Voorjaarsnota 2023.pdf

Inhoudsopgave Inleiding............................................................................................................................................................... 5 Totaal financieel overzicht .................................................................................................................................. 6 Programma 1 Ruimte.......................................................................................................................................... 7 Programma 2 Sociaal domein ..........................................................................................................................13 Programma 3 Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................20 Balans ...............................................................................................................................................................26 Algemene Reserve ...........................................................................................................................................27 Overzicht van baten en lasten ..........................................................................................................................28 Begrotingswijzigingen groter dan € 10.000

......................................................................................................30 Begrotingswijzigingen kleiner dan € 10.000 .....................................................................................................31 Begrotingswijzigingen, administratieve bijstellingen .........................................................................................32 Afkortingenlijst ..................................................................................................................................................34

Inhoudsopgave

Inleiding Een nota met een groen-rode draad.

Deze voorjaarsnota kleurt seizoengebonden groen, maar ook voorlopig rood. De groene draad heeft veelal betrekking op de gemaakte vorderingen op de gestelde doelen zoals opgenomen in de begroting 2023. De stoplichten kleuren veelal groen, ofwel de uitvoering ligt op schema, een enkele toegelichte uitzondering daargelaten. Naast een update over de genoemde begrotingsdoelstellingen, zijn er nogal wat andere taakvelden waar nieuws over te melden valt. De afgelopen tijd zijn er twee specifieke pilots gestart op gebied van jeugdpreventie. Op de minder wordende mobiliteit van inwoners wordt zo snel als bekend professioneel ingesprongen met als doel het zo lang mogelijk zelfstandig houden van betrokkenen. Aanpalend wordt ouderenproject ‘Op je Plek’ structureel ingebed. Te lezen valt wat er gedaan is aan “meer (positieve) gezondheid minder zorg”. Gemeentelijke hulp wordt (natuurlijk) geboden aan gezinnen die getroffen zijn door de kinderopvangtoeslag en eveneens wordt getracht, mede in regionaal verband, de opgelopen werkdruk op gebied van zorg en veiligheid te beteugelen. In het verlengde hiervan wordt ingezet op de opgaven voor de huisvesting van diverse aandachtsgroepen in het bijzonder en het aanjagen van woningbouw in het algemeen.

Alle duurzame en klimatologische ontwikkelingen vergen (wo)manpower, net als het groene licht voor de Omgevingswet dat nu brandt op een ingangsdatum van 1 januari 2024. De gemeentelijke dienstverlening richting burgers wordt steeds verder digitaal uitgebreid, dat kan in veel gevallen bijvoorbeeld al voor Nederlandse rijbewijzen. Het aantal bezwaren op de WOZ-beschikking steeg van 223 in 2022 naar maar liefst 975 begin dit jaar. Helder dat dit extra menskracht vraagt. Bij een door de provincie Gelderland opgezette cybertest, Troje genaamd, kwam Aalten van 46 Gelderse gemeenten als beste uit de bus. We doen dus ons best, maar rusten niet op onze lauweren, voor je het weet, staan de signalen weer op rood in deze business. De financiële tussenstand geeft rode cijfers, met een voorlopig tekort voor 2023 van ongeveer 2,2 miljoen euro. Wanhopig worden we hier nog niet van, want ook vorig jaar was er in de voorjaarsnota nog een tekort van 1,5 miljoen euro voor 2022, maar mede dankzij de meicirculaire van vorig jaar eindigde 2022 toch bijzonder positief. Belangrijkste oorzaak voor de gepresenteerde tekorten zit in de extra budgetten voor de loonbegroting, waar onder andere de afgesloten Cao een gat van € 750.000 slaat en er ook budget gevraagd wordt ter bestrijding van personele knelpunten.

Zo blijft begroten in Aalten een kwestie van balanceren, met een grote afhankelijkheid van de algemene uitkering. Niet uitgesloten moet worden dat er bij het opstellen van de begroting 2024 op de rem moet worden getrapt. Met deze onzekerheid is de boodschap van de provincie Gelderland om terughoudend te zijn met besluiten over nieuw beleid en investeringen. De wensen zijn legio, de middelen begrensd. De draad voor de op te stellen begroting 2024 is inmiddels door college en organisatie opgepakt en krijgt de komende maanden zijn beslag. De opzet van de voorjaarsnota is overigens hetzelfde als de voorgaande keren. Alle wijzingen boven de € 10.000 worden toegelicht. Bedragen kleiner dan € 10.000 zijn achterin in een lijst verantwoord. Administratieve wijzigingen, budgettair neutrale aanpassingen (taakveld/programma overschrijdend) staan ook in een aparte bijlage. Het college van burgemeester en wethouders.

Inleiding

5

Totaal financieel overzicht (- teken houdt een voordeel in) Najaarsnota 2022 Vrijval onvoorzien

2023 572.000 -350.000 222.000 tekort

2024 603.000

2025 984.000

2026 2.664.000

603.000 tekort

984.000 tekort

2.664.000 tekort

89.100 753.466 998.307 1.840.873

-13.800 58.433 831.881 876.514

-13.800 58.433 873.047 917.680

-13.800 58.433 864.231 908.864

128.127

47.486

50.320

50.136

2.191.000 tekort

1.527.000 tekort

1.952.000 tekort

3.623.000 tekort

Het nadeel wordt veroorzaakt door onderstaande posten 2023 P1.0001 Leges straatwerk -30.000 P1.0004 ODA bijstelling op basis van eerste begrotingswijziging 47.000 P1.0005 Bodemonderzoek en sanering 93.000 P2.0001 Bijdrage Giro 555 slachtoffers aardbeving Turkije/Syrië 27.268 P2.0006 Kinderopvang SMI-regeling 35.000 P2.0007 Sociaal Domein Achterhoek, Contract- en Leveranciersmanagement 30.494 P2.0008 Energietoeslag 250.000 P2.0009 Laborijn uitvoeringslasten 288.017 P2.0010 Vroegsignalering 43.821 P3.0004 ICT indexering 57.000 P3.0005 ICT migratie databases en servers naar Windows server 30.500 P3.0006 ICT-samenwerking aandeel resultaat 2022 -113.606 P3.0010 Loonbegroting 1.100.200 P3.0013 WOZ inhuur extra bezwaarschriften 50.000 P3.0016 Vrijval stelposten loon en prijscomensatie begroting 2023 -301.000 Overige posten 361.306 1.969.000

2024 -30.000

2025 -30.000

2026 -30.000

35.000 23.433

35.000 23.433

35.000 23.433

57.000

57.000

57.000

1.004.550

1.050.800

1.080.800

-301.000 135.017 924.000

-301.000 132.767 968.000

-301.000 93.767 959.000

Bijstellingen voorjaarsnota 2023 Groter dan € 10.000 Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal groter dan € 10.000 Kleiner dan € 10.000 Stand na voorjaarsnota

Totaal financieel overzicht

6

Programma 1 Ruimte Programmamanager: M. Vreman Doelstellingen Thema/Doelstelling 1 Omgevingswet De deelprojecten welke noodzakelijk zijn voor de invoering van de Omgevingswet, zijn gereed en operationeel. 2 Omgevingswet Onze inwoners worden betrokken bij het opstellen van de Omgevingsvisie.

3

4

5

6

7

Actie 2023 Voorjaarsnota 2023 Januari 2023 - Het DSO is op 1 G De Omgevingswet gaat nu 1 januari 2024 januari 2023 ingericht en opein werking en daarmee ook het Digitaal rationeel. Stelsel Omgevingswet. We werken al met de applicatie voor de omgevingsvergunningen en de connecties met het Digitaal Stelsel Omgevingswet zijn al gemaakt. November 2023 - Door middel G Op dit moment wordt de 1e fase (zie van een intensief participatiestartnotitie ‘Samenwerken aan Omgeen communicatietraject, worvingsvisie Aalten’) van het opstellen van den inwoners gevraagd mee te de Omgevingsvisie uitgevoerd. In deze denken met het opstellen van fase worden de ‘basis-ingrediënten’ verde Omgevingsvisie. zameld welke dienen als vertrekpunt voor de nieuwe Omgevingsvisie. Zodra de basis-ingrediënten en de uitgangspunten zijn bepaald en de inkadering akkoord is bevonden door de gemeenteraad, startfase 2: de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie. Is deze tweede fase wordt het ontwerp van de Omgevingsvisie verder vormgegeven samen met de inwoners van de gemeente Aalten. Woningbouw December 2023 - We doorloG Er zijn diverse functies opengesteld en In 2023 worden er 120 pen de benodigde procedures personen voor geworven. Daarnaast woningen gerealiseerd.

en verruimen de ambtelijke benutten we mogelijkheden om versneld capaciteit en/of ondersteuning locaties (tijdelijk) in te vullen via het huisom de woningbouw te versnelvestingsplan. Hier zullen ook alle mogelen. lijkheden die de wet biedt, worden benut om procedures zo snel mogelijk te doorlopen. Woningbouw Juli 2023 - Gelijktijdig met het O Tijdens de besluitvorming rond de regioHet huidige afwegingstraject van de regionale woonnale woonagenda is aangegeven dat het kader woningbouw wordt agenda herijken we het huidige afwegingskader woningbouw dit voorjaar herijkt om de mogelijkafwegingskader woningbouw. wordt herijkt. Wegens hoge druk op de heden voor een flexibel ambtelijke capaciteit, wordt dit mogelijk uitnodigingskader te pas na de zomer. kunnen bepalen. Werklocaties Juni 2023 - Het locatieonderG Eerste verkenning locatie-onderzoek is In 2023 vindt besluitvor- zoek voor de uiteindelijke uitafgerond. ming plaats ten aanzien breidingslocatie(s) wordt uitvan de mogelijke uitbrei- gewerkt en ter besluitvorming dingsrichting van bedrij- aangeboden. venterrein bij de kern Aalten. Werklocaties Oktober 2023 - In 2023 wordt G Het proces om te komen tot RPW 2024 Het huidige RPW (2019- een nieuw Regionaal Proen verder loopt en ligt op schema. 2023) wordt geactualigramma Werklocaties (tussen seerd. provincie Gelderland en 7 regiogemeenten) voorbereid.

Klimaat September 2023 - Als onderG Geen bijzonderheden. De klimaatPer wijk kennen we de deel van de gebiedsopgave adaptatiestrategie is begin dit jaar door kwetsbaarheden als ge- gaan we met de burgers in de raad vastgesteld. volg van het veranderen- gesprek over de klimaatopgave de klimaat. in hun wijk.

Programma 1 Ruimte

7

8

9

Thema Klimaat De actielijnen en maatregelen vanuit de klimaatstrategie worden opgenomen in de Omgevingsvisie. Duurzaamheid De RES 2.0 wordt in 2023 vastgesteld.

10

Duurzaamheid In 2023 starten met een wijk/buurtuitvoeringsplan warmtetransitie waarin als uitgangspunt geldt dat er voor iedereen een betaalbaar aanbod komt en iedereen mee kan doen.

11

Duurzaamheid Er is een regeling opgesteld om energiearmoede tegen te gaan.

12

Centrumvisie In 2023 wordt het definitieve ontwerp voor het centrumgebied, Heelweg en de Allee vastgesteld. Centrumvisie De directe omgeving wordt intensief betrokken bij het tot stand komen van concrete maatregelen uit de centrumvisie.

13

Programma 1 Ruimte

Actie 2023 November 2023 - Bij het uitwerken van de Omgevingsvisie worden de maatregelen en actielijnen uit de klimaatstrategie meegenomen.

Voorjaarsnota 2023 G Geen bijzonderheden.

April 2023 - We bepalen de uitgangspunten voor de RES 2.0 op basis van ons uitnodigingskader ‘Zon en Wind’.

G Ten behoeve van de RES 2.0 wordt een planMER uitgevoerd (provincie). Dat is een verkenning van de milieutechnische gevolgen van het realiseren van de aangegeven windmolens in de windzoekgebieden uit de RES 1.0. Dat zoekgebied is groter dan het gebied voor wind in het gemeentelijke Uitnodigingskader zon en wind. December 2023 - Op basis G In 2022 is overeenkomstig de transitievisie van de concrete uitgangspunwarmte gestart met het opstellen van een ten wordt bepaald welke maatbuurtuitvoeringsplan warmtetransitie voor regelen er voor de betreffende de wijk Dinxperlo Centrum Oost. Dit loopt wijk ingezet gaan worden. door in 2023 en 2024. Waarschijnlijk zal de daadwerkelijke uitvoering van de vastgestelde maatregelen langer duren. In 2023 wordt ook gestart met het buurtuitvoeringsplan 'Planetenbuurt' Aalten. Met de NIP-uitkering wordt planmatig ingezet op woningisolatie van woningen met een laag energielabel. April 2023 - We werken op G Jaarlijks wordt de Update Plan van Aanpak regionaal niveau aan een Duurzaamheid vastgesteld door de raad. duurzame regeling om op Hierin wordt een stand van zaken gegeven verschillende manieren van de projecten op het gebied van Duurenergiearmoede tegen te zaamheid, actualiteiten benoemd en de gaan. speerpunten vastgesteld voor het komende jaar.

In de komende periode wordt een aanvraag ingediend voor het Nationaal Isolatieprogramma en voor de CDOKE (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid). Ten aanzien van de Energiearmoede zijn inmiddels het project sociale energie coaching, de subsidieregeling woningverduurzaming en de witgoedregeling operationeel. Voor Fixbrigades komen nog middelen vanuit het rijk beschikbaar en er ligt een eerste aanzet voor het regionaal borgen van de ingezette maatregelen tegen energiearmoede voor de langere termijn. Mei 2023 - Er wordt een inten- G Op 29 maart 2023 is het definitieve ontsief participatieproces doorlowerp gepresenteerd aan alle belangstelpen om zo te komen tot een lenden. De gemeenteraad neemt in juli gedragen ontwerp en geven een besluit over het ontwerp en het benohierbij ruimte aan innovatie en digde krediet. natuurinclusief bouwen. December 2023 - We verlenG De verlenging wordt voor 2023 gedekt uit gen het contract voor de het desbetreffende budget van het uitvoedorpsmanager in 2023 om de ringsprogramma Centrumvisie Dinxperlo. verbindende schakel te borgen Een eventuele verdere verlenging vraagt en elk deelproject kent een (tijdig) nieuwe besluitvorming. (eigen) participatieproces.

8

14

15

Thema Horeca De nieuwe horecavisie wordt vastgesteld. Toerisme We rollen het regionale programma vitaliteit en verblijfsrecreatie uit.

Actie 2023 Oktober 2023 - Op basis van huidig beleid en uitgangspunten stellen we de horecavisie op. April 2023 - Experts worden ingezet om bedrijven te adviseren en te ondersteunen bij het opstellen van meerjarenplannen.

Voorjaarsnota 2023 G De startnotitie is vastgesteld in de raad van 25 april.

G Het vitaliteitsprogramma verblijfsrecreatie Achterhoek is in januari van start gegaan. Er zijn diverse trajecten waaraan bedrijven kunnen deelnemen: bedrijfsreview, 4-daags programma Jouw bedrijf in 2030 en een maatwerk-coachingtraject.

Actuele ontwikkelingen Omgevingswet De invoering van de omgevingswet is wederom uitgesteld, de nieuwe datum ligt op 1 januari 2024. De genoemde datum biedt alle betrokken meer tijd en ruimte om de voorbereidingen voor de invoering van de omgevingswet te doen. Ondertussen vorderen de voorbereidingen voor de nieuwe omgevingsvisie en de invoering van het DSO gestaag. Vanuit alle deelprojecten wordt de komende jaren gewerkt om de benodigde elementen op tijd klaar en operationeel te hebben. Wonen Begin 2023 is de nieuwe regionale woonagenda vastgesteld en de woondeal met het ministerie van Binnenlandse Zaken gesloten. De woondeal 1.0, zoals deze genoemd wordt, gaat vooral in op de kwantitatieve opgaven voor gemeenten. Komende twee jaar worden, aan de hand van een woondeal 2.0 op verzoek van de minister van Volkshuisvesting met alle woonregio’s aanvullende afspraken maken over: - Flexwoningen - afronding voor oktober 2023 - Vakantieparken - afronding voor oktober 2023 - Ouderenhuisvesting - afronding voor eind 2023 - Toekomstbestendig bouwen - afronding eerste kwartaal 2024 - Woonzorgvisies - afronding tweede kwartaal 2024 - Transformatie en herstructurering - afronding tweede kwartaal 2024 De afspraken zullen op de verschillende deelthema’s worden gemaakt met de colleges van B&W van de gemeenten. De regie voor het maken van deze afspraken ligt bij de provincie Gelderland.

Huisvestingsplan aandachtsgroepen Er ligt een enorme opgave voor de gemeente op het gebied van (volks)huisvesting. Een belangrijk onderdeel daarvan is het huisvesten van de diverse aandachtsgroepen die benoemd zijn in het programma “Een thuis voor iedereen” van de rijksoverheid. In dit programma is een flink aantal “aandachtsgroepen” gedefinieerd. (Het gaat hierbij onder andere om vluchtelingen, arbeidsmigranten, mensen met een zorgindicatie en (dreigend) dak- en thuislozen). Zij zijn grotendeels afhankelijk van huisvesting in de goedkope sector. Woonruimte die er momenteel onvoldoende is. Hiervoor is een lange termijnvisie nodig en voor de korte termijn een actieplan. Doel van het actieplan is daarom (onder andere) om nog dit jaar te kunnen starten met het realiseren van de eerste (tijdelijke) onderkomens voor mensen die (nu al) met spoed een woning nodig hebben. Op die manier wordt verlichting gegeven aan de grootste druk binnen de totaalopgave. Dit proces levert bovendien een belangrijke basis op voor een huisvestingsplan voor aandachtsgroepen voor de langere termijn wat aansluitend kan worden uitgewerkt. Regionaal Programma Werklocaties In het Regionale Programma Werklocaties (RPW) voor de regio Achterhoek 2019-2023 is vastgesteld dat bij de kern Aalten behoefte bestaat aan de uitbreiding van het bedrijventerrein met ca. 8-10 hectare tot 2030.

Op de bestaande bedrijventerreinen in Aalten is niet genoeg ruimte beschikbaar om de lokale bedrijven in hun uitbreidingsvraag te kunnen voorzien. Het is van belang dat elders ruimte beschikbaar komt om de uitbreidingsbehoefte te faciliteren en daarmee nieuwe werkgelegenheid te creëren. Er is in 2023 een verkennend onderzoek uitgevoerd naar mogelijk geschikte locaties om nieuwe bedrijventerreinen aan te leggen in en nabij de kern Aalten. Per locatie zijn eventuele knelpunten en mogelijkheden in beeld gebracht. Het streven is om in 2023 de locaties te beoordelen op hun (on)geschiktheid en een voorkeurslocatie te kiezen. Ontwikkelingen Duurzaamheid Veel aandacht gaat de komende tijd uit naar klimaat, duurzaamheid en de energietransitie. Vanuit het rijk zijn en worden verschillende geldstromen beschikbaar gesteld voor gemeenten, in het kader van Energiearmoede en uitvoering van het Klimaatakkoord. Hier geven we in 2023 uitvoering aan. Het gaat hierbij om:

Programma 1 Ruimte

9

- Energiearmoede In 2022 ontvingen we middelen om de Energiearmoede tegen te gaan. Deze gelden moeten besteed zijn voor 31 december 2024. Hiervoor heeft de raad een Plan van Aanpak vastgesteld, dat nu wordt uitgevoerd. Onderdeel van dit plan is de Subsidieregeling verduurzamen woningen, die per 2023 open is gesteld. De animo voor deze regeling blijkt bijzonder groot te zijn. - Nationaal Isolatieprogramma (NIP) Binnen het Nationaal Isolatieprogramma is voor de gemeente Aalten in 2023 € 417.687 gereserveerd en in 2024 € 238.248. Het aantal woningen (met een laag energielabel) waarop de bijdrage is gebaseerd is 449. Het geld moet besteed worden aan (particulier) woningbezit dat onder de WOZ-waarde van € 295.000 zit. Het rijk is uitgegaan van een bedrag van € 1.460 per woning. De gemeente moet het geld zelf aanvragen, op basis van een uitgewerkt plan. Dit plan wordt de komende tijd opgesteld, waarna de aanvraag wordt ingediend. - Klimaatakkoord In 2022 heeft de gemeente Aalten € 213.000 ontvangen van het rijk voor de uitvoering van het Klimaatakkoord, deze middelen zijn doorgeschoven naar 2023. In de gemeentelijke begroting is vanaf 2023 structureel € 200.000 opgenomen voor dit doel. Van de € 413.000 voor 2023 is € 150.000 gereserveerd voor de uitvoering van de Klimaatstrategie.

Het nationale Klimaatakkoord is gericht op de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen tot 55% in 2030. De gelden voor de uitvoering van het klimaatakkoord worden vanaf 2023 aan gemeenten uitgekeerd via de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Deze middelen mogen worden gebruikt om de uitvoeringskracht van gemeenten te vergroten, zodat zij zijn toegerust om hun klimaat- en energiebeleid uit te voeren. Hiermee kunnen zij de ambtelijke capaciteit vergroten, zodat expertise en ervaring in de organisatie wordt opgebouwd. Als dit niet lukt, mag er ook externe capaciteit van ingehuurd worden. Een deel (maximaal 10%) van de beschikbare uitvoeringsmiddelen mag gebruikt worden voor overige kosten. De beschikte bedragen voor de gemeente Aalten zijn € 501.035 voor 2023, € 505.580 voor 2024 en € 510.125 voor 2025. Deze bedragen worden tegelijk in één specifieke uitkering verstrekt. Om op langere termijn zekerheid over de middelen te bieden, wordt een wettelijke regeling opgesteld voor het uitkeren van de middelen voor 2026 t/m 2030. Centrumvisie Dinxperlo Het uitvoeringsprogramma loopt nog enkele jaren door. Het programma wordt gesubsidieerd vanuit regiodeal; een subsidietraject dat eind 2023 wordt afgerond, maar het project loopt uiteraard door.

In 2022 is in bouwteamverband, met uitgebreide stakeholderconsultatie, gestart met het maken van een ontwerp voor de infrastructurele aanpassingen aan Prins Claus plein, de Allee en de Heelweg gemaakt. De daadwerkelijke uitvoering is gepland om te starten in 2023; Te beginnen met de inrichting van de parkeerplaats tegenover de huidige ALDI. In 2022 is ook een prijsvraag afgerond voor de ontwikkeling van onder andere woningbouw op de locatie “De Wegwijzer”. De winnaar, Klaassen Bouwgroep, gaat een ontwerp van 15 woningen voor starters en/of ouderen realiseren. De procedures daarvoor worden in 2023 gestart, waarna aansluitend realisatie zal volgen. Begin 2023 is ook een subsidieregeling voor gevelverbetering gestart, die pandeigenaren moet helpen bij de gewenste kwaliteitsverbetering van hun vastgoed. Verder vergt de ontwikkeling van de nieuwe supermarkten, een Jumbo op het voormalig Metaalgaasweverijterrein en een uitbreiding van de ALDI op de bestaande locatie, meer tijd dan gedacht. Toch worden ook hier belangrijke stappen gezet en komt realisatie daarmee dichterbij. Tot slot draagt de dorpsmanager in belangrijke mate bij door als aanspreekpunt van de ondernemers, onder andere, snel en adequaat partijen met elkaar in gesprek te brengen. In de juli raad ligt het voorstel tot het vaststellen van het definitieve ontwerp centrum, Allee en Heelweg voor.

Het gaat hierbij om een benodigd krediet van € 5.300.000 voor verbetering van de fysieke leefomgeving centrum Dinxperlo, Allee en Heelweg. De daarvoor extra benodigde kapitaallasten van € 216.000 (2025) € 256.000 (2026) komen ten laste van het begrotingssaldo. De kapitaallasten van het krediet van € 1.300.000 voor rioleringswerkzaamheden van € 5.500 (2023) € 66.000 (2024) € 142.000 (2025) € 148.000 (2026) worden gedekt uit de voorziening riolering: Nabo’s Niet actief beveiligde overweg In mei 2018 is er een intentieovereenkomst gesloten met ProRail voor het opheffen en/of beveiligen van de niet actief bewaakte overwegen binnen de gemeente Aalten. Hierin staat beschreven dat de Tuunterweg wordt beveiligd, de Groot Heinenweg wordt afgesloten en dat bij het Kleuverspad een parallelweg gerealiseerd dient te worden voordat deze wordt afgesloten. Inmiddels is de Tuunterweg beveiligd en is de Groot Heinenweg afgesloten. De afsluiting van de Groot Heinenweg gaf problemen met de bereikbaarheid en verkeersveiligheid rondom de ontsluiting van het agrarische perceel Knibbelweide. Als oplossing hiervoor is het perceel van de Knibbelweide richting Groot Heinenweg aangekocht van ProRail. ProRail is de gemeente hierin tegemoetgekomen en de gemeente heeft het perceel voor de taxatiewaarde van € 260.000 aangekocht. Een verdere invulling van het perceel dient nog nader te worden bepaald.

Programma 1 Ruimte

10

Voor de realisatie van de parallelweg bij het Kleuverspad is een perceel aan de Stationsweg voor € 1 aangekocht van Prorail. Dit zijn gronden welke nodig zijn voor het aanleggen en in stand houden van de parallelweg. De werkzaamheden liggen momenteel stil in verband met de noodzakelijke verlegging van kabels en leidingen. Omdat de kabels en leidingen onder het spoor door moeten, vergt dit helaas meer voorbereidingstijd dan vooraf is ingeschat. Met de provincie Gelderland is afgesproken dat eind 2023 alle Nabo`s in Aalten aangepakt moeten zijn. Alle betrokken partijen streven ernaar dit ook te halen. Drugsafval Op 20 april 2023 zijn er aan de Lage Wolboomsdijk en Welpshofweg in Aalten op meerdere (ca 20) plekken chemische stoffen gevonden die vermoedelijk drugs gerelateerd zijn. Ook in de gemeente Oude IJsselstreek is het afval gedumpt. Rond de vindplaatsen hing een sterke en afwijkende geur. De vloeibare chemische stof is geloosd in een sloot en op meerdere plekken in de bodem. Daarmee is er sprake van bodemverontreiniging. De sanering wordt gezamenlijk opgepakt door de beide gemeentes en de ODA. De resultaten van het uit te voeren bodemonderzoek zullen ons informatie geven over de aanwezige vervuilende stoffen en omvang van de verontreiniging. Pas dan kunnen we de risico’s en de wijze van saneren en kosten bepalen.

De ODA gaat offertes opvragen voor het laten uitvoeren van bodemonderzoek. Het uitgangspunt is dat er per gemeente een offerte komt, met een stelpost voor sanering op het land in eigendom van Staatsbosbeheer. De gemeente financiert de sanering waar het privé of eigen terrein betreft. Voor het saneren van drugsdumpingen bestaat een landelijke subsidieregeling. Bijstellingen bestaand beleid Rijlabels Omschrijving Programma 1 Ruimte P1.0001 Leges straatwerk P1.0002 Zwembaden bijstelling index P1.0003 Gemeentetuin, dekking uit budget klimaatakkoord P1.0003 Gemeentetuin, dekking uit budget klimaatakkoord. P1.0004 ODA bijstelling op basis van eerste begrotingswijziging 2023 P1.0005 Bodemonderzoek en sanering P1.0006 Klimaatadaptatie P1.0007 Project Transitie Warmte restant 2022 P1.0008 Ruimtelijke Ordening eenmalige opbrengsten P1.0009 P3 Opstellen duurzaam meerjaren onderhoudsplan dekken uit duurzaamheidsbudget Totaal Programma 1 Ruimte

2023

2024

2025

2026

-30.000 16.200 40.000 -40.000 47.000 93.000 12.900 20.000 -20.000 -50.000 89.100

-30.000 16.200

-30.000 16.200

-30.000 16.200

-13.800

-13.800

-13.800

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P1.0001 Leges straatwerk € 30.000 structureel voordeel In verband met de energietransities en aanleg glasvezel zijn door netbeheerders (met name Alliander en Ziggo) meer kabels en leidingen aangelegd. De afgelopen jaren is het bedrag voor de vergoedingen voor het herstel van straatwerk en beplanting aanzienlijk toegenomen. Op basis van deze ervaringscijfers wordt de opbrengst nu structureel verhoogd. P1.0002 Zwembaden bijstelling index € 16.200 structureel nadeel De jaarlijkse bijdrage 2023 is op basis van voorcalculatie van deze index bijgesteld. Berekening op basis van de meest actuele indexering valt net iets hoger uit. Budget bijgesteld. P1.0003 Gemeentetuin € 40.000 dekking uit budget klimaatakkoord geen extra budget nodig De directe omgeving van het gemeentehuis is flink versteend en is erg warm gedurende de zomer. Daar liggen kansen om een aangename koelteplek te realiseren welke voor iedereen beschikbaar is. We hebben als gemeente een voorbeeldfunctie om met hittestress en klimaatadaptatie aan de slag te gaan en dat moeten we beter zichtbaar maken. Bij het pleintje van het gemeentehuis kan hier een slimme combinatie worden gemaakt met het terras voor de horeca. Zo wordt een aantrekkelijke binnentuin gerealiseerd waar ook de directe omgeving profijt van heeft.

We kijken daarbij ook naar een inrichting vanuit de Global Goals en richten ons op innovatieve toepassingen welke in de toekomst als voorbeeld kunnen dienen. P1.0004 ODA bijstelling op basis van eerste begrotingswijziging € 47.000 incidenteel nadeel De bijdrage aan de ODA wordt op basis van hun eerste begrotingswijziging verhoogd met € 47.000. Dit komt doordat binnen vergunningverlening een aantal normproducten zijn aangepast. Hierdoor neemt het aantal af te nemen uren toe. Daarnaast zijn de kosten door het principeakkoord CAO Gemeenten en stijgende inflatie sterk gestegen. Het uurtarief stijgt daarmee van € 96 naar € 103. P1.0005 Bodemonderzoek en sanering € 93.000 incidenteel nadeel Naast de reguliere onderzoeken is er ook aandacht voor het aantreffen van toevalvondsten (asbest in zandbak De Miggelt). Hiervoor wordt € 35.000 bijgeraamd. In 2019 is met Saba Vastgoed BV een overeenkomst gesloten inzake de revitalisering en sanering van het terrein aan de Anholtseweg/Meniststraat te Dinxperlo. Programma 1 Ruimte

11

Overeengekomen is dat de gemeente de saneringskosten in verband met de realisatie van het bouwplan voor haar rekening neemt. Deels is dit uitbetaald door middel van een subsidie aan de Dinxperlose Beleggings Maatschappij. Naar nu blijkt heeft Saba ook eigen saneringskosten gehad, die door de gemeente vergoed moeten worden. Het gaat hierbij om een bedrag van € 40.000, inclusief bijkomende kosten. Volgens afspraak uit 2016 moet het project van de voormalige stort (VOS Ringweg) in zijn geheel budgettair neutraal verlopen. De ontvangen gelden van de afgelopen jaren voor de grondtransporten worden gebruikt voor de herinrichting van het terrein tot een bos met een MTB route erop. Begin 2023 is de herplant gerealiseerd en de evaluatie van de sanering uitgevoerd, kosten in 2023 € 18.000 het project is hiermee afgerond. P1.0006 Klimaatadaptatie € 12.900 incidenteel nadeel Op 28 februari 2023 heeft de gemeenteraad de Klimaatadaptatiestrategie vastgesteld. Het resterend budget voor inhuur derden wordt dit jaar ingezet voor externe expertise/adivsering en ondersteuning. P1.0007 Project Transitie warmte restant 2022 € 20.000 incidenteel nadeel De Raad is via een raadsmededeling 210-2022 geïnformeerd over de planning van het project. In 2023 gaan we het gesprek aan met de buurt van Dinxperlo Centrum Oost.

Uitgangspunt daarbij is dat het vooral hun buurtuitvoeringsplan wordt en de rol van de gemeente en de Woonplaats en eventuele derden ondersteunend is. De eerste gezamenlijke taak wordt het opstellen van een startnotitie. P1.0008 Ruimtelijke Ordering opbrengsten incidenteel voordeel € 20.000 Er is dit jaar een aanmerkelijk aantal ruimtelijke plannen/projecten ter beoordeling aan de gemeente voorgelegd en in behandeling genomen, veelal op verzoek van particulieren en/of bedrijven. Waar mogelijk zijn die verzoeken gebundeld in een zgn. veegplan. Veel verzoeken hebben betrekking op woningbouw, al dan niet in combinatie met functiewijziging (versterking centrumgebied en rood-voor-rood-regeling). De afwegingskaders Woningbouw en Buitengebied zijn de leidraad bij deze ontwikkelingen. In alle woonkernen zijn wij bezig met de ontwikkeling van woningbouwplannen, een en ander met inachtneming van de gemeentelijke woningbouwvisie. Aan de uitbreiding van het Aaltense bedrijventerrein wordt gewerkt. Verder bereiden wij ons voor op de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. P1.0009 Opstellen duurzaam meerjaren onderhoudsplan € 50.000 Het duurzaam meerjaren onderhoudsplan wordt gedekt uit het duurzaamheidsbudget zie P3.0003 programma 3 Bedrijfsvoering.

Programma 1 Ruimte

12

Programma 2 Sociaal domein Programmamanager: R. Letteboer Doelstellingen Thema/Doelstelling Actie 2023 1 Herijking Sociale Maart 2023 - De aanbeveBasis lingen uit de inventarisatie Er wordt een definitie- worden besproken en beve uitvoeringsagenda oordeeld en het vervolg vastgesteld. wordt bepaald. 2 Leefstijlakkoord Maart 2023 - Begin 2023 Vanuit het leefstijlak- wordt het sport-, beweegkoord zetten we ons in en leefstijlprogramma Viom onze inwoners taalBAD 2023-2027 vastgemeer te laten bewesteld. Hierin staat wat de gen en sporten en taken en verantwoordelijkgezonder te laten heden van de gemeente en leven. Wij ondersteu- haar partners zijn. nen de beweging 'Achterhoek gezond'. 3

4

5

Leefstijlakkoord We borgen de ambitie om inwoners meer te laten bewegen en sporten en gezonder te laten leven in het opstellen van de Omgevingsvisie. Beschermd wonen We zijn goed voorbereid om vanaf 1 januari 2024 eigen verantwoordelijkheid te dragen ten aanzien van nieuwe cliënten beschermd wonen. Simpel Switchen We borgen de werkwijze voor Simpel Switchen.

Programma 2 Sociaal domein

November 2023 - Acties en maatregelen welke worden vastgesteld in VitaalBAD 2023-2027 worden meegenomen in het opstellen van de Omgevingsvisie.

Voorjaarsnota 2023 O Het vervolg rondom de herijking van de Sociale Basis is nog niet bepaald. Inmiddels is deze actie opgenomen in de projectenlijst van het Projectenbureau. Van daaruit wordt in de komende periode het vervolg vormgegeven. G De vaststelling/herijking van het sport-, beweeg-, en leefstijlakkoord staat gepland voor juni 2023. Het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) zorgen voor samenwerking, gericht op een gezonde generatie in 2040 en het betaalbaar en bereikbaar houden van zorg voor alle inwoners. Het Plan van Aanpak GALA wordt naar verwachting in het derde kwartaal van 2023 in alle gemeenten door de colleges van B&W vastgesteld. G In het proces van de omgevingsvisie komt een gezonde en veilige leefomgeving centraal te staan. Het belang van gezondheid en een beweegvriendelijke omgeving wordt daarbij geborgd.

December 2023 - In samen- G Onze Wmo-consulenten pakken sinds maart werking met (regionale) ex2023 zelfstandig, met ondersteuning vanuit de pertise starten met een lokacentrumgemeente Doetinchem, aanvragen voor le toegang voor beschermd beschermd wonen op. Daarnaast is er inmiddels wonen en het evalueren en een laagdrempelige inloopvoorziening gestart (door)ontwikkelen van laag(in Aalten en Dinxperlo) voor mensen met ggzdrempelige voorzieningen problematiek. ten behoeve van inwoners met ggz-problematiek. Februari 2023 - Er is een G Er is een schakelgroep gevormd. Om de werkschakelgroep gevormd welwijze van Simpel Switchen te borgen en impleke de werkwijze implemenmenteren in de reguliere werkzaamheden, teert en borgt in de reguliere brengt de schakelgroep deze werkwijze binnen werkzaamheden. de gemeente en bij ketenpartners terugkerend onder de aandacht. Op 13 april 2023 is hierover een bijeenkomst georganiseerd voor medewerkers van het UWV, scholen, zorgaanbieders en werkgevers. Tijdens deze bijeenkomst is (praktische) informatie verstrekt over Simpel Switchen en was er ruimte voor vragen en om met elkaar in gesprek te gaan. Recentelijk is het Impact Assessment voor Simpel Switchen afgerond. Binnenkort wordt bekend in hoeverre en op welke manier de informatiebeveiliging binnen de gemeente met betrekking tot Simpel Switchen, verder moet worden geborgd.

Het borgen van Simpel Switchen is een continu proces.

13

6

7

8

9

Thema/Doelstelling Armoedebeleid Het huidige armoedebeleid is herzien.

Actie 2023 Mei 2023 - Het huidige armoedebeleid wordt nader beoordeeld en aangepast aan de actuele situatie. Ter bevordering van bestaanszekerheid kunnen (tijdelijke) ondersteuningsmaatregelen voor inwoners en (kleine) ondernemers ingevoerd worden.

Gelijke kansen December 2023 - Het alliantie doorstroomprogramma Er wordt een doorwordt geïmplementeerd in stroomprogramma de betrokken scholen en afgerond waarin spe- in december 2023 wordt ciale aandacht is voor het programma geëvalukinderen met een eerd en waar mogelijk extra ondersteunings- bijgesteld. behoefte. Kinderopvang Juni 2023 - Het programIn 2023 worden de ma voor flexibele inspecwettelijk verplichte tieactiviteiten wordt opgeonderzoeken uitgesteld. voerd en wordt een plan van aanpak opgesteld om in 2024 de 50% norm te halen. Vrijheid December 2023 - We Het Regioprogramma geven uitvoering aan het Vrijheid Achterhoek en Regioprogramma Vrijheid grensstreek Achterhoek en grens2022/2023 wordt uitstreek 2022/2023 met als gevoerd. doel het bewustzijn van vrijheid te vergroten.

Programma 2 Sociaal domein

Voorjaarsnota 2023 O Zoals in raadsmededeling 135–2022 is opgenomen komen ook in onze gemeente steeds meer huishoudens in de knel, maar is dit nu niet of onvoldoende te onderbouwen met (armoede)cijfers. De bestaanszekerheid van grote groepen mensen staat (fors) onder druk en met name de Rijksoverheid moet met aanvullende generieke maatregelen komen. Daarnaast moeten gemeenten inhoudelijk en financieel ondersteund worden om de mogelijkheid te hebben om aanvullende inkomensondersteunende maatregelen te nemen (dempend effect). De gevolgen hebben overigens niet alleen betrekking op financiën, maar bestaanszekerheid raakt het hele sociale- en/of fysieke domein (gezondheid, wonen, zorg, welzijn, sociale veiligheid etc.). In het licht van het bovenstaande dient het gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid projectmatig herijkt en doorontwikkeld te worden. Door capaciteitstekort is de doorontwikkeling nog niet opgestart. Daarnaast zijn wij mede afhankelijk van de landelijke ontwikkelingen rondom dit thema. De eerder geplande einddatum van deze herijking, van mei 2023, wordt niet gehaald. Deze ontwikkeling vergt (veel) extra capaciteit en in de komende periode gaan we bezien hoe we hier vorm en inhoud aan gaan geven. Het streven is dit jaar te starten. G Het programma Gelijke Kansen loopt. Vanuit de bijbehorende agenda is het project #opladers geïmplementeerd.

Dit project loopt tot 1 januari 2024. Bij een positieve evaluatie zijn wij voornemens om dit project voort te zetten. Dit vraagt in dat geval, vanaf 1 januari 2024, wel om financiering vanuit andere middelen.

G De algemene afspraken over de flexibele inspectie-activiteiten bij kindercentra zijn regionaal met de GGD Noord- en Oost-Gelderland gemaakt. De algemene afspraken over de flexibele inspectieactiviteiten worden opgenomen in het nieuwe lokale beleid voor toezicht en handhaving kinderopvang.

G De provincie Gelderland heeft aan de samenwerkende gemeenten in de Achterhoek een subsidie verleend van € 150.000 voor de uitvoering van het regioprogramma Vrijheid Achterhoek, Liemers en Duitse grensgemeenten 2023/2024. In de jaren 2023 en 2024 wordt het programma uitgevoerd. De gemeente Aalten is de penvoerende gemeente. Naast de subsidie van € 150.000 dragen de gemeenten in de Achterhoek en Liemers voor zowel 2023 als 2024 een bedrag van € 0,20 per inwoner bij. De Duitse gemeenten sluiten vanaf 2024 aan en dragen ook een bedrag van € 0,20 per inwoner bij. Eind maart 2023 is gestart met de uitvoering van het programma. Het gaat om projecten binnen een viertal thema's te weten: Vrijheidsmaaltijden, Vrijheidsroutes, Verbinden Licht en Ode aan de vrijheid. 14

Thema/Doelstelling Actie 2023 10 Zwembaden Juli 2023 - De uitgangsHet proces om te ko- punten om te komen tot men tot een visie over het uiteindelijk opstellen de zwembaden wordt van de visie worden opgeopgestart. steld. 11 Ondermijning November 2023 - Er wordt De bewustwording en een communicatiestratekennis van onze me- gie ontwikkeld om de bedewerkers, burgers en wustwording en kennis te ondernemers over vergroten. onder andere ondermijning wordt vergroot. 12 Ondermijning Augustus 2023 - We evaIn 2023 wordt het lueren het proces op basis vervolg van de bevan de uitkomsten van de stuurlijke aanpak be- gebiedsanalyses door het paald. RIEC, ons nieuwe Bibobbeleid en de weerbaarheidsscan. 13 Huisvesting April 2023 - Vanuit veronderwijs schillende beleidsvelden In 2023 werken we de wordt bepaald welke kanintegrale aanpak voor sen en mogelijkheden er het IHP verder uit. liggen voor de vrijkomende schoollocaties.

Voorjaarsnota 2023 G In 2023 wordt de startnotie, overeenkomstig het uitvoeringsprogramma, opgeleverd. Deze notitie wordt als uitwerking van het toekomstbestendig sportbeleid vormgegeven, waarbij ook aandacht is voor de raakvlakken met andere beleidsvelden. O Intern zijn momenteel gesprekken gaande om de communicatiestrategie te ontwikkelen.

G Het RIEC is momenteel bezig met de Weerbaarheidsscan. In 2023 worden de uitkomsten van de gebiedsanalyse nader onderzocht en vindt binnen onze organisatie ook de structurele inbedding van het nieuwe Bibob-beleid plaats.

G Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) zit in de afrondende fase, waarbij het de verwachting is dat het IHP in de loop van 2023 aan de raad wordt voorgelegd. Na vaststelling van het IHP wordt vanuit verschillende beleidsvelden bepaald welke kansen en mogelijkheden er liggen voor eventueel vrijkomende schoollocaties.

Actuele ontwikkelingen Toekomsttuin In lijn met de ambities van de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming zijn de Achterhoekse gemeenten in april 2023 gestart met de inrichting van een toekomsttuin in Doetinchem. Hier wordt een leer/ontwikkeltafel aan gekoppeld zodat in twee tot drie jaren, met de ervaring die is opgedaan in Doetinchem, de overige gemeenten gaan starten. De toekomsttuin is een lerende omgeving, waarin professionals van Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen, de Raad voor de Kinderbescherming, Moviera en de lokale teams door intensief samenwerken hun kennis, ervaring en vaardigheid op veiligheid bundelen. De gebundelde kennis en kunde op veiligheid moet escalatie en waar mogelijk verdergaand ingrijpen voorkomen. Samen met het gezin/huishouden wordt integrale ondersteuning op meerdere leefgebieden (financiën, wonen, zorg, gezin en werk) gezocht en geboden. Jeugdpreventie Op het gebied van jeugdpreventie zijn twee pilots gestart. Het eerste project betreft de inzet van een preventiemedewerker Jeugd. De inzet hiervan leidt ertoe dat (risico)jongeren eerder in beeld komen. In de praktijk is er een nauwe verbinding met de politie. Zij treffen de jongeren op straat en hebben de mogelijkheid om de preventiemedewerker Jeugd in te zetten om het gesprek met de jongeren, in combinatie met de ouders, aan te gaan.

Ook is de preventiemedewerker in staat om jongeren en ouders, bij een hulpvraag, de weg te wijzen binnen het bestaande zorglandschap. Het tweede project gaat over de inzet in de richting van een groep jongeren die momenteel niet binnen het bereik van het jongerenwerk valt, met als mogelijke redenen de leeftijd of een gebrek aan interesse en/of raakvlak. Een klik krijgen met deze doelgroep is de sleutel tot verbetering. Via deze pilot worden deze jongeren ondersteund en wordt geprobeerd om een positieve bijdrage te leveren aan een goede dag- of vrijetijdsinvulling van deze groep jongeren. Op deze manier wordt daarmee tegelijkertijd ingezet op het verminderen van overlast. Een andere kijk op bewegen vanuit de Wmo In 2023 onderzoeken we vanuit de Wmo een andere kijk op bewegen, waarbij een fysio- of ergotherapeut als onafhankelijk adviseur meegaat in gesprekken met inwoners die een eerste melding doen vanwege verminderde mobiliteit. De kosten voor de inzet van deze deskundige komen voor rekening van de gemeente. Het doel is een beter passende oplossing voor het door de inwoner ervaren probleem, waarbij het zo zelfstandig mogelijk worden/houden van de inwoner het uitgangspunt is. We verwachten hiermee een besparing op de inzet van hulp-op-maat te realiseren. Per 2024 willen we deze inzet daarom structureel opnemen in de begroting.

Programma 2 Sociaal domein

15

Ouderenbeleid Op het gebied van het ouderenbeleid krijgt het project “Op je Plek” een structurele inbedding. De reden hiervoor is dat de met het project opgedane ervaringen positief zijn. “Op je Plek” behelst een netwerkaanpak waarin zowel de ouderen en hun naasten, als de zorg- en welzijnsorganisaties nauw samenwerken aan een toekomstbestendig zorgpad voor ouderen met een lage zelfredzaamheid en een klein of geen sociaal netwerk. Verder willen we op het gebied van het ouderenbeleid in 2024 de samenwerking in de zorg voor ouderen verder verbeteren door een verkorte procedure te volgen bij Wmo-meldingen vanuit de POH-ouderen, wijkverpleegkundigen en trajectbegeleiders dementie. Uitvoering ‘Beleidskader gemeenschapshuizen 2021’ Eén van de speerpunten van het “Beleidskader gemeenschapshuizen 2021” is dat bij de financiële ondersteuning van de instandhouding van gemeenschapshuizen de focus duidelijk wordt verlegd. De bedoeling is om een incidenteel investeringssubsidie in de kosten van nieuw- en uitbouw om te zetten naar een structurele (aanvullende) subsidiebijdrage in het groot-onderhoud. Om de huidige staat van onderhoud in beeld te krijgen, hebben er, uitgevoerd door een deskundig extern bureau, inspecties plaatsgevonden bij alle gemeenschapshuizen.

De uitkomsten van deze inspecties worden verwerkt in een rapportage en vormen de grondslag voor een meerjarig onderhoudsplan (MJOP) per accommodatie. Deze plannen vormen op hun beurt de basis voor een nieuwe structurele subsidieregeling. Deze is gericht op gemeentelijke financiële ondersteuning van het (groot-)onderhoud van de gebouwen van deze gemeenschapsvoorzieningen voor de komende jaren. Op dit moment is moeilijk aan te geven welke omvang het hiervoor benodigde structurele subsidiebudget moet hebben. Op grond van de incidentele subsidieregeling is in het afgelopen decennium jaarlijks gemiddeld zo’n € 139.000 uitgegeven aan de instandhouding van gemeenschapshuizen. Uitvoering van de nieuwe ‘groot-onderhoudssubsidieregeling’ gaat, naar het zich voorlopig laat aanzien, in de buurt van dit jaarlijkse gemiddelde uitkomen. Dit wordt te zijner tijd met een specifiek voorstel aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Brede Regeling combinatiefunctie/ Plan Talent Per 2023 is de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) onderdeel geworden van de Brede Specifieke Uitkering (Brede SPUK) gericht op gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. De BRC-regeling is hierdoor van een decentralisatie-uitkering omgevormd naar een specifieke uitkering, waaronder verschillende beleidsonderwerpen zijn samengevoegd.

De belangrijkste pijlers zijn het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Sportakkoord II. De BRC-regeling valt als addendum onder het Sportakkoord II. De gemeente dient voor 30 september 2023 via een integraal plan van aanpak voor de jaren 2024-2026 op te schrijven hoe samenhangend beleid binnen de diverse thema’s wordt uitgevoerd. Op dit moment wordt via het plan Talent uitvoering gegeven aan de BRC-regeling. In het proces om te komen tot een plan van aanpak voor de uitvoering van de thema’s binnen de brede SPUK worden de huidige afspraken binnen het plan Talent meegewogen. In hoeverre dit leidt tot aanpassing in de samenwerkingsafspraken, dan wel eventuele financiële wijzigingen, is op dit moment nog niet bekend. Een ander onderwerp dat we bij het plan van aanpak willen betrekken is de mogelijkheid te onderzoeken om een regionale combinatiefunctionaris Cultuur aan te stellen die gaat werken aan de opgave om cultuur met andere thema’s te verbinden. Integraal Zorg Akkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord Landelijk en lokaal wordt gewerkt aan ‘Meer gezondheid minder zorg’. Als we nu niets doen is de zorg op termijn niet meer betaalbaar en zijn er onvoldoende mensen om in de zorg te werken. Om dit te voorkomen wordt ingezet op een gezonde generatie in 2040.

Zorgaanbieders, maatschappelijke organisaties, onderwijs, overheden, sport- en cultuurverenigingen en ook ondernemers werken hier samen aan. Het is een complexe opgave voor alle betrokkenen. Er is meer samenwerking noodzakelijk. Anders organiseren, financieren en monitoren is nodig om de noodzakelijke effecten te bereiken. Het Plan van Aanpak GALA, dat naar verwachting in het derde kwartaal van 2023 in alle gemeenten door de colleges van B&W wordt vastgesteld, geeft inzicht in proces en afspraken. De financiering komt uit de Brede Specifieke Uitkering (Brede SPUK). Daarin zijn 13 regelingen opgenomen en twee ondersteunende budgetten om de formatie te organiseren. In de Nota Sociaal Domein staat hoe we in Aalten vormgeven aan preventiebevordering en het werken vanuit positieve gezondheid. De middelen uit de Brede SPUK worden ingezet om de doelen te behalen. Het Plan van Aanpak GALA geeft inzicht in hoe de middelen worden ingezet voor de eerder gestelde doelen en hoe de samenwerking eruitziet. Op basis van de akkoorden wordt ook regionale samenwerking verwacht. In de lokale GALA plannen van de acht regiogemeenten zijn de bestaande en toekomstige regionale samenwerkingen verwerkt.

Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) is regionaal gericht en vraagt van gemeenten en zorgverzekeraar om te komen tot een regiobeeld, goede uitvoering voor de vijf ketenaanpakken en een toekomstbestendige regionale preventie infrastructuur. Hiervoor komen extra middelen beschikbaar die door de gemeente Doetinchem gecoördineerd worden aangevraagd. Programma 2 Sociaal domein

16

Extra steun voor culturele organisaties Met een aantal cultuurorganisaties zijn subsidie afspraken vastgelegd in de vorm van een budgetsubsidie. Dit zijn: Stichting Koppelkerk, Nationaal Onderduikmuseum, Bibliotheek de Achterhoekse Poort en het Grenslandmuseum. De budgetsubsidies worden jaarlijks geïndexeerd volgens de indexering systematiek die in zijn algemeenheid bij de gemeentebegroting wordt toegepast. Inmiddels is duidelijk dat culturele organisaties zwaar worden getroffen door kostenstijgingen als gevolg van de energiecrisis, inflatie en hogere lonen. De rijksoverheid stelt vanaf het jaar 2023 aan gemeenten en provincies naar schatting jaarlijks 300 miljoen euro extra beschikbaar voor de maatschappelijke-/culturele sector, waarmee het voor gemeenten en provincies mogelijk is om de bekostiging aan maatschappelijke organisaties via maatwerk te verhogen. Het kabinet gaat bij de Voorjaarsnota 2023 hiervoor extra accres aan het gemeentefonds uitkeren (voor de prijsbijstelling 2022). Op dit moment is nog niet duidelijk welk bedrag onze gemeente van deze extra middelen ontvangt. Herijking regionale afspraken Jeugdhulp en Wmo Sinds 1 juli 2022 werken we in de acht Achterhoekse gemeenten volgens de nieuwe werkwijze voor Jeugdhulp en Wmo (inclusief Wonen) en wordt deze op een andere wijze bekostigd.

Met 59 zorgaanbieders zijn langjarige contracten gesloten waarbinnen de integraliteit van het zorgaanbod een belangrijk uitgangspunt is. Ook is opgenomen dat de afspraken jaarlijks worden herijkt. De huidige afspraken en prijzen gelden tot 1 juli 2023. Het herijken van deze afspraken en prijzen leidt redelijkerwijs tot financiële effecten voor gemeenten. Het is de verwachting dat de tarieven hoger uit gaan komen dan voorgaand jaar, alleen al door bijvoorbeeld ontwikkelingen als de inflatie. De hoogte van het budgettair risico dat hiermee gepaard gaat, is op dit moment niet in te schatten. Dit risico is pas te duiden (voor het totaal en per gemeente) nadat de aanbieders hun voorgestelde prijzen hebben ingediend, de gemeenten deze beoordeeld hebben en er definitieve herijkte afspraken liggen. In de planning is het dan medio juni. Bibliotheekwerk Binnen het bibliotheekwerk spelen twee belangrijke ontwikkelingen. Specifieke uitkering voor het verstevigen van bibliotheekwerk Gemeente krijgen vanaf 2025 de wettelijke taak om inwoners toegang te bieden tot een volwaardige openbare bibliotheek in de buurt. In aanloop naar 2025 heeft het ministerie de SPUK-regeling ‘Eenmalige specifieke uitkeringen en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen” gepubliceerd.

Gemeenten hebben de mogelijkheid hiermee vanaf half mei 2023 geld aan te vragen (met een minimum van 20% eigen financiering) om, in samenspraak met bibliotheekorganisaties, nieuwe bibliotheekvestigingen op te richten of bestaande bibliotheekvoorzieningen te verbeteren of verder te ontwikkelen. Vanaf 2025 gaat het budget (nog niet bekend hoeveel) direct naar de gemeente (via het gemeentefonds). De regeling is op 24 maart 2023 gepubliceerd. Eventuele kansen en financiële gevolgen voor onze gemeente worden nader uitgewerkt. Specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) Per 2023 verstrekt de rijksoverheid aan gemeenten jaarlijks een specifieke uitkering ter bekostiging van de realisaties of de instandhouding van de Infomatiepunten Digitale Overheid (IDO) en de promotie daarvan. Door via deze SPUK de regiefunctie over de IDO’s bij gemeenten te leggen wordt een lokale aanpak op maat beoogd, passend bij de lokale maatschappelijke opgaven op digitale inclusie en hulp aan inwoners bij digitale diensten. Voor deze SPUK geldt geen aanvraagprocedure. Het bedrag voor 2023, een bedrag van € 27.113, is ontvangen. De uitkering is zodanig opgebouwd inclusief de voorwaarden voor verantwoording dat dit bedrag ook daadwerkelijk ten gunste dient te komen aan bibliotheek de Achterhoekse Poort.

De Achterhoekse Poort heeft op beide bibliotheeklocaties een IDO en werkt hiervoor samen met lokale maatschappelijke organisaties. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het IDO ligt, in samenspraak met de gemeente, bij de bibliotheek. Zorg en veiligheid We zien een toenemende werkdruk/inzet op het gebied van zorg en veiligheid, zowel op casus- als beleidsmatig niveau. Zo wordt momenteel regionaal het Veiligheidshuis anders ingericht en is in april 2023 in de Oost-Achterhoek een integraal veiligheidsplan vastgesteld. We bekijken in de komende periode hoe we deze uitdagingen en extra werkzaamheden organisatorisch het beste kunnen borgen.

Programma 2 Sociaal domein

17

Affaire kinderopvangtoeslag Duizenden ouders zijn getroffen door de problemen met de kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst compenseert hen daar financieel voor. Maar voor wie in de problemen is geraakt, is dat niet altijd voldoende. Er zijn in dat geval problemen ontstaan rondom huisvesting, schulden, inkomen, zorg en/of het gezin. Gemeenten, zo ook onze gemeente, bieden ouders die zich melden als mogelijk gedupeerde ondersteuning op vijf leefgebieden (financiën, wonen, zorg, gezin en werk). De uitvoering van deze werkzaamheden vergen een behoorlijke ambtelijke inzet. De verwachting is dat deze inzet langdurig nodig is. Onder andere omdat gebleken is dat bij de huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebonden budget dezelfde soort fouten zijn gemaakt als bij de kinderopvangtoeslag. We maken in 2023 extra budget vrij voor de uitvoering van deze taken. En kijken bij de uitvoering hiervan ook goed naar regionale mogelijkheden. Lokale omroep Sload/AFM (Stichting Lokale Omroep Aalten Dinxperlo/Aladna FM) heeft een samenwerking opgezet met RTV Slingeland (Winterswijk) en Gelre FM (Oost Gelre). Samen vormen ze streekomroep 1Achterhoek. Zij ontvangen voor deze samenwerking en professionaliseringsslag tijdelijk, voor de duur van drie jaar, een extra subsidie.

Begin mei 2023 werd duidelijk dat de samenwerking tussen de drie omroepen binnen de streekomroep 1Achterhoek helaas anders is verlopen dan dat ze van tevoren hadden gehoopt. De lokale omroepen van Aalten en Oost Gelre hebben zich tijdens het mediationtraject ingezet om 1Achterhoek te behouden. Zij gaan na het vertrek van Winterswijk wel gezamenlijk verder als 1Achterhoek, waarbij ook de televisie door hen gefaciliteerd gaat worden. Zij brengen op dit moment de mogelijkheden in kaart. Eind mei gaan wij in gesprek met beide overgebleven omroepen over de wijze waarop zij verder willen gaan. Voor nu heeft dat (nog) geen financiële gevolgen. Bijstellingen bestaand beleid Rijlabels Omschrijving Krediet Programma 2 Sociaal Domein P2.0001 Bijdrage Giro 555 slachtoffers aardbeving Turkije/Syrië P2.0002 Beschermd Wonen P2.0003 Brede Impuls Combinatiefuncties/Projectplan Talent P2.0004 Gemeenschapshuizen P2.0005 Inclusieve samenleving P2.0006 Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) -regeling P2.0007 Sociaal Domein Achterhoek (SDA) en Contract- en Leveranciersmanagement (CLM) P2.0008 Energietoeslag P2.0009 Laborijn uitvoeringslasten P2.0010 Vroegsignalering Totaal Programma 2 Sociaal Domein

2023 27.268 15.000 21.873 31.020 10.973 35.000 30.494 250.000 288.017 43.821 753.466

2024

2025

2026

35.000 23.433

35.000 23.433

35.000 23.433

58.433

58.433

58.433

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P2.0001 Bijdrage Giro 555 slachtoffers aardbeving Turkije/Syrië € 27.268 incidenteel nadeel In het college is conform beleidsnota Grensoverschrijdende samenwerking gemeente Aalten 2019-2023, besloten om gehoor te geven aan de oproep van de VNG om € 1 per inwoner aan Giro 555 te doneren voor de slachtoffers van de aardbeving in Turkije en Syrië. P2.0002 Beschermd Wonen € 15.000 incidenteel nadeel Het budget van € 15.000 voor scholing van eigen medewerkers voor beschermd wonen is in 2022 nog niet gebruikt. Dit schuiven we alsnog door naar 2023. P2.0003 Brede Impuls Combinatiefuncties/Projectplan Talent € 21.873 incidenteel nadeel Het plan Talent is gecontinueerd voor een periode van drie jaar vanaf 1 september 2022. Bij Najaarsnota 2022 was de verwachting dat de financiële reserve op 31-12-2022 € 51.250 zou zijn, maar dit bleek achteraf ruim € 73.000 te zijn. Door een lagere werkelijke inzet van een talentcoach die achteraf op basis van werkelijke uren wordt afgerekend, is € 21.873 niet benut. Dit wordt nu nog extra doorgeschoven naar 2023. Deze lagere inzet is het gevolg van ziekte van één van de talentverbinders. Het was namelijk de bedoeling om in Dinxperlo onder de regie van één van de talentverbinders met de verenigingen activiteiten te organiseren met daarin diverse vormen van sport, bewegen en cultuur.

Vanaf 2023 is nu besloten om deze taak bij BrichbouW te beleggen, zij verzorgen dit ook in Aalten. P2.0004 Gemeenschapshuizen € 31.020 incidenteel nadeel In 2022 is € 50.000 beschikbaar gesteld om een extern bureau inspecties te laten verrichten om de huidige staat van onderhoud in beeld te krijgen. Voor deze opdracht zijn in 2022 al werkzaamheden uitgevoerd ter hoogte van € 31.000. Het resterende budget van € 19.000 is overgeheveld naar 2023. Deze opdracht is uitgebreid met de staat van de technische installaties, waardoor de totale kosten € 12.040 hoger uitvallen. De uitkomsten van deze inspecties zijn per accommodatie verwerkt in een rapportage en vormen de grondslag voor een meerjarig onderhoudsplan (MJOP).

Programma 2 Sociaal domein

18

P2.0005 Inclusieve samenleving € 10.973 incidenteel nadeel Uitvoering actiepunten en bijbehorend budget uit 2022 is doorgeschoven naar 2023, omdat het goed opzetten van de werkgroepen meer tijd heeft gevergd. P2.0006 Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) -regeling € 35.000 structureel nadeel Er zijn op dit moment veel gezinnen die geen aanspraak kunnen maken op de kinderopvangtoeslag, maar waarbij het wel noodzakelijk is dat de kinderen worden opgevangen vanwege ziekte of problemen bij ouder(s). Daarnaast zien we dat deze gezinnen ook niet of nauwelijks een eigen inkomen hebben en daardoor geen eigen bijdrage kunnen betalen. De SMI (Sociaal Medische Indicatie) regeling is in principe een kortdurende oplossing, maar helaas is het in veel gevallen zo dat deze gezinnen het na een paar maanden nog niet redden om over te kunnen stappen naar de voorliggende voorzieningen. Gezien de huidige aanvragen en de stand van het budget is het noodzakelijk om het budget op te hogen met € 35.000. P2.0007

Sociaal Domein Achterhoek (SDA) en Contract- en Leveranciersmanagement (CLM), 2023 € 30.494 incidenteel, structureel vanaf 2024 € 23.433 nadeel De begroting van het Sociaal Domein Achterhoek (SDA) 2023 pakt hoger uit. Dit komt onder andere door formatieve uitbreiding en indexeringen. In 2023 wordt, met het oog op de nieuwe inkoop en de bijbehorende (extra) werkzaamheden, de formatie van het regionale CLM uitgebreid. De dekking wordt in 2023 gevonden binnen de reguliere begroting van het SDA. Vanaf 2024 worden de (extra) kosten van deze uitbreiding opgenomen in de begroting 2024 en volgende jaren van het SDA. Daarnaast zijn er in 2023 enkele incidentele posten opgenomen. Zo is binnen de begroting € 90.000 bestemd voor de doorontwikkeling van de governance, € 52.000 voor de brede monitoring en € 50.000 aan kosten voor een impuls voor de transformatie in dialoog met de aanbieders. P2.0008 Energietoeslag € 250.000 incidenteel nadeel Zie ook raadsmededeling 27-2023: Laborijn heeft over 1e kwartaal 2023 € 999.000 aan verstrekkingen in rekening gebracht. De uitvoeringskosten moeten nog in rekening worden gebracht. Er is nu al een tekort van € 147.000. De toeslag 2022 kan nog tot 1 juli 2023 worden aangevraagd, we verwachten een tekort van rond de € 250.000. Het Kabinet heeft de Wet energietoeslag 2023 in voorbereiding.