect op het saldo - Algemene uitkering (AU) - ontwikkelingen in bestaand beleid: Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de algemene uitkering. Daarmee geldt ook voor de in de Kadernota genoemde onderwerpen met betrekking tot bestaand beleid, dat deze een budgettair neutraal effect op het saldo hebben. - Incidentele posten (AR) Voor incidentele lasten (looptijd van 1-3 jaar) met betrekking tot diverse onderwerpen in deze Kadernota hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de algemene reserve worden gebracht. In de algemene reserve wordt rekening gehouden met deze uitname. Eventuele incidentele baten worden in deze kadernota toegevoegd aan de algemene reserve. Kadernota 2022 - 2025
6
- Nieuwe en gewijzigde wetgeving Voor verschillende onderwerpen komt nieuwe of gewijzigde wetgeving op ons af. Onderwerpen waar de financiële impact is in te schatten, maken integraal deel uit van de kadernota. Onderwerpen waar op dit moment nog niet duidelijk is of en in hoeverre de gemeente hiervoor wordt gecompenseerd in de Algemene Uitkering, die maken niet integraal deel uit van de kadernota. Dit betreft: - ICT: Wet WOO (ICT) - Nieuwe wet inburgering - Nieuw participatiebeleid - Beschermd Wonen - Wet Aanpak Meervoudige Problematiek Sociaal Domein Deze onderwerpen worden hierna wel toegelicht, maar maken niet integraal deel uit van de Kadernota. PROGRAMMA'S 1. WONEN EN WERKEN Centrumvisie Buitenpost In juni 2021 is een concept-tekening met de werkgroep besproken. In dit overleg is de schets toegelicht, is de reikwijdte van het project besproken en is aangegeven met welke kanttekeningen nog rekening gehouden moet worden. De werkgroep heeft in dit overleg input gegeven voor een aantal variant-uitwerkingen die medio juni naar de werkgroep gestuurd zal worden. Met deze concept tekening(en) kan de werkgroep de gemeenteraad na de zomer informeren. Omgevingswet De invoering van de omgevingswet is opnieuw met een half jaar uitgesteld. Desondanks starten wij waar mogelijk per 1 januari 2022 met het implementeren van relevante werkwijzen en werkprocessen.
Zo zijn we er als organisatie klaar voor als de wet in werking treedt. Met mogelijkheden tot een andersoortige tarifering en omslagstelsel, leggen we ook aan de inkomstenkant een basis voor een meer kostenefficiënte organisatie. In het kader van de Omgevingswet zijn we verplicht voor een groot deel van onze wegen Basis Geluid Emissiekaarten (BGE) vast te stellen. Om hier invulling aan te kunnen geven wordt capaciteit en werkbudget gevraagd van € 60.000. Wonen Wij hebben grote ambities op het gebied van wonen. In 2040 willen we een toonaangevende rol spelen in onze regio. Daar werken we nu al hard aan. In onze Woonvisie zijn opgaven geformuleerd ten aanzien van ontwikkelen, vernieuwen en verduurzamen van (bestaande) woningvoorraad. We zoeken daarbij steeds naar een verantwoord evenwicht tussen kwaliteit van wonen en de beperkingen en mogelijkheden die wet- en regelgeving biedt in onze landelijke leefomgeving. Duurzaamheid, energieloket en energie inkoop In 2022 geven wij verder vorm aan de uitvoering van het recent vastgesteld beleid omtrent Duurzaamheid en de Warmte-transitievisie. Daarnaast blijven we actief naar mogelijkheden zoeken om vanuit een gemeentelijk energieloket ondersteuning te (blijven) bieden aan concretisering van duurzaamheidsregelingen in onze mienskip. Als gemeente willen we verder vergroenen in ons energiebeleid.
We willen andere partijen in de markt daartoe stimuleren. Momenteel kopen we nog vergroende grijze stroom in via de Openbare Verlichting en Energie Fryslân (OVEF). Het contract verloopt binnenkort. Dat biedt mogelijkheden te onderzoeken hoe we nog minder afhankelijk kunnen worden van grijze stroom. Bijvoorbeeld door lokaal groene stroom in te kopen of Kadernota 2022 - 2025
7
door zelf groene stroom op te wekken. Zodra er zicht is op haalbaarheid en de kosten, komen wij hier bij de raad op terug. Regio Marketing en Toerisme (RMT) Achtkarspelen wil het toerisme stimuleren vanwege de positieve effecten die toerisme heeft op de werkgelegenheid en kwaliteit voor de eigen bewoners. Tot nog toe werken we regionaal samen binnen RMT. Deze samenwerking wordt dit jaar geëvalueerd. Om de bekendheid van ons gebied en de activiteiten die er zijn te vergroten, is het noodzaak om te blijven investeren in marketing. Economie Eind 2021 stellen we het Economisch Beleidsplan vast. In 2022 willen we voortvarend aan de slag met de uitvoering hiervan. Het blijft belangrijk om ondernemers maximaal te faciliteren en om goede contacten te onderhouden met ondernemersverenigingen. 2. SAMENLEVING Arbitragezaak jeugdzorg Vanuit het ministerie is in de arbitragezaak jeugdzorg nu duidelijkheid over de macro ontwikkelingen voor de gemeenten. De komende jaren komen er miljarden euro's meer beschikbaar voor de jeugdzorg. De exacte verdeling voor onze gemeente is nog niet bekend. De nadere uitwerking hiervan vanuit het ministerie moet nog worden aangeleverd. De verwachting is dat hier in de septembercirculaire meer duidelijkheid over is. Voor het jaar 2022 wordt ruim € 1,3 miljard extra uitgetrokken voor de jeugdzorg.
Indicatief betekent dit voor 2022 en verder dat wij omgerekend nog een bedrag van € 1,7 miljoen verwachten. Een deel van de extra middelen is nodig om de te verwachte tekorten op de huidige begroting op basis van de ontwikkelingen tot nu toe op te kunnen vangen. Omdat er nog de nodige vragen en onzekerheden zitten in de onderliggende berekeningen, worden de effecten meegenomen als ook de september circulaire bekend is. We verwachten dat dit een positief effect heeft op het begrotingssaldo. Cultuurcentrum De Wâldsang Bij de behandeling van de begroting 2021-2024 is het subsidiebudget van € 288.000 geschrapt. Ter uitvoering van een aangenomen motie geven wij de raad hiermee de mogelijkheid de financiering van het muziekonderwijs opnieuw op te nemen in de Kadernota 2022. Verplaatsing sportvelden en ontwikkeling Lauwerskwartier Surhuisterveen Naar aanleiding van de verkoop kunstgrasveld op sportpark De Ketting in Surhuisterveen aan AVEK, is er op 25 juni 2020 een motie ingediend om te kijken naar de haalbaarheid van verplaatsing van de sportvelden. Daarnaast is er gevraagd om te kijken naar de haalbaarheid van de ontwikkeling van het bedrijventerrein Lauwerskwartier III. Het onderzoek is inmiddels gedaan, en 24 juni a.s. wordt de stand van zaken besproken in het fractieoverleg. In dit onderzoek zijn vier nieuwe locaties meegenomen en de huidige locatie.
Spitkeet en Beurtschip De projecten Beurtschip en Spitkeet zijn niet opgenomen in de begroting 2021 en verder. De reden hiervoor is dat wij voor deze projecten subsidie in het kader van de Regiodeal hebben aangevraagd. De subsidieaanvragen zijn echter afgewezen. Het project Spitkeet wordt daardoor gestopt per 1 januari 2022. Voor het project Beurtschip wordt voor 2022 en 2023 budget gevraagd. Deze periode wordt benut om het project op een andere en goedkopere manier te organiseren en te financieren. Museum de Spitkeet Openluchtmuseum en Themapark de Spitkeet heeft de afgelopen jaren een aanzienlijke groei doorgemaakt. In 2019 was de Spitkeet een van de grootste musea uit onze regio. Kadernota 2022 - 2025
8
We willen dit succes verder stimuleren en uitbouwen. Om dat goed te kunnen doen wordt voorgesteld de (tijdelijk) ingestelde coördinatiefunctie in 2022 en 2023 continueren. MFC Twijzelerheide In november 2020 besloot het college niet in te stemmen met realisatie van een MFA in Twijzelerheide. In april 2021 werd een raadsmotie aangenomen waarin wordt gevraagd om de partners opnieuw aan tafel te roepen en voor 1 november 2021 te komen tot een second opinion met betrekking tot het haalbaarheidsonderzoek. Daarbij wordt een aantal scenario’s opnieuw onderzocht en uitgewerkt. De twee schoolbesturen en kinderopvang Tiko hebben daarbij nogmaals laten weten niet langer deel te nemen aan de initiatiefgroep om te komen tot een MFA. Aangegeven is dat deze stellingname een combinatie/variant samen met de gymzaal en/of het dorpshuis niet uitsluit. 3. BESTUUR EN DIENSTVERLENING Algemene uitkering Eind mei is de mei-circulaire van de Rijksoverheid gepubliceerd. We constateren dat de uitwerking en doorrekening hiervan naar onze gemeente voor de nodige vragen en onduidelijkheden zorgt. We kiezen er daarom voor de effecten vooralsnog neutraal mee te nemen in de kadernota.
Verwachte compensatie vanuit het Rijk De taken die de Rijksoverheid bij gemeenten onderbracht zonder daar een passende vergoeding tegenover te stellen, zoals de uitvoering van Jeugdzorg, de Omgevingswet en de WMO, zorgen voor een tekort in de op te stellen begroting. Dit geldt voor vrijwel alle gemeenten in Nederland. De VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) is namens alle gemeenten in gesprek met Rijksoverheid over een compensatie. De VNG is ervan overtuigd dat deze financiële tegemoetkoming gaat komen, zodat wij als gemeente kunnen doen wat belangrijk is: investeren in onze mienskip met oog voor de behoeften van inwoners, ondernemers en onze maatschappelijke en culturele instellingen. Herijking gemeentefonds De fondsbeheerders hebben in een brief aan de Kamer laten weten dat zij verwachten begin juli met een aangepast verdeelvoorstel herijking gemeentefonds te komen. Eerder werd verwacht dat dit al in april gereed zou zijn.
In de kamerbrief wordt uitgelegd dat er verschillende redenen zijn voor deze aanpassing van de planning: De ROB heeft in een tussenbericht de fondsbeheerders gevraagd om eerst meer toelichting te geven bij de keuzes en effecten De reacties van de ROB en gemeenten zijn voor de fondsbeheerders aanleiding om het verdeelvoorstel nog e en keer kritisch tegen het licht te houden Voor één van de verdeelmaatstaven in het sociaal domein is een betere bron beschikbaar. De fondsbeheerders willen overgaan tot een analyse waarbij deze bron wordt betrokken. De bestuurlijke consultatie schuift op. De vertraging betekent dat de bestuurlijke consultatie van gemeenten doorschuift. Het is nu de verwachting dat deze vlak vóór of vlak ná de zomer zal zijn. De VNG-commissie Financiën heeft aangegeven in dit proces zorgvuldigheid te verkiezen boven snelheid. Hoe de herijking uiteindelijk voor onze gemeente uitpakt is op dit moment niet aan te geven. We nemen het daarom saldo-neutraal mee. Ombuigingen 2021-2024 Het niet halen van een geplande taakstellingen beïnvloedt het door ons gepresenteerde financieel perspectief. Periodiek beoordelen we daarom in hoeverre de begrote taakstelling ook daadwerkelijk gerealiseerd wordt. Uit de inventarisatie blijkt dat de taakstelling Intensiveren samenwerking op één locatie (€ 225.000) bij ongewijzigd beleid niet gehaald wordt.
Doel was te komen tot een besparing in de huisvesting door het intensiveren van de samenwerking met onze partnergemeente Tytsjerksteradiel. De Kadernota 2022 - 2025
9
realisatie van deze ombuiging is afhankelijk van nog te maken (politieke) keuzes rond bestuurlijke samenwerking. Vooralsnog is deze ombuiging daarom niet realiseerbaar. Overige ombuigingen worden conform planning in de diverse jaren gerealiseerd. Nota kapitaalgoederen Eind dit jaar willen we een nota kapitaalgoederen voorleggen aan de gemeenteraad. Deze nota biedt de gemeenteraad de mogelijkheid om het kwaliteitsniveau van de kapitaalgoederen vast te stellen. De nota geeft handvatten om te beoordelen of de in de meerjarenbegroting opgenomen middelen voor het onderhouden van de kapitaalgoederen voldoende zijn om een kapitaalgoed op het gewenste kwaliteitsniveau te onderhouden. De effecten op de hoogte van de lasten is op dit moment nog niet duidelijk. OVERIGE ONTWIKKELINGEN Sociaal Domein De uitdagingen in het sociaal domein blijven in komende jaren onveranderd groot. De transformatie naar meer zelfredzame burgers en netwerken en minder beroep/automatisch recht op professionele maatwerkvoorzieningen blijkt een complexe opgave voor gemeenten. Dit komt mede door veranderende wetgeving, denk aan het abonnementstarief, en jurisprudentie die het "recht op maatwerkvoorzieningen" versterkt. Daar komt bij dat wij in komende jaren met meer taken belast worden, waaronder de doordecentralisatie van beschermd wonen per 2023 en de nieuwe Wet Inburgering.
De discussie met het rijk over het compenseren van gemeentelijke tekorten op het terrein van Jeugd en Wmo loopt door. In de komende jaren willen wij met de middelen die daarvoor beschikbaar zijn de sociale basis optimaal versterken om de transformatie een stap verder te brengen. Hierin speelt communicatie een belangrijke rol. Een sterke positionering van onze uitvoerende teams in de sociale basis van dorpen is daarvoor nodig. Tenslotte willen wij ook samen met onze professionele zorgaanbieders aan de slag om ook hun een stevigere rol te geven in de transformatie van het sociaal domein. Hiervoor vinden wijzigingen plaats in de inkoopstrategie Jeugd per 2022 en gaan wij lokaal aan de slag met een inkoopstrategie Wmo/Participatiewet resulterend in nieuwe inkoop per 2023. In samenhang pakken wij deze opgaven op. Nieuw participatiebeleid In 2021 willen wij nieuw Participatiebeleid opstellen dat op 1 januari 2022 inwerking treedt. Bij de totstandkoming van dit nieuwe beleid betrekken wij de rol die de Kruidhof heeft bij de uitvoering van het Participatiebeleid en de motie die de raad eind 2020 heeft aangenomen. Met deze motie is het college opgeroepen om incidenteel Coronagelden in te zetten voor werkgelegenheidstrajecten. Het college heeft deze motie uitgevoerd door de ombuiging op het Participatiebudget voor 2021 incidenteel ongedaan te maken.
Bij de totstandkoming van nieuw beleid kijken we of het wenselijk is of dit een structureel karakter krijgt. Het is op dit moment dan ook nog niet bekend of het nieuwe beleid tot een structurele uitzetting leidt. Dit is afhankelijk van de beleidskeuzes die de raad maakt. Nieuwe/gewijzigde wetgeving Sociaal Domein in relatie tot ICT Op het gebied van PGB en inburgering komt er gewijzigde wet- en regelgeving op ons af waar we in 2022 aan moeten voldoen. PGB vraagt aanschaf van nieuwe software voor betere ondersteuning van de budgethouder en zorgverleners. Daardoor ontstaat een efficiëntere afhandeling van dossiers, beter inzicht in de verschillende zorgfuncties en een rechtmatigere, minder fraudegevoelige en goedkopere uitvoering van het pgbtrekkingsrecht. Met de nieuwe Wet inburgering wordt de uitvoering en regierol van inburgeringsplichtigen meer naar de gemeente verlegd. Inburgeringsplichtigen zijn niet langer zelf primair verantwoordelijk voor de invulling en het nakomen van hun inburgeringsplicht, maar gemeenten begeleiden inburgeringsplichtigen hierbij en bewaken ook de voortgang van Kadernota 2022 - 2025
10
het inburgeringstraject. Er komt software beschikbaar, waarmee we deze wet uit kunnen voeren. Project Procesoptimalisatie Naast de invoering/uitvoering van nieuwe wet- en regelgeving en de reguliere bedrijfsvoeringstaken, ligt de nadruk het komende jaar op realisatie van de ombuigingen. We werken aan verdere harmonisatie van werkwijzen, het inzetten van technologie voor het verminderen van repeterende handmatige handelingen en het verminderen van complexiteit door toepassen van minder regels. Dit moet leiden tot kortere doorlooptijden, lagere kosten, hogere kwaliteit en tevreden klanten en medewerkers. Organisatieontwikkeling We werken samen aan een moderne, transparante, innovatieve en professionele organisatie die inspeelt op de behoefte van de mienskip en elkaar. We willen daarom blijven ontwikkelen in goed werkgeverschap, resultaatgericht werken en een optimale dienstverlening. We geven daarom uitvoering aan leiderschapsontwikkeling, het Strategisch Personeelsplan en het Beleidskader Duurzame Inzetbaarheid. Tot slot verwachten we een vervolg op de door Berenschot uitgevoerde evaluatie van de samenwerking. Informatisering & Automatisering We geven uitvoering aan de Informatiestrategie zoals die in 2020 is opgesteld. Per 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Open Overheid (WOO) in werking.
Voor de uitvoering en verdere implementatie zijn organisatorische en technische aanpassingen nodig. Ook voor andere wijzigingen in wet- en regelgeving (zoals BAG/WOZ, Sociaal Domein en Omgevingswet) zijn (technische) aanpassingen nodig. De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) vraagt continue aandacht voor het verhogen van onze digitale weerbaarheid en het veiliger maken van ons ICT-netwerk. In control blijven Het verder verbeteren van onze bedrijfsvoering en de (risico)beheersing van onze processen is een doorlopend proces. Een belangrijk onderdeel is het zelf uitvoeren van de (verbijzonderde) interne controles. Door het zelf signalerend en zelf corrigerend vermogen te vergroten, kunnen we beter en tijdig (bij)sturen. We leggen daarmee een goede basis om over het boekjaar 2021 zelf een rechtmatigheidsoordeel af te geven.
Kadernota 2022 - 2025
11
KADERNOTA 2022 - 2025 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze Kadernota in één oogopslag geeft u informatie over de effecten van bestaand en nieuw of gewijzigd beleid voor de komende jaren van de gemeente Achtkarspelen (alle bedragen x € 1.000).
2022
2023
2024
2025
391
388
1.939
1.646
- 135
- 491
- 699
- 248
- 1.146
- 1.163
- 1.158
- 1.158
- 642
- 642
- 637
- 637
- 240
- 240
- 240
- 240
- 240
- 240
- 240
- 240
- 350
- 350
- 345
- 345
Bestaand beleid
- 250
- 250
- 250
- 250
Nieuw of gewijzigd beleid
- 100
- 100
- 95
- 95
- 52
- 52
- 52
- 52
- 52
- 52
- 52
- 52
- 335
- 340
- 340
- 340
- 23
- 23
- 23
- 23
- 23
- 23
- 23
- 23
-
-
-
-
-
-
-
-
Sport, cultuur en recreatie
- 312
- 317
- 317
- 317
Nieuw of gewijzigd beleid
- 312
- 317
- 317
- 317
Sociaal domein
-
-
-
-
Bestaand beleid
-
-
-
-
Nieuw of gewijzigd beleid
-
-
-
-
Volksgezondheid en milieu
-
-
-
-
Nieuw of gewijzigd beleid
-
-
-
-
- 169
- 181
- 181
- 181
- 60
- 72
- 72
- 72
- 60
- 72
- 72
- 72
- 78
- 78
- 78
- 78
Startsaldo
Ontwikkelingen Gemeentefonds Ontwikkelingen beleid BESTUUR EN DIENSTVERLENING
Bestaand beleid Bestuur en ondersteuning
Overhead Nieuw of gewijzigd beleid SAMENLEVING Veiligheid Nieuw of gewijzigd beleid Onderwijs Bestaand beleid
WONEN EN WERKEN Verkeer, vervoer en waterstaat Nieuw of gewijzigd beleid Economie
Kadernota 2022 - 2025
12
Nieuw of gewijzigd beleid Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern Nieuw of gewijzigd beleid Eindsaldo
Kadernota 2022 - 2025
- 78
- 78
- 78
- 78
- 31
- 31
- 31
- 31
- 31
- 31
- 31
- 31
- 890
- 1.266
82
240
13
KADERNOTA 2022-2025
Kadernota 2022 - 2025
14
1 Specifieke ontwikkelingen 1.1 Startsituatie Het vertrekpunt voor deze kadernota is de meerjarenreeks 2022-2024 uit de begroting 2021-2024. In deze Kadernota nemen we zowel ontwikkeling in bestaand en nieuw beleid mee. Daarnaast hebben we op grond van de mei-circulaire 2021 de ontwikkelingen in het kader van de algemene uitkering geactualiseerd.
1.2 Gemeentefonds Elk jaar is de inhoud van de mei-circulaire van het ministerie van BZK van groot belang voor de inkomstenkant van de gemeentebegroting. In deze circulaire schetst het ministerie namelijk de financiële kaders die gelden voor de nieuwe begrotingsjaren. De mei-circulaire is op 31 mei 2021 gepubliceerd en inmiddels doorgerekend. Ten opzichte van de begroting 2021-2024 kent de mei-circulaire een negatieve bijstelling van het perspectief na inflatiecorrectie. Wij zijn blij met de uitkomsten van de arbitrage zaak jeugdzorg en de informatie vanuit het ministerie daaromtrent. Ondanks het feit dat voor ons nog niet bekend is om welke exacte bedragen dit voor de komende begrotingsjaren gaat, hebben wij in deze Kadernota 2022-2025 wel alvast rekening gehouden met enerzijds de extra middelen en anderzijds de bijstelling van de begroting op basis van de te verwachte tekorten ten opzichte van de huidige begroting. Onderstaand nemen we u op hoofdlijn mee in de ontwikkelingen van de algemene uitkering. Mei-circulaire 2021 “Onzekerheid overheerst in mei-circulaire” Deze kop in Binnenlands Bestuur bevestigt ons beeld over de informatiewaarde van de circulaires van het ministerie van BZK, dat wij eerder bij u hebben aangegeven. Voor het meerjarenperspectief wordt in de circulaires van het Rijk onvoldoende aangegeven waar de gemeenten rekening mee kunnen houden.
Dit betekent dat we in de opmaat voor de begroting 2022-2025 de mei-circulaire in samenhang met de septembercirculaire en eventueel andere tussentijdse informatie over de verwachte ontwikkelingen van het gemeentefonds nader zullen analyseren. Op die manier kunnen we voor de begroting een meer betrouwbare berekening maken van de te verwachten algemene uitkering uit het gemeentefonds. We willen u in deze Kadernota wel meenemen in de diverse ontwikkelingen, die er spelen. Jeugdzorg De grote klapper in deze circulaire is de eenmalige compensatie voor het jaar 2021 van de jeugdzorgkosten. In de mei-circulaire is voor 2021 613 miljoen extra beschikbaar gekomen, boven de 300 miljoen die al in de algemene uitkering zat. Voor onze gemeente is dit omgerekend volgende de gehanteerde maatstaven in de circulaire € 1.000.000. Dit bedrag is in de mei-circulaire niet doorgetrokken voor 2022 en verder. Hopelijk is het incidentele bedrag in 2021 een voorloper van structurele compensatie. Inmiddels heeft het demissionaire kabinet aangegeven dat zij voor volgend jaar ruim 1,3 miljard euro extra uitrekken voor de jeugdzorg. Op dit moment zijn het kabinet en de VNG in gesprek over de uitkomsten van het advies van de Commissie van Wijzen. Over de uitkomst hiervan worden wij voor 1 juli geïnformeerd.
Indicatief verwachten we voor 2022 en verder dat wij omgerekend nog een bedrag van € 2,0 miljoen gaan ontvangen. Overigens is de exacte verdeling nog niet bekend en moet de nadere uitwerking hiervan vanuit het ministerie nog worden aangeleverd. De verwachting is dat hier in de septembercirculaire meer duidelijkheid over wordt gegeven. We stellen voor om deze ontwikkeling eerst budgettair neutraal op te nemen in de Kadernota en bij de Begroting 2022-2025 met een nadere uitwerking te komen. Bovendien is de verwachting dat, op Kadernota 2022 - 2025
15
basis van de huidige ontwikkelingen in de jeugdzorg, een deel van de extra middelen nog wel nodig zal zijn om de te verwachten tekorten op de huidige begroting 2022 op te kunnen vangen. Indicatief gaat het hierbij om een bedrag van € 800.000 tot € 1.200.000. Woonplaatsenbeginsel Met de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel verschuift de verantwoordelijkheid voor de zorg van naar inschatting zo’n 20.000 kinderen landelijk naar andere gemeenten. In afwachting van de besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds zijn de nieuwe gegevens ook gebruikt voor 2023 en verder. Voor onze gemeente betekent dit dat, als gevolg van de verschuiving van de verantwoordelijkheid van de zorg, wij op de integratie uitkering Voogdij/18+ met ingang van 2022 worden gekort met een bedrag van € 1.200.000. We gaan ervan uit dat we aan de lasten kant op basis van dit principe ook navenant minder zorgkosten zullen krijgen. Vandaar dat we op dit moment uitgaan van een budgettair neutraal effect. Herverdeling gemeentefonds De herverdeling van het gemeentefonds is op komst en het nieuwe kabinet zal belangrijke beslissingen moeten nemen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft aangegeven er niet aan mee te werken als het te verdelen bedrag gelijk blijft. Vaak verwoord als: de koek moet groter.
Onder andere als compensatie voor de extra kosten voor de jeugdhulp en de Wmo die gemeenten de afgelopen jaren maakten. De kritiek op het voorstel van het ministerie van Binnenlandse Zaken was niet mals. Het noorden werd volgens de eerste uitkomsten hard getroffen. De Raad voor het Openbaar Bestuur ontvangt binnenkort het bijgestelde verdeelvoorstel, waarop advies zal worden uitgebracht aan het ministerie. Loon en prijscompensatie In de mei-circulaire 2021 is voor 2022 en verder een ontwikkeling meegenomen voor loon- en prijscompensatie. Deze ontwikkeling is uitgedrukt in zogenaamde uitkeringspunten. Voor 2022 gaat het om 21 uitkeringspunten. Omgerekend voor Achtkarspelen betreft dit een bedrag van € 598.000 ter compensatie van de verwachte loon en prijsstijgingen. We stellen voor om dit bedrag in de opmaat naar de begroting 2022-2025 hiervoor te reserveren. Accressen Opvallend is verder dat de accressen (de mate waarin het gemeentefonds meegroeit of krimpt met de rijksuitgaven) voor de komende jaren allemaal negatief zijn. Redenen zijn dat in vergelijking met de vorige mei-circulaire het Centraal Planbureau verwacht dat prijzen en lonen minder hard stijgen. Ook verwacht het rijk lagere afdrachten aan de Europese Unie en zouden er vanaf 2023 lagere rentelasten zijn als gevolg van lagere rentestanden.
Omdat de coronacrisis uitbrak en gemeenten vanwege de onzekerheid behoefte hadden aan stabiliteit, werden de accressen voor 2020 en 2021 stilgezet. Zo werden wel schommelingen voorkomen, maar pakt dit nadelig voor de gemeenten uit (landelijk 140 miljoen euro). De verwachting hiervan is in de berekening meegenomen. Taakmutaties c.a. In de mei-circulaire zijn diverse taakmutaties meegenomen. Dat wil zeggen, dat er voor nieuwe ontwikkelingen extra geld is meegenomen in de algemene uitkering. Voor de Kadernota 2022-2025 reserveren we de ontvangen extra middelen één-op-één voor de te verwachten kosten van deze ontwikkelingen. De in euro’s uitgedrukte grootste taakmutaties naast de jaarschijf 2022 met betrekking tot Jeugdhulp betreft de Wet Open Overheid (structureel en incidenteel). Met de beschikbaarstelling van financiële middelen hiervoor ondersteunt het Rijk gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de Woo. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen. De incidentele middelen (voor de periode 2022 tot en met 2026) zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van Kadernota 2022 - 2025
16
medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen zijn bedoeld voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen. Een overzicht van de diverse taakmutaties is in onderstaande tabel weergegeven. Taakmutaties meicirculaire 2021 Rijksvaccinatieprogramma Meningokokken Handhaving energielabel C kantoren Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen Prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg Kinderopvang toezicht en handhaving Wet Open Overheid structureel Wet open Overheid incidenteel Inburgering (IU) Versterking omgevingsveiligheidsdiensten (DU) Armoedebestrijding kinderen (DU) Totaal taakmutaties (bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
7 2
7 2
7 2
7 2
11
11
11
11
8 1 49 58 16 7 4
8 1 61 58 9 7 4
8 1 74 58 4 7 4
8 1 86 58 1 0 4
163
168
176
178
Samengevat Ten opzichte van de begroting 2021-2024 kent de mei-circulaire een toename in middelen, die gezien de aard en oorzaak van de toename in het licht van deze kadernota voorlopig neutraal is opgenomen voor de ontwikkelingen van het saldo. Vanuit de ontwikkelingen van de mei-circulaire moeten immers ook de verwachte loon- en prijsontwikkelingen binnen de diverse programma's worden gedekt. Daarnaast ontbreekt het ons op dit moment aan voldoende informatie inzake de ontwikkelingen van met name Jeugd en het woonplaatsenbeginsel. De ontwikkeling van de inkomsten via het gemeentefonds is rekening houdend met de samenhangende ontwikkelingen op de uitgavenkant omgezet naar de voorlopig onderstaande ontwikkeling voor het financiële meerjarenperspectief. Meerjarige ontwikkelingen gemeentefonds Berekening meicirculaire 2021 Huidige stand in meerjarenperspectief Afname Algemene uitkering
2022 2023 52.105 51.614 52.679 52.539 -574 -925
Overige ontwikkelingen Verwachte ontwikkelingen arbitrage Jeugd Stelpost ontwikkelingen Woonplaatsenbeginsel Verwachte bruto ontwikkeling
neutraal neutraal neutraal neutraal 1.200 1.200 1.200 1.200 626 275 75 528
Te reserveren: Loon- en prijsontwikkelingen begroting 2022 en verder Taakmutaties Netto afname algemene uitkering (bedragen x € 1.000)
Kadernota 2022 - 2025
2024 2025 51.233 51.249 52.358 51.921 -1.125 -672
-598 -163
-598 -168
-598 -176
-598 -178
-135
-491
-699
-248
17
1.3 Bestaand beleid In deze Kadernota is eveneens een aantal ontwikkelingen meegenomen ten aanzien van het bestaand beleid. Op basis van de gekozen uitgangspunten voor deze Kadernota zijn deze ontwikkelingen veelal neutraal meegenomen. Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de algemene uitkering. Door de hiervoor opgenomen stelpost bij de algemene uitkering uit het gemeentefonds, gaan we hierbij uit van een budgettair neutraal effect op het saldo.
1.4 Nieuw of gewijzigd beleid In deze Kadernota nemen we u mee in ontwikkelingen van nieuw of gewijzigd beleid. Vanwege de krapte in het financiële perspectief is er voor gekozen om op dit moment alleen die punten die echt als onontkoombaar en noodzakelijk worden ingeschat mee te nemen in de nieuwe kadernota. Hieronder is het totale financiële effect weergegeven dat voortvloeit uit deze raadsbesluiten (zie ook BIJLAGE I).
1.5 Samenvatting in cijfers Samengevat ziet dit er als volgt uit: Onderwerp
2022
2023
2024
2025
Stand meerjarenbegroting 2022-2025
391
388
1.939
1.646
Ontwikkelingen inkomsten Gemeentefonds
- 135
- 491
- 699
- 248
Ontwikkelingen in bestaand beleid
- 490
- 490
- 490
- 490
Ontwikkelingen nieuw of gewijzigd beleid
- 656
- 673
- 668
- 668
1. onontkoombaar
- 142
- 142
- 142
- 142
2. noodzakelijk
- 225
- 225
- 220
- 220
3. wenselijk
- 289
- 306
- 306
- 306
SALDO KADERNOTA
- 890
- 1.266
82
240
Kadernota 2022 - 2025
18
2 Reserves en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre de gemeente financieel in staat is om onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. Weerstandsvermogen onderscheiden we in twee delen weerstandscapaciteit risicobeheersing Met weerstandscapaciteit bedoelen we alle middelen en mogelijkheden waarmee de gemeente onvoorziene kosten op kan vangen. Dat geldt bijvoorbeeld voor alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en maar die gevolgen kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente. Weerstandscapaciteit bestaat uit incidentele weerstandscapaciteit en structurele weerstandscapaciteit. De reserves beschouwen we als structurele weerstandscapaciteit. Incidentele posten (ten laste van de Algemene Reserve) Voor incidentele lasten (looptijd van 1-3 jaar) met betrekking tot diverse onderwerpen in deze Kadernota hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de algemene reserve worden gebracht. In de algemene reserve wordt rekening gehouden met deze uitname. Dit leidt tot de volgende geactualiseerde ontwikkeling van de algemene reserve waarbij rekening is gehouden met het rekeningresultaat 2020. Ontwikkeling reserve (x € 1000) Vrije reserve Algemene reserve weerstandsvermogen Saldo onttrekkingen/stortingen Saldo Algemene Reserve
Werkelijk Ultimo 2020
Raming
Raming
Raming
Raming
Raming
2021
2022
2023
2024
2025
13.622
13.004
11.187
8.700
6.685
6.767
4.156
3.080
3.080
3.080
3.080
3.080
-660
-1.493
-1.598
-755
0
0
17.118
14.591
12.670
11.025
9.765
9.847
Resultaatvermeerdering/-vermindering
6.590
-324
-890
-1.260
82
240
Eindsaldo o.v.v. resultaatbestemming
23.708
14.267
11.780
9.765
9.847
10.087
Werkelijk Ultimo 2020
Raming
Raming
Raming
Raming
Raming
2021
2022
2023
2024
2024
Bestemmingsreserve 'De Kûpe' (x € 1000) Stand per 1-1
7.624
7.624
7.314
7.004
6.694
-310
-310
-310
-310
7.624
7.314
7.004
6.694
6.384
21.891
19.094
16.769
16.541
16.471
Onttrekkingen Saldo per 31-12 Totaal* 23.708 * = excl. Extra bijdragen jeugd en incidentele baten
Kadernota 2022 - 2025
19
3 Ontwikkelingen in beleid De begroting 2022 is in november 2021 in de raad vastgesteld. Tussen het moment van vaststellen en nu hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan. Ontwikkelingen die ook invloed hebben op de nieuwe (meerjaren)begroting 2022-2025 Bij de behandeling van de Kadernota is voor deze onderwerpen geen verdere afweging nodig. Meestal omdat er al sprake is van een eerder beslismoment maar soms ook omdat het gaat om een ontwikkeling die onontkoombaar is. We spreken dan van ontwikkelingen uit aanvaard beleid. Met het in beeld brengen van deze ontwikkelingen ontstaat er een geactualiseerde uitgangspositie voor de Kadernota 2022-2025. De ontwikkelingen worden hieronder als volgt toegelicht.
THEMA Programma bestaand beleid nieuw beleid Wat is er aan de hand? Wat stellen we voor? Wat als we het niet doen? Wat mag het kosten? Financieel effect / Status / Aard / Raakvlak
Programma overstijgende onderwerpen In de Kadernota proberen we direct aan te geven bij welk programma een onderwerp thuishoort. Maar soms kan een onderwerp op meerdere (of zelfs alle) programma's invloed hebben maar is nog niet precies bekend hoe dit cijfermatig verdeeld moet worden. Dan wordt het onderwerp voorlopig bij een programma ingedeeld. Onder het onderwerpnummer -en naam wordt dan 'Programma-overstijgend' afgedrukt. Bij de verwerking van het onderwerp in de begroting vindt de uiteindelijke verdeling plaats. Legenda bij ontwikkelingen:
Kadernota 2022 - 2025
20
3.1 WONEN EN WERKEN Programma 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID EENMALIG 02.01
Basiskaart Geluid Emissies
Wat willen we? In het kader van de Omgevingswet zijn we verplicht voor een groot deel van onze wegen Basis Geluid Emissiekaarten (BGE) vast te stellen. We willen aan deze wettelijke verplichting voldoen. Wat stellen we voor? Voor de doorgaande wegen in onze gemeenten hebben wij voor het wegverkeerslawaai geluidzones vastgesteld. Op basis van deze kaarten worden nieuwe ontwikkelingen op inpasbaarheid getoetst en zijn bestaande activiteiten waar het gaat om wonen in de loop der jaren gesaneerd tot een aanvaardbaar niveau. Op basis van de Omgevingswet moeten ook voor overige wegen geluidszones worden vastgelegd, de Basis Geluid Emissiekaarten (BGE). Voor wegen met een verkeersintensiteit van ≥ 4.500 motorvoertuigen/etmaal geldt het basisjaar 2021 en moet de BGE al in 2023 vastgesteld zijn. Voor de wegen met een intensiteit van > 1.000 – 4.500 geldt het basisjaar 2026 en vaststelling in 2028. Wij zijn verplicht om van deze wegen de verkeersgegevens en wegkenmerken te verzamelen en onder te brengen in een datamodel. Met behulp van software wordt op basis van deze data de geluidaandachtsgebieden bepaald waarmee rekening dient te worden gehouden voor nieuwe ontwikkelingen. Tevens kan het zijn dat op basis van het opstellen van de BGE blijkt dat er sprake is van saneringssituaties. Om de vijf jaar moet de BGE worden gemonitord door de gemeente.
Wat als we het niet doen? Dan voldoen we niet aan de wettelijke eisen uit de Omgevingswet. Wat mag het kosten? Omdat het gaat om een nieuwe taak is op voorhand niet exact aan te geven welke kosten daarmee samenhangen. De gemeente Súdwest Fryslân heeft een pilot gedraaid en geeft aan dat alleen voor het in kaart brengen van de gegevens voor een gemiddelde gemeente rekening moet worden gehouden met een kostenpost van € 150.000. Daarnaast zal de taak met zich meebrengen dat er aanvullend formatie beschikbaar gesteld moet worden voor het continueren van deze taak. De verwachting is dat rekening moet worden gehouden van een uitzetting in formatie 0,5 tot 1 fte. Vooralsnog zetten wij in op 0,6 fte (0,3 per gemeente) en een werkbudget van € 35.000 per jaar. Lerende weg wordt bezien of bijstelling noodzakelijk is.
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2022
2023
2024
2025
- 60
- 60
- 60
- 60
02.07
Revitalisering industrieterrein De Bosk Harkema (extra kosten voor verbreding/dimensionering) Wat willen we? Het wegprofiel op bedrijventerrein De Bosk aanpassen ten behoeve van het daadwerkelijke gebruik. Door uitbreidingen van het bedrijventerrein voldoet dit nu niet. Het is bijvoorbeeld veel te smal.
Kadernota 2022 - 2025
21
Wat stellen we voor? Extra geld beschikbaar te stellen voor de revitalisering van het bedrijventerrein De Bosk. Wat als we het niet doen? Dan krijgen we op den duur problemen met de doorstroming en onderhoud van bedrijventerrein De Bosk. Wat mag het kosten? € 150.000
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000)
02.08
2022
2023
2024
2025
-
-5
-5
-5
Kruispunt Blauwhuisterweg - Boelenswei aanpassen (veilige oversteek fietsers)
Wat willen we? Een veilige fietsoversteek ter plaatse van de aansluiting van de Boelenswei op de Blauwhuisterweg. Wat stellen we voor? Geld beschikbaar te stellen om de kruising aan te passen zodat fietsers in twee keer over kunnen steken. Wat als we het niet doen? Dan blijft de bestaande situatie gehandhaafd. Wat mag het kosten? € 100.000
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000)
02.09
2022
2023
2024
2025
-
-3
-3
-3
2e fase Alde Dyk Kootstertille (Pinksterblomstrjitte - Balkwar)
Wat willen we? Een eenduidige inrichting van de Alde Dyk als hoofdontsluitingsweg van Kootstertille. De eerste fase (t.h.v. winkelcentrum) wordt in 2021 uitgevoerd. Dit gaat om de tweede fase van de Pinksterblomstrjitte tot de Balkwar. Wat stellen we voor? Geld beschikbaar te stellen voor de inrichting van fase twee. Wat als we het niet doen? Dan hebben we geen eenduidige uitstraling van de gehele Alde Dyk binnen de bebouwde kom.
Kadernota 2022 - 2025
22
Wat mag het kosten? € 100.000,-
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000)
02.10
2022
2023
2024
2025
-
-3
-3
-3
Groningerstraat (Molenweg - rotonde Skieding) fietspad naar 1 kant brengen
Wat willen we? De fietspaden ter hoogte van de Groningerstraat vanaf de Molenweg tot de rotonde De Skieding naar een kant van de weg brengen. We krijgen nu regelmatig klachten over de fietsveiligheid en voor bijvoorbeeld de zoutstrooiers in de winter zijn de huidige fietspaden nu te smal. Wat stellen we voor? Geld beschikbaar stellen voor het naar één kant brengen van de fietspaden aan de Groningerstraat. Wat als we het niet doen? Dan blijft de huidige minder veilige situatie gehandhaafd. Wat mag het kosten? € 40.000
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2022
2023
2024
2025
-
-1
-1
-1
Kadernota 2022 - 2025
23
Programma 3 - Economie NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID STRUCTUREEL 03.01
Agenda Netwerk Noordoost Fryslân III
Wat willen we? Gemeente Achtkarspelen werkt samen met Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel, Provinsje Fryslân en Wetterskip Fryslân in het Netwerk Noordoost. Na succesvolle afronding van de regionale samenwerkingsagenda’s ANNO I en ANNO II willen we de samenwerking in Noordoost Fryslân voort te zetten in ANNO III, zoals besproken in de raadsvergadering van 25 maart 2021. Om hier invulling aan te geven werken we de komende periode samenwerkingsagenda ANNOIII uit. Wat stellen we voor? De ondersteuning van de regionale samenwerking in ANNO 'lyts en linich' te organiseren passend bij de uit te werken tûke agenda, waarbij ook vooral de ambtelijke organisaties van de overheden meer bij de uitvoering van de ANNO agenda worden betrokken. Omdat de omvang van de derde agenda op dit moment wordt uitgewerkt, stellen we voor de financiële bijdrage van de gemeenten in ANNOII als uitgangspunt te nemen. Bij het opstellen van de begroting van de derde ANNO samenwerkingsagenda stellen we, waar mogelijk, de bijdrage naar beneden bij. Wat als we het niet doen? Als we de samenwerking in de regio niet voorzetten moeten we opgaven zelfstandig als gemeente oppakken of samenwerking met andere gemeenten / regio’s verkennen om mee te kunnen liften in (financiële) kansen die zich voor samenwerkende gemeenten of regio’s voordoen.
Wat mag het kosten? De jaarlijkse bijdrage van de gemeente is afgelopen jaren gebaseerd op een bijdrage per inwoner. Voor Achtkarspelen betreft dit een jaarlijkse bijdrage van € 37.876. De looptijd van de agenda is vooralsnog t/m 2025.
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000)
03.02
2022
2023
2024
2025
- 38
- 38
- 38
- 38
Bijdrage RMT
[Programma-overstijgend] Wat willen we? Bij de begrotingsbehandeling 2021-2024 is besloten om structureel € 40.000 op RMT te bezuinigen per 2022. Achtkarspelen wil desondanks het toerisme stimuleren vanwege de positieve effecten die toerisme heeft op de werkgelegenheid en kwaliteit voor de eigen bewoners. In de in 2020 vastgestelde regionale visie is sprake van een regionale groei van 50% overnachtingen in 2030. In het conceptbeleidsplan Recreatie en Toerisme is onderbouwd dat in Achtkarspelen een groei met 100% mogelijk is. Tot nog toe werken we regionaal samen binnen RMT. Deze samenwerking wordt dit jaar geëvalueerd. Om de bekendheid van ons gebied en de activiteiten die er zijn te vergroten, is het nodig om te blijven investeren in marketing: of het nu in RMT-verband is of op een andere manier.
Kadernota 2022 - 2025
24
Wat stellen we voor? De bijdrage aan RMT zal per 2022 vervallen. De ombuiging wordt in deze kadernota ter heroverweging voorgelegd. We stellen voor om een jaarlijkse bijdrage beschikbaar te stellen om door te kunnen gaan met regiomarketing om zodoende het toerisme te stimuleren en te versterken. Wat als we het niet doen? 1) Wanneer niet geïnvesteerd wordt in marketing, wordt het halen van de groeidoelstelling onwaarschijnlijk. 2) Wanneer Achtkarspelen geen budget meer heeft voor marketing, kan niet meer meegedaan worden met het regionale samenwerkingsverband. Wat mag het kosten? We gaan uit van het budget dat tot en met 2021 ook is gehanteerd: een jaarlijkse bijdrage van € 40.000,Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2022
2023
2024
2025
- 40
- 40
- 40
- 40
Kadernota 2022 - 2025
25
Programma 8 - Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID EENMALIG 08.05
Uitvoering woningbouwprogrammering
Wat willen we? We willen de ruimte creëren tot flexibele inzet van extra medewerkers voor realisatie van het woningbouwprogramma. Met de realisatie van de regionale woningbouwprogrammering is er ook een geactualiseerde ambitie op het gebied van woningbouw. Met de aangenomen moties 'Ontwikkelen en faciliteren van de woningbouwsector voor de bouw van ca. 1500 woningen' en 'Woningbouwprogramma 2021' heeft u de ambitie bevestigd en versterkt. De capaciteit voor RO/Grondzaken is gebaseerd op de samenvoeging van de beide gemeenten. De harmonisatie van werkwijzen wordt aangepakt. De welvaartstatus stijgt voor een deel van de bevolking en dit vertaalt zich o.a. in toenemende vraag voor nieuwe woningen en uitbreiding van bestaande panden. Dit resulteert o.a. in een toename van principe verzoeken, extra bestemmingsplanwijzigingen/ ontheffingen, ontwikkeling van nieuwe woningbouwprojecten en bedrijfsontwikkelingen. Deze activiteiten vragen extra menskracht om tijdig zaken af te handelen. Ofschoon een mogelijke verdere verhoging van de woningbouwprogrammering nog onderwerp van besluitvorming is, zal onze inzet zijn om: a. Verzoek om informatie over aankoop binnen 3 werkdagen te behandelen b. Principeverzoek binnen 4 weken te behandelen c. Bestemmingsplan/omgevingsplan conform wettelijke termijnen in te richten d.
Woningbouwprojecten los te trekken en te faciliteren Voor de komende twee jaren is het van belang dat er direct ingespeeld kan worden op de vraag en dus een flexibele dienstverlening kan worden gerealiseerd. Hiervoor wordt extra ruimte gevraagd in de vorm van een flexibele schil, die benut kan worden indien noodzakelijk en anders achterwege blijft. De gevraagde, tijdelijke ruimte is - gelet op de ambitie t.a.v. bouwen - ingeschat op basis van de huidige omstandigheden. Mocht er een nog forsere piek ontstaan in (aan)vragen, dan bestaat het risico op vertraging in bovenstaande termijnen. Dat achten wij onwenselijk en daarom zullen wij in dat geval een verzoek doen voor een begrotingswijzing om alsnog meer flexibele ruimte te creëren conform eerder aangenomen motie d.d. 11 juli 2019. Wat stellen we voor? Een budget beschikbaar te stellen om een flexibele schil voor tijdelijk personeel mogelijk te maken welke bij behoefte kan worden ingezet. Wat als we het niet doen? De realisatie van extra woningbouw, zoals bedoeld in de woningbouwprogrammering, kan niet of nauwelijks gerealiseerd worden.
Kadernota 2022 - 2025
26
Wat mag het kosten? De personele kosten worden voor de komende twee jaar ingeschat op € 200.000 per jaar. Deze periode geeft ons de gelegenheid om de eerste stijging in (aan)vragen op te vangen en tegelijkertijd de herinrichting van de teams binnen Ruimte als gevolg van m.n. de Omgevingswet vorm te geven. Gedurende deze periode krijgen we zicht op de structureel benodigde formatie op gebied van RO/Grondzaken. Voor een deel kunnen deze kosten ten laste worden gebracht bij de grondexploitaties of opgenomen worden in de anterieure overeenkomst bij externe gebiedsontwikkeling, zodat een deel van de kosten in mindering kan worden gebracht. Incidentele posten (AR) Dit onderwerp classificeren wij als incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de algemene reserve worden gebracht. In de algemene reserve is rekening gehouden met deze uitname. Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2022
2023
2024
2025
-200 AR
-200 AR
-
-
STRUCTUREEL 08.09c
Participatiewebsite
Wat willen we? De dynamiek van de samenleving verandert. Gemeente en inwoners gaan steeds vaker gezamenlijk op zoek naar wat hun woonomgeving mooier, beter en leefbaarder kan maken. Deze betrokkenheid van inwoners bij het beleid van de gemeente is, evenals de betrokkenheid van de gemeente bij haar inwoners, een vorm van participatie. De Participatie-website is dienstbaar om burgerinitiatieven vorm te geven en om beleidsontwikkeling (zoals de Omgevingsvisie) interactief met de inwoners te delen. Burgerinitiatieven. De inwoners van de gemeente worden uitgenodigd tot het meedenken en het meedoen bij een idee of initiatief dat zij zelf hebben bedacht. Op de burgerinitiatieven pagina van de Participatiewebsite staat helder beschreven wat een burgerinitiatief is, aan welke randvoorwaarden een burgerinitiatief moet voldoen en wat de stappen zijn in het proces van idee tot afronding. Omgevingsvisie, -plan en omgevingsvergunning. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt het verplicht om in het kader van de Omgevingsvisie, programma of Omgevingsplan participatie toe te passen en daarvoor gemeentelijk beleid op te stellen. De Omgevingswet stimuleert vroegtijdige participatie om tijdig belangen, meningen en creativiteit op tafel te krijgen.
Voor de omgevingsvergunning is bepaald dat bij een aanvraag aangegeven dient te worden of belanghebbenden bij de voorbereiding van de aanvraag zijn betrokken en zo ja, hoe en wat de resultaten hiervan zijn. Participatie hierbij zal deels verplicht worden gesteld. Beleidsontwikkeling De gemeente wil de inwoner vroegtijdig betrekken bij de totstandkoming van gemeentelijk beleid. Daartoe deelt zij in een vroegtijdig stadium de plannen op een interactieve wijze. Wat stellen we voor? De Participatie-website (die bij de implementatie van de Omgevingswet is aangeschaft) te continueren inclusief realisatie van een goede borging in de beleidsontwikkeling en bij burgerinitiatieven.
Kadernota 2022 - 2025
27
Wat als we het niet doen? Dan geven we participatie op het meest minimale niveau vorm. Indien er sprake is van verplicht voorgeschreven participatie (zoals bij de Omgevingsvisie) dan zal dit op een andere wijze vorm moeten worden gegeven. Wat mag het kosten? Per jaar wordt uitgegaan van 3 projecten met een looptijd van 1 jaar. Van deze projecten zijn er 2 gemeenschappelijk met Tytsjerksteradiel vorm gegeven. Daarnaast worden er 5 projecten met een looptijd van 3 tot 6 maanden geraamd, waarvan er 4 gemeenschappelijk met Tytsjerksteradiel vorm worden gegeven. De kosten van de participatie website bedragen € 8.000 voor jaarlijkse afname van de applicatie en 0,30 fte voor de uitvoering hiervan. In de uitvoering is de online dienstverlening begrepen evenals communicatie. Totaal een bedrag van € 31.000. Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2022
2023
2024
2025
- 31
- 31
- 31
- 31
Kadernota 2022 - 2025
28
3.2 SAMENLEVING Programma 1 - Veiligheid NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID STRUCTUREEL 01.02
Privaatrechtelijk optreden
Wat willen we? Om de taak goed uit te kunnen voeren zal de structurele formatie moeten worden uitgebreid. Deze taak komt ten laste van de eenheid Toezicht & Handhaving. Als niet actief om “overtredingen” wordt gezocht, maar alleen op meldingen wordt gereageerd (laag ambitieniveau), zal de benodigde formatie per gemeente 0,25 fte bedragen. Wat stellen we voor? We stellen voor de formatie uit te breiden met 0,25 fte per gemeente. Wat als we het niet doen? Dan kunnen we de taak niet uitvoeren. Wat mag het kosten? € 23.000 per gemeente.
Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2022
2023
2024
2025
- 23
- 23
- 23
- 23
Programma 4 - Onderwijs BESTAAND BELEID STRUCTUREEL 21.00
Ontwikkelingen onderwijshuisvesting
[Programma-overstijgend] Wat willen we? Vervanging, vernieuwing en verduurzaming van onderwijshuisvesting. Goede onderwijshuisvesting is een randvoorwaarde voor kwalitatief goed onderwijs, inclusief onderwijs en het ondersteunen van verschillende onderwijsconcepten. Wat stellen we voor? De voorziene investering nieuwbouw basisscholen Twijzelerheide te actualiseren naar prijspeil 2021/2022
Kadernota 2022 - 2025
29
Wat als we het niet doen? De gemeente heeft op grond van de wet de zorgplicht voor de huisvesting van scholen. In essentie betekent dit, dat er voldoende middelen beschikbaar moeten worden gemaakt waarmee nieuwe schoolgebouwen kunnen worden gerealiseerd en oude schoolgebouwen kunnen worden vervangen. Goede onderwijshuisvesting draagt niet alleen bij aan de kwaliteit en inclusiviteit van het onderwijs zelf, maar ook aan de leefomgeving. Een goede school kan een buurt of dorp aantrekkelijker maken en versterken. Zeker als het gebouw ook inzetbaar is voor andere maatschappelijke doelen zoals cultuur, gezondheid of sport.
Wat mag het kosten? Voor het project nieuwbouw kindcentrum in Twijzelerheide wordt een prijsstijging berekend van € 400.000. De kapitaallast zal ingaande 2023 met € 12.000 worden verhoogd (3%). Algemene uitkering (AU)- ontwikkelingen in bestaand beleid: Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de algemene uitkering. Dit onderwerp kan hiermee worden verrekend. In de ontwikkeling van de algemene uitkering voor deze Kadernota is daarmee rekening gehouden. Fin. effect
Status
Aard
Raakvlak
Financieel (x € 1.000) 2022
2023
2024
2025
-
-12 AU
-12 AU
-12 AU
Programma 6 - Sociaal domein BESTAAND BELEID STRUCTUREEL 21.02
Ontwikkelingen Jobinder o.b.v begroting 2022
Wat willen we? Op dit moment vindt de evaluatie van Jobinder plaats. De resultaten worden vlak voor de zomer verwacht. Om die reden kunnen we op dit moment nog niet aangeven welke consequenties hieruit voortvloeien rondom de activiteiten van Jobinder. Daarom willen we op dit moment alleen een indexatie meenemen in de begroting van 2022.