04 - Bijlage 1 - Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Subsidies visie Sociale Basis
[Kadernota 2023
nr. 06.02]
[ Continue proces ]
Wat wilden we? We willen werken aan een stevige sociale basis in de dorpen in de gemeente Achtkarspelen. De visie sociale basis (4 november 2021) vormt het kader voor het versterken van de sociale basis. De subsidieregeling versterken sociale basis 2023 2027 biedt een kader voor partijen om subsidie aan te vragen voor activiteiten die bijdragen aan het versterken van de sociale basis. Partijen konden tot 1 april 2022 een subsidieaanvraag indienen voor 2023. De aanvragen zijn beoordeeld door een commissie. De uitkomsten zijn voorgelegd aan het college en vervolgens via een separaat raadsvoorstel aan de raad. Op basis daarvan is er voor 2023 incidenteel •€ 157.000 extra beschikbaar gesteld voor de bouwsteen ontmoeten & betrokkenheid. Wat hebben we bereikt? Bij de behandeling van de Begroting 2024 op 2 november 2023 heeft de Raad besloten om aan alle partijen, die voor 2023 (en eventuele verdere jaren) subsidie hebben aangevraagd in het kader van de subsidieregeling Versterken Sociale Basis, tot en met 2026 subsidie toe te kennen. De partijen kunnen jaarlijks hetzelfde bedrag aanvragen wat zij in 2023 hebben ontvangen, vermeerderd met het indexatiepercentage. Alle partijen zijn hierover schriftelijk geïnformeerd en hebben een nieuwe aanvraag gedaan voor de jaren 2024-2026. Alle partijen hebben inmiddels een beschikking ontvangen voor het jaar 2024.
Voor 2027 moet een nieuwe subsidieregeling worden opgesteld. Ook dit is met de betrokken partijen gecommuniceerd. Wat is (nog) niet gelukt?
68
Jaarstukken 2023
Uitbreiding formatie Communicatie Sociaal Domein
[Kadernota 2022
nr. 06.11]
[ Continue proces ]
Wat wilden we? Wij gaan een communicatiestrategie ontwikkelen richting inwoners en partners om de transformatie verder te brengen. Veranderingen in 2022 en 2023 in de sociale basis, de inkoop van zorg en de activiteiten van onze gebiedsteams maken een kwalitatief goede communicatie naar al onze inwoners en partners noodzakelijk. Ook de communicatie over ons beleid op gebied van armoede en schulden vraagt extra aandacht. Deze middelen en daarmee de impuls aan communicatie in het sociaal domein dragen daaraan bij. Wat hebben we bereikt? In juni 2023 is een communicatieadviseur specifiek voor het sociaal domein gestart. Deze adviseur heeft een communicatiestrategie ontworpen die continue wordt bijgesteld en uitgevoerd. Wat is (nog) niet gelukt? Geen bijzonderheden.
Uitbreiding formatie zorgadministratie
[Kadernota 2022
nr. 06.10]
[ Gereed ]
Wat wilden we? In verband met de oplopende aanvragen, de groeiende vraag om administratieve ondersteuning en de extra taken bij beëindiging van zorgtrajecten breiden we de formatie voor Sociaal Domein voor de jaren 2022 en 2023 uit met 24 uur op de functie administrateur. Dit om het huidige dienstverlenende niveau vast te houden en de komende jaren mee te kunnen in alle ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Wat hebben we bereikt? Het niveau van dienstverlening hielden we vast. Daarnaast ondersteunden we de inkoop WMO (die uiteindelijk is uitgesteld) en de implementatie van de nieuwe inkoop Jeugd. Wat is (nog) niet gelukt?
Overige ontwikkelingen 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA middelen) In 2023 heeft het rijk hiervoor een specifieke uitkering in het leven geroepen voor een periode van vier jaar, waarbij vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid als rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars afspraken worden gemaakt op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Op het terrein van welzijn is hiervoor een bedrag beschikbaar van € 120.000. Door onderbezetting en personeelswisselingen is planvorming en uitvoering niet van de grond gekomen. Dit leidt bij de uitgaven tot een onderbesteding tot hetzelfde bedrag. Voor de jaarrekening is er geen gevolg, omdat de niet bestede middelen "gereserveerd" zijn op de balans als verplichting. (120.000). Het betreft een incidenteel voor/nadeel.
69
Jaarstukken 2023
Welzijnssubsidies regulier Er is een voordeel bij de lasten ontstaan van € 121.000. In 2022 is ingezet op het anders vormgeven van het subsidielandschap op welzijnsgebied. Onder de noemer van het project Versterken sociale basis is dit vorm gegeven. Daarbij werden bestaande middelen voor een groot deel ingezet voor dekking van de kosten. Echter zijn een tweetal subsidieposten niet ingezet en is hieraan in 2023 ook geen nieuwe bestemming gegeven. Het gaat hierbij om een restantbedrag sociaal cultureel werk en de subsidiëring van gezinswerk. Dit leidt in 2023 nog tot een incidenteel voordeel van € 121.000. In 2024 zijn deze middelen gebruikt voor dekking van aanvullende kosten op het gebied van de sociale basis. Welzijn Kearn Welzijnsorganisatie Kearn heeft in 2023 een project uitgevoerd waarbij subsidie beschikbaar is gesteld via het ministerie van VWS. De gemeente is de ontvangende partij voor deze subsidie. De verrekening van de projectsubsidie vindt dan ook plaats via de gemeente. In de begroting is hiervoor niets opgenomen. De kosten over 2023 bedragen € 38.000 en leiden tot een nadeel. Voor de jaarrekening heeft dit geen gevolgen, want bij de inkomsten is de ontvangst tot hetzelfde bedrag meegenomen.
Project Statushouders In de loop van 2023 is het voormalig verzorgingshuis Herbranda door de gemeente gehuurd om als doorlooplocatie te fungeren voor de huisvesting van statushouders. In de begroting is hiermee geen rekening gehouden. Hierdoor is een nadeel in de lasten ontstaan van € 50.000. In relatie tot deze uitgaven voor de huisvesting van statushouders kan een beroep worden gedaan op de Hotel en accommodatieregeling van het COA. Voor het jaar 2023 is een bijdrage verkregen van € 37.000. Hiermee is in de begroting tevens geen rekening gehouden. Voor de exploitatie derhalve een voordeel in de baten van € 37.000. 6.3 Inkomensregelingen Bijstandsverlening (BUIG) De inkomensregelingen bestaan uit diverse regelingen; Bijstand, IOAW, Bbz en IOAZ. Per saldo hebben deze regelingen geleid tot een voordeel voor de jaarrekening 2023 van € 135.000. Afgelopen jaar waren de ontwikkelingen over de aantallen uitkeringen positief omdat er een dalende trend zichtbaar was in het aantal uitkeringen. Dit resulteert in een lagere uitkeringslast. In onderstaande tabel is goed te zien dat het aantal uitkeringen over 2023 structureel laag was.
In december is door de raad een begrotingswijziging vastgesteld, waarbij lasten en baten zijn geactualiseerd op grond van de ontwikkelingen in het aantal cliënten en de definitief toegekende rijksbijdrage. Bij de ontwikkeling in aantal cliënten is toen een dalende tendens aangegeven die een positieve uitwerking heeft gehad op het uiteindelijke resultaat.
70
Jaarstukken 2023 Energietoeslag Het uitvoeren van regeling Energietoeslag heeft geleid tot een voordeel van € 26.000 voor de jaarrekening 2023. De gemeente heeft in totaal € 2.541.000 aan energietoeslag verstrekt aan daarvoor in aanmerking komende inwoners. Hiervan had € 175.000 betrekking op 2022. De van het rijk hiervoor ontvangen middelen bedragen € 2.567.000. Hierin begrepen zat nog een bedrag van € 288.000 als compensatie voor het gebleken tekort in 2022. Per saldo is er dan een voordeel van €26.000. Regeling toeslagenproblematiek Er is in 2023 een incidenteel voordeel ontstaan van €50.000 op de uitvoering van de regeling toeslagenproblematiek. Gemeenten worden gecompenseerd voor de kosten die zij maken met betrekking tot de regeling toeslagenproblematiek. Dit bestaat uit de werkelijke kosten die voor ondersteuning van gedupeerden wordt gemaakt en ook een normbedrag per gedupeerde. De totale bijdrage wordt achteraf via de Sisaverantwoording vastgesteld. Over 2023 is er voor € 35.000 aan kosten gemaakt met betrekking tot de regeling toeslagenproblematiek. Dit wordt meegenomen in de Sisaverantwoording en dan ook als bate verwacht. Daarnaast is over het jaar 2021 een afrekening van het rijk ontvangen van € 15.000. Hiervoor was geen balanspost opgenomen en betreft dan ook een incidenteel voordeel.
6.4 Begeleide participatie Stichting MOA De uitgaven aan de MOA zijn gestegen en laten een nadeel zien van € 206.000. Het tekort wordt veroorzaakt door de cao-verhogingen welke afgelopen jaar zijn doorgevoerd. De cao-verhogingen in januari, juli, de verhoging in oktober met terugwerkende kracht en de eenmalige uitkering aan het eind van het jaar zijn hier debet aan. 6.5 Arbeidsparticipatie Re-integratie Het re-integratiebudget is per saldo met € 80.000 overschreden. Zowel binnen de baten als lasten zijn voordelen en nadelen ontstaan. Oorzaken overschrijding budget aan de lasten kant (regulier 182K) 1. Er is sprake van spanning op de arbeidsmarkt en in bijna alle sectoren zijn er personeelstekorten. Wie kan en wil werken is aan het werk. We zien dat veel van onze inwoners die een bijstandsuitkering ontvangen niet profiteren van de ruime arbeidsmarkt. Deze inwoners hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt, vaak door een combinatie van verschillende problemen. Dit vraagt om meer inzet van maatwerkvoorzieningen. 2. Helaas blijkt dat het aanbod van onze preferente aanbieders MOA en Kruidhof niet altijd goed aansluit bij de re integratie en participatie vraag van onze inwoners. Dit komt onder andere door gebrek aan juiste trajectbegeleiding. Daardoor is voor een deel van onze inwoners nog specifiek maatwerk ingekocht en dit is veelal een duurdere oplossing gebleken.
In 2024 wordt er een business case opgezet om dit aan te pakken. 3. Door krapte in de bezetting binnen het team is de prioriteit komen te liggen bij het helpen van de kwetsbare clientèle. Dit heeft prioriteit, waardoor niet altijd de goedkoopste aanbieder is gekozen. 6.6 / 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ Wmo-maatwerkvoorzieningen Op de lasten van de maatwerkvoorzieningen is een nadeel ontstaan van € 265.000. Dit nadeel heeft twee oorzaken. Bij de maatwerkvoorzieningen gaat het om hulpmiddelen en woonvoorzieningen waarbij sprake is van een open-einde regeling. De uitkomsten op rekeningbasis zijn daardoor moeilijk voorspelbaar. In de loop van het jaar is bewust niet
71
Jaarstukken 2023 gekozen om het budget bij te stellen, omdat er niet alleen een afhankelijkheid bestaat in de vraag naar voorzieningen, maar ook qua soort en prijs. Hierbij gaat het om een bedrag van € 98.000. Daarnaast is een nadeel ontstaan van € 167.000. Dit betreft een theoretisch nadeel, daar op grond van de BBV regels Deze schrijven voor, dat de vervoerskosten die gerelateerd zijn aan de WMO voorziening "begeleiding" ook op dot taakveld verantwoord dienen te worden. Zie ook analyse taakveld 6.71B. Wmo begeleiding Op de uitgaven is een voordeel ontstaan van € 754.000. Op basis van de maandrapportages en -prognoses werd reeds een voordeel verwacht gezien de ontwikkeling in het aantal cliënten. Dit laat zich becijferen op een bedrag van € 405.000. Daarnaast zijn binnen dit taakveld twee theoretische voordelen ontstaan. Een voordeel van € 167.000 is ontstaan, doordat op grond van de BBV regels de vervoerskosten van de cliënten begeleiding niet op dit taakveld verantwoord dient te worden, maar op taakveld 6.6, waardoor aldaar een nadeel is ontstaan. Tevens is op dit taakveld abusievelijk de verrekening van de balanspost 2022 voor dagbesteding meegenomen. Dit heeft een gunstig effect van € 182.000. Voor het saldo van de jaarrekening heeft dit geen gevolgen, doordat het gunstige effect op dit taakveld een ongunstig effect voor het taakveld "dagbesteding" betekent.
Wmo dagbesteding Op de uitgaven is een nadeel ontstaan van € 217.000. Op basis van de maandrapportages en -prognoses mocht een nadeel worden verwacht gezien de ontwikkeling in het aantal cliënten. Dit laat zich becijferen op een bedrag van € 35.000. Daarnaast is abusievelijk de verrekening van de balanspost 2022 voor dagbesteding niet op dit taakveld meegenomen maar op taakveld begeleiding. Dit heeft een nadelig effect van € 182.000. Wmo dagbesteding PGB Op de uitgaven dagbesteding PGB is een voordeel ontstaan van € 115.000. Afgelopen jaar zijn hierop geen boekingen geweest van verstrekte voorschotten aan de SVB als uitvoerende instantie. Deze hanteert nog steeds de driedeling pgb's voor hulp bij het huishouden, begeleiding en jeugdwet. Wmo-vervoer Op de lasten is een voordeel ontstaan van € 102.000. Ondanks een toenemende vraag naar het vervoer is er nog steeds sprake van een lagere behoefte in vergelijking met de periode voor de coronapandemie.
72
Jaarstukken 2023 6.72 Jeugdhulp behandeling/Jeugdhulp zonder verblijf Net als afgelopen jaren blijft de vraag naar Jeugdzorg groot. Daarbij zien we dat de zorg die wordt ingezet steeds zwaarder wordt (hogere profiel/intensiteit combinaties), met als gevolg duurdere zorg. In tegenstelling tot vorig jaar en het landelijk beeld, zien we in Achtkarspelen een kleine afname van de het totaal aantal cliënten over het jaar 2023. De stijging van de kosten door duurdere zorgtrajecten weegt zwaarder dan de afname van het aantal cliënten waardoor de kosten van maatwerkdienstverlening (Jeugdhulp behandeling, Jeugdhulp zonder verblijf) in 2023 € 451.000 hoger zijn uitgevallen dan begroot.
6.73 Pleegzorg/Jeugdhulp met verblijf De kosten voor Hoog-Specialistische Jeugdhulp zijn fors negatief uitgevallen. Ten opzichte van de begroting is er sprake van een tekort van € 753.000. Het voorschot is betaald op basis van de zorgconsumptie en het aantal 0 tot 18-jarigen op 1 januari 2022. De afrekening wordt gedaan op basis van de cijfers 2023. In 2023 is met name de zorgconsumptie flink gestegen waardoor de bijdrage in de lumpsum is toegenomen. Deze trajecten zijn intensief en kostbaar. Slechts een klein aantal van dit soort trajecten kan al leiden tot hoge uitgaven. 2023 was het laatste jaar van de lumpsumregeling voor Hoogspecialistische Jeugdzorg. Vanaf 2024 is deze zorg verdeeld over het Jeugdzorglandschap (Specialistische Jeugdzorg, Landelijk Transitie Arrangement, kleinschalige woonvoorzieningen, individuele maatwerktrajecten enz.) waardoor er een reële kans bestaat dat de kosten op andere taakvelden binnen Jeugdzorg vanaf 2024 toenemen. 6.74 Jeugdhulpbehandeling GGZ met en zonder verblijf/Crisis/LTA De kosten voor Crisishulp zijn € 76.000 hoger uitgevallen dan begroot. Enerzijds is dit gelegen in het feit dat de instandhoudingsbijdrage hoger is dan geraamd en anderzijds zijn er meer trajecten afgenomen. De instandhoudingsbijdrage wordt berekend op basis van inwoneraantal van 0-18 jaar. Dit voorziet onder meer in een aantal beschikbare crisisbedden.
Ook wordt er per afgenomen traject een bedrag doorberekend. Deze trajecten voorzien in een zeer specifieke zorgvraag en zijn kostbaar. Ook voor deze taak geldt dat een klein aantal kan leiden tot hoge uitgaven. 6.81B WMO Maatschappelijke en vrouwenopvang Per saldo is op dit programma een voordeel behaald van € 159.000. De producten Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang worden op provinciaal niveau uitgevoerd door de centrumregeling Sociaal Domein Fryslân (SDF). Financiering vindt plaats via de centrumgemeente Leeuwarden. Eventuele tekorten of overschotten worden verrekend met de Friese gemeenten. Gedurende 2023 is er sprake van een onderbesteding op het budget personen met verward gedrag. Op rekeningbasis vallen de lasten € 52.000 lager
73
Jaarstukken 2023 uit dan begroot. Besteding van de middelen is afhankelijk van gebeurtenissen die vragen om ingrijpen en/of behandelingen. Hoofdlijnenakkoord GGZ In het Hoofdlijnenakkoord GGZ zijn vanaf 2022 structurele middelen ter beschikking gesteld aan de (centrum) gemeenten om vorm te geven aan de ambulantisering van mensen met GGZ-problematiek. De herallocatie van middelen moet ertoe bijdragen dat de achterstand in kwaliteit van leven van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) wordt ingehaald en dat betrokkenen beter in staat worden gesteld een gezond, veilig, sociaal en maatschappelijk leven te leiden. In Friesland is afgesproken dat deze middelen aan de lokale gemeenten ter beschikking worden gesteld. In de loop van 2023 is gewerkt aan de totstandkoming van een voorstel om te komen tot een meer optimale werkwijze en inzet van het team zorg en veiligheid. Voor dekking van de kosten zou deels de hiervoor genoemde middelen worden ingezet. In 2023 is dit niet meer gerealiseerd, zodat de beschikbare middelen ook niet zijn ingezet. Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 107.000. 6.82 Jeugdbescherming en -reclassering Het voorschot voor de beschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen wordt berekend aan de hand van de maatregelen die in de voorafgaande jaren zijn uitgevoerd.
Door de wetswijziging woonplaatsbeginsel die op 1 januari 2022 is ingegaan heeft de gemeente minder jeugdigen waarvoor zij de financiële verantwoordelijkheid draagt. Het aantal is echter niet eerder bijgesteld, waardoor het betaalde voorschot te hoog is. Ten opzichte van de begroting zijn de lasten € 624.000 lager dan verwacht. Voor 2024 is dit hersteld, waardoor er een reëler voorschot in rekening wordt gebracht.
Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Arbeidsparticipatie
973
2.372
2.261
111
Begeleiding (WMO)
3.026
3.157
2.400
758
Dagbesteding (WMO)
1.936
1.726
1.827
- 101
Geëscaleerde zorg 18-
-
-
-
-
Geëscaleerde zorg 18+
-
-
-
-
Gesloten plaatsing
99
8
- 13
21
Gezinsgericht
209
-
-
-
Hulp bij het huishouden (WMO)
4.269
4.601
4.227
374
Inkomensregelingen
13.555
16.007
15.561
445
Jeugdbescherming
1.065
1.077
453
624
Jeugdhulp begeleiding
388
-
-
-
Jeugdhulp behandel. GGZ zonder verblijf
101
113
123
- 10
74
Jaarstukken 2023
Jeugdhulp behandeling
1.046
47
133
- 86
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
99
81
157
- 76
Jeugdhulp dagbesteding
388
-
-
-
Jeugdhulp met verblijf overig
977
1.826
2.552
- 727
4.283
6.098
6.459
- 361
Jeugdreclassering
266
38
38
-
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
101
67
15
52
Maatwerkdienstverlening 18-
-
-
-
-
Maatwerkdienstverlening 18+
-
-
-
-
1.420
2.086
2.250
- 165
724
277
303
- 26
Samenkracht en burgerparticipatie
1.689
2.003
1.722
282
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
3.537
2.621
2.507
114
WSW en beschut werk
5.528
5.830
6.022
- 192
45.681
50.035
48.999
1.035
Jeugdhulp zonder verblijf overig
Maatwerkvoorzieningen (WMO) Pleegzorg
Totaal lasten Baten exclusief reserves
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Arbeidsparticipatie
167
294
127
- 167
Begeleiding (WMO)
-
-
-1
-1
Dagbesteding (WMO)
-
-
-
-
Geëscaleerde zorg 18-
-
-
-
-
Geëscaleerde zorg 18+
-
-
-
-
Gesloten plaatsing
-
-
-
-
Gezinsgericht
-
-
-
-
222
222
233
11
11.126
11.058
11.083
25
Jeugdbescherming
-
-
-
-
Jeugdhulp begeleiding
-
-
-
-
Jeugdhulp behandel. GGZ zonder verblijf
-
-
-
-
Jeugdhulp behandeling
-
-
-
-
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
-
-
-
-
Jeugdhulp dagbesteding
-
-
-
-
Jeugdhulp met verblijf overig
-
-
-
-
Jeugdhulp zonder verblijf overig
-
-
-
-
Jeugdreclassering
-
-
-
-
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
-
677
783
107
Maatwerkdienstverlening 18-
-
-
-
-
Maatwerkdienstverlening 18+
-
-
-
-
Hulp bij het huishouden (WMO) Inkomensregelingen
75
Jaarstukken 2023
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
69
40
70
29
-
-
-
-
Samenkracht en burgerparticipatie
15
252
184
- 68
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
-
6
6
-
WSW en beschut werk
-
114
114
-
11.599
12.663
12.599
- 64
- 34.082
- 37.372
- 36.401
971
Pleegzorg
Totaal baten Saldo van baten en lasten (excl. reserves)
Analyse verschillen rekening - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000)
€
971
negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen Lasten
696 815
- Lagere lasten re-integratie - algemene plannen
43
- Diverse verschillen per saldo
45
- Lagere lasten welzijnsaccomodaties
48
- Lagere lasten WMO Maatschappelijke en vrouwenopvang
52
- Lagere lasten WMO Collectief Vervoer
102
- Lagere lasten WMO Dagbesteding PGB
116
- Lagere lasten jeugd preventieve zorg
122
- Lagere lasten bijstandsuitkeringen
135
- Lagere lasten wet inburgering
262
- Lagere lasten bijdrage aan 8KTD
345
- Lagere lasten WMO Hulp bij huishouden
367
- Lagere lasten Jeugdbescherming
624
- Lagere lasten WMO Begeleiding
754
- Hogere lasten Jeugdhulp met verblijf overig
- 727
- Hogere lasten Jeugdhulp zonder verblijf overig
- 365
- Hogere lasten WMO Maatwerkvoorzieningen
- 265
- Hogere lasten WMO Dagbesteding
- 217
- Hogere lasten SW-MOA
- 206
- Hogere lasten re-integratie
- 182
- Hogere lasten Jeugdhulp behandeling
- 86
- Hogere lasten Jeugdhulp crisis LTA en GGZ-verblijf
- 76
- Hogere lasten statushouders
- 50
- Hogere lasten Pleegzorg
- 26
Baten - Hogere baten WMO Maatschappelijke en vrouwenopvang - Lagere baten wet inburgering
- 119 107 - 226
Incidentele voor- of nadelen Lasten
275 220
- Lagere lasten bijzondere bijstand
26
- Diverse verschillen per saldo
111
- Lagere lasten GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) uitkering
121
76
Jaarstukken 2023 - Hogere lasten welzijn
- 38
Baten
55
- Hogere baten statushouders
37
- Hogere baten welzijn
39
- Hogere baten regeling toeslagenproblematiek
50
- Hogere baten re-integratie
59
- Lagere baten GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) uitkering
- 120
- Diverse verschillen per saldo
- 10
Verbonden partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.
Gemeenschappelijke regeling Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Sociale Werkvoorziening Fryslân
Drachten
Gemeenschappelijke regeling (licht) Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân
Dokkum
Stichting / Vereniging Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Stichting MOA
Surhuisterveen
Daarnaast kennen we nog overige samenwerkingsvormen, zoals de centrumregeling. Deze vorm kent geen eigen rechtspersoonlijkheid en is geen verbonden partij conform de definitie van het BBV. Maar gelet op het belang van samenwerkingsverbanden kiezen we ervoor om deze, voor zover van toepassing, wel te presenteren.
Centrumregeling Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Sociaal Domein Fryslân
Leeuwarden
77
Jaarstukken 2023 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Geen indicatoren bij dit programma? In dat geval zijn er geen (verplichte) indicatoren vastgesteld. tableCell12 Taakveld
06. Sociaal domein
De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie
Indicator
Eenheid
Metingen en refertejaar ref.jaar
meting ten tijde van
O
P
rek.
begr.
rek.
2023
2024
2022
Achterstand onder jeugd Kinderen in uitkeringsgezin Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Achtkarspelen
%
2022
4,0
4,0
4,0
Nederland
%
2022
6,0
6,0
6,0
Achterstand onder jeugd Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Achtkarspelen
%
2022
2,0
3,0
3,0
Nederland
%
2022
1,0
2,0
2,0
Cliënten met een maatwerkarrangement
78
Jaarstukken 2023 Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. Achtkarspelen
aantal
2022
680,0
680,0
600,0
aantal
2022
680,0
700,0
640,0
Jongeren met delict voor rechter Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Achtkarspelen
%
2022
0,3
1,0
1,0
Nederland
%
2022
1,0
1,0
1,0
Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. Achtkarspelen
%
2023
0,9
1,4
1,4
Nederland
%
2023
1,0
1,2
1,1
(per 10.000 inwoners) Nederland
Jongeren met jeugdhulp
79
Jaarstukken 2023 Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Achtkarspelen
%
2023
9,7
12,8
10,0
Nederland
%
2023
11,1
13,2
10,7
Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Achtkarspelen
%
2023
0,0
1,4
0,3
%
2023
0,3
0,3
0,3
aantal
2023
549,1
598,0
613,7
(Geen data bekend) Nederland
Lopende reintegratievoorzieningen Het aantal reintegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Achtkarspelen
80
Jaarstukken 2023 Nederland
aantal
2023
191,5
198,0
202,0
Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Achtkarspelen
%
2022
72,2
72,2
72,2
Nederland
%
2022
72,2
72,2
72,2
Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Achtkarspelen
aantal
2023
313,3
365,9
365,9
Nederland
aantal
2023
344,8
431,2
431,2
Netto arbeidsparticipatie
81
Jaarstukken 2023
7. Volksgezondheid en milieu
Bij dit programma horen de volgende taakvelden 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2023 (jaren 20232026) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde.
Basiskaart Geluid Emissies
[Kadernota 2022
nr. 02.01]
[ In ontwikkeling ]
Wat wilden we? In het kader van de Omgevingswet zijn we verplicht voor een groot deel van onze wegen Basis Geluid Emissiekaarten (BGE) vast te stellen. We willen aan deze wettelijke
82
Jaarstukken 2023 verplichting voldoen. De BGE zijn noodzakelijk om te komen tot de beoordeling van een goede ruimtelijke ordening in het kader van onze omgevingsplannen en voor het beoordelen van aanvragen om omgevingsvergunningen. Voor de doorgaande wegen in onze gemeenten hebben wij voor het wegverkeerslawaai geluidzones vastgesteld. Op basis van de Omgevingswet moeten ook voor overige wegen geluidszones worden vastgelegd. Met behulp van software wordt op basis van deze data de geluidaandachtsgebieden bepaald waarmee rekening dient te worden gehouden voor nieuwe ontwikkelingen. Om voor de belangrijkste wegen een Basis Geluid Emissiekaart vast te stellen is formatieve uitbreiding van 0,6 fte (0,3 per gemeente zijnde € 25.000) en een werkbudget van € 35.000 per gemeente opgenomen in de begroting. Wat hebben we bereikt? Er zijn eerder met FUMO afspraken gemaakt voor een gezamenlijke implementatie met alle Fryske gemeenten. Er gaan echter geluiden op dat niet alle gemeenten meer willen meewerken en ook de FUMO de uitvoering niet op wil pakken. Tevens is er discussie met het Rijk of het aantal vervoersbewegingen voor de bepaling BGE aanpassing behoeft, ingezet door enkele grotere gemeenten buiten Friesland. Hoewel voorgaande van invloed kan zijn is de verwachting niet dat het financieel tot voordeel zal leiden.
Wat is (nog) niet gelukt? De inwerkingtreding van de Omgevingswet, de ontvlechting van de werkmaatschappij, de opbouw van de nieuwe organisaties, en uitval van personeel door ziekte maken voor nu dat er veel extra taken op de vakafdeling afkomen. Getracht wordt de taakuitvoering voort te zetten.
Bodemtaken/BRO
[Kadernota 2020
nr. 07.08]
[ Continue proces ]
Wat wilden we? Vanaf 1-1-2018 geldt vanuit de Wet op de Basisregistratie Ondergrond (BRO) een wettelijke taak voor de gemeente om gegevens over de ondergrond aan te leveren via het Bronhoudersportaal. Deze nieuwe taak is tot nu toe niet in de begroting verwerkt en dit is wel nodig. Voor het structureel aanleveren en bijhouden van deze registraties is formatie nodig om uitvoer te kunnen geven aan de BRO. Daarnaast is begeleidend advies nodig voor de procesinrichting van de BRO-taak en zijn middelen nodig voor de jaarlijkse dataverwerking in het Bronhoudersportaal. Extra bodemtaken naar gemeente (Warme Overdracht): Ten aanzien van de bodemtaken worden in het kader van de Omgevingswet de gemeenten bevoegd gezag voor de taken die voorheen onder de Wet Bodembescherming (Wbb) vielen waarbij het bevoegd gezag bij de provincie lag of de 25 grote gemeenten in Nederland. Omdat de behandeling van de Wbb-taken tot op heden een basistaak is die door de Fumo wordt uitgevoerd, is de verwachting dat deze behandeling onder de Omgevingswet als basistaak bij de Fumo blijft. Coördinatie, afstemming, (bestuurlijk)overleg en afspraken zullen bij de gemeente komen te liggen. De gemeenten ontvangen voor de uitvoering van de taak waarschijnlijk een bedrag van het Rijk, dat in het gemeentefonds wordt gestort. Hoe hoog dit bedrag zal zijn is (nog) niet bekend.
De vertraging bij de invoering van de omgevingswet brengt met zich mee dat de consequenties voor de FUMO naar verwachting in 2021 duidelijk worden.
83
Jaarstukken 2023
Wat hebben we bereikt? BRO: De wettelijke taken in het kader van de basisregistratie ondergrond (BRO) zijn vanaf 1 december 2021 ingevuld en belegd bij de afdeling Beheer. In 2022 is met behulp van een extern adviesbureau invulling gegeven aan de procesinrichting van de BRO-taak voor fase 1 van de BRO. Ook is gebruik gemaakt van het structureel gereserveerde bedrag voor de jaarlijkse dataverwerking in het Bronhoudersportaal en begeleidend advies. Hiermee is invulling gegeven aan het onderdeel uit de kadernota 2020. De basisregistratie ondergrond wordt continu doorontwikkeld, zo vindt van 2024 t/m 2027 de migratie en implementatiefase plaats van milieu hygiënische bodemkwaliteit gegevens (fase 2). Extra bodemtaken naar gemeente (Warme overdracht): Het uitgangspunt van de Omgevingswet is dat alle locaties met onaanvaardbare humane, ecologische en verspreidingsrisico’s – de ernstig vervuilde locaties die met spoed gesaneerd dienen te worden – zijn aangepakt of beheerst. Voor die gevallen waarbij dit nog niet het geval is, is overgangsrecht van toepassing en blijft de provincie Fryslân bevoegd gezag. Voor de overgebleven verontreinigingen is de gemeente nu bevoegd gezag. In december 2023 is door de provincie in overeenstemming met de gemeente een lijst aangeleverd waarin is weergegeven wie op dit moment bevoegd gezag is voor welke bodemlocatie.
De bodemtaken met betrekking tot de overgebleven verontreinigde bodemlocaties zijn grotendeels taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) en blijven in behandeling bij de FUMO. Coördinatie, afstemming, (bestuurlijk)overleg en afspraken liggen bij de gemeente. De financiering van de bodemtaken uitgevoerd door de FUMO is verlegd van de provincie naar de gemeenten en is door de begrotingswijziging FUMO 2024 reeds verwerkt in de gemeentelijke begroting. De verdeling van middelen vanuit het Rijk voor de uitvoer van bodemtaken blijft voor de periode 2023-2030 gecontinueerd op basis van het convenant bodemontwikkelingsbeleid 2010-2015, het convenant bodem en ondergrond 2016-2020 en de 'tussenjaren' 2021 en 2022. Dit is vastgelegd in de brief van het Ministerie van IenW d.d. 9-1-2024 betreffende 'Bestuurlijke afspraken bodem en ondergrond'. In deze brief is aangegeven dat hoewel er sprake is van verschuiving van bodemtaken er voorlopig geen verschuiving van middelen vanuit het Rijk plaatsvindt. Wel wordt een monitoring gestart om inzicht te krijgen in de inzet, opdracht en uitgaven van de VTH- bodemtaken en het effect op verschuiving van bodemtaken op de uitvoering daarvan. Wat is (nog) niet gelukt? Niet van toepassing.
Motie: Diaper Challenge
[Kadernota 2019
nr. P7-M03]
[ Op schema ]
Wat wilden we? De tijdens de Kadernota aangenomen motie "Diaper Challenge (motie P7 - M3) wil een bijdrage leveren aan het verminderen van de hoeveelheid restafval. Door het gebruik van katoenen luiers te stimuleren kan het aandeel wegwerpluiers in het restafval verminderd worden. In een aantal gemeenten is met een actieve voorlichting/campagne het gebruik gestimuleerd. Voor het project, inclusief het inzichtelijk maken van de resultaten, is € 7.000 beschikbaar.
84
Jaarstukken 2023
Wat hebben we bereikt? De motie is uitgevoerd vanuit de invalshoek van duurzaamheid en niet slechts vanuit het verminderen van de hoeveelheid restafval. Door nieuwere nascheidingstechnieken worden wegwerpluiers (en vergelijkbaar materiaal zoals incontinentieproducten) tijdens het sorteerproces beter uit het restafval gehaald. Het milieuvoordeel ten opzichte van katoenen luiers is daardoor minder groot. De nadruk is daarom komen te liggen op de bewustwording van ouders over de milieuaspecten die met luiers gemoeid zijn. Net als in 2022 is bij elke geboorteaangifte informatie over herbruikbare luiers en een bon verstrekt waarmee een luierpakket kan worden afgehaald. Er is gewerkt met een bon om te voorkomen dat er pakketten worden uitgedeeld aan ouders die bij voorbaat al geen belangstelling hebben. In totaal waren er 110 pakketten beschikbaar. In 2023 zijn er ca 35 pakketten opgehaald. Dit is vergelijkbaar met 2022. Wat is (nog) niet gelukt? Nog niet alle pakketten zijn uitgegeven. De actie blijft lopen tot de pakketten op zijn. Er zijn nu nog 38 pakketten beschikbaar.
Motie: Voortzetten energiecoaching
[Kadernota 2023
nr. P7-M1]
[ Op schema ]
Wat wilden we? In 2022 zijn we in Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel gestart met het aanbieden van energie coaching waarvoor incidentele middelen door de provincie beschikbaar zijn gesteld. Energie coaching brengt de energietransitie verder dicht bij de mensen, waarmee de bewustwording wat we doen en waarom we dat doen toeneemt. Door op deze manier in gesprek te komen met onze inwoners, krijgen wij bovendien ook beter zicht op hulp en ondersteuning die mensen mogelijk verder nodig hebben. Om energie coaching in de huidige vorm voort te kunnen zetten is jaarlijks € 55.000 nodig. In eerste instantie gaan we uit van een uitzetting van de begroting voor één jaar omdat wij de energie coaching willen betrekken bij de aangekondigde evaluatie van het Energieloket. Afhankelijk van de evaluatie zullen wij de raad voorstellen energie coaching al dan niet structureel in te gaan bedden in onze organisatie. Daarnaast gaan wij ons de komende tijd inzetten om Kies een bouwsteen.een netwerk van vrijwillige energiecoaches te ontwikkelen die bekend zijn met de lokale situatie, in samenwerking met lokale energiecoöperaties en de woningbouwcorporaties. Ook zal op dit gebied de samenwerking binnen Anno verder worden gezocht. De materiële kosten (€ 7.000) worden in dit programma verantwoord, de personele kosten in programma 0.
Wat hebben we bereikt? Ook in 2023 zijn de energiecoaches in Achtkarspelen aan de slag gegaan. In 2023 zijn 66 huisbezoeken afgelegd en daarnaast zijn bij meerdere informatiebijeenkomsten presentaties gegeven en huisbezoeken afgelegd waarbij de mensen adviezen zijn gegeven. Naar aanleiding van de evaluatie van het Energieloket is onder meer besloten om voor 2024 en 2025 budget beschikbaar te stellen voor de voortzetting van energiecoaching. Met de bewonersraad van SWA is een gesprek geweest om vrijwillige energiecoaches op te leiden. Binnen ANNO verband is er regelmatig overleg om zoveel mogelijk afstemming te zoeken.
85
Jaarstukken 2023
Wat is (nog) niet gelukt? Het energiecoaches netwerk is nog niet verder ontwikkeld; daar gaan we in 2024 verder aanwerken.
Ondergrond milieuterrein opnieuw vloeistofdicht
[Kadernota 2020
nr. 07.10]
[ Op schema ]
Wat wilden we? Voor het uitvoeren van de activiteiten op het milieuterrein is een vergunning nodig. Deze hebben we, maar we moeten uiteraard wel aan de voorwaarden blijven voldoen. Een belangrijk voorwaarde is dat op specifieke delen de ondergrond vloeistofdicht moet zijn. Deze delen zijn aan onderhoud en/of vervanging toe. Wat hebben we bereikt? De vloer is gekeurd en op diverse plaatsen voorzien van een nieuwe vloeistofdichte laag. De titel van deze taak dekt niet de volledige lading, het betreft diverse aanpassingen die nodig zijn om aan de complexe regelgeving van een dergelijke vergunning te blijven voldoen. Wat is (nog) niet gelukt? We verwachten dat voor het (blijven) voldoen aan en mogelijk actualiseren van de vergunning aanvullende aanpassingen gedaan moeten worden. Hierover is contact met de vergunningverlener.
Vervangen KGA depot. incl nieuwe vergunningen
[Kadernota 2020
nr. 07.11]
[ Gereed ]
Wat wilden we? Voor het innemen van klein gevaarlijk afval (KGA) is op de milieustraat een "depot" aanwezig. In dit gebouw bevindt zich het inlever- en bewaarpunt voor het KGA dat wordt binnengebracht. Dit KGA depot moet aan voorwaarden en (veiligheids)eisen voldoen. Dat is niet meer het geval en het depot moet worden vervangen om KGA te kunnen blijven innemen voor onze inwoners. Wat hebben we bereikt? Het nieuwe depot is in 2023 in gebruik genomen. De investering kostte uiteindelijk € 193.000 wat aanzienlijk hoger lag dan de oorspronkelijk raming. De raad heeft hiervoor in december 2023 aanvullend € 83.000 krediet beschikbaar gesteld. Het aanvullend krediet werd grotendeels gecompenseerd door een meevaller in het groot onderhoud van € 80.000 voor de milieustraat. Wat is (nog) niet gelukt? Niet van toepassing.
86
Jaarstukken 2023
Overige ontwikkelingen Ontwikkelingen gezondheidsbeleid Vanaf 2023 is de specifieke uitkering - gezond en actief leven akkoord (hierna: SPUKGALA) in het leven geroepen. Voor de periode 2023-2026 ontvangt de gemeente van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport € 2,2 miljoen. Voor 2023 is een bedrag van in totaal € 578.000 toegekend. Aangezien de SPUK-GALA een breed scala aan onderwerpen (en dus ook programma's) behelst is een deel van deze opbrengsten verantwoord in programma 7. De extra opbrengsten voor programma 7 bedragen € 181.000. In de begroting is hier voor zowel de opbrengsten als de lasten rekening mee gehouden. Uit de jaarrekening 2023 blijkt echter dat de uitgaven voor SPUK-GALA € 67.000 lager zijn dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat niet alle activiteiten voor de SPUK-GALA in 2023 zijn uitgevoerd. Voor de opbrengsten leidt dit tot een negatieve afwijking (minder opbrengsten). Voor de kosten leidt dit eveneens tot minder kosten en daardoor een positief effect op de jaarrekening, in beide gevallen € 67.000. Naast de ontwikkelingen voor de SPUK-GALA zijn de kosten voor de uitvoering van het gezondheidsbeleid € 32.000 lager dan begroot. Deze afwijking wordt veroorzaakt doordat er, als gevolg van onderbezetting op het team, minder werkzaamheden zijn uitgevoerd dan oorspronkelijk gepland.
Duurzaamheid De opbrengsten voor duurzaamheid zijn € 67.000 lager in de jaarrekening dan begroot. Deze afwijking wordt voornamelijk veroorzaakt doordat eind 2023 middelen voor het Nationaal Isolatie Programma (NIP) zijn ontvangen. In eerste instantie was de inschatting dat deze middelen in 2023 nog besteed konden worden, maar dat is niet gelukt. Het aanbestedingstraject waarin een partij gezocht werd die de subsidieregeling voor de gemeente uit kan voeren, heeft langer geduurd dan van te voren ingeschat. De begrote kosten (€ 57.000) in 2023 worden via een overlopende post meegenomen naar 2024. De kosten ten aanzien van duurzaamheid zijn in de jaarrekening € 35.000 lager dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat een start gemaakt zou worden met de pilot in Drogeham-Kootstertille waarvoor deze Pre-NIP middelen (€ 10.000) zouden worden gebruikt. Dit is niet gelukt. Er heeft in 2023 alleen een organisatieavond plaatsgevonden die gefactureerd is. In de jaarrekening leidt dit voor de kosten tot een voordeel van € 10.000. Naast de Pre-NIP middelen zijn de kosten voor de reguliere duurzaamheidsactiviteiten in de jaarrekening lager dan begroot (€ 25.000). Deze afwijking wordt met name veroorzaakt doordat er in 2023 geen sinnetafels zijn georganiseerd (€ 18.000).
Daarnaast is er vanuit diverse initiatieven geen beroep gedaan op het duurzaamheidsbudget zoals, biodiversiteit (€ 2.000), klimaatbestendigheid (€ 2.500) en stimulering circulariteit bij bedrijven (€ 8.000). In totaal leidt dit voor de jaarrekening tot een bedrag van € 35.000 aan lagere kosten ten opzichte van de begroting. Ontwikkelingen riolering Het resultaat van het taakveld riolering over 2023 betekent voor de jaarrekening een nadeel van € 169.000 ten opzichte van de definitieve begroting. In de paragraaf Lokale Heffingen onderdeel rioolheffing worden de verschillen tussen de primitieve begroting 2023 en de jaarrekening voor de volledige rioolheffing toegelicht. Deze volledige toelichting heeft te maken met het feit dat vanuit meerdere programma's kosten worden doorbelast naar de rioolheffing. In dit programma worden alleen de verschillen van dit programma (7) gepresenteerd. Voor een nadere toelichting over de ontwikkeling van de
87
Jaarstukken 2023 opbrengsten en kosten met betrekking tot riolering verwijzen wij u naar de paragraaf Lokale Heffingen onderdeel rioolheffing. Ontwikkelingen afval Het resultaat van het taakveld afval over 2023 betekent voor de jaarrekening een nadeel van € 110.000 ten opzichte van de definitieve begroting. Dit nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt doordat in 2023 een dotatie aan de voorziening (last in het programma) heeft plaatsgevonden van € 481.000 terwijl er € 233.000 was voorzien. In de paragraaf Lokale Heffingen onderdeel afvalstoffenheffing worden de verschillen tussen de primitieve begroting 2023 en de jaarrekening voor de volledige afvalstoffenheffing toegelicht. Deze volledige toelichting heeft te maken met het feit dat vanuit meerdere programma's kosten worden doorbelast naar de afvalstoffenheffing. In dit programma worden alleen de verschillen van dit programma (7) gepresenteerd. Voor een nadere toelichting over de ontwikkeling van de opbrengsten en kosten met betrekking tot afval verwijzen wij u naar de paragraaf Lokale Heffingen onderdeel afvalstoffenheffing.
88
Jaarstukken 2023
Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • Ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • Ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves Afval
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
3.524
3.346
3.491
- 144
-
-
-
-
Milieubeheer
1.093
1.063
1.102
- 39
Riolering
2.132
2.129
1.901
229
Volksgezondheid
1.354
1.530
1.426
105
Totaal lasten
8.102
8.069
7.920
150
Begraafplaatsen en crematoria
Baten exclusief reserves Afval
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
4.611
4.436
4.470
34
Begraafplaatsen en crematoria
-
-
-
-
Milieubeheer
-
67
7
- 60
2.942
3.033
2.608
- 426
-
201
134
- 67
Totaal baten
7.553
7.738
7.219
- 519
Saldo van baten en lasten (excl. reserves)
- 549
- 331
- 701
- 369
Riolering Volksgezondheid
89
Jaarstukken 2023
Analyse verschillen rekening - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000)
€
- 369
negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen
- 235
Lasten
150
- Lagere lasten gezondheidsbeleid
99
- Saldo lasten taakveld riolering
257
- Saldo lasten taakveld afval
- 144
- Ontwikkeling bijdrage werkmaatschappij
- 68
- Diverse verschillen per saldo
- 29
- Lagere lasten duurzaamheid
35
Baten
- 385
- Diverse verschillen per saldo
7
- Saldo baten taakveld afval
34
- Saldo baten taakveld riolering
- 426
Incidentele voor- of nadelen
- 134
Baten
- 134
- Lagere opbrengsten gezondheidsbeleid
- 67
- Lagere opbrengsten duurzaamheidsgelden
- 67
Verbonden partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.
Gemeenschappelijke regeling Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
FUMO (Fryske Utfieringsorganisaasje Miljeu en Omjouwing) Grou
Vennootschap / Coöperatie Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Afvalsturing Friesland N.V. (handelsnaam Omrin)
Leeuwarden
N.V. Fryslân Miljeu (handelsnaam Omrin)
Leeuwarden
90
Jaarstukken 2023 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Geen indicatoren bij dit programma? In dat geval zijn er geen (verplichte) indicatoren vastgesteld. tableCell12 Taakveld
07. Volksgezondheid en Milieu
De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie
Indicator
Eenheid
Metingen en refertejaar ref.jaar
meting ten tijde van
O
P
rek.
begr.
rek.
2023
2024
2022
Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Achtkarspelen
%
2021
23,3
23,3
20,8
Nederland
%
2021
33,1
33,2
26,9
Omvang huishoudelijk restafval Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. Achtkarspelen
kg
2022
206,0
217,0
217,0
Nederland
kg
2022
148,0
169,0
169,0
91
Jaarstukken 2023
8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing
Bij dit programma horen de volgende taakvelden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2023 (jaren 20232026) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde.
92
Jaarstukken 2023
Dorpsontwikkelingsplan
[Kadernota 2018
nr. 8.3c]
[ Op schema ]
Wat wilden we? We stellen voor in samenwerking met Tytsjerksteradiel een dorpsontwikkelingsplan op te stellen. Onderdeel hiervan zal zijn: • Ten aanzien van woningvoorraad de slag van kwantiteit naar kwaliteit maken; • De gewenste ontwikkeling van de woningvoorraad per dorp en de investeringen in kwaliteit (toegankelijkheid en duurzaamheid) die plaats dienen te vinden in kaart brengen; • Het opstellen van een gedragsprogramma over energiegebruik voor huurders en particulieren en de inzet van een energiecoach; • Een bewustwordingscampagne om de woning tijdig aan te passen aan de zorgbehoefte; • Het plan moet ervoor zorgen dat Achtkarspelen niet wordt overvallen door de ontwikkelingen, ruimte bieden voor monitoring en aandacht hebben voor de uitstraling van dorpen; • Het monitoren van ontwikkeling van de bevolking, huishoudens en woningvoorraad, in regionaal en gemeentelijk perspectief. Wat hebben we bereikt? In 2023 is in regionaal verband gestart met het opstellen van een Visie op Wonen, Welzijn en Zorg om de zorgbehoefte in kaart te brengen. Wat is (nog) niet gelukt? Niet van toepassing.
Leges bouw in relatie tot omgevingswet
[Kadernota 2020
nr. 8.03]
[ Gereed ]
Wat wilden we? Inmiddels is duidelijk geworden, dat de implementatie van de omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2022. Dit biedt ruimte om de consequenties van de invoering van de wet met betrekking tot leges zorgvuldig uit te werken. In de eerste helft van 2021 zal een raadsvoorstel worden opgesteld, zodat ruim voor de daadwerkelijke invoering de raad een besluit kan nemen over de nieuwe invulling van de leges. Wat hebben we bereikt? Nadat de inwerkingtreding van de omgevingswet enkele keren is uitgesteld, treedt deze van 1 januari 2024 daadwerkelijk in. Wat is (nog) niet gelukt? Niet van toepassing.
Omzetting van het dashboard (digitalisering) voor Liberaux
[Kadernota 2023
nr. 00.04.18]
[ Gereed ]
Wat wilden we? In het kader van de Kwaliteitscriteria, willen bij digitale uitwisseling van kennis met andere gemeenten en daarom gaan wij het VTH-dashboard digitaliseren. De kwaliteitscriteria betreft een wettelijke plicht waaraan vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in het kader van de uitvoering van de regelgeving in het Wabodomein aan moet voldoen. Provincie breed is afgesproken dat de samenwerkende Fryske gemeenten deze stap zetten.
93
Jaarstukken 2023 Door het VTH-dashboard te digitaliseren maken wij maximaal gebruik van de provinciale samenwerking op gebied VTH met een positief effect op onze efficiency, inzicht en kennis. De kosten voor Achtkarspelen worden geschat op € 4.000. Wat hebben we bereikt? Het VTH-dashboard is gedigitaliseerd. Wat is (nog) niet gelukt? Niet van toepassing.
Participatiewebsite
[Kadernota 2022
nr. 08.09c]
[ Continue proces ]
Wat wilden we? De dynamiek van de samenleving verandert. Gemeente en inwoners gaan steeds vaker gezamenlijk op zoek naar wat hun woonomgeving mooier, beter en leefbaarder kan maken. Deze betrokkenheid van inwoners bij het beleid van de gemeente is, evenals de betrokkenheid van de gemeente bij haar inwoners, een vorm van participatie. De participatie website is dienstbaar om burgerinitiatieven vorm te geven, de omgevingsvisie vorm te geven en om beleidsdoeleinden interactief met de inwoners te delen. Per jaar wordt uitgegaan van 4 burgerinitiatieven. Daarnaast wordt uitgegaan van 4 projecten met een looptijd van 1 jaar. Van deze projecten zijn er 2 gemeenschappelijk met Tytsjerksteradiel vorm gegeven. Daarnaast worden er 6 projecten met een looptijd van 3 tot 6 maanden geraamd, waarvan er 4 gemeenschappelijk met Tytsjerksteradiel vorm worden gegeven. Totale kosten € 31.000 waarvan aan dit programma een gedeelte van € 8.000 wordt doorbelast en het overige verdeeld is over twee andere programma's. Wat hebben we bereikt? In 2023 hebben we de participatiewebsite van Achtkarspelen ingezet voor participatie bij gemeenteprojecten, waarvan drie projecten met een lange doorlooptijd (langer dan één jaar) en twee korte projecten.
Wij hebben inwoners gevraagd om mee te denken bij het woningbouwproject Surhuizum, over het OV binnen Fryslân, mobiliteit, sport en het ophalen van wensen voor de nieuwe gemeentelijke organisatie vanaf 2025. Burgerinitiatief-projecten zijn niet aangedragen. In de oorspronkelijke opzet is uitgegaan van een aantal projecten dat in gezamenlijkheid met Tytsjerksteradiel wordt opgestart. Vanaf 2025 zal dat anders zijn. Wat is (nog) niet gelukt? Niet van toepassing.
Vastgoed registratiesysteem
[Kadernota 2018
nr. 8.2c]
[ In ontwikkeling ]
Wat wilden we? Een nieuwe werkwijze waarbij een rentmeester/contractbeheerder als centrale verbinder wordt neergezet zodat alle eigendom gerelateerde gegevens over gemeentelijk vastgoed helder en actief beschikbaar komen bij vastgoed-gerelateerde ontwikkelingen en beslissingen. Ter ondersteuning wordt voor deze rol wordt digitaal registratiesysteem ontwikkeld. Wat hebben we bereikt?
94
Jaarstukken 2023 Het vastgoedregistratiesysteem is inmiddels opgeleverd. Momenteel worden de laatste wensen van de gemeente nog aan het systeem toegevoegd en is het klaar voor gebruik. De processen voor contractvorming en het contractbeheer zijn klaar voor gebruik van het systeem. Wat is (nog) niet gelukt? Het systeem moet nog verder gevuld worden met data zoals contract- en gebouwgegevens. Wanneer ook dit is gedaan zal het contractbeheer verbeteren. Daarnaast maakt dit systeem dan ook inzicht en overzicht in de portefeuille mogelijk.
Werkbudget Wonen
[Kadernota 2019
nr. 8.02]
[ Continue proces ]
Wat wilden we? Momenteel is er geen budget voor de uitvoering van de (wettelijke) taken van het volkshuisvestingsbeleid maar er worden wel kosten gemaakt vanwege de nieuwe taken vanuit de Woningwet 2015. Het gaat hierbij om voorlichting, bewonersavonden e.d. die gericht zijn op zowel visie- en beleidsvorming als beleidsuitvoering. Daarnaast wordt in 2019 de woonvisie geactualiseerd. Een onderdeel hiervan is het uitvoeringsprogramma. Om dit uit te kunnen voeren is bij behandeling van de Kadernota € 10.000 bestemd voor deze taken. In verband met de budgettaire positie van de begroting hebben wij nog eens kritisch naar de diverse onderwerpen van onder meer de Kadernota gekeken. Op basis daarvan hebben wij dit budget neerwaarts bijgesteld naar € 7.000. Wat hebben we bereikt? In 2023 is het werkbudget ingezet voor het onderzoek Flex Wonen en het opstellen van de Prestatieafspraken WoonFriesland voor meerdere jaren inclusief een Uitvoeringsprogramma zodat alleen elk jaar het Uitvoeringsprogramma geactualiseerd hoeft te worden en niet de gehele meerjarenafspraken. Wat is (nog) niet gelukt? Niet van toepassing.
Overige ontwikkelingen Leges omgevingsvergunningen Aan bouwleges is totaal € 427.000 ontvangen. Ten opzichte van de begroting een meeropbrengst van € 34.000. Een aantal grotere projecten hebben met name voor deze hogere legesopbrengsten gezorgd. Voor de jaarrekening betekent dit een voordeel van € 34.000. Omgevingswet In de begroting was een budget van € 39.000 beschikbaar voor de implementatie van de Omgevingswet. Ook in 2023 was het nog onduidelijk of de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 daadwerkelijk door zou gaan. Inmiddels is bekend dat de Omgevingswet op die datum in werking is getreden. In 2023 zijn voor de implementatie van de Omgevingswet niet alle beschikbare middelen besteed. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de lange onbekendheid over de daadwerkelijke inwerkingtreding van de Omgevingswet. Aangezien de beschikbare middelen vanuit de reserves beschikbaar zijn gesteld leidt dit in dit programma tot een voordeel op de lasten en in programma 0 tot een nadeel op de baten van de reserve.
95
Jaarstukken 2023 Grondverkopen losse bouwkavels en overige percelen grond Door de verkoop van een losse bouwkavel en overige percelen grond zijn extra inkomsten gegenereerd en hiermee een incidenteel voordeel voor de jaarrekening van € 148.000. Vertraging woningbouwprogrammering In 2023 was € 82.000 beschikbaar voor woningbouwprogrammering. Vanwege ziekte en onderbezetting binnen team wonen is het in 2023 niet gelukt dit volledige bedrag in te zetten voor woningbouw. Hierdoor ontstaat een voordeel op de kosten in de jaarrekening 2023 van € 52.000. Ontwikkelingen grondexploitaties woningbouw Op de woningbouwcomplexen is in 2023 een totaal verlies gerealiseerd van € 63.000. Dit verlies wordt veroorzaakt door de volgende complexen: • Sportvelden Twijzel € 3.000 -/• Voorstraat Buitenpost € 19.000 -/• Betonwei Harkema € 41.000 -/De verliezen van de complexen Voorstraat en Betonwei worden veroorzaakt doordat de kosten die gemaakt zijn tot en met 2018 op voorschrift van de BBV niet langer dan 5 jaar geactiveerd mogen worden. Dit leidt tot een afboeking van gemaakte kosten tot en met 2018 voor deze complexen en heeft een negatief effect op de jaarrekening. In de begroting was rekening gehouden met een winst van € 21.000. Dit betekent voor de jaarrekening een nadeel van € 84.000.
Voor een uitgebreidere toelichting op de grondexploitaties wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid en de Meerjaren Prognose Grondbeleid.
96
Jaarstukken 2023
Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • Ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • Ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves Grondexploitatie (niet bedrijventerr.)
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
376
296
437
- 141
Ruimtelijke ordening
1.257
1.158
930
229
Wonen en bouwen
881
758
784
- 26
2.515
2.212
2.150
62
Totaal lasten Baten exclusief reserves
Begroting primitief
Begroting definitief
Rekening
Verschil
Grondexploitatie (niet bedrijventerr.)
295
433
582
149
Ruimtelijke ordening
90
25
12
- 13
Wonen en bouwen
419
419
458
39
Totaal baten
803
876
1.052
176
- 1.711
- 1.336
- 1.098
238
Saldo van baten en lasten (excl. reserves)
Analyse verschillen rekening - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000)
€
238
negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen Lasten
154 - 21
- Ontwikkeling bijdrage werkmaatschappij
19
- Diverse verschillen per saldo
23
- Verlies grondexploitaties woningbouw
- 63
Baten
175
- Opbrengsten leges omgevingsvergunningen
34
- Verkoopopbrengsten gronden en landerijen
148
- Diverse verschillen per saldo
-7
Incidentele voor- of nadelen
84
Lasten
84
- Lagere kosten omgevingswet
32
- Vertraging woningbouwprogrammering
52
97
Jaarstukken 2023
Verbonden partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen.