rvs voorkeursrecht

Raadsvoorstel Onderwerp

:

Portefeuillehouder Thema Raadsprogramma

: :

Vestigen voorkeursrecht op grond van artikel 9.1 lid 1 onder c Omgevingswet T.M.M. Kok 4. Ondernemen en Economie

Global Goals Aan welke Global Goals wordt bijgedragen:

,

Beslispunten 1. De rechtsgevolgen van de voorkeursrechtbeschikking van het college van 24 september 2024, welke van rechtswege vervalt drie maanden na het ingaan daarvan, te bestendigen door voor het verstrijken van de werkingsduur op grond van artikel 9.1 lid 1 sub c van de Omgevingswet een voorkeursrecht te vestigen op de betrokken percelen, zoals aangegeven op de bij dit besluit behorende en als zodanig gewaarmerkte kadastrale tekening met nummer A6-30-18 (bijlage 1) en kadastrale percelenlijst (bijlage 2), waarop zijn vermeld de in de aanwijzing opgenomen percelen, hun grootte, alsmede de namen van de eigenaren en de beperkt gerechtigden, omdat de toegedachte functie ‘bedrijventerrein’ afwijkt van het huidige gebruik, en het college op te dragen deze voorkeursrechtbeschikking uit te voeren en bekend te maken op de in de Omgevingswet en in het Omgevingsbesluit voorgeschreven wijze.

Waarom dit besluit nemen Er is tot en met 2030 behoefte aan ongeveer 11 ha netto uitbreiding bedrijventerrein bij de kern Aalten. Uit een verkenning naar locaties die is uitgevoerd door BCI blijkt het gebied ten westen van het bestaande bedrijventerrein ’t Broek de meest kansrijke locatie. RoyalHaskoningDHV heeft voor deze locatie een plan van aanpak opgesteld en een financiële haalbaarheidsscan uitgevoerd. Voor de voorkeurslocatie is een ecologische beoordeling uitgevoerd van het aanwezige bos gevolgd door een verdergaande financiële doorrekening. De uitkomsten van de onderzoeken hebben geleid tot het voorstel om het gebied ten zuidwesten van het bestaande bedrijventerrein en ten noorden van de Keizersbeek te ontwikkelen tot nieuw bedrijventerrein. Het vestigen van een gemeentelijk voorkeursrecht op deze locatie voorkomt dat een andere partij zich in het gebied een positie verschaft, waardoor de gemeentelijke regierol kan worden verstoord. Het college van burgemeester en wethouders heeft op 24 september 2024 een (voorlopig) voorkeursrecht gevestigd. De voorkeursrechtbeschikking is in werking getreden op de datum van inschrijving in de openbare registers van het Kadaster en vervalt van rechtswege drie maanden na het ingaan daarvan.

Om verval van het voorkeursrecht te voorkomen en de gemeentelijke regierol te behouden, dient de raad het voorkeursrecht te bestendigen door het nemen van een voorkeursrechtbeschikking op grond van artikel 9.1 lid 1 onder c Omgevingswet.

Pagina 1 van 4

Aan de percelen waarop het voorkeursrecht is gevestigd wordt de functie 'Bedrijventerrein' toegedacht. Deze functie wijkt af van het huidige gebruik. De huidige functies zijn conform het vigerende bestemmingsplan (thans tijdelijk deel van het omgevingsplan) Landelijk gebied 2015 ‘Wonen’, ‘Agrarisch’ en ‘Waarde - Archeologie’. De betrokken percelen worden ook als zodanig gebruikt. Op dit moment is er nog geen omgevingsplan, omgevingsvisie of programma waarin de toegedachte functie nader is uitgewerkt of toebedeeld. De gemeente is voornemens om eerst een omgevingsvisie en later een omgevingsplan vast te stellen voor het aangewezen gebied. De voorkeursrechtbeschikking van de raad geldt in eerste instantie voor drie jaar, te rekenen vanaf de datum van inschrijving in de openbare registers van het Kadaster.

Wat is het bestaand beleid c.q. kader? In de Nota grondbeleid 2024-2028 is ervoor gekozen om het gemeentelijk voorkeursrecht in te zetten bij strategische grondverwerving. De ontwikkeling van een uitbereiding bedrijventerrein bij de kern Aalten is een ontwikkeling met een groot strategisch belang.

Argumenten 1.1 Met de vestiging van het gemeentelijk voorkeursrecht krijgt de gemeente een betere positie op de grondmarkt. De voorkeurslocatie voor de uitbereiding bedrijventerrein is niet in gemeentelijk eigendom. Het gemeentelijk voorkeursrecht verschaft de gemeente een betere uitgangspositie op de grondmarkt. Hierdoor wordt de gemeente beter in staat gesteld een grondstrategie te voeren. Het voorkeursrecht als actief verwervingsinstrument, kan een ondersteuning betekenen van de te voeren verwervingsstrategie waardoor ongewenste verkopen (al dan niet bedoeld als grondspeculatie) kunnen worden voorkomen. Het gemeentelijk voorkeursrecht voorkomt daarmee buitensporige grondprijsstijgingen (buiten de normale markteconomische prijsstijgingen). 1.2 Voorkomen van langdurig en kostbaar verwervingsproces. Met het gemeentelijk voorkeursrecht kan de gemeente ingrijpen in het normale koop- en verkoopproces van een gebied. Als een eigenaar zijn grond wil verkopen, krijgt de gemeente als eerste de kans om deze te kopen. Zo kan de gemeente zo mogelijk een langdurig en kostbaar verwervingsproces of onteigening voorkomen. 1.3 Het voorkeursrecht vestigen op basis van artikel 9.1 lid 1 onder c Omgevingswet. Aan de locatie waarop het voorkeursrecht wordt gevestigd wordt de functie 'Bedrijventerrein' toegedacht. Deze functie wijkt af van het huidige gebruik.

Het vigerende bestemmingsplan Landelijk gebied 2015 biedt gelet op de toegedachte bestemming onvoldoende grondslag om op basis hiervan tot vestiging van het gemeentelijk voorkeursrecht over te gaan. Het uitgangspunt is om uiteindelijk een nieuw omgevingsplan voor het gebied vast te stellen. Er is geen gemeentelijke structuurvisie vastgesteld voor dit gebied. 1.4 Besluitvorming heeft op zorgvuldige wijze plaatsgevonden. Gelet op het bepaalde in afdeling 3.4 van de Awb hebben het concept raadsvoorstel en de concept raadsbeschikking gedurende zes weken ter inzage gelegen (van 30 oktober 2024 tot 11 december 2024. Gedurende deze termijn zijn belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om voorafgaand aan de raadsvergadering een zienswijze kenbaar te maken ten aanzien van de concept raadsbeschikking. Gedurende de gegeven termijn zijn er [geen/aantal] zienswijzen ingebracht. De zienswijzen hebben [wel/geen] aanleiding gevormd tot aanpassing van de concept raadsbeschikking en bijbehorende stukken.

Kanttekeningen 1.1 Het vestigen van het gemeentelijk voorkeursrecht kent risico's. Het risico bestaat dat de gemeente op enig moment tot een aankoop gedwongen kan worden nadat de gemeente een beginselbesluit tot aankoop van de aan de gemeente ter verwerving aangeboden percelen heeft genomen. De grondeigenaar kan de rechter verzoeken te bepalen dat de gemeente de onroerende zaak moet kopen en moet meewerken aan de overdracht ervan. Er moet dan sprake zijn van bijzondere persoonlijke omstandigheden.

Pagina 2 van 4

1.2 Er gelden strikte termijnen die moeten worden nageleefd om vervreemding aan een willekeurige derde te voorkomen. De termijnen in de Omgevingswet betreffen zonder uitzondering fatale termijnen. De 'sanctie' is dat als deze termijnen niet worden nageleefd de eigenaar/beperkt gerechtigde gedurende een periode van drie jaar mag vervreemden aan een willekeurige derde. Het voorkeursrecht leidt dan niet tot het met de vestiging beoogde doel. 1.3 Het vestigen van een voorkeursrecht heeft niet direct financiële consequenties. Dat kan veranderen als een of meerdere betrokken percelen aan de gemeente worden aangeboden. In geval van voorgenomen verwerving zal de eventuele aankoop dienen te geschieden conform de daarvoor staande normen (de waarde in het economisch verkeer), hetgeen op dat moment uiteraard wel financiële consequenties heeft. Gronden kunnen ook aan de gemeente worden aangeboden op een moment dat het de gemeente niet goed uitkomt. Indien de gemeente niet of afwijzend reageert binnen de termijn van 6 weken na een aanbod van een eigenaar, dan is de grondeigenaar gedurende drie jaar vrij om de grond aan een andere partij te verkopen. Het gemeentelijk voorkeursrecht blijft dan overigens wel voor de nieuwe eigenaar op de betreffende grond van toepassing.

1.4 Nadat het voorkeursrecht is gevestigd, vraagt een verdere instandhouding dat voortvarend wordt gewerkt aan de planologische besluitvorming (uiterlijk binnen 3 jaar) in de vorm van een omgevingsvisie of programma of een omgevingsplan. Dit vraagt om een projectgerichte en integrale aanpak. Gebeurt dat niet (tijdig), dan vervalt de voorkeursrechtbeschikking van de raad drie jaar na inwerkingtreding van rechtswege.

Is er draagvlak voor dit besluit? In de periode van 27 september 2024 tot en met 8 oktober 2024 hebben gesprekken plaatsgevonden met de grondeigenaren. Deze gesprekken hebben plaatsgevonden naar aanleiding van de reeds ontvangen formele bekendmaking van de vestiging van het voorkeursrecht door het college van burgemeester en wethouders. Er is toelichting gegeven over het voorlopige voorkeursrecht en over de planning van het nog te vestigen voorkeursrecht door de gemeenteraad. Grondeigenaren hebben tijdens dit gesprek hun vragen en zorgen kunnen uiten.

Wat zijn de financiële consequenties van dit besluit? Voor de vestiging van het gemeentelijk voorkeursrecht worden (beperkte) proceskosten gemaakt. De kosten van de eventuele beoogde aankopen, zullen ten laste worden gebracht van de nog te openen grondexploitatie.

Hoe en met wie wordt er gecommuniceerd over dit besluit? 18 december 2024: formele bekendmaking voorkeursrecht middels aangetekend schrijven 19 december 2024: voorkeursrechtbeschikking inschrijven bij het Kadaster Week 52 2024: terinzagelegging en publicatie daarvan in het Gemeenteblad

Wat gaat er gebeuren na dit besluit? Na besluitvorming worden de eigenaren en beperkt gerechtigden over het genomen besluit geïnformeerd door toezending van het besluit met bijlagen per aangetekende post. Vervolgens wordt het voorkeursrecht binnen vier dagen na bekendmaking ingeschreven in de openbare registers van het Kadaster. Het voorkeursrecht geldt gedurende drie jaar vanaf de datum van inschrijving in de openbare registers. Naast bekendmaking aan de eigenaren en beperkt gerechtigden wordt de voorkeursrechtbeschikking met bijbehorende stukken gedurende zes weken op de gebruikelijke wijze ter inzage gelegd op het gemeentehuis Aalten, Hofstraat 8, 7120 AC Aalten. Daarnaast zijn de stukken digitaal in te zien via de website van de gemeente. Van de terinzagelegging wordt kennisgegeven in het elektronisch Gemeenteblad (eveneens te raadplegen via www.officielebekendmakingen.nl).

Pagina 3 van 4

Belanghebbenden kunnen een bezwaarschrift indienen tegen dit besluit. Na de beslissing op bezwaar staat beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Een bezwaar of beroep tegen de voorkeursrechtbeschikking van het college wordt geacht te zijn gericht tegen de voorkeursrechtbeschikking van de raad. Bezwaar en beroep schorsen de werking van de voorkeursrechtbeschikking niet. Een belanghebbende die bezwaar of beroep heeft ingesteld kan de voorzieningenrechter tevens verzoeken de voorkeursrechtbeschikking te schorsen. Daarvoor moet sprake zijn van een spoedeisend belang. In de komende jaren wordt gewerkt aan een omgevingsvisie en omgevingsplan. Hierin zal het plangebied voor de uitbereiding bedrijventerrein ook worden opgenomen. Daarnaast zullen gesprekken gaan plaatsvinden met grondeigenaren voor de mogelijk te verwerven gronden. Het is de bedoeling om voor deze locatie eerst een omgevingsvisie vast te stellen en daarna een omgevingsplan. Indien de raad een voorkeursrechtbeschikking neemt, dan moet binnen 3 jaar na het ingaan daarvan door de gemeenteraad een omgevingsvisie of een programma zijn vastgesteld, waarin de functie is toegedacht waarvoor het voorkeursrecht is gevestigd. In dat geval loopt het voorkeursrecht nog maximaal 3 jaar door. Gebeurt dat niet, dan vervalt het voorkeursrecht van rechtswege.

Vervolgens dient een (wijziging van het) omgevingsplan te worden vastgesteld waarin de beoogde functie is toegedeeld. Op basis van het omgevingsplan blijft het voorkeursrecht nog maximaal 5 jaar van kracht, met een mogelijkheid van verlenging met nogmaals 5 jaar. Het is ook mogelijk om de omgevingsvisie over te slaan en direct een omgevingsplan vast te stellen. Als een opvolgend besluit wordt genomen dan geldt vanaf dat moment de bijbehorende geldigheidsduur, ook als de vorige periode nog niet voltooid was. De raad hoeft het voorkeursrecht maar één keer te vestigen. Daarna loopt het automatisch door op basis van de nieuwe grondslag. Een nieuwe beschikking is niet nodig (behoudens voor de verlenging met 5 jaar nadat een omgevingsplan is vastgesteld). Wat gaat er gebeuren? Gronden verwerven Omgevingsplan opstellen

Wie gaat het doen? College Extern bureau

Wanneer? 2025 t/m 2027 2025

Indien gronden worden verworven zal de raad middels een raadsmededeling op de hoogte worden gebracht. Het omgevingsplan wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.

Bijlagen Situatietekening A6-30-18 Kadastrale percelenlijst Raadsbesluit

Aalten, 29 oktober 2024 Burgemeester en wethouders van de gemeente Aalten

Drs. A.J.M. Gildhuis Secretaris/Algemeen Directeur

Pagina 4 van 4

mr. A.B. Stapelkamp Burgemeester