Rapport woningbehoefteonderzoek Aalten - bijlage bij raadsmededeling 27-2026
Tekst van het document
• Stimuleer levensloopbestendig bouwen; vergroot het aanbod van woningen die geschikt zijn voor ouderen en mensen met een zorgvraag. Dit ondersteunt doel- groepen die moeilijk aan een woning komen of moeite hebben om te verhuizen, en bevordert doorstroming op de markt.De demografische prognoses laten zien dat de gemeente Aalten de komende jaren te maken krijgt met een groei van het aantal huishoudens, zij het in verschillende mate afhankelijk van het scena- rio. In het realistische scenario neemt het aantal huishoudens tot 2035 met circa 379 toe, waarna een daling inzet door vergrijzing en ontgroening. In het opti- mistische scenario groeit de gemeente sterker, met circa 1.136 huishoudens tot 2035, waarbij krimp ook op langere termijn uitblijft. De demografische ontwik- keling wordt vooral bepaald door de combinatie van een negatief geboorte- en sterftecijfer enerzijds en verhuisdynamiek en migratie anderzijds. Op korte termijn leidt dit nog tot groei, maar op langere termijn kan dit beeld omslaan, tenzij migratie sterk toeneemt in de toekomst. Bijlagen 44 1.1 MARK-DEMOD Voor het berekenen van de woningbehoefte maken wij gebruik van het door onszelf ontwikkelde demografische prognosemodel MarkDemod. Dit model is ontworpen om demografische ontwikkelingen realistisch en trendgevoelig door te rekenen als input voor woningbouwprogrammering.
Als input voor het model analyseren we demografische ontwikkelingen over een langere periode terug in de tijd. Daarbij wordt gekeken naar trends in geboorte, sterfte, verhuizingen en immigratie/emigratie. Deze indicatoren vormen de basis waarop het model werkt. Op basis van deze gegevens wordt vastgesteld of er sprake is van structurele bewegingen in de bevolkingsontwikkeling die doorvertaald moeten worden naar toekomstige prognoses. Het model rekent standaard met drie scenario’s: • een realistisch scenario (meest waarschijnlijke uitkomst), • een optimistisch scenario (95%-boveninterval), • en een pessimistisch scenario (95%-benedeninterval). Omdat wij het model zelf hebben ontwikkeld, kunnen we het desgewenst configu- reren met beleidsmatig gewenste uitgangspunten. Zo kunnen we de gevolgen van bijvoorbeeld een toename van het aantal instromende jongeren direct laten doorre- kenen op de bevolkingssamenstelling en woningvraag. De uitkomsten van MarkDemod kunnen worden vergeleken met externe prognoses, zoals Primos of provinciale prognoses. Voor de programmering van het Sensub-mo- del is echter bewust gekozen om het demografisch trendscenario te gebruiken zoals berekend met MarkDemod.
Deze keuze is gebaseerd op drie overwegingen: • De output van Primos is niet gedetailleerd genoeg om te kunnen worden toege- past in het fijnmazige Sensub-model; • Primos houdt onvoldoende rekening met trendmatige ontwikkeling, terwijl MarkDemod automatisch trends herkent en daar een extra prognosevariant op baseert; • De bevolkingsgroei van Nederland zal de komende jaren naar verwachting af- vlakken of zelfs negatief worden. Tegelijkertijd is er op nationaal niveau een forse immigratieopgave om openstaande arbeidsplaatsen in te vullen: naar schatting circa 455.000 extra arbeidsmigranten tot en met 2037, bovenop de reguliere immigratie. Een deel van deze instroom zal ook effect hebben op de lokale be- Bijlage 1. Uitleg modellen (MARK-DEMOD & Sensub) volkingsontwikkeling. Met deze benadering vormt MarkDemod een robuust en beleidsgericht fundament onder de woningbehoefteberekening in het Sensub-model. 1.2 Sensub Ons Sensub-model is een geavanceerd prognosemodel waarmee we de behoefte aan verschillende woonsegmenten op de langere termijn (> 10 jaar) bepalen. Het Sensub-model combineert de uitkomsten uit het demografische MarkDemod model (waarmee verschillende bevolkingsgroei scenario’s kunnen worden beschouwd) met actuele gegevens over de opname en afgifte van koop en huurwoningen door huis- houdens. In onderstaand figuur is het model schematisch weergegeven.
Figuur 40 Schematische weergave Sensub-model De output van Sensub geeft een beeld van de lange termijn woningbehoefte waarbij we in totaal 14 woonsegmenten onderscheiden en zes leeftijdscategorieën. Naast dat hiermee een goed beeld ontstaat van de behoefte aan levensloopbestendige woningen (waaronder bungalows en apparte-menten) en huishoudens met lang- durige zorg VV05 t/m VV08 (verpleeghuis of thuis) geeft het ook een beeld van de behoefte onder de jongere doelgroepen. Voor het vullen van het model is in principe geen aanvullende gemeentelijke data 45 nodig. Alle benodigde gegevens zijn beschikbaar uit open-source databronnen. Voor de bepaling van het toekomstig aantal huishoudens in specifieke leeftijdsgroepen, zoals 45–65 jaar en 65+, op wijk- of buurtniveau, maken we gebruik van regressie- analyses per buurt of wijk. De uitkomsten hiervan worden gesommeerd en vergele- ken met de huishoudensprognose uit MarkDemod. Indien de schattingen op basis van regressie voldoende overeenkomen, worden de verschillen per jaar gecorrigeerd door middel van een correctiefactor. Deze correctie zorgt ervoor dat de op buurtni- veau berekende waarden aansluiten bij de totalen van MarkDemod. Deze methode werkt goed in situaties waarin huishoudensgroei voornamelijk voort- komt uit huishoudensverdunning en slechts in beperkte mate uit demografische groei.
Wanneer de groei juist het gevolg is van woningbouw, kan de regressieme- thode leiden tot overschatting, vooral wanneer het bouwtempo lager ligt dan in de referentieperiode. In dergelijke gevallen wordt de methode aangepast. Dan wordt uitgegaan van het te realiseren aantal woningen tot een specifiek jaar, gecombineerd met een gemiddelde huishoudensgrootte, om zo de bevolkingsgroei te schatten. Op basis daarvan worden, met regressieanalyse, de verwachte percentages voor specifieke leeftijdsgroepen berekend. Door deze percentages toe te passen op de verwachte jaarlijkse groei ontstaat een nauwkeurige prognose van het aantal huis- houdens binnen deze leeftijdsgroepen. De benodigde correctie ten opzichte van de totalen van MarkDemod wordt op analoge wijze uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten van het Sensub-model wordt de woningbehoefte ver- deeld over de verschillende buurten of kernen met behulp van een verdelingsalgorit- me.
Dit algoritme houdt rekening met diverse beleidscriteria, waaronder: • het prioriteren van gebieden op basis van sociaaleconomische en demografische analyses • het stimuleren van doorstroming van ouderen binnen hun eigen kern • het bevorderen van instroom van jongeren in betaalbare buurten, het concentre- ren van zwaardere zorgprofielen op locaties waar al zorg aanwezig is • het behouden van de identiteit van kernen • het hanteren van een minimum aantal woningen per kern • verdeling naar rato van inwoneraantal • en het respecteren van bestaande plancapaciteit. Ook wordt rekening gehouden met de aanpasbaarheid van woningen en de behoef- te aan levensloopgeschikt wonen per kern. De uitkomst van het algoritme levert doorgaans een beleidsmatig logische en evenwichtige verdeling op. In de praktijk kan echter blijken dat bepaalde buurten onvoldoende ruimte hebben om hun deel van de woningbehoefte op te vangen. In dat geval worden de uitkomsten beoordeeld en eventueel bijgesteld. Hierbij worden bekende of geplande woningbouwprojecten expliciet meegewogen, zodat de verde- ling wordt aangepast aan de feitelijke ruimtelijke mogelijkheden. Dit resulteert in een tweede, aangepaste verdeling die zowel beleidsmatig als praktisch uitvoerbaar is. 46 Bijlage 2. Figuren acute tekorten sociale huursector
47
48 Bijlage 3. T oelichting SES-groepen
52 Bijlage 4. SES-buurten © 2025 Mapbox © OpenStreetMap Sociaal-economische groepen per buurt Gemeente Aalten, 2023 Legenda Jong Hoog Midden Oud Laag Midden Rurale Bovenklasse Young Potentials Onvoldoende Data 53 -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 Score sociaal -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 Score economisch Aalten-kern Noord/Noordoost Aalten-kern Zuid 2 Bredevoort De Heurne-kern Dinxperlo West IJzerlo-kern Verspreide huizen Haart Verspreide huizen Lintelo Aalten-kern Centrum Aalten-kern West Dinxperlo Centrum/Oost Barlo-Kern Lintelo-kern Verspreide huizen Barlo Verspreide huizen Dinxperlo Sociaal-economisch spectrum Gemeente Aalten, 2023 SES-groepsnaam Jong Hoog Midden Oud Laag Midden Rurale Bovenklasse Young Potentials 54 Bijlage 5.
Sensub behoefte en bouwoplevering jaar-op-jaar realistisch Koop goedkoop Koop midden Koop duur 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0 1000 2000 3000 913 923 929 936 937 942 945 950 952 956 960 965 973 982 993 1010 102 100 99 97 96 95 93 91 89 86 82 79 73 68 62 54 2593 2620 2634 2652 2655 2666 2674 2685 2689 2699 2707 2720 2740 2762 2789 2835 277 272 270 265 264 259 255 249 244 237 226 217 203 189 172 152 3394 3400 3399 3396 3376 3353 3327 3306 3278 3264 3234 3218 3185 3160 3124 3120 212 212 213 212 213 212 212 211 210 208 205 203 198 194 188 181 Woningbehoefte per jaar, koopwoningen, scenario Realistisch beleidsneutraal Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Huur goedkoop Huur midden Huur middenduur Huur duur Wonen met zorg 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 0 250 500 750 1000 891 899 902 907 907 911 914 918 919 922 925 929 937 944 954 970 265 261 260 256 254 250 247 242 237 231 221 213 201 188 173 155 504 511 515 520 523 528 532 537 541 545 551 557 568 577 590 605 212 211 211 209 209
207 206 203 201 198 192 188 181 174 166 155 558 560 561 560 556 555 551 547 540 530 518 504 490 475 459 443 142 145 147 148 150 152 154 155 156 158 159 161 162 164 165 166 301 301 302 301 299 299 297 295 291 285 279 271 264 256 247 239 77 78 79 80 81 82 83 84 84 85 86 87 87 88 89 89 422 411 404 392 388 380 376 366 362 354 343 337 329 321 316 308 Woningbehoefte per jaar, huurwoningen, scenario Realistisch beleidsneutraal Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Wonen met zorg 55 Koop goedkoop Koop midden Koop duur 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0 -10 -6 -7 -2 -5 -4 -5 -2 -4 -4 -5 -8 -8 -11 -17 2 1 2 1 2 1 2 2 3 4 3 5 5 6 8 -27 -15 -17 -3 -11 -8 -11 -4 -10 -8 -13 -20 -21 -27 -46 5 2 5 2 5 4 6 5 7 11 9 14 14 17 20 -6 1 3 20 23 26 20 28 14 31 15 33 25 36 4 0 -1 1 0 1 0 1 1 1 3 2 4 4 6 7 Tempo van levering, koopwoningen, scenario Realistisch beleidsneutraal Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Huur goedkoop Huur midden Huur middenduur Huur duur 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033
2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0 -7 -4 -5 0 -4 -3 -4 -2 -3 -3 -4 -7 -7 -10 -16 4 1 4 1 4 3 6 5 6 10 8 12 13 15 18 -7 -4 -5 -2 -5 -4 -5 -4 -5 -6 -6 -11 -9 -12 -15 1 0 2 0 2 1 3 2 3 5 4 7 7 9 11 -1 -1 1 4 1 4 4 8 10 11 14 13 15 16 16 -3 -2 -2 -2 -2 -2 -2 -1 -2 -1 -2 -1 -1 -1 -1 -1 -1 1 2 1 2 2 4 5 6 8 7 8 9 8 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 Tempo van levering, huurwoningen, scenario Realistisch beleidsneutraal Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig 56 Wonen met zorg Thuis 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0 11 6 12 4 8 4 10 4 8 11 6 7 9 5 8 7 -5 -15 -25 -15 -21 -26 -30 -10 -21 -1 8 11 26 35 Tempo van levering, Thuiswonende jongeren en Wonen met zorg, scenario Realistisch beleidsneutraal Gemeente Aalten Legenda Thuis Wonen met zorg 57 Bijlage 6.
Sensub behoefte en bouwoplevering jaar-op-jaar programma Koop goedkoop Koop midden Koop duur 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0 1000 2000 3000 979 985 986 989 986 987 987 987 985 985 984 984 988 992 998 1010 103 101 100 98 97 95 94 91 89 86 82 79 73 68 62 54 2776 2791 2795 2800 2791 2791 2788 2788 2780 2778 2773 2773 2780 2788 2803 2835 281 275 273 268 266 261 257 250 244 237 226 217 203 189 172 152 3580 3575 3560 3543 3512 3476 3441 3408 3367 3341 3297 3269 3223 3185 3137 3120 217 216 217 216 216 215 214 213 211 210 206 204 199 194 189 181 Woningbehoefte per jaar, koopwoningen, scenario"Regiodeal" Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Huur goedkoop Huur midden Huur middenduur Huur duur Wonen met zorg 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 0 250 500 750 1000 1250 947 951 951 952 948 948 947 947 945 944 943 943 947 950 957 970 268 264 263 258 257 252 249 243 238 232 221 214 201 188 173 155 553 558 560 563 563 566 568 570 571 572 574 576 583 587 595 605 216 214 214 212 211 209 207 204
202 198 193 189 182 174 166 155 582 581 579 576 570 566 559 553 543 532 519 504 490 474 458 443 147 149 150 152 153 154 156 157 158 159 160 162 163 164 165 166 314 313 312 310 307 305 301 298 293 286 279 271 264 255 247 239 79 80 81 82 82 83 84 85 85 86 86 87 88 88 89 89 424 413 406 394 389 381 376 366 362 354 343 336 329 321 316 308 Woningbehoefte per jaar, huurwoningen, scenario"Regiodeal" Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Wonen met zorg 58 Koop goedkoop Koop midden Koop duur 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0 -6 -2 -2 3 -1 0 -1 2 0 1 0 -4 -4 -6 -12 2 1 2 1 2 2 3 2 3 4 3 5 5 6 8 -16 -3 -5 9 0 3 0 8 2 5 0 -7 -8 -14 -32 6 2 5 2 5 4 7 5 7 11 9 14 14 17 20 5 15 17 31 35 35 33 41 26 44 28 46 37 48 17 0 0 1 0 1 0 2 2 2 4 2 5 5 6 7 Tempo van levering, koopwoningen, scenario "Regiodeal" Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Huur goedkoop Huur midden Huur middenduur Huur duur 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032
2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0 -4 0 -1 3 0 1 0 2 1 1 0 -4 -4 -7 -13 5 1 5 2 4 3 6 5 6 10 8 12 13 15 18 -5 -2 -3 0 -3 -2 -2 -1 -1 -2 -2 -7 -5 -8 -10 1 0 2 1 2 1 3 3 3 6 4 7 7 9 11 1 1 3 6 4 6 6 10 11 13 15 14 15 16 15 -2 -1 -1 -1 -1 -2 -1 -1 -2 -1 -2 -1 -1 -1 -1 1 1 2 3 2 3 3 5 6 7 8 8 8 9 8 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 0 -1 -1 -1 -1 -1 -1 0 Tempo van levering, huurwoningen, scenario "Regiodeal" Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig 59 Wonen met zorg Thuis 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 0 12 6 12 5 8 5 10 5 8 11 6 7 8 5 8 14 -3 -12 -18 -10 -14 -22 -26 -7 -20 0 10 13 27 30 Tempo van levering, Thuiswonende jongeren en Wonen met zorg, scenario "Regiodeal" Gemeente Aalten Legenda Thuis Wonen met zorg 60 Hierna is een opsomming opgenomen van de geraadpleegde bronnen: • CBS; 2025 • Funda; 2025 • CIZ; 2025 • Achterhoek Monitor; 2025 • Lokale Monitor Wonen/Waarstaatjegemeente.nl (VNG/ABF); 2025 Bijlage 7. Bronnen