02 - Bijlage 2 - Toelichtende bijlage
Tekst van het document
Toelichtende bijlage over ontwikkelingen, de praktijk en nadere technische uitleg bij het regionaal Jaarverslag startWijzer 2021-2022 Het verslag wordt aan de gemeenteraad van Achtkarspelen aangeboden via de LIS
Het Jaarverslag Na afloop van elk schooljaar wordt in De Friese Wouden een regionaal jaarverslag RMC en Leerplicht (nu startWijzer) opgesteld. In de bijlage vindt u een overzicht met kerncijfers, een tekstueel verslag van het afgelopen schooljaar en cijferoverzichten van de gehele regio. Voor de volledigheid hebben we het vorig jaar vastgestelde actieplan 2022-2024 als bijlage bijgevoegd. Ontwikkelingen en praktijk Het is lastig om specifieke ontwikkelingen binnen onze gemeenten te benoemen. Wat binnen onze gemeente plaatsvindt, vindt vaak ook in de regio of landelijk plaats. Meer in algemene zin heeft de Corona veel effect op het welzijn van jeugdigen. Een trend die we ook terugzien in de cijfers is de overspannen arbeidsmarkt; jongeren worden verleid om nog voor het diploma al aan het werk te gaan, bijvoorbeeld vanuit stage. De consulenten proberen dan vaak nog met de werkgever afspraken te maken over een combinatie met scholing. Al met al zien we een toename van de (zorg)vragen, een opsomming; -
-
Er is een toename van jongeren die naar de Internationale Schakelklas (ISK) gaan. De instroom van Oekraïners was en is nog steeds van grote invloed. Vanuit het ISK komen ook erg veel verzuimmeldingen binnen. Extra zorg is er rond de zogenaamde ‘Vol verklaringen’ van het VSO. Jongeren die de overstap moeten maken naar het VSO kunnen steeds vaker niet doorstromen. In een aantal gevallen wordt een beroep gedaan op alternatieven als dagbesteding en ’t Stationnetje. In het veld ziet men in toenemende mate problemen met middelengebruik, criminaliteit en verzuim als gevolg van gevoelens van onveiligheid. Voor diverse vormen van hulpverlening hebben jongeren te maken met wachtlijsten. Door een groot verloop van personeel staat overal de continuïteit onder druk.
Leerplichtambtenaren werken in een groot netwerk. Dagelijks wordt samengewerkt met onder andere het Gebiedsteam, Jeugdverpleegkundigen, Participatie, Jongerenwerk, Politie en het Openbaar Ministerie. De leerplichtambtenaar heeft zitting in de Zorg AdviesTeams en sluit regelmatig aan bij Multidisciplinaire overleggen. Reeds bij licht verzuim gaat een brief naar ouders en jongeren zodat men weet dat leerplicht betrokken is. Concreet is iedere casus weer uniek en maatwerk. Luxe verzuim Bij luxe verzuim gaat het over verzuim van jeugdigen omdat ze, zonder toestemming van de schooldirecteur en/of leerplichtambtenaar, buiten schoolvakanties op vakantie zijn gegaan. Het aantal meldingen luxe verzuim is ten opzichte van het vorig jaar toegenomen. Dit is waarschijnlijk te verklaren omdat de Coronamaatregelen zijn vervallen en de mogelijkheden om op vakantie te gaan weer zijn toegenomen.
Pagina 1 van 3
Thuiszitters Ongeoorloofd verzuim Een (formele) thuiszitter is een jeugdige met een schoolinschrijving die langer dan 4 weken niet naar school gaat zonder geldige reden. Ongeoorloofd dus. Dit zijn de jeugdigen die wij formeel thuiszitters noemen. De regionale toename is te verklaren doordat er veel jongeren van het voortgezet onderwijs gedurende een lange periode (ook langer dan 3 maanden) niet naar school zijn gegaan. Het gaat hier veelal om leerlingen met een Oekraïense of een andere migratieachtergrond. Consulenten leerplicht registreren alleen jeugdigen als langdurig relatief verzuimer als dit ongeoorloofd is. Zij worden door scholen ook betrokken bij jeugdigen die langdurig afwezig zijn om geoorloofde redenen (denk aan: ziekte, psychische problematiek, problemen in de thuissituatie, wachtlijsten etc.). We vinden het heel belangrijk om ook bij deze jeugdigen betrokken te zijn, maar hebben voor de zuiverheid afgesproken ons aan de definitie te houden bij de registratie. Geoorloofd verzuim Consulenten leerplicht maken zich zorgen over álle thuiszittende leerlingen. Geoorloofd thuiszittende leerlingen zijn bijvoorbeeld leerlingen die vanwege psychische problematiek of ziekte tijdelijk niet naar school kunnen. Maar ook leerlingen die op wachtlijsten staan voor onderwijs of zorg.
En jeugdigen die in plaats van naar school gaan voor een bepaalde tijd in de dagbesteding of bij zorgboerderijen zitten. In het onderwijs zijn de samenwerkingsverbanden in de meeste gevallen wel op de hoogte van deze thuiszittende leerlingen. Zij geven aan dat er in schooljaar 2021-2022 in Friesland 210 kinderen gedurende het schooljaar een periode op de lijst hebben gestaan als geoorloofd thuiszittende leerling bij het samenwerkingsverband voor primair onderwijs. Het samenwerkingsverband voor voortgezet onderwijs had afgelopen schooljaar 75 jongeren in regio De Friese Wouden als thuiszittende leerling op de lijst staan. Deze aantallen hebben zijn verwerkt in het jaarverslag; De zorgen rond deze leerlingen worden gedeeld met het onderwijs en de GGD. Aldus ontstaat een beter zicht op deze groep. Doel is deze groep verkleinen, de duur van het thuiszitten verkorten en natuurlijk het liefst het thuiszitten voorkomen. Het onderwerp is opgenomen in het actieplan 2022-2024. Vrijstellingen In de leerplichtwet kennen we drie soorten vrijstellingen. U vindt deze alle drie terug in het jaarverslag. We zoomen hier nog even in op de vrijstellingen artikel 5 sub a (lichamelijke en psychische problematiek). In de gehele regio wordt er vaker een beroep gedaan op deze vrijstelling.
Ouders kunnen alleen vrijgesteld worden van de inschrijvingsplicht van de jeugdige bij een onderwijsinstelling als de jeugdige absoluut niet school- en leerbaar is. Voordat een vrijstelling wordt afgegeven, zoekt startWijzer naar alle mogelijkheden om de jongere toch onderwijs te laten volgen. Een verklaring voor de toename in het aantal vrijstellingen artikel 5 sub a wordt gekoppeld aan de toename van psychische problematiek bij jeugdigen. Handhaving Wat de handhaving betreft hebben we dit schooljaar 17 keer verwezen naar HALT, waarvan 1 keer voor een jeugdige woonachtig in de gemeente Achtkarspelen. Er zijn in de gehele regio in het betreffende schooljaar 18 processen verbaal opgemaakt waarvan 2 keer voor luxe verzuim. Voor leerlingen uit Achtkarspelen werd geen proces-verbaal opgemaakt. Leerlingaantallen Voor het basisonderwijs is er een regionale daling is van 1.885 leerlingen, voor de cijfers van de basisscholen van het speciaal onderwijs geldt dat er een daling is van 92 leerlingen. Pagina 2 van 3
Waar de aantallen bij het basisonderwijs dalen, nemen deze toe bij het voortgezet onderwijs. In het reguliere voortgezet onderwijs geldt dat er een stijging is van 232 leerlingen, voor de cijfers van het speciaal voortgezet onderwijs geldt dat er een stijging is van 29 leerlingen. Binnen het mbo zijn er 19 studenten tot 18 jaar bij gekomen, terwijl het aantal studenten op het mbo tussen 18 en 23 jaar met 439 gedaald is. Waar opvallende verschillen optreden is daarvan de oorzaak nooit helemaal te achterhalen. Vermoedelijk komt het door het putten uit verschillende systemen; landelijk (DUO), per regio (RMC), per gemeente (GBA) en de leerlingenadministraties per scholengemeenschap of per school. Vervolgens zijn ook de peilmomenten bepalend. De registraties en systemen zijn nog voortdurend in ontwikkeling. Voortijdig schoolverlaters In De Friese Wouden zien we, net als in de rest van het land, helaas een stijging van het aantal voortijdig schoolverlaters. In 2021-2022 verlieten namelijk 679 jongeren voortijdig hun school, terwijl dat er een jaar eerder nog 640 waren. Van voorgaande schooljaren had startWijzer overigens nog eens 899 zogenaamde “oude VSV’ers” in beeld, waarmee er in totaal 1578 VSV’ers in beeld waren. Verzuimmeldingen 18+ In totaal kwamen er in 2021-2022 941 verzuimmeldingen 18+ binnen voor 589 jongeren.
De daling die we tijdens de Coronamaatregelen zagen, zien we niet meer. Het aantal meldingen is dit schooljaar fors toegenomen. Als er in het schooljaar 2021-2022 meer leerlingen verzuimd hebben is dat een negatieve trend. Maar als er in het schooljaar 2021-2022 beter is gemeld en geregistreerd dan is het positief uit te leggen. Jongeren in een kwetsbare positie StartWijzer heeft de wettelijke taak om jongeren in een kwetsbare positie (JIKP) te monitoren en indien nodig te begeleiden bij een volgende stap richting vervolgonderwijs, werk of dagbesteding. Volgens de wettelijke definitie vallen hieronder jongeren vanuit het voortgezet speciaal onderwijs (vso), praktijkonderwijs (pro), vmbo-basisberoeps en de entree-opleiding. In regionaal verband is afgesproken om ook jongeren van de Internationale Schakelklas (ISK) hieronder te scharen en indien nodig begeleiding te bieden bij een volgende stap naar vervolgonderwijs, werk of dagbesteding. In 2021-2022 hebben consulenten van startWijzer begeleiding aan jongeren in een kwetsbare positie geboden. In totaal hebben zij dit schooljaar 765 JIKP’ers in beeld gehad. Het actieplan 2022-2024 en het jaarverslag met alle informatie vindt u in de bijlagen.
Pagina 3 van 3