CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

04 - Bijlage 1 - Centrumvisie Buitenpost 2020

Informatiecarrousel 17 februari 2022, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Beschikbaar stellen investeringskrediet Centrumplan Buitenpost7.660 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Centrumvisie Buitenpost

Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl

Opdrachtgever: Contactpersoon:

Gemeente Achtkarspelen De heer T. Cuperus

Projectteam DTNP: Projectnummer: Datum:

De heer W. Frielink De heer T. Wissink 2076.0819 21 februari 2020

Centrumvisie Buitenpost

1

Context

1

Bijlagen

26

1.1

Aanleiding

2

Bijlage 1 - Clustering en het voorzieningenniveau

27

1.2

Positie Buitenpost-Centrum

3

Bijlage 2 - Ondernemersenquête

27

1.3

Demografie Buitenpost

4

Bijlage 3 - Financiering

29

1.4

Marktsituatie winkels

5

Bijlage 4 - Combinatiebezoek supermarkten

30

Bijlage 5 - Economisch functioneren

31

2

Analyse centrumgebied

7

2.1

Aanbod

8

2.2

Ruimtelijke structuur

9

2.3

Sterktes en zwaktes

11

3

Ambitie en visie

13

3.1

Ambitie

14

3.2

Kansrijke centrumfuncties

15

3.3

Ruimtelijk-functionele visie

17

4

Acties en vervolgproces

20

4.1

Aan de slag!

21

4.2

Acties

22

4.3

Wensbeeld Werkgroep

25

Inhoudsopgave

1 Context

1.1

Aanleiding

publieke en private functies goed op elkaar zijn afgestemd.

In Buitenpost-Centrum neemt het winkelbe-

Proces

stand al jaren af, met leegstand als gevolg.

Voor het opstellen van de centrumvisie is een

Vastgoedeigenaren vragen de gemeente

brede projectgroep samengesteld (onderne-

regelmatig of ze winkelruimte mogen transfor-

mers, makelaars, bewoners en gemeente).

meren naar andere functies. Waar de gemeente

Samen met de projectgroep is nagedacht over

transformatie wel of niet toestaat behoeft een

de probleemanalyse en het wensbeeld voor het

zorgvuldige afweging. Het ondoordacht toe-

centrum, evenals over de manier waarop dit is

staan van transformatie kan de versnippering

opgeschreven in het voorliggende rapport.

van functies in de hand werken. Aanvullend zijn acht een-op-een-

Nieuwe visie hard nodig

gesprekken gevoerd met sleutelpartijen (o.a.

De bestaande visie van de gemeente Acht­

supermarktpartij, woningbouwstichting, archi-

karspelen op het centrumgebied van Buitenpost

tectenbureau, etc.) en is er een uitvoerige

dateert uit 2007. De winkelmarkt heeft in de

ondernemersenquête gehouden. Hierdoor is er

afgelopen dertien jaar radicale veranderingen

inzicht in de (vertrouwelijke) mogelijkheden en

doorgemaakt. Daarbij zijn er in Buitenpost zelf

onmogelijkheden van de lokale partijen. In de

ontwikkelingen geweest, zoals het omleggen

analyse en ambitie van dit rapport wordt op

van de doorgaande weg en het verdwijnen van

deze input voortgebouwd.

Waar is transformatie wenselijk?

de Aldi. In deze nieuwe situatie is er behoefte aan een nieuw toetsingskader voor marktinitia-

Leeswijzer

tieven.

Het overige deel van hoofdstuk 1 gaat in op landelijke trends, de regionale positie van het

Doel

centrum en de inwoners in het verzorgingsge-

Het doel van deze visie is om te komen tot een

bied. In hoofdstuk 2 worden het aanbod in en

toekomstbestendig centrum van Buitenpost.

de ruimtelijke structuur van het centrum geana-

Belangrijk onderdeel daarvan is een heldere

lyseerd. De ambitie en visie voor het centrum

afbakening van het centrumgebied, waarbinnen

staan in hoofdstuk 3, waarna in hoofdstuk 4 de daaruitvolgende acties worden beschreven.

2 van 31

Werksessies over centrumvisie 2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

1.2

Positie Buitenpost-Centrum

Regionale structuur van winkelgebieden (geschaald naar omvang in m² winkelvloeroppervlak)

Ligging

Hoofdwinkelgebied

Buitenpost ligt in het noorden van de gemeente

Concentratie grootschalige winkels

Achtkarspelen. Het dorp ligt aan de spoor- en

0

wegverbindingen tussen Leeuwarden en Groning-

2 km

Ondergrond: © OpenStreetMap Bewerking: DTNP

Leens

en. Sinds 2011 wordt doorgaand verkeer om het dorp heen geleid, waardoor minder potentiële

Zoutkamp

klanten langs het centrumgebied van Buitenpost

Dokkum

komen.

Regionale positie

Damwald

Buitenpost ligt tussen de grotere centra van Kollum

Kollum

(ten noorden) en Surhuisterveen (ten zuiden). Het aanbod (winkels, horeca, diensten) in deze dorpen

Grijpskerk

De Westereen

Buitenpost

is completer dan dat van Buitenpost. Naast het

Zuidhorn

centrumgebied van Buitenpost ligt de woonwinkel

Feanwalden

Kapenga Wonen, deze grootschalige winkel is in

Niekerk

1968 in Buitenpost begonnen. Leeuwarden

Buitenpost-Centrum had ooit een met Kollum

Hurdegaryp Burgum

Drogeham Surhuisterveen

vergelijkbare bovenlokale positie. Dat is nu niet meer het geval. Het aanbod in Buitenpost krimpt al jaren terwijl Kollum en Surhuisterveen hun voor-

Grootegast

Kootstertille

Harkema Garyp

Tolbert

zieningenniveau behouden (grafiek p. 4). De omzet

*

Ondernemersenquête (bijlage 2) en Broekhuis Rijs (2017), Koopstromenonderzoek Provincie Fryslân.

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Roden

Marum

van winkels in Buitenpost komt voor een steeds groter aandeel uit het eigen dorp* (circa 80%).

Leek

Nieuw-Roden Oudega Drachten

Zevenhuizen Ureterp

3 van 31

1.3

Demografie Buitenpost

200

Aanbodontwikkeling aantal publieksfuncties in Buitenpost en omliggende kernen 2010-2019

In de omgeving van Buitenpost is al enige jaren sprake van lichte bevolkingskrimp*. In

150

Buitenpost wonen begin 2020 circa 5.700 mensen. Het inwonertal in Buitenpost zal in de nabije toekomst naar verwachting stabiel

100

blijven**. Mede door de ligging en het complete palet aan voorzieningen is Buitenpost een

50

aantrekkelijke woonplaats (centrum, scholen, station, sportvoorzieningen, gemeentehuis, zorgcentrum, kruidhof, zwembad, etc.). In de omliggende kleine kernen zal de krimp naar alle waarschijnlijkheid wel doorzetten.

0

2010 2015 2019 2010 2015 2019 Surhuisterveen Buitenpost Dagelijkse winkels Overige dagelijkse winkels

Senioren en families Het aandeel senioren in de bevolking neemt

2010 2015 2019 2010 2015 2019 2010 2015 2019 2010 2015 2019 De Westereen Kollum Grijpskerk Kollumerzwaag Leegstand Mode, luxe en vrije tijd Horeca, cultuur Bron: Locatus 2010/2015/2019 In en om het huis Dienstverlening Bewerking DTNP

Westergeest

Dorpen in de omgeving en het aantal inwoners

snel toe, er is daardoor behoefte aan nieuwe

Kollum 5.600

woningen (minder personen per woning). In de huishoudensopmaak van Buitenpost zijn er naast veel senioren ook bovengemiddeld veel huishoudens met kinderen. In Buitenpost en

Kollumerzwaag 3.000

omgeving ligt het inkomensniveau relatief laag ten opzichte van het landelijk gemiddelde evenals het gemiddelde van Friesland.**

*

CBS Statline (2019), Kerncijfers buurten en wijken 2013-2019. ** Gemeente Achtkarspelen (2019).

4 van 31

De Westereen 5.000 Buitenpost 5.700 Twijzelerheide 1.800

Twijzel 1.100

Gerkesklooster 800 Stroobos 300 N358 2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

N355 N3

Augustinusga

Vergrijzing ondernemers: opvolging en pensioen

aanbod en aantrek­kelijke sfeer en beleving).

Ook de ondernemers in Buitenpost verouderen.

Voor overige aankopen is het grote, goed te

Van de respondenten uit de ondernemersen-

vergelijken aanbod op internet een aantrekkelijk

quête is de helft binnen tien jaar 60 jaar of

alternatief. Met o.a. de komst van Amazon NL

ouder. Opvolging is voor sommige winkeliers

wordt dat online aanbod alleen maar groter.

-20% winkels/1.000 inwoners in NL sinds 2008

niet waarschijnlijk. Circa de helft van de ondernemers zit in eigen vastgoed. De verhuur of

Krimp2

verkoop daarvan is vaak een belangrijk onder-

Afnemende inwonertallen beïnvloeden het

deel van het beoogde pensioen.

draagvlak voor alle typen publieksfuncties. Hier stapelt krimp (als gevolg van online) zich op

1.4 Marktsituatie winkels

krimp (als gevolg van afnemend inwonertal); ofwel krimp². Daardoor is in krimpgebieden, zoals Noordoost-Friesland, de invulling van

Het koopgedrag van consumenten is drastisch

leegkomende winkelpanden met commerciële

veranderd. Vooral het gebruik van het online

publieksfuncties lastig.

aankoopkanaal is de afgelopen tien jaar heel snel gegroeid. In veel sectoren zoals mode, elektronica en speelgoed heeft online al een groot omzetaandeel verworven. Als gevolg hiervan neemt het aantal fysieke winkels in Nederland al jaren af en dat heeft weer grote impact op centrumgebieden, die vaak voor het grootste deel uit winkels bestaan. Ten opzichte van het online koopkanaal houden fysieke winkellocaties meerwaarde als het gaat om het doen van dagelijkse, frequente aankopen in de directe woonomgeving of voor een dagje naar de grote stad, zoals Leeuwarden of Groningen (divers en uniek winkel- én horeca2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Faillisementen landelijke filialen in het middensegment (sommige met minder vestigingen doorgestart)

5 van 31

Trekkersfunctie supermarkten

Uit recent door DTNP uitgevoerd onderzoek

supermarkt liggen neemt het aandeel combina-

Supermarkten zijn voor dorpscentra veruit de

onder circa 3.000 respondenten in 20 dorps- en

tiebezoek al snel af. Daarnaast blijkt dat het

belangrijkste functie. Supermarkten trekken

wijkcentra in Nederland blijkt dat circa 44% van

combinatie­bezoek toeneemt naarmate er meer

duizenden bezoekers per week, meer dan elke

de consumenten het super­marktbezoek combi-

winkels in het zicht van de ingang van de

andere centrumfunctie. Het online omzetaan-

neert met een of meer andere winkels in het-

supermarkt liggen.

deel in de boodschappensector is nog klein,

zelfde winkelgebied. Dit geldt zowel voor

maar groeit de laatste jaren snel.

service- als voor discountsupermarkten.

Inpassing supermarkten en combinatiebezoek

Het onderzoek toont aan dat het aandeel

Overige voorzieningen kunnen profiteren van

supermarktbezoekers dat ook andere winkels

de grote bezoekersaantallen van supermarkten,

bezoekt, toeneemt naarmate meer winkels dicht

mits de supermarkt goed is gelegen. De onder-

bij de supermarkt liggen. Wanneer de eerste

linge afstand en zichtrelatie zijn daarbij bepa-

(vijf) winkels niet binnen 80 meter van de

lende factoren.

Voorwaarden combinatiebezoek

Combinatiebezoek

Profiel gemiddelde bezoeker in Nederland

overige winkels

supermarkt ± 10.000 bezoekers per week

60% 50% 40% 30% 20% 10%

korte loopafstand

supermarkt

0-40m

75% uit eigen dorp of wijk 80m

44% bezoekt ook andere winkels in het centrum

overige winkels bakkerij

bloemist

bioslager

warenhuis

supermarkt

kapsalon

Combinatiebezoek

56% met de fiets of te voet

60% 50% 40% 30% 20% 10%

goede zichtrelatie

6 van 31

80-120m

40 m

€ 22,- per bezoek

Bron: DTNP (2016), Passantenonderzoek trekkersol supermarkten

40-80m

Afstand tot eerste 5 winkels

3x per week

geen

1-9

> 10

Aantal winkels in het zicht

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

2 Analyse centrumgebied

2.1

Aanbod

groot**. De individuele supermarkten zijn wat

Horeca

aan de kleine kant voor een moderne super-

In het centrum is een basis horeca-aanbod te

Aanbodprofiel van Buitenpost-Centrum

markt, maar niet te klein voor gezonde exploita-

vinden (cafetaria, restaurant, lunchroom, afhaal/

In het centrumgebied rond de Kerkstraat en

tie (Poiesz is circa 1.050 m² wvo, Lidl circa 950

bezorging, café/zaalruimte). Per type horeca is

Voorstraat zijn circa 45 voorzieningen geves-

m² wvo en Coop circa 900 m² wvo). Lidl en

de keuze beperkt. De Pyramide en Binnenmarkt

tigd, met samen circa 14.500 m² winkelvloerop-

Poiesz hebben recent hun winkel vernieuwd en

hebben de meeste synergie met de winkelfunc-

pervlak (wvo)*. Ruim de helft van die voorzie-

iets vergroot. Er is geen kwantitatieve behoefte

tie van het centrum door de centrale ligging,

ningen is een winkel, en winkels nemen zelfs

aan verdere toevoeging van supermarktaanbod

vroege openingstijden en het gebruik van de

circa 90% van het vloeroppervlak in (circa

in Buitenpost (zie bijlage 5).

openbare ruimte in het centrum (terras).

Wonen (ruim 7.000 m² wvo) en de supermark-

Overig winkelaanbod

Dienstverlening

ten, maken daar het overgrote deel van uit.

Het overige winkelaanbod in het centrum van

Het overige publieksaanbod in het centrum

Buitenpost bestaat uit:

bestaat uit tien dienstverlenende functies. De

•

Zes ‘dagelijkse winkels’ voor de primaire

helft daarvan valt binnen het thema persoonlijke

dorp liggen in het centrumgebied. Daarbuiten

levensbehoeften: de groentezaak, slager,

verzorging, zoals kappers, schoonheidssalons

liggen nog enkele winkels op het bedrijventer-

apotheek, drogist en twee bakkers;

en de zonnebank. Verder zijn er baliefuncties

Twee non-foodwinkels die mensen vaak in

(makelaar en uitzendbureau) en maatschappe-

horeca, zoals China Garden aan de rotonde, ligt

het verlengde van de boodschappen

lijke functies (bibliotheek, het Kennis- en

bij het spoor botanische tuin De Kruidhof en zijn

bezoeken: de bloemist en de Readshop;

Innovatiehuis Noordoost Fryslân en de

Acht winkels binnen de branches mode,

CAGGB).

13.100 m² wvo). Grote winkels, zoals Kapenga

De meeste commerciële publieksfuncties in het

rein (o.a. doe-het-zelf, kringloop), is er solitaire

er enkele dienstverlenende bedrijven, zoals de

•

•

hobby en cadeau, waaronder de opticien,

Regiobank, langs de hoofdwegen.

damesmodezaken en de Wereldwinkel; Supermarkten

•

Vijf winkels voor doelgerichte aankopen en/

Zoals in §1.4 beschreven zijn supermarkten

of advies, zoals doe-het-zelf, elektronica,

bepalend voor de huidige en toekomstige

woninginrichting en de fietsenzaak. Het

winkelfunctie van dorpscentra. Het supermarkt-

aanbod woninginrichting is in Buitenpost

aanbod in het centrum van Buitenpost is, met

uitzonderlijk groot door de aanwezigheid

drie aanbieders van samen circa 3.000 m² wvo,

van Kapenga.

*

Locatus (2019), Verkooppuntenbestand Locatus.

8 van 31

** Zie bijlage 5 voor de marktsituatie van supermarkten in Buitenpost.

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Aanbodontwikkeling: krimp en leegstand

2.2 Ruimtelijke structuur

Christinastraat en Nijenstein, etc.). Nu er krimp, leegstand en transformatie plaatsvindt, verliest

Over de afgelopen tien jaar is het aantal publieksfuncties in het centrumgebied met circa

Het centrum ligt centraal in het dorp bij de

het gebied zijn samenhang. De lange onderbre-

een kwart afgenomen. In lijn met de trends is

kruising van de belangrijkste ontsluitingswegen

king van het publieksfront in de Kerkstraat is

met name het winkelaanbod afgenomen. De

(Voorstraat, Kuipersweg, Stationsstraat). In de

daarvoor exemplarisch.

leegstand is daardoor opgelopen, niet alleen

directe omgeving liggen voorzieningen met een

aan de randen, maar overal in het centrumge-

bovenlokale functie zoals het gemeentehuis en

Het noordelijke deel van de Kerkstraat is het

bied. De afgelopen jaren zijn er al meerdere

het treinstation.

zwaartepunt van het centrum: hier zitten de meeste winkels bij elkaar, de drie supermarkten

langdurig leegstaande winkelpanden getransformeerd naar woningen. Dit geldt met name

Het dorp Buitenpost is ontstaan aan de

liggen op korte afstand en er is parkeergelegen-

aan de Voorstraat, maar er zijn bijvoorbeeld ook

Voorstraat en Kerkstraat. Hier ligt nu ook nog

heid.

in de Kerkstraat plannen de oude Aldi om te

het centrumgebied van het dorp. Vanwege de

bouwen naar een woon/zorgcomplex.

toenemende ruimtebehoefte van winkels is

De zichtrelatie naar en tussen de verschillende

vanaf de jaren ’60 veel herontwikkeld, vooral

voorzieningen is matig. De drie supermarkten

aan de Kerkstraat (sloop/nieuwbouw, zijtakken

zijn bijvoorbeeld amper zichtbaar vanuit de rest van het centrum of vanaf de aanrijroutes.

20

Aanbodontwikkeling naar branche in Buitenpost-Centrum (2010-2015-2019) in aantal verkooppunten Het kwaliteitsniveau van de straatinrichting is goed, wel is het centrum nog erg stenig en is de

15

indeling van de ruimte soms ongelukkig. Zo is het bij de centrale en drukste parkeergelegenheid van het centrum (Christinastraat) lastig

10

parkeren. De meeste parkeercapaciteit ligt aan de Voorstraat en Christinastraat bij de grootste

5

winkels. Ook in, aan en achter de Kerkstraat (Nijenstein, Kuipersweg) is parkeergelegenheid, vaak voor de deur van voorzieningen. De

0 Supermarkt

2010

Overig dagelijks

2015

Mode

Overig niet-dagelijks Woninginrichting

2019

Horeca

Cultuur en ontspanning

Diensten

Leegstand

kwantitatieve parkeercapaciteit in het totale centrumgebied is afdoende.

Bron: Locatus 2010, 2015, 2019; bewerking DTNP

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

9 van 31

Branchering centrumgebied Buitenpost, situatie januari 2020

t raa

sst ion

t Sta

t raa

st ool Sch

raat

t Voors

ers

ip Ku

t

g we

t

a ra

st

ne

Ire

n

sti

ri Ch

raa ast

t

aa str

rk Ke

Supermarkten Overige dagelijkse winkels Modewinkels Overige niet-dagelijkse winkels Doe-het-zelf en wonen Horeca Cultuur, ontspanning Dienstverlening Ambachten Zorg Leegstand 0

50 m

Ondergrond: BGT; bewerking: DTNP

10 van 31

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

2.3

Sterktes en zwaktes

groot belang voor de dagelijkse aantrekkingskracht van het centrumgebied en de

Uit actueel onderzoek onder consumenten* en

overlevingskansen van het overige aanbod

ondernemers**, discussies met lokale betrokke-

in het centrum.

nen en de voorgaande analyse van DTNP is

+

Bereikbaarheid: De voorzieningen in het

duidelijk geworden wat momenteel de sterke en

centrum zijn goed bereikbaar met de auto

zwakke punten van het centrum zijn.

en fiets (zie bijlage 2). Auto’s en fietsen kunnen overal komen en bij veel voorzieningen zelfs voor de deur parkeren.

Het centrum van Buitenpost functioneert begin 2020 voornamelijk als boodschappencentrum

+

Frequente benodigdheden: Naast de super-

voor de lokale bevolking. Het centrum wordt

markten is er in het centrumgebied een

gewaardeerd om het ruime supermarktaanbod

basisaanbod voor de frequente benodigd-

en de bereikbaarheid met auto en fiets. Voor

heden. Relevante functies zijn bijvoorbeeld

het bezoekgemak is de onhandige inrichting

de bibliotheek, drogist, verswinkels (bak-

van de Christinastraat wel een aandachtspunt.

kers, slager, groente), laagdrempelige

De sfeer en uitstraling van het centrum worden

horeca, bloemist, apotheek, opticien,

slecht beoordeeld. Illustrerend voor het huidige

fietsenwinkel, gemakswinkel en kappers.

functioneren en imago van het centrum van

+

Couleur locale: ‘Lokale helden’ zoals

Buitenpost is dat circa 83% van de centrumbe-

Kapenga, de damesmodezaken en een

zoekers als belangrijkste bezoekreden gaf dat

lunchroom als de Binnen Markt geven extra

het centrum “dicht bij huis is”*.

kleur en lokaal DNA aan het centrum. +

Sterke punten +

Supermarkten levensader centrum Buitenpost

Lokale ondernemers geven kleur aan het centrum

Voorzieningenkern: Het totale voorzieningenaanbod in Buitenpost (incl. zorg, scholen,

Supermarkten: Er zijn drie supermarkten in

station, etc.) is sterk. De oriëntatie van de

het centrum, op redelijk korte afstand van

directe omgeving op de voorzieningen in

de overige functies. Deze winkels zijn van

Buitenpost is daardoor niet alleen afhankelijk van het winkelaanbod.

*

Broekhuis Rijs (2017), Koopstromenonderzoek Provincie Fryslân 2017. ** DTNP (2019), ondernemersenquête Buitenpost november 2019

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Dagelijkse benodigdheden makkelijk en snel

11 van 31

niet meer bestaat neemt de Business Club

Zwakke punten -

-

Externe ontwikkelingen: Het toenemende

Buitenpost (BCB) de verantwoordelijkheid om

belang van online winkelen en de bevol-

de vertegenwoordiging op te pakken. Uit de

kingskrimp in het omliggende gebied bieden

ondernemersenquête en gesprekken blijkt dat

weinig toekomstperspectief voor het cen-

nog maar een beperkt aandeel lid is van de

trum.

BCB*. In de tussentijd worden de centrumbe-

Leegstand: Leegstand heeft een negatief

langen niet consistent en samenhangend

effect op de uitstraling van een centrumge-

behartigd.

bied en breekt het publieksfront op. Zelfs de

-

-

winkelruimte tussen supermarkten en

heeft de bebouwing een laagwaardige en

drogist (in theorie het drukstbezochte

weinig karaktervolle uitstraling. Met name aan

gebied) staat al enige tijd leeg.

de Kerkstraat is dit het geval. De enkele

Inrichting Christinastraat: De dagelijkse

overgebleven historische panden in het

aankoopfunctie is de belangrijkste functie

centrumgebied (bijv. Kerkstraat 6 en 8) zijn

van het centrum. De centrale parkeervoor-

van belang voor het ‘lokale DNA’ van het

ziening tussen Lidl, Coop en de noordelijke

centrum.

Kerkstraat (o.a. Kruidvat) wordt als een

-

Diversiteit aanbod: Het winkelaanbod in

Onhandige inrichting centraal bronpunt

Sfeer: Het ontbreekt aan sfeer, gezelligheid en levendigheid in het centrumgebied.

onoverzichtelijk en onprettig gebied ervaren. -

Uitstraling panden: In Buitenpost-Centrum

-

Samenhang: De vraag ‘waar begint en eindigt’

Buitenpost voldoet steeds minder aan wat

het centrum van Buitenpost is in de huidige

consumenten verwachten van een ‘com-

situatie niet gemakkelijk te beantwoorden. Het

pleet dorpscentrum’. Het winkelaanbod voor

centrum van Buitenpost heeft weinig ruimte-

frequente benodigdheden is significant

lijke samenhang. Dat komt mede door de

minder compleet dan in Kollum en Surhuis­

verspreide vestiging van publieksfuncties, de

terveen (winkels als Hema en Action,

matige zichtrelaties tussen deelgebieden, de

verswinkels zoals vis en kaas, een dieren-

verschillende bouwstijlen en de leegstand.

Vastgoed met weinig uitstraling

speciaalzaak, etc.). -

Samenwerking ondernemers: De centrumondernemers werken momenteel weinig samen. Nu de winkeliersvereniging (BUVO)

12 van 31

*

Zie pagina 19.

Zichtrelaties tussen deelgebieden beperkt 2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

3 Ambitie en visie

3.1

Ambitie

Provincie Friesland Retailaanpak 2018-2020

Ambitie Buitenpost: binden lokale bevolking

De provincie heeft de volgende ambitie:

Deze visie heeft als ambitie de lokale bevolking

Marktcondities in Buitenpost

“Goedfunctionerende, aantrekkelijke en toe-

zoveel mogelijk te binden aan het centrum.

Het centrum van Buitenpost ligt in een vergrijzend

komstbestendige winkelgebieden in een veran-

Daarvoor is het van belang zo goed mogelijk

en licht krimpend verzorgingsgebied. In een

derend retaillandschap.” Deze is uitgewerkt in

aan te sluiten op de lokale identiteit en de

lastige tijd voor de winkelmarkt heeft Buitenpost-

de volgende doelen:

toekomstig relevante bezoekmotieven van

Centrum positie verloren ten opzichte van omlig-

•

Het terugdringen van overcapaciteit aan

inwoners van Buitenpost. Uitgaande van

winkelmeters en leegstand;

de trends in het consumentengedrag en de

gende centra. Winkels vallen weg en er is geen perspectief voor herinvulling met commerciële

•

Het versterken van ondernemersschap;

huidige sterktes en zwaktes is de ambitie voor

publieksfuncties. De verwachting is dat er, door

•

Het professionaliseren van promotie;

Buitenpost-Centrum:

de marktcondities en het ontbreken van opvol-

•

Het versterken van de uitstraling, beleving

•

dé locatie voor dagelijkse benodigdheden;

en aantrekkelijkheid van winkelgebieden.

•

dé sociale ontmoetingsplek van het dorp.

ging, nog meer winkels weg zullen vallen.

Ambities voorzieningenbeleid Achtkarspelen

Naar een compacter centrumgebied

Het centrum van Buitenpost is als een na grootste

De gemeente Achtkarspelen zet in op het

voorzieningencluster in de gemeente bepalend

clusteren van publieksfuncties vanwege het

Het nut van compacte centrumgebieden

voor de leefbaarheid. De gemeentelijke ambities

positieve effect op het voorzieningenniveau

De aantrekkingskracht van individuele

voor de voorzieningenstructuur zijn*:

(zie bijlage 1). De ambities uit de Centrumvisie

winkels neemt af waardoor de afhankelijk-

•

Behoud van een breed voorzieningenaanbod;

Buitenpost 2007 zijn door de tijd ingehaald. Het

heid van ‘de passant’ toeneemt. Hoe meer

•

Streven naar clustering van voorzieningen;

gebied dat toendertijd is aangewezen als

publieksfuncties bij elkaar zitten hoe groter

•

Inzetten op het realiseren van woon- en

concentratiegebied is nu te groot. De haalbare

de gezamenlijke aantrekkingskracht en hoe

werkfuncties in de centra van Buitenpost en

omvang van een gebied met alleen publieke

meer passanten langs de deuren. Meer

Surhuisterveen om de verzorgende functie te

functies is beperkt, ook gezien de beperkte

passanten betekent dat ondernemers meer

behouden;

kans op verplaatsing van ondernemers. Toch

kansen hebben om iemand tot een aankoop

•

Het opwaarderen van de centrumgebieden;

zijn er wel degelijk mogelijkheden voor een

te verleiden. Naast direct combinatiebezoek

•

Het bewaken van het bestaan van een

aantrekkelijk centrumgebied in een woonplaats

is er ook een ‘top of mind’- effect: wanneer

ontmoetingsplek in elk dorp.

van bijna 6.000 inwoners. De ambitie is om die

iemand vaak langs een boekenzaak komt, is

mogelijkheden te faciliteren in een klein, over-

die winkel eerder in beeld voor de aanschaf

zichtelijk centrumgebied.

van een boek.

*

Gemeente Achtkarspelen (2013), Structuurvisie samen leven in Achtkarspelen.

14 van 31

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

3.2 Kansrijke centrumfuncties

op de dagelijkse benodigdheden, zoals een drogist, bloemist, fietsenmaker, verswinkel, eetcafé/cafetaria, opticien, apotheek, etc.

Dagelijkse benodigdheden Een centrum voor de dagelijkse benodigdheden

•

Dagelijkse publieksfuncties zijn niet alleen

in de nabije omgeving blijft relevant voor de

winkels, kappers en horeca. Ook veel

consument. Buitenpost heeft genoeg inwoners

maatschappelijk-culturele en zorgfuncties

om interessant te zijn en te blijven voor partijen

hebben een voornamelijk lokale verzor-

die onderdeel willen zijn van zo’n centrum. Door

gingsfunctie en worden frequent bezocht.

de dagelijkse bezoekersstroom blijft het centrum

Denk aan een dorpshuis, zorgpraktijk,

een interessante vestigingslocatie en zijn er

muziekschool, dierenarts, fysiotherapeut of

mogelijkheden voor een breder voorzieningen-

bibliotheek. Een relevant dorpscentrum voor

aanbod. Wel zijn moderne consumenten kritisch,

dagelijkse benodigdheden combineert

juist wanneer ze ergens vaak komen. Het aanbod

zoveel mogelijk lokale bezoekmotieven en

en de randvoorwaarden moeten kloppen.

publieksstromen, en biedt daarvoor de

De basis: supermarkten en bezoekgemak

juiste randvoorwaarden. Aanbodprofiel •

Het supermarktaanbod staat aan de basis

Randvoorwaarden

van de dagelijkse aankoopfunctie en is

•

medebepalend in de keuze van de consu-

bereikbaarheid en de parkeersituatie voor

ment voor een centrum. Het behouden van

auto en fiets belangrijke factoren, zowel

supermarkten in het centrum van Buitenpost

voor de weekboodschap als voor een

is een voorwaarde om aan de ambitie voor

bezoek aan de huisarts.

een breed voorzieningenaanbod te voldoen.

•

Bezoekgemak: Voor dagelijks bezoek zijn de

•

Aanvullingen dagelijkse benodigdheden

Compact: Om combinatiebezoek van consu-

Andere commerciële publieksfuncties die op

menten te stimuleren is een overzichtelijke

zichzelf kunnen functioneren zijn bijvoorbeeld

situatie met korte loopafstanden en goede

kappers en een restaurant/maaltijdbezorger.

zichtrelaties tussen functies wenselijk. Dat

Bij voldoende aantrekkingskracht door de

vraagt om een compact centrumgebied.

supermarkten (solide basis) kan het aanbod aangevuld worden met een beperkte hoeveelheid commerciële voorzieningen gericht 2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Zoveel mogelijk lokale bezoekmotieven combineren

15 van 31

Focusgebied

Sociale ontmoetingsplek

Supermarkten inpassen in een centrum is

Ondernemers moeten economisch perspectief

ingewikkeld (parkeerbehoefte, laden en lossen,

zien in een centrumgebied. Voor de dorpsbewo-

omvang). Verplaatsing van supermarkten

ner/consument is ook de sociale kant van een

binnen het centrum van Buitenpost is niet

centrum interessant. Een dorpscentrum is in

realistisch, de huidige ligging bepaalt in grote

potentie dé plek in het dorp waar inwoners

mate waar het toekomstige centrumgebied zal

elkaar treffen en waar ze zich mee identificeren.

zijn. Het huidige en toekomstige zwaartepunt

De dagelijkse benodigdheden én de functie als

van de boodschappenfunctie ligt daarmee aan

sociale spil zorgen er samen voor dat de

de Christinastraat. De twee supermarkten met

inwoners aan het centrum gebonden blijven.

Dagelijkse functie voorwaarde vestigingsklimaat

centrale parkeergelegenheid, in het zicht van de winkelplint van de noordelijke Kerkstraat, bieden

Randvoorwaarden en aanbodprofiel

het beste uitgangspunt als compact gebied voor

Om de ontmoetingsfunctie te versterken is

dagelijkse benodigdheden. De inrichting van de

aandacht gewenst voor de verblijfskwaliteit van

verkeer- en parkeersituatie in de Christinastraat

het centrum (veilig, sfeer, aantrekkelijke uitstra-

behoeft aandacht om het bezoekgemak te

ling) en voor de mogelijkheid om het verblijf te

verbeteren.

verlengen (zitgelegenheid, rustig plekje, consumptie ter plaatse). Functies met een sociaal

Vestigingsklimaat

aspect, zoals een horecagelegenheid, dorps-

Wanneer bovenstaande klopt is het centrum het

huis of bibliotheek, dragen bovengemiddeld bij

beste vestigingsklimaat voor lokale onderne-

aan de levendigheid.

Sociale ontmoetingsfunctie beter ondersteunen

mers/specialisten. Dit soort ‘local heroes’ zijn nu al in/om het centrum aanwezig (bijv. mode-

Focusgebied

zaken, lunchroom, schoonheidssalon), maar

Het gebied Nijenstein biedt de beste aankno-

zijn, wanneer de basis niet voldoet, in de

pingspunten om sociale ontmoeting te stimule-

toekomst niet vanzelfsprekend.

ren: nabij de belangrijkste dagelijkse benodigdheden (supermarkten), met horeca en terrasruimte, voldoende openbare ruimte, enig groen en historische bebouwing (lokaal DNA). Nijenstein beste uitgangspositie ontmoetingsplek

16 van 31

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

3.3

waar het centrum op drijft zijn de supermarkten

Ruimtelijk-functionele visie

en het bezoekgemak. De Christinastraat is hét

De centrumvisie zet in op een compact dorpshart

bronpunt van het centrum. Belangrijke thema’s

van Christinastraat, noordelijke Kerkstraat en

zijn het bezoekgemak, de zichtlijnen naar de

Nijenstein waar de dagelijkse benodigdheden en

Kerkstraat en de parkeercapaciteit. Vooral het

sociale ontmoetingsfunctie optimaal worden

bezoekgemak is nog onvoldoende.

gefaciliteerd. In dit compacte centrumgebied kijkt

•

Kerkstraat-noord: Het noordelijke deel van de

de gemeente met een positieve grondhouding

Kerkstraat blijft een publiek gebied met onder

naar ontwikkelingen van alle typen publieksfunc-

andere winkels. De ligging tussen het bood-

ties*: van bakker tot kapper, van lunchroom tot

schappenbronpunt Christinastraat en verblijfs-

huisarts. Deze ontwikkelingen worden in beginsel

gebied Nijenstein evenals de huidige bezetting

binnen de huidige bouwgrenzen ingepast. Het

(o.a. drogist, opticien, kapper, bloemist, bakker)

vullen van de bestaande meters binnen het

zijn goede uitgangspunten.

compacte centrumgebied is voldoende uitdagend.

•

Christinastraat bronpunt van het centrum

Nijenstein: Nijenstein is in potentie een prettige pleinruimte met een menselijke maat, geschikt

Buiten het compacte centrumgebied wordt niet

voor horeca en evenementen. De hier aanwe-

meegewerkt aan nieuwe detailhandel en horeca

zige historische panden zijn waardevol; ze

ontwikkelingen, en denkt de gemeente mee met

verankeren het centrum in het lokale DNA van

eigenaren over alternatieve functies. Zo worden

Buitenpost. Om deze kwaliteiten voor de

de bezoekersstromen op termijn gebundeld in het

functie als ontmoetingsplek te benutten is een

compacte centrum en blijft er daar perspectief

betere balans tussen verkeer en verblijven

voor publieke voorzieningen. Hier wordt de

wenselijk, waarbij behoud van de historische

wenselijke ontwikkeling per gebied geschetst.

panden uitgangspunt is. Initiatieven voor meer

Noordelijke deel Kerkstraat blijft publiek gebied

verblijfs-/terrasruimte aan de zonkanten zijn

Compact centrumgebied

welkom. De bezonning en zichtrelaties zijn in

•

Christinastraat: Het belangrijkste gebied in het

het oostelijk deel van Nijenstein beperkt. Daar

centrum is de Christinastraat. De basisfunctie

is een passender vestigingsmilieu voor meer doelgericht bezochte functies waaronder

*

Initiatieven worden deels beoordeeld op praktische kaders vanuit het algemeen belang, zoals milieuzonering, marktbehoefte, parkeernormering, etc.

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

dienstverlening, zorg, cultuur, etc. Lokale DNA komt terug in historische bebouwing

17 van 31

Overig centrum

Visiekaart: afbakening compact centrumgebied van Buitenpost

Voor de toekomstige vestigingsbehoefte van

Sta

alle publieksfuncties in Buitenpost ligt de

Sch

Daarbuiten staat het dorp niet op slot, maar

ool

geldt maatwerk in lijn met de visie.

aat str

•

Winkel en horeca-functies zijn bepalend voor de dagelijkse trekkracht en sociale ontmoetingsfunctie en zijn het meest

raat

t Voors

afhankelijk van combinatiebezoek. Met

VER

nieuwe winkel- en horeca-initiatieven buiten het compacte centrumgebied wordt dan ook

g we

BO

ers

t

n

sti

t aa str

ri Ch

rk Ke

horeca niet haalbaar blijkt in het compacte

t

raa t s a

a ra

blieksfuncties anders dan winkels- en

st

onwenselijk. Wanneer inpassing van pu-

ne

het centrumgebied is in bijna alle gevallen

Ire

Nieuw publiek vastgoed ontwikkelen buiten

ip Ku

met maatwerk behandeld. Kleinschaligheid

SCHAPP OD

EN

mers buiten het compacte centrum worden

T ICH ER SG IEK BL PU

bestaande winkeliers en horeca-onderne-

•

JVEN BLI

Compact Centrumgebied

niet meegewerkt. Eventuele initiatieven van

is daarbij het kernprincipe.

at tra nss tio

prioriteit bij het compacte centrumgebied.

centrum kan in de schil direct om het compacte centrum (zichtrelatie) worden gezocht naar mogelijkheden in lijn met de ambities van deze visie (bijv. behouden van karakteristieke gebouwen, het vullen van leegstand of het toevoegen/behouden van dagelijkse/sociale publieksfuncties in het centrum).

18 van 31

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

•

De Voorstraat: De Voorstraat blijft de komende jaren als aanrijroute en met Kapenga en Poiesz een belangrijke straat voor het centrum. Voor het huidige commerciële vastgoed aan de Voorstraat geldt dat een niet-publieke functie een passende oplossing is wanneer de publieksfunctie komt te vervallen.

•

Midden/Zuiden Kerkstraat: In het midden en zuidelijke deel van de Kerkstraat worden de

Nieuwe horeca-/winkelinitiatieven in compact gebied

bestaande publieksfuncties gerespecteerd maar is de transformatie van bestaand winkelvastgoed naar niet-publieke functies één van de mogelijkheden.

Buiten compact gebied meedenken over alternatieven

In lijn met ambities visie maatwerk mogelijk 2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Mogelijk maken transformatie niet-publieksfuncties

19 van 31

4 Acties en vervolgproces

4.1

Aan de slag! Organisatie van ondernemers

Om ervoor te zorgen dat het centrum van

Nu de winkeliersvereniging is opgeheven heeft

Buitenpost aantrekkelijker wordt voor de lokale

de Business Club Buitenpost (BCB) de intentie

bevolking is meer nodig dan dit rapport. De

om de ondernemers in het centrum te repre-

toewijding en betrokkenheid van en communi-

senteren. Gezien de verdeelde reactie in de

catie tussen ondernemers, eigenaren en

ondernemersenquête ligt daar nog een flinke

gemeente is essentieel voor een succesvolle

opgave. Een door de ondernemers gedragen

uitvoering. Door structureel met elkaar in

representatie is nodig om ‘snel te schakelen’

overleg te treden kan verder vorm worden

met andere partijen (eigenaren, gemeente,

gegeven aan de actiepunten uit deze visie.

supermarktpartijen, bewoners, etc.).

Elke partij draagt namelijk een deel van de

Onderlinge organisatie is daarnaast van

verantwoordelijkheid van de uitvoering. Voor de

belang in de dagelijkse praktijk van een

gemeente valt die verantwoordelijkheid vooral

centrumgebied, bijvoorbeeld voor het maken

binnen de openbare ruimte, bestemmingen en

van afspraken over het parkeren van mede-

vergunningen (meewerken met passende

werkers, het gebruik van uitstallingen, het

initiatieven). Voor ondernemers is naast een

meedoen met acties, etc.

Ondernemersenquête: Bent u bekend met de BCB en bent u geïnteresseerd zich hierbij aan te sluiten?

Bekend, al lid Bekend, geïnteresseerd Niet bekend, wel geïnteresseerd

Bekend, niet geïnteresseerd Niet bekend, niet geïnteresseerd

goed ondernemersschap een betere onderlinge organisatie de grootste opgave. Eigenaren zijn onder andere verantwoordelijk voor invulling van leegstand en een aantrekkelijke uitstraling van het gevelbeeld. De provincie neemt haar verantwoordelijkheid door financiële ondersteuning van wenselijke projecten (zie bijlage 3).

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

21 van 31

4.2 Acties

2. Actualiseren bestemmingsplan

3. Actualisatie detailhandelsbeleid

De ruimtelijk-functionele visie uit hoofdstuk 3 zal

Deze centrumvisie heeft als ambitie om in een

Om de visie uit hoofdstuk 3 mogelijk te maken

moeten worden vertaald naar een nieuw bestem-

klein gebied een aantrekkelijk vestigingsmilieu

is de volgende actielijst opgesteld:

mingsplan voor het centrumgebied. Daarin zal

voor winkels te behouden. Dat vraagt ook om

1. Vaststellen centrumvisie

voor het gebied buiten het compacte centrum

heldere keuzes over de vestigingsmogelijkhe-

2. Actualiseren bestemmingsplan

toegewerkt moeten worden naar een afname van

den voor detailhandel elders. Er is nu geen

3. Actualiseren detailhandelsbeleid

de detailhandels- en horecabestemming, dit kan

actueel beleidskader voor detailhandel in de

4. Ontwerp openbare ruimte

bijvoorbeeld via een overgangsregeling. In de

gemeente. Er is behoefte aan beleid waarin de

5. Inventariseren publieksfuncties

tussentijd kan de vastgestelde visie gebruikt

(on)mogelijkheden voor detailhandel op ver-

6. Reserveren woonprogramma

worden als afwegingskader voor nieuwe initiatie-

schillende locaties in de gemeente helder

7. Opstellen richtlijnen woontransformatie

ven.

worden beschreven. De juridische houdbaarheid van dit beleid in het kader van de

8. Kwaliteitsverbetering gevelbeeld

‘Dienstenrichtlijn’ is daarbij aandachtspunt**

1. Vaststellen visie ** Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2019) Handreiking Dienstenrichtlijn en Ruimtelijke Ordening.

Om de gewenste ontwikkelingen te realiseren is het in de eerste plaats van belang dat deze visie wordt vastgesteld als vigerend beleid van de gemeente Achtkarspelen*. *

Hiermee wordt voorzienbaarheid gecreëerd voor de aanpassingen.

Indicatie tijdspad acties centrumvisie Buitenpost Vaststellen centrumvisie Actualiseren bestemmingsplan Actualiseren detailhandelsbeleid Ontwerp openbare ruimte Inventariseren publieksfuncties Reserveren woonprogramma Opstellen richtlijnen woontransformatie Kwaliteitsverbetering gevelbeeld

Overig 2020

22 van 31

2021

2022 2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

4. Ontwerp openbare ruimte

Ontwerp: impuls verblijfskwaliteit

6. Reserveren woonprogramma voor centrum

In de verdere uitwerking van de visie uit hoofd-

•

Doel: verbetering van de verblijfskwaliteit rond

In de structuurvisie van de gemeente uit 2013

stuk 3 komen behoeftes naar voren voor de

het gebied Nijenstein waaronder het creëren

wordt ingezet op het realiseren van woonpro-

openbare ruimte in verschillende gebieden van

van een prettige terrasruimte. Zie 4.3 voor

gramma in de centra van Buitenpost en

het centrum: een toename van bezoekgemak,

wensbeelden van de werkgroep.

Surhuister­veen. Gezien de transformatie-opga-

Actie: opstellen voorlopig ontwerp in samen-

ve in het centrumgebied van Buitenpost is dat

spraak met ondernemers en gebruikers.

nog zeker actueel. De hoeveelheid beschikbare

Voor het compacte centrumgebied zijn er twee

Keuze maken in de balans tussen de verblijfs-

alternatieven voor de invulling van leegstand is

gebieden waar de openbare ruimte vanuit deze

functie en verkeersfunctie (parkeerplaatsen,

namelijk zeer beperkt.

visie nadrukkelijk om aanpassingen vraagt: het

groen, terras, eventuele warenmarkt, etc.).

verblijfskwaliteit, groen, veiligheid, etc.

•

bronpunt en de ontmoetingsplek. Samen met

Het reserveren van woonprogramma voor het

bezoekers, omwonenden en ondernemers

5. Inventarisatie publieksfuncties

centrum vraagt om terughoudendheid met

worden daarvoor ontwerpen gemaakt.

In deze visie wordt ingezet op zoveel mogelijk

woonprogramma op andere locaties. Gezien de

verschillende typen publieksfuncties in een

omstandigheden van krimp en vergrijzing is er

Ontwerp: impuls bezoekgemak

compact centrumgebied. De toevoeging van

een beperkte en specifieke woonvraag (met

•

Doel: verbetering van het bezoekgemak van

publieksfuncties aan het centrum is gewenst. Bij

name senioren). Het centrumgebied is daarvoor

het belangrijkste bronpunt van het centrum

bepaalde functies heeft de gemeente (enige)

uitermate geschikt (voorzieningen dichtbij,

aan de Christinastraat.

invloed op de toekomstige vestigingslocatie.

levendigheid). Belangrijke nuance is dat het te

Actie: opstellen voorlopig ontwerp in sa-

•

Doel: onderzoeken welke mogelijkheden er

vergeven woonprogramma in (het centrum van)

menspraak met ondernemers en gebrui-

zijn op de lange termijn voor de inpassing van

Buitenpost niet oneindig is. Ook bij het priorite-

kers. Aandacht voor capaciteit, comfort en

publieke functies in het centrum.

ren van het centrum moet bij beoordeling van

Actie: inventarisatie toekomstige vastgoedbe-

initiatieven rekening worden gehouden met de

uitnodigen tot combinatiebezoek (veilig

hoeften van publieke functies buiten het

kwantitatieve mogelijkheden.

gevoel voetgangers). Optimaliseren be-

centrum (cultuur, sociaal-maatschappelijk,

schikbare ruimte: keuze maken over wel/niet

zorg, etc.). Bij een concrete behoefte: onder-

verwijderen transformatorhok, wel/niet

zoek naar potentiële vestigingslocaties in het

verwijderen glasbakken en eventuele

centrumgebied en overleg met vastgoedeige-

verplaatsing warenmarkt.

naren.

•

veiligheid parkeren en zo veel mogelijk

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

•

23 van 31

7. Opstellen richtlijnen woontransformatie

8. Kwaliteitsverbetering gevelbeeld

De transformatie van commercieel vastgoed

De uitstraling van het gevelbeeld is een van de

naar wonen op de begane grond is ingrijpend.

meest negatief beoordeelde kenmerken van het

Het is belangrijk daar duidelijke richtlijnen voor

centrum (bijlage 2 en paragraaf 4.3). Er zijn

op te stellen om een verdere afwaardering van

onder andere zorgen over de steeds meer

de samenhang en uitstraling van het centrum te

verloederde uitstraling van Kerkstraat 6 en 8 en

voorkomen. Dat betekent onder andere:

Christinastraat 4. Het is gewenst om waar

•

Stedenbouwkundig goed ingepast

mogelijk gevelinvesteringen van vastgoedpar-

•

Gevel herkenbaar als “woning” (niet alleen

tijen te koppelen aan transformaties. Het

een brievenbus bij een winkelplint)

terugbrengen van/het gebruik van referenties

•

Geen voordeuren aan “achterkanten”

aan de historische bouwstijl van de omgeving is

•

Goede relatie met openbaar gebied (bijv.

wenselijk. Daar kan een verdiepende histori-

voortuintjes)

sche analyse aan bijdragen.

•

Volkhuisvestelijk verantwoord

Geen voordeuren aan achterkanten

Bouwperiodes panden Buitenpost, bron: Parallel

24 van 31

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

4.3 Wensbeeld Werkgroep In één van de bijeenkomsten met de werkgroep is gezamenlijk een wensbeeld gevormd over de

Verzorgde, samenhangende uitstraling (gevels)

Intiem plekje met sterke verblijfskwaliteit

toekomst van het centrum. Na een discussie over de sterktes en zwaktes van het centrum is in drie groepen een selectie gemaakt uit 20 wensbeelden. Daarbij werden door alle groepen vaak dezelfde beelden gekozen (zie hiernaast). Belangrijke conclusie daaruit was dat de dagelijkse voorzieningen en het bezoekgemak van groot belang zijn, maar dat de aantrekkelijkheid van het centrum voor de lokale bewoners ook kan worden verbeterd door: •

Een hoger onderhoudsniveau in het gebied;

•

Een betere uitstraling van het gevelbeeld;

•

Een prettige pleinruimte met mogelijkheden voor o.a. horeca en activiteiten;

•

Gekozen door alle drie de groepen

Aantrekkelijke kleine pleinruimte

Gekozen door alle drie de groepen

Gemengd functieprofiel, veilig en groen

Meer aandacht voor de balans tussen auto’s, voetgangers en fietsers;

•

Meer groen in het centrumgebied;

•

Referenties naar de lokale identiteit (bijv. in historische bouwstijl, Kruidhof, etc.).

•

Aandacht voor schoon/heel/veilig, zoals verlichting van de steeg tussen de Kerkstraat en Kuipersweg;

•

Geen parkeerplaatsen direct naast het terras te hebben bij Nijenstein.

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Gekozen door twee van de drie groepen

Gekozen door twee van de drie groepen

25 van 31

Bijlagen

Bijlage 1 - Clustering en het voorzieningenniveau

Bijlage 2 - Ondernemersenquête Voor de ondernemersenquête zijn alle ondernemers in het centrum aangeschreven, evenals winkeliers buiten het centrum. Circa 40% van de aangeschreven ondernemers heeft deelgenomen aan de ondernemersenquête. Hier worden de uitkomsten kort samengevat. Veel van de respondenten zijn zelfstandigen, circa 50% zit met de onderneming in eigen vastgoed. Over tien jaar is de helft van de respondenten ouder dan 60.

Sterke punten

-

Zwakke punten

•

Supermarkten

•

Leegstand

•

Bereikbaarheid/parkeren

•

Verspreid aanbod

•

“Geen”

•

Sfeer/ongezellig

Omzet •

Verschil in de beoordeling van de bedrijfsomzet over 2018-2019 tussen dagelijkse winkels en niet-dagelijkse winkels. Bij niet-dagelijkse winkels werd de omzet meer negatief beoordeeld.

Een belangrijk principe voor de gemeente

•

Omzetverwachting komende jaren is bij de meeste ondernemers stabiel

•

De omzetherkomst 2018/2019: dagelijkse winkels 95% uit de gemeente

Achtkarspelen is het bewaken van de leef-

Achtkarspelen, overige bedrijven 80% uit de eigen gemeente. In 2007

baarheid. Het voorzieningenniveau is daar

kwam bij dagelijkse winkels 80% van de omzet uit de eigen gemeente,

een belangrijk onderdeel van. In de figuur

en bij overige bedrijven circa 70%. De verzorgingsfunctie is over het

hierboven wordt aange­toond dat clus­tering

geheel lokaler geworden.

van detailhandel het voor­zieningen­niveau van een gebied verhoogt. Bij een hogere mate

Wat vindt u dat het centrum van Buitenpost de komende 5 jaar nodig heeft?

van clustering van verkoop­punten in winkel-

•

Vernieuwing / opknapbeurt

gebieden (x-as) neemt het totaal aantal

•

Levendigheid / gezelligheid / sfeer

verkooppunten (i.r.t. het aanwezige draag-

•

Invulling leegstand

vlak) in het verzorgingsgebied (y-as) toe. 2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

27 van 31

Beoordeling centrumgebied Buitenpost op verschillende kenmerken door respondenten

Heeft u plannen? Gevraagd is of ondernemers plannen hebben met het bedrijf (vertrouwelijk). De meest voorkomende plannen zijn om de zaak op te knappen/te renoveren. Slechts een enkeling wil uitbreiden of verplaat-

Dit is onge staven.

Concentratie publieksfuncties Diversiteit publieksfuncties

sen.

Vindt u het gewenst dat winkelpanden in het centrum van Buitenpost worden getransformeerd naar wonen? Alle respondenten gaven een toelichting op hun antwoord of woontransformatie wenselijk is, in hoofdlijnen waren dat: “beter dan leegstand”, “alleen als elders een kwaliteitsimpuls wordt gedaan” en “het is geen wooncentrum!”.

Vindt u het gewenst dat winkelpanden in het centrum van Buitenpost worden getransformeerd naar wonen?

Kwaliteit bedrijven

Uitstraling panden Inrichting openbare ruimte

Bereikbaarheid met auto Aantal parkeerplaatsen Parkeerregime (tijd/tarief) Bereikbaarheid met fiets Capaciteit fietsenstalling

Zeer gewenst Gewenst Geen mening

28 van 31

Ongewenst Zeer ongewenst

0%

20% Slecht

Onvoldoende

40%

60%

Niet goed/niet slecht

80% Voldoende

100% (Zeer) goed

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Bijlage 3 - Financiering De subsidieregeling Friese Retailaanpak Provincie Fryslân heeft een bedrag van € 950.000 beschikbaar gesteld. Van 8 november 2019 tot en met 18 december 2020 kunnen Friese winkeliersverenigingen, ondernemers en gemeenten subsidie aanvragen voor het verbeteren van hun winkelgebied. Het geld kan worden ingezet voor bijvoorbeeld samenwerkingsprojecten tussen winkeliers en andere ondernemers, voor de inrichting van de openbare ruimte, of ter promotie van het winkelgebied. In deze winkelgebieden kan subsidie worden verstrekt voor activiteiten die betrekking hebben op: •

Verbetering van de inrichting van de openbare ruimte;

•

Presentatie, promotie of profilering van het winkelgebied;

•

Het vormgeven of verbeteren van samenwerking tussen ondernemingen die fysiek gevestigd zijn in het winkelgebied;

•

Bevordering van deskundigheid bij fysiek in het winkelgebied gevestigde ondernemingen en werknemers op het gebied van ondernemerschap, innovatie, strategie en bedrijfsvoering, via deelname aan een door een externe deskundige aangeboden opleidings-, begeleidings- of adviestraject.

Per winkelgebied kan slechts voor één keer in het kader van deze regeling voor één of meerdere van deze activiteiten subsidie worden aangevraagd. Een belangrijke voorwaarde is onder meer dat de activiteit waarvoor subsidie wordt aangevraagd een bijdrage levert aan de doelstellingen van de Friese Retailaanpak 2018-2020 en aansluit bij de SWOT-analyse van het betreffende winkelgebied.

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

29 van 31

Bijlage 4 - Combinatiebezoek supermarkten

winkelgebied. Dit geldt zowel voor service­supermarkt­en als voor discounters.

Combinatiebezoek Het onderzoek toont aan dat het aandeel supermarktbezoekers dat ook Supermarkten trekkersfunctie

andere winkels bezoekt, toeneemt naarmate meer winkels dicht bij de

Supermarkten trekken consistent hoge aantallen bezoekers, beduidend

supermarkt liggen. Wanneer de eerste (vijf) winkels niet binnen 80 meter van

meer dan andere functies. Overige voorzieningen kunnen profiteren van de

de supermarkt liggen, neemt het aandeel combinatiebezoek al snel af.

grote bezoekersaantallen van supermarkten mits de supermarkt goed is Daarnaast blijkt dat het combinatie­bezoek toeneemt naarmate er meer

gelegen. Onderlinge afstand en zichtrelatie zijn daarbij bepalende factoren.

winkels in het zicht van de ingang van de supermarkt liggen. De ligging van Nabijheid en zichtrelatie

een supermarkt met de in- en uitgang in de hoofdwinkelstraat levert vanuit

Uit door DTNP uitgevoerd onderzoek onder circa 3.000 respondenten in 20

deze uitkomsten optimale resultaten.

dorps- en wijkcentra blijkt dat circa 44% van de consumenten het supermarktbezoek combineert met een of meer andere winkels in hetzelfde

Voorwaarden combinatiebezoek

Combinatiebezoek

Profiel gemiddelde bezoeker in Nederland

overige winkels

supermarkt ± 10.000 bezoekers per week

60% 50% 40% 30% 20% 10%

korte loopafstand

supermarkt

0-40m

75% uit eigen dorp of wijk 80m

44% bezoekt ook andere winkels in het centrum

overige winkels bakkerij

bloemist

bioslager

warenhuis

supermarkt

kapsalon

Combinatiebezoek

56% met de fiets of te voet

60% 50% 40% 30% 20% 10%

goede zichtrelatie

30 van 31

80-120m

40 m

€ 22,- per bezoek

Bron: DTNP (2016), Passantenonderzoek trekkersol supermarkten

40-80m

Afstand tot eerste 5 winkels

3x per week

geen

1-9

> 10

Aantal winkels in het zicht

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

Bijlage 5 - Economisch functioneren

Supermarktaanbod en vloerproductiviteit Het totale supermarktaanbod in Buitenpost bestaat uit 3 winkels van samen

In deze bijlage wordt een indicatieve berekening gemaakt, om het econo-

circa 2.950 m² wvo.*** In Nederland bedraagt de gemiddelde omzet per m² in

misch-functioneren van de supermarktsector in Buitenpost in beeld te

de supermarktsector € 8.124,- per jaar (excl. btw)****.

krijgen. De waarde van een berekening op basis van beschikbare landelijke kengetallen uit het recente verleden is in de snel wijzigende winkelmarkt

Conclusie

beperkt. Niettemin kan een kwantita­tieve analyse van vraag en aanbod een

Op basis van deze indicatieve berekening kan geconstateerd worden dat de

indicatie geven van de mate van over­bewinkeling of uitbreidingsmogelijkhe-

supermarkten in Buitenpost sterk ondergemiddeld functioneren. In meer

den.

perifere gebieden zoals Noordoost-Friesland wordt de landelijk gemiddelde omzet per m² vaak niet gehaald. Bij een verschil van bijna 40% is echter

Besteding per hoofd

duidelijk sprake van een gespannen markt voor supermarkten in Buitenpost.

In distributieve berekeningen als deze wordt uitgegaan van de landelijk gemiddelde besteding per hoofd van de bevolking in fysieke winkels per jaar. In de supermarktsector bedraagt deze €2.111,- (excl. BTW, exclusief bestedingen online)*. Dit getal wordt gecorrigeerd voor het inkomensniveau in Buitenpost (17% onder landelijke gemiddelde**, inkomenselasticiteit van 0,4) resulterend in €1.969,- supermarktbestedingen per hoofd per jaar in

***Locatus (2019) Verkooppuntenbestand 2019. ****Bron: Detailhandel.info/Panteia (2019), Omzetkengetallen 2018.

Indicatieve berekening* economisch functioneren supermarkten Buitenpost

Buitenpost. Omzet per hoofd (excl. btw en internet)

€ 1.969

Koopkrachtbinding en toevloeiing

Inwoners Buitenpost

5.700

Op basis van de uitkomsten voor de dagelijkse sector uit het Koopstromen­

Koopkrachtbinding verzorgingsgebied (max.)

90%

onderzoek 2017, de lokale ontwikkelingen in de tussentijd en de uitkomsten van de ondernemersenquête is de aanname dat de binding voor supermarkten in Buitenpost in 2020 maximaal op 90% ligt en de toevloeiing maximaal op 30%.

Omzet uit verzorgingsgebied (excl. btw) Toevloeiing van buiten verzorgingsgebied (max.)

2076.0819 Centrumvisie Buitenpost - 21 februari 2020

30%

Omzet uit toevloeiing (excl. btw en internet)

€ 4,3 mln.

Totale winkelomzet (excl. btw en internet)

€ 14,4 mln.

Gemiddelde winkelomzet per m² wvo in NL

€ 8.124

Winkelomzet per m² wvo in Buitenpost

€ 4.900

* * Bron: Detailhandel.info/Panteia (2019), Omzetkengetallen 2018. ** CBS Statline (2020), Kerncijfers wijken en buurten 2017.

€ 10,1 mln.

Voor een toelichting op de achtergronden van deze berekening verwijzen we naar de publicatie van INretail/Panteia (2019), ‘Kengetallen t.b.v. Distributieve berekeningen en behoefte ramingen, 13 mei 2019’

31 van 31

Droogh Trommelen en Partners (DTNP) - Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109, 6512 BS Nijmegen | T 024 - 379 20 83 | E info@dtnp.nl | W www.dtnp.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=3f16c159-d2b9-419f-a97f-839cfc7225e6