CConstaterende datAalten
Koppel je AI →
Document · PDF

Rapport woningbehoefteonderzoek Aalten - bijlage bij raadsmededeling 27-2026

Oordeelvorming raad in zaal Bredevoort 15 september 2026, gemeente AaltenBij agendapunt: Voorstel ontwerp-Omgevingsvisie gemeente Aalten 204021.291 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Het aantal sociale huurwoningen onder de kwaliteitskortingsgrens neemt daarente- gen al jaren gestaag af. In totaal telde de gemeente in 2017 nog 1.962 sociale huurwoningen; in 2024 is dit aantal gestegen naar 2.042. Dat betekent dat er in de tussenliggende periode netto 80 sociale huurwoningen zijn bijgekomen. In Figuur 21, Figuur 22 en Figuur 23 is informatie uit de Achterhoek Monitor opgeno- men met betrekking tot de sociale huursector in de gemeente Aalten. Deze figuren geven inzicht in het aantal verhuringen, de mutatiegraad, het aantal reacties per geadverteerde woning (naar prijsklasse en woonvorm) en de gemiddelde zoektijd van woningzoekenden. Figuur 21 Aantal verhuringen en mutatiegraad in sociale huursector Bron; Achterhoek Monitor (2025) Figuur 22 Gemiddeld aantal reacties op geadverteerde woning naar prijsklasse en woonvorm Bron; Achterhoek Monitor (2025) 23 Figuur 23 Gemiddelde zoektijd Bron; Achterhoek Monitor (2025) De figuren laten zien dat er significante veranderingen zijn in de mutatiegraden, zowel bij eengezinswoningen als bij appartementen. Deze veranderingen komen het sterkst naar voren bij appartementen, maar zijn in mindere mate ook zichtbaar bij eengezinswoningen. Ondanks enkele uitschieters in zowel het aantal verhuringen als de mutatiegraad bij beide woningtypen, lijkt de gemiddelde verblijfsduur in een woning in de loop van de tijd toe te nemen.

Dit vormt een duidelijke indicatie dat de doorstroming vanuit de sociale huursector naar de particuliere huur- en koopsector stagneert. Daarnaast blijkt uit Figuur 20 dat het aantal sociale huurwoningen dat jaar- lijks toegevoegd wordt beperkt is. Deze combinatie van factoren wijst op toenemen- de druk binnen de sociale huursector. Dat die druk daadwerkelijk toeneemt, blijkt onder meer uit het sterk stijgende aantal reacties op geadverteerde woningen, met name in het segment tussen de kwaliteits- kortingsgrens en de lage aftoppingsgrens. Dit geldt zowel voor appartementen als voor eengezinswoningen, waarbij vooral de laatste woonvorm het afgelopen jaar een forse toename in belangstelling laat zien. Tot slot wordt opgemerkt dat de gehanteerde huurgrenzen in de Achterhoek Mo- nitor deels verouderd zijn ten opzichte van de recentere, in Figuur 20 gebruikte, grenzen conform de Aedes-systematiek. Op basis van informatie van de gemeente en woningcorporatie De Woonplaats is per buurt inzichtelijk gemaakt hoeveel reacties er zijn op de sociale huurwoningen, wat de mutatiegraad is en hoe lang bewoners gemiddeld in hun woning verblijven. Voor de leesbaarheid zijn de bijbehorende figuren opgenomen in Bijlage 2 van dit rapport. Uit deze gegevens blijkt dat de meeste woningmutaties plaatsvinden binnen de kern Aalten, en daarna in mindere mate in Dinxperlo.

Ook is er een groot gemiddeld aan- tal reacties per sociale huurwoning, zowel voor appartementen als eengezinswonin- gen, vooral binnen de huurcategorieën tot en met de kwaliteitskortingsgrens en de lage aftoppingsgrens. Binnen de kern Dinxperlo bestaat eveneens vraag naar deze categorie, maar deze richt zich vooral op eengezinswoningen. Wat betreft de gemiddelde woonduur valt op dat deze vooral hoog is in de kleine- re kernen zoals Bredevoort en De Heurne. Dit hangt vermoedelijk samen met het beperkte aantal huurwoningen in deze kernen. De combinatie van lange verblijfsduur en een lage mutatiegraad betekent dat er nauwelijks woningen vrijkomen. Toch ligt het gemiddelde aantal reacties op vrijkomende woningen in deze kleinere kernen relatief hoog. Opvallend is verder dat de woonduur bij eengezinswoningen fors hoger is dan bij appartementen. De langste woonduur wordt aangetroffen bij woningen binnen de kwaliteitskortingsgrens. Over het algemeen geldt: hoe hoger de huurcategorie, hoe korter de gemiddelde woonduur. 3.7 Conclusie De woningmarkt in Aalten staat onder druk, zowel voor instromers als voor door- stromers. Hoewel het merendeel van de starters zich nog altijd binnen de eigen gemeente weet te vestigen, is sinds 2020 een dalende trend zichtbaar. Dit duidt erop dat het voor deze groep steeds moeilijker wordt om een passende woning te vinden in hun vertrouwde omgeving.

Tegelijkertijd neemt de uitstroom naar omlig- gende gemeenten toe, wat samenhangt met signalen van toenemende krapte op de woningmarkt en oplopende woningprijzen in Aalten. Een analyse van de actuele koopwoningmarkt laat zien dat er in de gemeente Aalten sprake is van een acuut tekort van 102 koopwoningen. Deze tekorten doen zich vooral voor in het prijssegment tussen €250.000 en €400.000, het segment dat wordt beschouwd als betaalbaar voor starters en middeninkomens. In het hogere segment, boven de €500.000, is het tekort daarentegen beperkt. 24 Niet alleen de prijs, maar ook het type woning speelt een rol bij het woningtekort. Uit de analyse blijkt dat er met name een tekort is aan tussenwoningen, twee-on- der-een-kapwoningen en vrijstaande woningen. Deze behoefte sluit aan bij de uitkomsten van de doorstroomindicatoren, die laat zien dat zowel starters als door- stromers moeite hebben om een passende woning te vinden binnen het huidige aanbod. Tot slot valt op dat de leeftijdsgroepen 45–65 en 65+ nauwelijks lijken te verhui- zen. Deze beperkte mobiliteit heeft directe gevolgen voor de doorstroming op de woningmarkt. Dit roept de vraag op waarom veel mensen in deze levensfase ervoor kiezen om niet te verhuizen.

Is er sprake van een lage verhuisgeneigdheid, bijvoor- beeld omdat men tevreden is met de huidige woning en leefomgeving? Of spelen er andere belemmeringen, zoals een gebrek en betaalbaar passend aanbod, bijvoor- beeld levensloopbestendige woningen, of praktische bezwaren om een verhuizing te realiseren? 25 Een sociaaleconomische buurtanalyse is van groot belang om inzicht te krijgen in de sociaaleconomische structuur van een gemeente. Door buurten te classificeren op basis van het sociaaleconomisch spectrum ontstaat een beeld van zowel de soci- ale stabiliteit als de economische positie van een gebied. Het SES is opgebouwd uit negen indicatoren, vier sociale, vier economische en één gezondheidskenmerk, en maakt gebruik van meerdere jaargangen aan data, waardoor trends over de tijd zichtbaar worden. De SES-analyse biedt concrete handvatten voor beleidsvorming: van het verklaren van verhuisbewegingen tot het verfijnen van de woningbouwprogrammering. Daar- naast legt het de relatie bloot tussen sociaaleconomische kenmerken, woningmarkt- ontwikkelingen en ruimtelijke dynamiek. Inzicht in deze samenhang is essentieel voor het sturen op doorstroming, het verbeteren van leefbaarheid en het afstemmen van het woningaanbod op de behoefte van verschillende doelgroepen. Voor een toelichting op de betekenis van de verschillende groepen wordt verwezen naar paragraaf 1.2.3 en Bijlage 3.

4.1 Sociaaleconomische indeling van de buurten Figuur 24 toont de sociaaleconomische indeling van de buurten van de gemeente Aalten in 2023. Een uitvergrote weergave is opgenomen in Bijlage 4. De meest voorkomende groep in de gemeente is “Rurale Bovenklasse”, typerend voor een suburbane gemeente. Daarnaast zijn enkele buurten geclassificeerd als “Jong Hoog Midden” (jonge bewoners met een hoog tot midden inkomen) en “Oud Laag Midden” (oudere bewoners met een laag tot midden inkomen). Over het ge- heel genomen liggen de buurten van Aalten relatief hoog in het sociaaleconomisch spectrum, wat duidt op een overwegend welgestelde suburbane gemeente. Hoofdstuk 4 Sociaaleconomische buurtanalyse Figuur 24 Sociaaleconomische buurtindeling, gemeente Aalten, 2023 © 2025 Mapbox © OpenStreetMap Sociaal-economische groepen per buurt Gemeente Aalten, 2023 Legenda Jong Hoog Midden Oud Laag Midden Rurale Bovenklasse Young Potentials Onvoldoende Data Bron: CBS, bewerkt door Invisor KvRA 4.2 Sociaaleconomisch spectrum In Figuur 25 zijn de buurten van Aalten gepositioneerd binnen het sociaalecono- misch spectrum (uitvergrote versie; zie Bijlage 4). Het snijpunt van de X- en Y-as geeft het Nederlands gemiddelde van het sociaaleconomisch spectrum weer. Idealiter zijn de buurten in bepaalde mate verdeeld over alle vier de kwadranten.

In 26 dat geval is het woningaanbod binnen de gemeente voldoende divers, waardoor inwoners met uiteenlopende inkomensniveaus doorgaans een passende woning kunnen vinden. Een dergelijke opbouw maakt het mogelijk om binnen de gemeente te verhuizen in lijn met de levensfase en wooncarrière – van instroom tot doorstroom. Essentieel is dat er geen grote sprongen of hiaten in dit spectrum voorkomen, maar dat er sprake is van een samenhangende reeks buurten waarin elk inkomensniveau en iedere woonvoorkeur worden bediend. Dat een buurt sociaal of economisch lager scoort dan het Nederlandse gemiddelde, is daarbij op zichzelf niet problematisch. Buurten die bijvoorbeeld lager scoren op de economische score (Y-as), kennen vaak een lagere woningvraagprijs en kunnen daardoor juist fungeren als instapbuurten voor starters. Indien dergelijke ‘gaten’ wel bestaan, is het raadzaam om bij grotere nieuwbouwprojecten of herstructureringsopgaven te onderzoeken of er ruimte is om een buurt te creëren voor een ontbrekende doelgroep. Dit bevordert een evenwich- tige opbouw en vergroot de kans dat inwoners zich binnen de gemeente kunnen vestigen alsook doorgroeien gedurende hun wooncarrière.

Figuur 25 Sociaaleconomische spectrum, gemeente Aalten, 2023 -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 Score sociaal -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 Score economisch Aalten-kern Noord/Noordoost Aalten-kern Zuid 2 Bredevoort De Heurne-kern Dinxperlo West IJzerlo-kern Verspreide huizen Haart Verspreide huizen Lintelo Aalten-kern Centrum Aalten-kern West Dinxperlo Centrum/Oost Barlo-Kern Lintelo-kern Verspreide huizen Barlo Verspreide huizen Dinxperlo Sociaal-economisch spectrum Gemeente Aalten, 2023 SES-groepsnaam Jong Hoog Midden Oud Laag Midden Rurale Bovenklasse Young Potentials Bron: CBS bewerkt door Invisor KvRA Wat allereerst opvalt bij de analyse van het sociaaleconomisch spectrum van de gemeente Aalten is dat vrijwel alle buurten aan de rechterzijde van het stelsel lig- gen. Inhoudende dat de buurten over het algemene sociaal sterk te noemen zijn. Daarnaast valt op dat ongeveer de helft van de buurten in de rechterbovenhoek van het kwadrant ligt (sociaal en economisch sterk). Dit betekent dat deze buurten zowel sociaal als economisch sterker scoren dan het Nederlands gemiddelde (de de kruising van de X- en Y-as). De gemeente Aalten kan dan ook worden gekarakteri- seerd als een overwegend welvarende suburbane gemeente met een sterke soci- aaleconomische basis. Ook bevinden zich ook een groot aantal buurten in de rechter onderhoek.

Deze buurten zijn sociaal sterk en scoren goed qua leefbaarheid, maar economisch liggen ze iets onder het landelijk gemiddelde. Dat komt vooral doordat de woningwaarden en inkomens wat lager liggen. In het grootste deel van de buurten zijn de zogenoemde ‘plattelandsgroepen’ domi- nant, met name de “Rurale Middenklasse” en “Jong Hoog Midden”. Dit bevestigt het beeld van Aalten als een aantrekkelijke gemeente voor gezinnen die op zoek zijn naar rust, ruimte en een stabiele woonomgeving. De buurten die lager scoren op het sociaaleconomisch spectrum liggen in het kwadrant linksonder (sociaal en economisch zwakker). Deze buurten worden vooral bevolkt door de groep “Oud Laag Midden” en bevinden zich vaak in of rond de centrumkernen en zijn doorgaans wat ouder van opzet, met een relatief hoge gemiddelde leeftijd onder de bewoners terwijl dat ook juist de buurten zijn waar starters kunnen instappen op de markt. Het aantal buurten in dit kwadrant linksonder is echter veel lager dan het aantal buurten in het kwadrant rechtsboven. Opvallend, maar niet geheel onverwacht, is het ontbreken van buurten met het pro- fiel “Jong Laag Midden”, een type buurt dat vaak wordt geassocieerd met starters op de woningmarkt.

Deze buurten kenmerken zich doorgaans door een zwakkere economische positie, maar bieden juist vanwege hun relatief lage woningprijzen een belangrijke toegang tot de woningmarkt voor huishoudens met een beperkt inko- men waaronder starters. In de gemeente Aalten ontbreken buurten met overwegend bewoners in deze categorie echter zijn er diverse buurten met het profiel “Jong Hoog Midden” aanwezig. Deze buurten bevinden zich op de Y-as onder de nullijn, wat wijst op een lager economisch profiel, maar scoren bovengemiddeld op de soci- ale dimensie. Het gaat hierbij om sociaal sterke buurten, met een midden- tot hoog inkomensniveau, waar de woningwaarden nog steeds relatief laag liggen. De vraag is echter of deze woningwaarden laag genoeg zijn om starters daadwerkelijk toegang te bieden tot de woningmarkt. Indien dat niet het geval is, zijn zij aangewezen op buurten met een relatief oudere bevolking, met name de “Oud Hoog Midden”-buur- 27 ten. Uit eerdere analyses blijkt echter dat inwoners van 45 jaar en ouder weinig ver- huisbewegingen maken, waardoor de doorstroming vanuit deze buurten beperkt is. Voor doorstromers binnen de gemeente en instromers van buiten biedt de ge- meente Aalten wel voldoende mogelijkheden met name binnen de “Jong Hoog Midden”-buurten.

Dit geldt ook voor nieuwbouwwijk ‘t Kobus, die gecategoriseerd is als “Young Potentials”-buurt. Voorgenoemde buurten zijn geografisch goed ver- spreid en vertegenwoordigen een diversiteit aan woonmilieus. Doorstroom naar een volgende stap in de wooncarrière is mogelijk richting buurten die vallen binnen de categorieën “Rurale Bovenklasse” en “Young Potentials”. Deze opbouw van woon- milieus, in combinatie met de sociaaleconomische aansluiting tussen de buurten, draagt bij aan een relatief hoge interne verhuismobiliteit. Tot slot kan het op termijn wenselijk zijn om ruimte te creëren voor buurten waar ouderen zich prettig kunnen vestigen. Met name het linksbovenkwadrant van het profielenspectrum, sociaal zwakkere maar economisch sterke buurten, biedt op dat vlak nog ontwikkelpotentieel. Het is daarbij van belang om te benadrukken dat de lagere sociale score in deze buurten voornamelijk voortkomt uit de gemiddeld hoge- re leeftijd van de bewoners. Het betekent dus niet dat deze wijken sociaal zwak zijn in termen van leefbaarheid of sociale samenhang. 4.3 Conclusie De gemeente Aalten heeft in veel opzichten de kenmerken van een suburbane ge- meente, en is bovendien een gewilde woongemeente. Al met al kan gesteld worden dat de gemeente Aalten een behoorlijk welvarende gemeente is.

Het sociaaleco- nomisch spectrum laat wel zien dat er voor plattelandsjongeren enkele buurten zijn om “in te stappen” op de koopwoningenmarkt. Verwacht wordt echter dat dit vooral buurten zijn met een hogere gemiddelde leeftijd en een lage verhuismobiliteit, wat het instappen kan belemmeren. Dit vormt een aandachtspunt en kan aanleiding zijn om bij nieuwbouwplannen buurten te realiseren die met name geschikt zijn voor deze doelgroep. Voor doorstromers die al in de gemeente wonen en voor instromers van buitenaf lijken daarentegen al geschikte buurten aanwezig te zijn. Dit blijkt uit de relatief hoge interne verhuismobiliteit, mits er voldoende woningen beschikbaar zijn of komen. Tot slot kan het wenselijk zijn om buurten in te richten waar ouderen zich prettig kunnen vestigen. Hoofdstuk5 Woningbouwprognose In dit hoofdstuk wordt de prognose van de woningbehoefte gepresenteerd, die | Figuur 26 Prognose bouwopgave realistisch groeiscenario t/m 2035 en 2040 door het Sensub-model tot stand is gekomen. Dit model combineert demografische | Prognose Bouwopgave, scenario "Realistisch beleidsneutraal" prognose(s) van het MarkDemod model (zie Bijlage 1 voor een uitgebreide toelich- | Gemeente Aalten ting op het model) met feitelijk woongedrag en verhuisbewegingen, en brengt zo de verwachte vraag naar verschillende woningtypen en prijsklassen over 10 en 15 jaar in kaart.

Voor de duidelijkheid is hierna het proces stapsgewijs uiteengezet: 1. bepalen van het woningbouwprogramma bij het realistische scenario (opvang reguliere bevolkingsontwikkeling) 2. bepalen van de demografische opbouw van de gemeente in 2035 en 2040 in | - dien de regiodeal daadwerkelijk wordt gerealiseerd 3. vergelijk demografische opbouw in 2035 en 2040 tussen de realistische progno | - se en de beleidsvariant waarin het woningbouwprogramma conform de regio- deal wordt gerealiseerd. Het verschil kan worden aangemerkt als ambitie en die bewoners zullen extra van buiten de gemeente moeten worden aangetrokken. 4. bepalen van de woningbouwopgave indien het woningbouwprogramma con- form de regiodeal wordt gerealiseerd en de bevolking zich ontwikkeld zoals berekend bij punt 2. 5. verschil in woningbouwopgave kwantitatief en kwalitatief tussen de realistische variant en de beleidsvariant regiodeal. Het kwantitatieve verschil in woningbouw- programma kan worden aangemerkt als ‘ambitie’ omdat daarvoor de inwoners extra naar de gemeente moeten worden getrokken (bovenop de reguliere ver- huisbewegingen zoals reeds verwerkt in de realistische variant). 6. verdeling van de woningbouwopgave (conform beleidsvariant regiodeal) over de kernen 7.

het verschil tussen de woningbouwopgave conform de beleidsvariant regiodeal (inclusief de actute tekorten koopwoningen) en de (harde en zachte) plancapaci- | Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model, Invisor KvRA tiet van de gemeente (uitgewerkt in Hoofdstuk 6) Uit het figuur blijkt een totale bruto bouwopgave van 803 woningen tot en met 2035 5.1 Realistischescenario | en 935 woningen tot en met 2040. Een deel van deze opgave kan worden ingevuld via herstructurering, zoals sloop / nieuwbouw of transformatie van bestaande wonin | - In Figuur 26 (realistisch groeiscenario zonder beleidsmatige interventies) zijn | gen. Wat betreft transformatie kan gedacht worden aan het geschikt maken van wo | - de uitkomsten van de modelberekeningen van de woningbehoefte tot en met 2035 | ningen voor toekomstige doelgroepen, bijvoorbeeld door deze levensloopbestendig en 2040 weergegeven. | te maken. Door leeg staande bestaande woningen aan te passen naar levensloop | - bestendig voor de groeiende doelgroep senioren hoeven deze woningen niet nieuw te worden gebouwd waardoor de netto bouwopgave kleiner is dan de bruto bouw | - opgave. Hiermee wordt de bestaande voorraad beter benut en wordt leegstand beperkt echter dient een deel van deze voorraad wel te worden aangepast.

28 Indien de volledige herstructureringsopgave wordt gerealiseerd, resteert een net- | Zowel in Figuur 27 (tot en met 2035) als Figuur 28 | (tot en met 2040) blijkt dat de to bouwopgave van 408 woningen tot en met 2035 en 381 woningen tot en met | grootste vraag ligt bij de goedkope en middendure huurwoningen en bij de midden | - 2040. Deze netto opgave bestaat tot en met 2035 zowel uit huur- als koopwoningen | dure tot dure koopwoningen. Daarentegen ontstaat naar verwachting een overschot evenals wonen met een zorgcomponent (langdurige zorg; VV05 t/m VV08). De netto | aan niet-levensloopbestendige middendure huurwoningen en aan goedkope en opgave wijzigt ook kwalitatief naar 2040, in die zin dat de behoefte voor woonvor- | middendure koopwoningen voor zover deze niet-levensloopbestendig zijn. Deze men voor ouderen toeneemt. Door de toenemende leeftijd van de bevolking is er | woningen komen daarmee in aanmerking voor een herstructureringsopgave, bijvoor | - minder behoefte aan niet levensloopbestendig wonen en meer behoefte aan le- | beeld via sloop/nieuwbouw of, indien mogelijk, transformatie (bijv. levensloopbe | - vensloopbestendige woningen als mede wonen met zorg (VV05-VV08). Veel reeds | stendig maken). bestaande niet levensloopbestendige woningen moeten idealiter worden aangepast naar levensloopbestendig, vandaar de relatief hoge herstructeringsopgave.

| Met betrekking tot de categorie middendure en dure huurwoningen kan het nuttig zijn om een (beperkt) deel van dit tekort te bouwen in de categorie goedkope koop | - Naast de kwantitatieve bouwopgave is het van belang om inzicht te hebben in de | woningen (in plaats van middendure of dure huurwoningen). Wij verwachten name | - prijsklassen en de mate van levensloopbestendigheid van de te realiseren woningen. | lijk dat veel starters de voorkeur hebben een woning te kopen in plaats van huren. Deze aspecten zijn immers bepalend voor de mate waarin de toekomstige woning- | Echter, wegens het gebrek aan aanbod van goedkope koopwoningen komt een deel voorraad aansluit op de behoeften van verschillende doelgroepen. In Figuur 27 en | in een middendure tot dure huurwoning terecht. Het is de vraag of er, prijstechnisch Figuur 28 zijn de gespecificeerde bouwopgaves opgenomen voor 2035 en 2040.

| gezien, goedkope koopwoningen kunnen worden gerealiseerd die voor deze starter financieel bereikbaar zijn. De bouwkosten en grondkosten zijn de afgelopen jaren Figuur 27 Specificering bouwopgave realistisch groeiscenario t/m 2035 | immers flink gestegen. Daarom zijn we in de analyse uitgegaan van het daadwerke | - Prognose Woningbouwbehoefte scenario "Realistisch beleidsneutraal" 2025-2035 | lijke verhuisgedrag, en zijn er dus voor deze doelgroep vooral meer middendure en Gemeente Aalten dure huurwoningen in het programma opgenomen. Middels beleidsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld het aanbieden van een starterslening, kunnen goedkope koop | - woningen voor meer starters daadwerkelijk bereikbaar worden. In dat geval zullen er meer goedkope koopwoningen worden gerealiseerd in plaats van middendure/dure huurwoningen. Dit is echter een beleidsmatige ingreep waarmee we in de analyse geen rekening hebben gehouden. Daarnaast neemt, zoals te verwachten, de behoefte aan woningen geschikt voor de oudere doelgroep toe. Tot slot laat de prognose zien dat het aantal thuiswonende jongeren zal afnemen, enerzijds doordat zij eenvoudiger een woning zullen gaan vinden anderzijds doordat deze groep in absolute aantallen kleiner wordt. In Bijlage 5 is de jaarlijkse behoefte van het totaal aantal woningen per type en prijs | - klasse weergegeven.

Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model, Invisor KvRA 29 30 Figuur 28 Specificering bouwopgave realistisch groeiscenario tot en met 2040 Woonvorm Levensloopbestendig -300 -200 -100 0 100 200 300 Aantal woningen Thuiswonenden nvt Huur goedkoop (< € 683) niet levensloopbestendig levensloopbestendig Huur midden (€ 683 - €900) niet levensloopbestendig levensloopbestendig Huur midden tot duur (> € 900-€ 1.184) niet levensloopbestendig levensloopbestendig Huur duur (> € 1.184) niet levensloopbestendig levensloopbestendig Koop goedkoop < € 260.000 niet levensloopbestendig levensloopbestendig Koop midden € 260.000 - € 405.000 niet levensloopbestendig levensloopbestendig Koop duur > € 405.000 niet levensloopbestendig levensloopbestendig Wonen met zorg levensloopbestendig -83 110 -78 -100 57 115 -24 -13 62 -97 48 -242 126 273 31 114 Prognose Woningbouwbehoefte scenario "Realistisch beleidsneutraal" 2025-2040 Gemeente Aalten Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model, Invisor KvRA Het is van belang om niet alleen naar het eindpunt in 2035 te kijken, maar ook naar de ontwikkeling in de tussenliggende jaren. Demografische trends zoals vergrijzing kunnen in deze periode namelijk fluctueren: ze kunnen sterker worden, maar ook afzwakken zodra het hoogtepunt is gepasseerd.

Wanneer uitsluitend het eindjaar in beeld wordt gebracht, zijn dergelijke golfbewegingen niet zichtbaar en blijven deze buiten beschouwing. Om inzicht te geven in de woningbouwopgave is in Figuur 29 het jaarlijkse bouw- tempo, het tempo van woningoplevering, in kaart gebracht. Dit geeft weer hoeveel woningen er per jaar gerealiseerd moeten worden om aan de vraag te voldoen. Hierbij wordt opgemerkt dat het kan gaan om het bouwen van nieuwe woningen, maar ook om het transformeren van woningen. Dit betreffen bestaande woningen die niet langer aansluiten op de prognoses en daarom aangepast of herontwikkeld (bijv. sloop/nieuwbouw) dienen te worden. Figuur 29 Bouwtempo per jaar-op-jaar 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 0 50 100 11 24 10 30 34 46 45 55 60 58 93 70 104 100 119 99 Tempo van levering; bruto bouwopgave, onder scenario Realistisch beleidsneutraal Gemeente Aalten Legenda bruto bouwen Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model In Figuur 30 en Figuur 31 is de bouwtempo uitgesplitst naar koop- als huurwoningen en prijsklasses. In Bijlage 5 is een uitvergrote versie van de figuren opgenomen ten behoeve van de leesbaarheid. De figuren laten zien waar sprake is van een tekort aan woningen (boven de lijn) en waar juist een overschot (onder de lijn) ontstaat ten opzichte van het jaar ervoor.

Woningen die ‘over’ zijn kunnen, mits zij worden aangepast of getransformeerd, in mindering worden gebracht op de nieuwbouwopgave. Anderzijds neemt de nieuw- bouwopgave toe wanneer er minder woningen worden getransformeerd. 31 Figuur 30 Bouwtempo per woonvorm, koop, per prijsklasse per 2 jaar Koop goedkoop Koop midden Koop duur 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 -40 -30 -20 -10 0 10 20 30 Aantal woningen -10 -7 -5 -5 -4 -5 -8 -17 2 2 2 2 3 3 5 8 -27 -17 -11 -11 -10 -13 -21 -46 5 5 5 6 7 9 14 20 -6 3 23 20 14 15 25 4 0 1 1 1 1 2 4 7 Tempo van levering, koopwoningen, scenario Realistisch beleidsneutraal Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model Figuur 31 Bouwtempo per woonvorm, huur, per prijsklasse per 2 jaar Huur goedkoop Huur midden Huur middenduur Huur duur Wonen met zorg 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 -15 -10 -5 0 5 10 15 Aantal woningen -7 -5 -4 -4 -3 -4 -7 -16 4 4 4 6 6 8 13 18 -7 -5 -5 -5 -5 -6 -9 -15 1 2 2 3 3 4 7 11 -1 1 1 4 10 14 15 16 -3 -2 -2 -2 -2 -2 -1 -1 -1 1 1 2 5 8 8 8 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 11 12 8 10 8 6 9 8 Tempo van

levering, huurwoningen, scenario Realistisch beleidsneutraal Gemeente Aalten Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Wonen met zorg Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model Figuur 30 en Figuur 31 laten zien dat de bouwopgave voor levensloopbestendige woningen (gele balken), als gevolg van de vergrijzing, zich met name concentreert in de segmenten ‘Huur goedkoop’, ‘Huur midden’ en ‘Koop midden’. In deze catego- rieën is het dan ook het meest van belang om extra levensloopbestendige woningen aan de gemeentelijke woningvoorraad toe te voegen. Zoals is te verwachten, ontstaan in de hiervoor genoemde categorieën juist over- schotten aan niet-levensloopbestendige woningen. Dit maakt het mogelijk om bin- nen dit segment bestaande niet-levensloopbestendige woningen te transformeren in plaats van nieuwe woningen te bouwen. Op die manier blijft de woningvoorraad beter in balans, terwijl tegelijkertijd wordt ingespeeld op de veranderende woonbe- hoeften. Bij de berekening van het benodigde aantal levensloopbestendige woningen is uitgegaan van de aanname dat slechts 25% van de personen met één of meerdere beperkingen in dagelijkse levensverrichtingen (ADL en IADL) daadwerkelijk over- gaat tot woningaanpassing of verhuizing naar een geschikte woning. Hiermee wordt rekening gehouden met het vaak terughoudende gedrag binnen deze doelgroep.

In de praktijk blijft immers een aanzienlijk deel van deze groep wonen in de bestaande, niet-aangepaste woning, zoals ook toegelicht in paragraaf 3.2. 5.2 T oekomstige demografie op basis van programma Zoals beschreven in Hoofdstuk 1 neemt de gemeente Aalten deel aan de Achter- hoekse Regiodeal. Dit afsprakenkader is een samenwerkingsverband tussen de regio, de provincie Gelderland en het Rijk, met als doel de woningbouwopgave in de Achterhoek te versnellen en uit te breiden. In de meest recente afspraken is vastgelegd dat in de periode van 2025 tot en met 2034 in totaal 15.110 woningen binnen de regio worden gerealiseerd. Daarnaast is voorzien in een aanvullende tranche van 1.361 woningen na afloop van de looptijd van de deal. De gemeente Aalten heeft een woningbouwprogramma opgesteld waarmee een deel van deze regionale woningbouwopgave wordt ingevuld. In Tabel 3 is het gemeentelijk woningbouwprogramma tot en met 2034 opgenomen. Tabel 3. Woningbouwprogramma Aalten | Om tot een evenwichtige woningmarkt te komen, is het dan ook van belang niet uitsluitend te kijken naar de acute vraag van dit moment, maar ook naar de toekom- stige ontwikkeling van de woningbehoefte. Woningen worden immers niet in één jaar of een paar jaar gerealiseerd, maar over een langere periode, waarin de demo- grafische samenstelling voortdurend verandert.

Om te komen tot een evenwichtige woningmarkt die ook op de lange termijn duurzaam in balans blijft, voorzien wij een tekort aan koopwoningen in het hogere segment. Voor de doelgroep die hiervoor in aanmerking komt, met name doorstro- mers, geldt dat er nu al sprake is van een tekort (zie ook doorstroomindicator). Het huidige woningbouwprogramma voorziet naar verhouding in weinig woningen in deze categorie voor deze doelgroep, terwijl juist hier een belangrijke opgave ligt om Bron: Gemeente Aalten | de doorstroming op de woningmarkt meer op gang te brengen. De gemeente Aalten streeft ernaar om tot en met 2034 in totaal 828 woningen te | Toekomstige demografie bij uitvoering woningbouwopgave realiseren. Ongeveer driekwart van deze woningen zal vallen binnen het segment | De gemeente Aalten heeft Tellers & Benoemers gevraagd om terug te rekenen wel- ‘betaalbaar’, bestaande uit sociale huur (t/m 900,07 euro p/m) en middenhuurwonin | - | ke demografische opbouw past bij de woningmarkt in 2035 en 2040, uitgaande van gen (900,07 t/m 1.184,82 euro p/m) en betaalbare koopwoningen (< 370.000,-). Het | volledige realisatie van het woningbouwprogramma uit de regiodeal.

Op deze ma- resterende deel, circa 22 procent, betreffen huur- en koopwoningen in het hogere | nier krijgt de gemeente inzicht in welke doelgroepen zij extra zal moeten aantrekken prijssegment (1.184,82 euro p/m of > 370.000,-). | om het bouwprogramma uit de woondeal te kunnen realiseren. Daarbij maken we het onderscheid tussen de woningbehoefte conform het realistische scenario (nodig Vergelijking woningbouwprogramma met het realistische groeiscenario | om de reguliere bevolkingsontwikkeling op te vangen) en de ambitie (het realise- In vergelijking met het realistische groeiscenario liggen de kwantitatieve aantallen | ren van extra woningen conform de regiodeal). Om dit te bepalen hebben we een dicht bij elkaar (803 versus 828). Wel is hierbij van belang dat er een jaar verschil zit | Sensub-berekening uitgevoerd, die is afgestemd op het in de regiodeal opgenomen in de gehanteerde periode en dat in de bruto woningbouwopgave van het realis- | woningbouwprogramma. Op basis van het programma uit de reagiodeal hebben we tische groeiscenario geen rekening is gehouden met de huidige acute tekort aan | berekend hoe de bevolkingssamenstelling er in 2035 en 2040 uit komt te zien als dit koopwoningen (102 woningen). Deze tekorten vormen een aanvullende bouwopga- | programma daadwerkelijk wordt gerealiseerd.

ve bovenop de prognose, waardoor de totale bruto opgave uitkomt op 905 wonin- gen. | In Figuur 32 en Figuur 33 is de opbouw van de bevolking in de prognosejaren 2035 en 2040 weergegeven, bij realisatie van het woningbouwprogramma conform de Wat betreft de kwalitatieve behoefte legt het woningbouwprogramma een sterke na- | regiodeal, ten opzichte van de realistische (beleidsneutrale) prognose. druk op sociale huur en betaalbare koop. Hoewel in de acute tekorten (alleen koop) en in het realistische groeiscenario eveneens een grote vraag naar deze woningen | Indien de aantallen uit de Regiodeal daadwerkelijk worden gerealiseerd, valt ten zichtbaar is, laat de prognose vooral een toenemende behoefte zien aan koopwo- | opzichte van de bevolkingssamenstelling in het realistische groeiscenario vooral op ningen in het hogere segment (boven €370.000). Dit komt met name doordat het | dat met name in de leeftijdsgroepen van 0 tot en met 59 jaar een aanzienlijke groei model niet alleen rekening houdt met verhuisgedrag uit het verleden, maar ook met | van inwoners nodig is. In 2035 zouden er, vergeleken met het realistische scenario, de veranderende demografie in de komende jaren. | ongeveer 105 extra kinderen in de leeftijd van 0 tot en met 9 jaar in de gemeente woonachtig moeten zijn. De toename onder jongeren van 10 tot en met 19 jaar is beperkter, namelijk circa 61 personen.

Voor de daaropvolgende leeftijdsgroepen, 32 te weten 20 tot en met 29 jaar, 30 tot en met 39 jaar en 40 tot en met 59 jaar, is een | Figuur 33 Gewenste demografie gemeente Aalten in 2040 groei nodig van ongeveer 150 tot 200 inwoners per leeftijdsgroep. | Prognose 2040 bevolkingsopbouw naar leeftijdsklasse Realistisch groeiscenario en scenario "Regiodeal" Figuur 32 Gewenste demografie gemeente Aalten in 2035 Prognose 2035 bevolkingsopbouw naar leeftijdsklasse Realistisch groeiscenario en scenario "Regiodeal" Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model | Sensub-prognose bouwopgave op basis van realisatie woningbouwprogramma con- form regiodeal Zoals te zien is in Figuur 33, lopen deze aantallen verder op richting 2040. In dat jaar | Het huidige woningbouwprogramma van de gemeente legt, zoals eerder beschre- is ten opzichte van het realistische groeiscenario een toename nodig van circa 185 | ven, een sterke nadruk op de toevoeging van sociale huur- en betaalbare koopwo- kinderen in de leeftijd van 0 tot en met 9 jaar en ongeveer 99 jongeren van 10 tot | ningen. Wij verwachten dat hiermee wel wordt ingespeeld op de huidige tekorten en met 19 jaar.

Daarnaast moeten er circa 251 personen bijkomen in de categorie | aan goedkopere woningen, maar niet voldoende rekening wordt gehouden met 20 tot en met 29 jaar, ongeveer 276 inwoners in de leeftijd van 30 tot en met 39 jaar | de demografische ontwikkelingen op de langere termijn (vergrijzing, ontgroening, en circa 264 personen in de groep van 40 tot en met 49 jaar. Deze demografische | krimp). We hebbend aarom een nieuwe Sensub-prognose opgesteld, om de woning- ontwikkelingen maken duidelijk dat de uitvoering van het woningbouwprogramma | bouwopgave te bepalen die nodig is voor een evenwichtige en duurzame woning- gepaard gaat met een aanzienlijke opgave om nieuwe inwoners aan te trekken en | markt in 2035 en 2040 met goede mogelijkheden voor instroom en doorstroom. dat een deel van deze bewoners ook jongere nieuwe inwoners moet betreffen die | Daarbij we zijn uitgegaan van de realisatie van de woningen conform de regiodeal kinderen hebben of nog krijgen. | en de demografische opbouw die daarbij hoort (zie Figuur 31 en 32). Figuur 34 omvat de uitkomsten van de modelberekeningen van de woningbehoefte 33 tot en met 2035 en 2040, waarbij het model is ingesteld op 808 nieuw te bouwen | dert de extra woningbouw de doorstroming, waardoor de bestaande voorraad beter woningen in 2035. | wordt benut.

Hierdoor daalt de herstructureringsopgave fors tot 145 woningen in de periode tot en met 2035 en tot 194 woningen tot en met 2040. Dit leidt ten opzich | - Figuur 34 Prognose bouwopgave regiodeal groeiscenario t/m 2035 en 2040 | te van het realistische groeiscenario dan ook tot een forse toename van de netto SENSUB-Prognose bouwopgave; "Regiodeal" | bouwopgave, namelijk 404 woningen extra tot en met 2035 en 603 woningen tot en Gemeente Aalten | met 2040. In Figuur 35 en Figuur 36 zijn de gespecificeerde bouwopgaves opgenomen voor 2035 en 2040. Figuur 35 Specificering bouwopgave beleidsvariant Regiodeal t/m 2035 Prognose Woningbouwbehoefte Beleidsvariant "Regiodeal" 2025-2035 Gemeente Aalten Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model, Invisor KvRA Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model, Invisor KvRA Ten opzichte van het realistische groeiscenario neemt, als gevolg van het realiseren van het woningbouwprogramma conform de regiodeal, de bruto bouwopgave toe met 150 woningen tot en met 2035 en 243 woningen tot en met 2040.

Als gevolg van de toegenomen woningbehoefte, met name door positief verhuisgedrag, bevor | - 34 35 Figuur 36 Specificering bouwopgave beleidsvariant Regiodeal tot en met 2040 Woonvorm Levensloopbestendig -100 0 100 200 300 400 500 Aantal woningen Thuis nvt Huur goedkoop (< € 683) niet levensloopbestendig levensloopbestendig Huur midden (€ 683 - €900) niet levensloopbestendig levensloopbestendig Huur midden tot duur (> € 900-€ 1.184) niet levensloopbestendig levensloopbestendig Huur duur (> € 1.184) niet levensloopbestendig levensloopbestendig Koop goedkoop < € 260.000 niet levensloopbestendig levensloopbestendig Koop midden € 260.000 - € 405.000 niet levensloopbestendig levensloopbestendig Koop duur > € 405.000 niet levensloopbestendig levensloopbestendig Wonen met zorg levensloopbestendig -36 113 -23 -52 61 139 -19 -10 75 -32 49 129 -59 460 35 117 Prognose Woningbouwbehoefte Beleidsvariant "Regiodeal" 2025-2040 Gemeente Aalten Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model, Invisor KvRA Uit de analyse blijkt dat de grootste vraag ligt bij middeldure huurwoningen en dure koopwoningen. Net als in het realistische scenario geldt dat starters veelal de voorkeur geven aan een koopwoning, maar door het beperkte aanbod noodge- dwongen uitwijken naar een middeldure of dure huurwoning.

De vraag is in hoeverre er daadwerkelijk goedkope koopwoningen kunnen worden gerealiseerd die voor starters bereikbaar zijn. In de analyse is daarom uitgegaan van het feitelijke verhuis- gedrag. Indien echter beleidsmaatregelen worden getroffen, bijvoorbeeld door het aanbieden van een starterslening, worden meer koopwoningen voor deze groep bereikbaar. Dit is echter een beleidsmaatregel waarmee we geen rekening hebben gehouden. Daarnaast wordt een overschot verwacht aan niet-levensloopbestendige middeldure huurwoningen. Dit overschot is wel kleiner dan in het realistische scenario, wat ver- klaart waarom de herstructureringsopgave lager uitvalt. Opvallend ten opzichte van het realistische scenario is verder dat het aantal thuiswo- nende jongeren toeneemt. Hiervoor zijn waarschijnlijk twee oorzaken aan te wijzen. Enerzijds leidt de instroom van nieuwe inwoners tot meer concurrentie, waardoor het langer duurt voordat jongeren een woning kunnen vinden. Anderzijds neemt de doelgroep jongeren toe doordat we in deze variant ervan uit zijn gegaan dat mee jongeren, als onderdeel van een gezin, naar de gemeente Aalten verhuizen, maar nog bij hun ouders blijven wonen. Hoewel deze jongeren op korte termijn zelfstan- dig willen gaan wonen, betekent dit dat ook lokale jongeren langer moeten wachten op een passende woning.

In Bijlage 6 is de jaarlijkse behoefte voor het totaal aantal woningen per type en prijsklasse weergegeven. Het bouwtempo van de bruto bouwopgave jaar-op-jaar is in Figuur 37 weergegeven. Het jaarlijkse bouwtempo laat zien hoeveel woningen per jaar nodig zijn, bestaande uit nieuwbouw en transformatie van bestaande woningen (aanpassen/herontwikke- len). Figuur 37 Bouwtempo jaar-op-jaar 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 0 50 100 23 33 28 50 65 65 65 73 89 77 117 84 118 113 131 113 Tempo van levering; bruto bouwopgave, onder scenario Regiodeal Gemeente Aalten Legenda bruto bouwen Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model In Figuur 38 en Figuur 39 is de bouwtempo uitgesplitst naar koop- als huurwoningen en prijsklasses. Wat met name opvalt is dat er aanmerkelijk minder ‘overschot’ is aan 36 niet-levensloopbestendige woningen ten opzichte van de realistische variant.

Figuur 38 Bouwtempo per woonvorm, koop, per prijsklasse per 2 jaar Koop goedkoop Koop midden Koop duur 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 -30 -20 -10 0 10 20 30 40 Aantal woningen -6 -2 -1 -1 0 0 -4 -12 2 2 2 3 3 3 5 8 -16 -5 0 0 2 0 -8 -32 6 5 5 7 7 9 14 20 5 17 35 33 26 28 37 17 0 1 1 2 2 2 5 7 Tempo van levering, koopwoningen Gemeente Aalten, "Regiodeal" Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model Figuur 39 Bouwtempo per woonvorm, huur, per prijsklasse per 2 jaar Huur goedkoop Huur midden Huur middenduur Huur duur Wonen met zorg 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 -10 -5 0 5 10 15 Aantal woningen -4 -1 0 0 1 0 -4 -13 5 5 4 6 6 8 13 18 -5 -3 -3 -2 -1 -2 -5 -10 1 2 2 3 3 4 7 11 1 3 4 6 11 15 15 15 -2 -1 -1 -1 -2 -2 -1 -1 1 2 2 3 6 8 8 8 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 0 12 12 8 10 8 6 8 8 Tempo van levering, huurwoningen Gemeente Aalten, Sensub variant: "Regiodeal" Legenda Levensloopbestendig Niet levensloopbestendig Wonen met zorg Bron: CBS, Funda, CIZ (allen 2025) bewerkt met Sensub-model Het figuur laat zien dat de bouwopgave voor levensloopbestendige woningen (gele

balken), als gevolg van de vergrijzing, zich met name concentreert in de segmenten ‘Huur goedkoop’, ‘Huur midden’ en met name de goedkope en middendure koop- segmenten. De grootste behoefte aan levensloopbestendige woningen bevindt zich in het segment ‘Huur goedkoop’; de kleinste behoefte betreft de categorie ‘Huur duur’. Met name voor de segmenten ‘ Huur midden’ en ‘Koop midden’ geldt dat er sprake is van een behoorlijk overschot aan niet-levensloopbestendige woningen. Dit maakt het mogelijk om binnen dit segment bestaande woningen te transformeren in plaats van nieuwe woningen te bouwen. Op die manier blijft de woningvoorraad beter in balans, terwijl tegelijkertijd wordt ingespeeld op de veranderende woonbe- hoeften. Verdeling bouwopgave beleidsvariant Regiodeal over kernen Hiervoor hebben we de toekomstige woningbouwopgave voor de gehele gemeente Aalten berekend, op basis van de gewenste demografische ontwikkeling (realisatie woningbouwopgave conform regiodeal). De volgende stap is om deze bouwopgave te verdelen over de verschillende kernen van de gemeente. Daarbij onderscheiden we de volgende kernen: Aalten, Dinxperlo, Bredevoort en het buitengebied. Opge- merkt wordt dat in de verdeling uit wordt gegaan van de bruto bouwopgave, oftewel de transformatie van woningen is niet meegenomen in de kernverdeling.

Om de woningbouwopgave op kernniveau te verdelen, hebben we in samenspraak met de opdrachtgever een verdeelalgoritme vastgesteld. Dit algoritme is gebaseerd op criteria die samen zorgen voor een evenwichtige toedeling van het programma over de kernen. In de basis sluit de verhouding tussen koop- en huurwoningen aan op de inkomensopbouw van de verschillende buurten. Daarnaast bevorderen we de doorstroming van ouderen binnen de eigen buurt en stimuleren we de instroom van jongeren in buurten die nog relatief betaalbaar zijn. Ook weegt bij de verdeling nadrukkelijk mee uit hoeveel woningen een kern reeds bestaat. Met behulp van deze criteria hebben we de woningbouwopgave (conform beleidsvariant woondeal) verdeeld over de kernen. Wonen voor ouderen en wonen met (zwaardere) zorg hebben we daarbij gecon- centreerd in de drie hoofdkernen. Hierbij hebben we eveneens rekening gehouden met het aandeel ouderen en het aandeel sociale huurwoningen in de verschillende kernen. Tot slot hebben we de mate van levensloopbestendigheid per buurt bepaald op basis van het aantal ouderen. 37 Tabel 4. Kernverdeling bouwopgave over de kernen van de gemeente Aalten Bron: Gemeente Aalten (2025), CBS (2025), bewerkt met Sensub-model, Invisor KvRA 38 In dit hoofdstuk wordt de totale bouwopgave bepaald.

Deze bestaat uit de wo- ningen die benodigd zijn vanuit de acute tekorten (koopwoningen) samen met de geprognotiseerde behoefte op basis van de Regiodeal. Daarnaast hebben we de geprognosticeerde woningbehoefte uit het Sensub-model (Beleidsvariant Regiodeal) afgezet tegen de bestaande planvoorraad. Door deze vergelijking ontstaat inzicht in de mate waarin het huidige woningbouwprogramma aansluit op de te verwachten vraag. Daarbij kijken we niet alleen naar het totaal aantal geplande woningen, maar ook naar de verdeling naar prijsklasse, segment (koop/huur) en levensloopgeschikt- heid. Het doel van deze afstemming is om eventuele tekorten, overschotten of mismatch tijdig te signaleren. Dit maakt het mogelijk om gericht bij te sturen in programme- ring, fasering of segment (koop/huur), zodat de toekomstige woningvoorraad beter aansluit op de demografische en ruimtelijke opgaven. 6.1 Plancapaciteit In Tabel 5 is een overzicht opgenomen van de plancapaciteit, uitgesplitst naar harde en zachte plancapaciteit, bruto- en netto-capaciteit en eigendom. In totaal beschikt de gemeente Aalten over een netto plancapaciteit van 967 woningen en een bru- to plancapaciteit van 987 woningen. Daarbij wordt opgemerkt dat in de zachte plancapaciteit nog 30 woningen aanvullend zijn opgenomen waarvan de categorie (huur, koop of wonen met zorg) nog onbekend is.

Wanneer deze woningen worden meegerekend, komt de totale netto plancapaciteit uit op 997 woningen en de bruto plancapaciteit op 1.017 woningen. Opvallend is dat slechts een heel beperkt deel van de woningvoorraad (20 woningen) conform deze plancapaciteit hoeft te worden getransformeerd. Daarnaast blijkt dat het merendeel van de plancapaciteit bestaat uit zachte plannen (circa 78%). Verder valt op dat binnen de harde plannen de verhouding tussen koop- en huurwoningen sterk afwijkt van die in de zachte plannen. Ten slotte lijkt in de zachte plannen geen plancapaciteit te zijn opgenomen voor wonen met zorg. De verhouding tussen koop, huur en wonen met zorg bedraagt in de plancapaciteit; 60% koopwoningen, 36% huurwoningen en 4% wonen met zorg. Hoofdstuk 6 Afstemmen bouwopgave met bestaande planvoorraad Tabel 5. Overzicht plancapaciteit gemeente Aalten Hard Zacht Bruto Netto Bruto Netto 0 200 400 600 800 39 39 146 155 24 27 209 221 441 445 317 321 758 766 Plancapaciteit, bruto en netto Gemeente Aalten (per 15-09-2025) Legenda Huur Koop Wonen met zorg Bron: Gemeente Aalten In Tabel 6 is de plancapaciteit tevens uitgesplitst naar prijscategorie. Uit deze tabel blijkt dat binnen de harde plannen de verdeling tussen betaalbare en duurdere segmenten redelijk in evenwicht is.

Er worden 91 woningen gerealiseerd boven de grens van betaalbaarheid, die in de regio Achterhoek is vastgesteld op € 370.000. De overige 130 woningen vallen binnen de sociale huur, middenhuur (1 woning) of betreffen betaalbare koopwoningen (< € 370.000). 1.017 woningen (plancapaciteit) tegenover 828 woningen (programma). Dit is echter Een vergelijkbaar beeld doet zich voor bij de zachte plannen, zij het met een nog | in zekere mate ook wenselijk, aangezien het merendeel van de plannen nog zacht is. sterkere nadruk op betaalbaarheid. Bijna 70% van de koopwoningen kan als betaal- | Het komt regelmatig voor dat zachte plannen uiteindelijk niet doorgaan of (ernstig) baar worden aangemerkt en meer dan 80% van de huurwoningen betreft sociale | vertraagd worden. De huidige plancapaciteit voorziet daarmee in een gewenst over- huur. | schot, waardoor het realistisch is de woningbouwopgave daadwerkelijk te realiseren. Tabel 6. Overzicht plancapaciteit gemeente Aalten | Vanuit kwalitatief oogpunt voorziet het woningbouwprogramma van de gemeente Plancapaciteit, bruto bouwopgave | (zie Tabel 3) in 271 sociale huurwoningen, 30 middeldure huurwoningen, 343 betaal- Gemeente Aalten (per 15-09-2025) | bare koopwoningen en 184 duurdere koopwoningen. Dure huur is in het programma ondergebracht in de categorie ‘duur koop’ en betreft in totaal 3 woningen.

De huidige plancapaciteit, bestaande uit harde en zachte plannen, omvat circa 327 sociale huurwoningen (inclusief wonen met zorg), 46 middeldure huurwoningen, 14 dure huurwoningen, 371 betaalbare koopwoningen en 229 duurdere koopwoningen. In alle gevallen ligt de plancapaciteit daarmee hoger dan de woningbouwopgave, wat gezien de onzekerheid van zachte plannen een gunstig uitgangspunt vormt. Zowel vanuit kwantitatief als kwalitatief perspectief sluit de huidige plancapaciteit qua aantallen, woonvormen en prijscategorieën goed aan bij de woningbouwopga- ve. 6.3 VergelijkingmetbeleidsvariantRegiodeal,incl.acuuttekort De plancapaciteit dient in principe zowel te voorzien in acute tekorten als in de ge- prognotiseerde behoefte. Voor de sociale huursector konden de acute tekorten niet worden gekwantificeerd door gebrek en data. De acute tekorten aan koopwoningen is wel inzichtelijk gemaakt in hoofdstuk 3.5 en bedraagt 102 koopwoningen. Wanneer prognose en acute tekorten worden samengevoegd, ontstaat een netto bouwopgave van 915 woningen en een bruto bouwopgave van 1.055 woningen. Het verschil van 145 woningen betreft de transformatieopgave, die daarmee aanzienlijk hoger is dan de transformatieopgave van 20 woningen die is opgenomen in de plan- Bron: Gemeente Aalten | capaciteit van de gemeente.

Uitgaande van de bruto bouwopgave gaat het om 642 koopwoningen, 340 huurwoningen en 74 woningen met zorg. De verhouding hiervan 6.2 VergelijkingmetwoningbouwprogrammagemeenteAalten | is lastig exact te duiden, aangezien er vermoedelijk ook in de sociale huursector acu- te tekorten bestaan die we dus niet hebben kunnen berekenen. Voor de toekomstige Wanneer we het woningbouwprogramma van de gemeente Aalten afzetten tegen de | tekorten samen met de acute tekorten koopwoningen komt de verdeling echter neer plancapaciteit, blijkt dat de plancapaciteit beduidend hoger ligt dan het programma: | op circa 60% koop, 33% huur en 7% wonen met zorg. 39 Wanneer deze aantallen worden vergeleken met de plancapaciteit, blijkt dat er | ningen (< € 405.000) en 422 duurdere koopwoningen (> € 405.000). kwantitatief sprake is van een redelijke balans: 987 woningen in de plancapaciteit te- genover 1.055 woningen in de prognose inclusief acute tekorten. Omdat een groot | De plancapaciteit voorziet in aanmerkelijk meer sociale huurwoningen (327, inclusief deel van de plancapaciteit bestaat uit zachte plannen, is het echter wenselijk om | wonen met zorg), waarmee vermoedelijk ook een deel van de acute tekorten wordt meer plannen te ontwikkelen. Zachte plannen kunnen immers wegvallen of aanzien- | opgevangen wat in onze prognose niet is meegenomen. Onze prognose legt daar- lijke vertraging oplopen.

Daarbij bevat de plancapaciteit een relatief groot aandeel | entegen een sterker accent op middeldure en dure huurwoningen. Dit hangt samen sociale huurwoningen, waarmee naar verwachting ook een deel van de acute tekor- | met de positie van starters, die vaak de voorkeur hebben voor koop, maar niet altijd ten wordt opgevangen. Zoals reeds vermeld is dit acute tekort sociale huurwoningen | toegang tot de koopmarkt krijgen. Hierdoor is de vraag naar middeldure en dure niet meegenomen in de door ons berekende bruto bouwopgave van 1.055 wonin- | huurwoningen de afgelopen jaren toegenomen. Een deel van deze woningen zou gen. | eventueel kunnen worden verschoven naar het betaalbare koopsegment, maar voor een deel van de starters blijft koop ook dan onbereikbaar of sluit niet aan bij hun Een belangrijk verschil tussen de door ons berekende bouwopgave conform de be- | (leef)situatie op dat moment. Daarom is het belangrijk dat er ook voldoende middel- leidsvariant Regiodeal en de plancapaciteit van de gemeente zit in de transformatie- | dure en dure huurwoningen bij komen. opgave. Deze transformatieopgave bedraagt in de prognose 145 woningen, terwijl de plancapaciteit slechts uitgaat van 20 woningen.

Het vergroten van de transforma- | Wat betreft koopwoningen zijn de aantallen in grote lijnen vergelijkbaar: 642 wonin- tieopgave ten opzichte van wat nu in de plancapaciteit is opgenomen is wenselijk, | gen in de bouwopgave tegenover 600 in de plancapaciteit. Wel legt de bouwopga- omdat hiermee bestaande woningen die niet meer aansluiten bij de huidige en | ve meer nadruk op de duurdere koopwoningen (> € 405.000). Dit is met name het toekomstige woonbehoefte worden aangepast. Daarmee wordt voorkomen dat er | gevolg van de beperkte doorstroommogelijkheden voor gezinnen en andere door- in een later stadium in kwantitatieve zin voldoende woningen beschikbaar zijn, maar | stromers. De beleidsvariant kijkt nadrukkelijker vooruit, en benadrukt het belang van kwalitatief sprake is van een mismatch. Dit voorkomt daarmee leegstand wat weer | doorstroming. Hiervoor zijn voldoende woningen in de hogere koopsegment nood- kan resulteren in waardedaling. | zakelijk, zodat doorstromers passende alternatieven hebben en geschikte woningen vrijkomen voor starters. De verhoudingen tussen onze prognose (beleidsvariant Regiodeal) en de gemeente- lijke plancapaciteit liggen grotendeels in lijn: in beide gevallen circa 60% koopwonin- | Hoewel de bouwopgave conform de beleidsvariant Regiodeal en de plancapaciteit gen.

Wel bevat de plancapaciteit relatief meer huurwoningen en minder wonen met | in de basis op elkaar aansluiten, verschillen de accenten. De plancapaciteit legt een zorg dan op basis van de prognose benodigd lijkt. Dit verschil hangt deels samen | sterkere nadruk op betaalbaarheid en richt zich daarmee vooral op de acute tekor- met het (niet gekwantificeerde) acute tekort in de sociale huursector, maar ook door | ten. De beleidsvariant daarentegen kijkt nadrukkelijker naar de langere termijn en het gebrek aan plancapaciteit in de categorie wonen met zorg. | streeft naar een meer evenwichtige woningmarkt in de toekomst, waarbij relatief meer woningen worden toegewezen aan de duurdere koop- en huursegmenten om Kijken we naar de prijscategorieën, dan voorziet onze prognose (regievariant Regio- | de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. deal) inclusief de acute tekorten op de koopwoningen in de volgende bruto aan- tallen1. De bouwopgave uit de beleidsvariant bestaat qua huurwoningen uit 225 sociale huurwoningen (inclusief wonen met zorg), 123 middeldure huurwoningen en 66 dure huurwoningen. Dit is exclusief de acute tekorten in de sociale huursector.

Voor de koopwoningen (inclusief acute tekorten) gaat het om circa 220 betaalbare koopwo- 1 | Hierbij wordt opgemerkt dat voor de betaalbaarheidsgrens in de prognose is uitgegaan van € 405.000 in plaats van de in de regio gehanteerde grens van € 370.000. 40 Hoofdstuk7 Conclusie De demografische prognoses laten zien dat de gemeente Aalten de komende jaren | we de prognose en het acuut tekort koopwoningen samenvoegen, ontstaat een net- te maken krijgt met een groei van het aantal huishoudens, zij het in verschillende | to bouwopgave van 915 woningen en een bruto bouwopgave van 1.055 woningen. mate afhankelijk van het scenario. In het realistische scenario neemt het aantal | De gemeente beschikt over een plancapaciteit van 1.017 woningen. Daarmee is de huishoudens tot 2035 met circa 379 toe, waarna een daling inzet door vergrijzing | capaciteit in kwantitatieve zin in balans met de totale opgave van circa 1.055 wonin- en ontgroening. In het optimistische scenario groeit de gemeente sterker, met | gen. Omdat een groot deel van de plancapaciteit bestaat uit zachte plannen, is het circa 1.136 huishoudens tot 2035, waarbij krimp ook op langere termijn uitblijft. | echter wenselijk om meer plannen te ontwikkelen om het aantal woningen uit de De demografische ontwikkeling wordt vooral bepaald door de combinatie van een | Regiodeal te kunnen realiseren.

Zachte plannen kunnen immers wegvallen of aanzien- negatief geboorte- en sterftecijfer enerzijds en verhuisdynamiek en migratie ander | - | lijke vertraging oplopen. Daarbij bevat de plancapaciteit een relatief groot aandeel zijds. Op korte termijn leidt dit nog tot groei, maar op langere termijn kan dit beeld | sociale huur, waarmee naar verwachting ook een deel van de (door ons niet bereken- omslaan, tenzij migratie sterk toeneemt in de toekomst. | de) acute tekorten aan sociale huurwoningen wordt opgevangen. Dit acute tekort sociale huurwoningen is dus niet meegenomen in de bruto bouwopgave van 1.055 Tegelijkertijd staat de woningmarkt nu al onder druk. Er is sprake van een acuut | woningen. tekort van circa 102 koopwoningen in totaal, met een nadruk op het segment tussen | Kwalitatief vallen in de plancapaciteit enkele aandachtspunten op. Zo is de transfor- €250.000 en €400.000, dat juist voor starters en middeninkomens van groot belang | matieopgave binnen de gemeentelijke plancapaciteit, met slechts 20 woningen, be- is. Daarnaast zijn er tekorten in het duurdere segment, waardoor doorstromers, zoals | perkt in verhouding tot de 145 woningen in onze prognose conform de regievariant gezinnen, worden beperkt in hun volgende stap (bijv. ruimer wonen). In dit segment | Regiodeal.

Ook het aandeel wonen met zorg blijft in de planacapaciteit achter: er zijn komen bovendien relatief weinig woningen vrij door de beperkte verhuisgeneigd- | 39 woningen opgenomen, terwijl de verwachte behoefte conform de prognose op 74 heid van 45-plussers en ouderen, wat ten dele het gevolg is van een tekort aan le- | ligt. De impact van de vergrijzing en de vraag naar levensloopbestendige woningen vensloopbestendig aanbod in de juiste prijsklasse en op de juiste locatie voor deze | (transformatie) en wonen met zorg is daarmee volgens ons in de plancapaciteit onvol- doelgroep. Tot slot zijn er ook signalen van tekorten binnen de sociale huursector, al | doende meegenomen. Daarnaast is het aandeel middeldure en dure huurwoningen hebben we deze tekorten wegens gebrek aan data niet kunnen kwantificeren. | en het aantal koopwoningen in het hogere segment relatief laag binnen de gemeen- telijke plancapaciteit, waardoor een deel van het actuele probleem (starters op de Het beleidsneutrale realistische groeiscenario komt uit op een bruto bouwopgave | markt) wordt opgelost maar de doorstroming in de markt onder druk blijft staan. van 803 woningen tot en met 2035 en circa 935 tot en met 2040.

Na correctie voor herstructurering (veelal het levensloopbestendig maken van bestaande woningen | Aanbevelingen vanwege de vergrijzing) resteert een netto opgave van 408 woningen tot en met | • | Indien ervoor wordt gekozen om de aantallen uit de Regiodeal te realiseren ad- 2035 en 381 tot en met 2040. De kwalitatieve vraag richt zich met name op goed- | viseren we het aandeel harde plannen te vergroten; nu bestaat bijna 80% van de kope en middeldure huurwoningen, middeldure en duurdere koopwoningen, en in | capaciteit uit zachte plannen die gevoelig zijn voor uitval of vertraging. Meer har- toenemende mate op levensloopbestendige woningen en wonen met zorg. | de plannen zorgen voor continuïteit en zekerheid in de woningbouwproductie. • | Versterk de transformatieopgave; er zijn slechts 20 transformaties opgenomen De beleidsvariant (Regiodeal-scenario) gaat uit van een hogere groei (omdat de de | in de plancapaciteit tegenover een onze prognose van 145 woningen. Meer hogere bouwopgave uit de Regiodeal als uitgangspunt hebben genomen) en komt | transformatie (aanpassen naar levensloopbestendig danwel sloop/nieuwbouw) op een bruto bouwopgave van circa 953 woningen tot en met 2035 en ongeveer | voorkomt een kwalitatieve mismatch en zorgt dat de bestaande voorraad beter 1.178 woningen tot en met 2040.

Indien de transformatieopgave wordt gerealiseerd | aansluit bij de actuele en toekomstige woonbehoefte. resteert een netto opgave van 808 woningen tot en met 2035 en 984 woningen tot | • | Breid wonen met zorg uit; met 39 geplande woningen tegenover een behoefte en met 2040. De kwalitatieve vraag die we met dit scenario hebben berekend richt | van 74 blijft dit segment achter. Extra aanbod is nodig om in voldoende ouderen- zich sterker op het realiseren van een evenwichtige woningmarkt op de langere ter- | huisvesting te voorzien. mijn, door naast betaalbare huur- en koopwoningen ook een substantieel aandeel in | • | Vergroot het middeldure en duurdere segment; de nadruk binnen de huidige het middeldure en duurdere segment om de doorstroming op te nemen. Wanneer | plancapaciteit ligt nu sterk op betaalbare woningen. Aanvulling in het midden- en 41 42 hogere segment is nodig om doorstromers voldoende ruimte te geven en om een evenwichtige woningmarkt te behouden. Wel kan ervoor worden gekozen om een deel van de opgave voor middeldure- en dure huurwoningen om te vormen naar betaalbare koopwoningen. • Stimuleer specifieke doelgroepen: maak bijvoorbeeld gebruik van startersle- ningen en zet in op actieve werving en binding van jongeren en aanstaande gezinnen. Dit is noodzakelijk om de ambitieuze demografische doelstellingen te realiseren.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1b22a94c-ade3-44b2-978a-a19c03ad0947?agendaItemId=0d937b58-94f7-44b2-9940-f4dadc869c5e