Raadsmededeling 95-2023 Opvang vluchtelingen 8.pdf
Tekst van het document
Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp
: : : : : :
95-2023 30 juni 2023 S. van Erkelens mr. A.B. Stapelkamp Opvang (Oekraïense) vluchtelingen en statushouders 8
Aanleiding: Sinds ruim een jaar ontvangt u maandelijks een update. In eerste instantie van de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Inmiddels gecombineerd met informatie over de landelijke en regionale ontwikkelingen van de opvang van asielzoekers en statushouders en de situatie in de gemeente Aalten. Deze brede problematiek is niet opgelost en zal naar verwachting nog langere tijd onze aandacht vragen. Daar waar in eerste instantie een crisisstructuur moest zorgen voor de juiste aanpak en ondersteuning, is dit inmiddels voor de meeste zaken regulier werk geworden. Dit betekent ook dat het college zich momenteel beraadt om u vanaf het zomerreces te zullen informeren over de opvang en huisvesting van (Oekraïense) vluchtelingen, asielzoekers en statushouders via de gebruikelijke P&C-cyclus. De maandelijkse RM voegt niet meer zo veel toe, zo lijkt het, ook al gezien het beperkte aantal vragen en discussiepunten over dit onderwerp in de laatste raadsvergaderingen. Met dien verstande dat u over bijzondere ontwikkelingen natuurlijk nog steeds geïnformeerd zult worden. Inhoud mededeling: SITUATIE ASIELKETEN Nederland werkt samen met de Europese Unie (EU) aan oplossingen voor de vluchtelingenproblematiek. In dat verband ook zijn afspraken gemaakt over ondersteuning aan Griekenland. Griekenland kent een hoge instroom aan vluchtelingen.
Hieronder bevinden zich veel alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv). Nederland trekt 3 tot 4 miljoen euro uit om Griekenland te ondersteunen bij het opvangen en begeleiden van de amv. Deze steun past in de bredere inzet van Nederland om structurele verbeteringen te ondersteunen op het gebied van de opvang in Griekenland, het versnellen van asielprocedures en verbeteren van terugkeer. Uitgebreide informatie op de website van de Rijksoverheid: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/aanpakvluchtelingenproblematiek/ondersteuning-griekenland-voor-amv en https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/aanpak-vluchtelingenproblematiek Achterhoekse aanpak huisvesting statushouders en vluchtelingen Binnen de nieuwe aanpak Provinciale Regietafel (PRT) Migratie en Integratie, worden, vooruitlopend op de Spreidingswet in subregionale overleggen gezamenlijk plannen voor opvang en huisvesting ontwikkeld, voor zowel regionale (spreiding van) opvang voor asielzoekers als voor statushouders en Oekraïense vluchtelingen. De subregio Achterhoek kiest ervoor de taakstellingen en opgaves in samenhang te bekijken en in onderlinge afstemming in te vullen. Eind mei is hieruit de ‘Achterhoekse aanpak huisvesting statushouders en vluchtelingen’ voortgekomen.
De gemeentelijke plannen worden in de zomer in een subregionaal plan samengebracht, dat in het najaar bij de PRT Migratie en Integratie wordt ingediend. Na vaststelling van de afspraken voor opvang door de PRT, dient de Commissaris van de Koning in het vierde kwartaal 2023 het Gelderse plan in bij de Landelijke Regietafel (LRT).
Pagina 1 van 3
Uitwerking Achterhoekse aanpak in de gemeente Aalten Hoewel asielzoekers en (oorlogs)vluchtelingen in principe niet gehuisvest worden in sociale huurwoningen, ontstaat er wel een concurrerende ruimtevraag met reguliere (sociale) woningbouw. Voor de kortere termijn zijn daarom (nood)oplossingen nodig. De gemeente Aalten conformeert zich aan de regionale aanpak en is voornemens om aan haar taakstelling (resultaatverplichting) voor statushouders en opgaves (inspanningsverplichting) voor asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen te voldoen. Een en ander zal onderdeel worden van het onlangs gestarte project in het kader van het landelijke programma ‘Een thuis voor iedereen’. Het streven is dat in december van 2023 de benodigde locaties (grond en gebouwen) in beeld zijn dat in januari 2024 de eerste van die locaties ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Waar mogelijk en realistisch zal e.e.a. versneld plaatsvinden. Het betreffende collegevoorstel is bijgevoegd. STATUSHOUDERS Huisvesting statushouders in Aalten Bijna alle tijdelijke bewoners hebben de HAR in Lichtenvoorde inmiddels verlaten. De laatste persoon zal naar waarschijnlijkheid eind juli de HAR verlaten. Op 15 augustus zal de locatie sluiten. Gemeente Aalten heeft haar taakstelling voor huisvesting van statushouders voor het eerste halfjaar van 2023 (33) gehaald.
Voor de tweede helft van 2023 resteert een taakstelling voor opvang van statushouders van 42. COA zal nieuwe statushouders aan de gemeente koppelen. De achterstand die IND heeft opgelopen in de uitgifte van vergunningen lijkt hierin vertraging op te leveren. OEKRAÏENSE VLUCHTELINGEN Landelijk beeld opvang Wekelijks publiceert het ministerie van Justitie en Veiligheid de cijfers over de capaciteit en bezetting van bedden in gemeentelijke opvanglocaties: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/opvangvluchtelingen-uit-oekraine/cijfers-opvang-vluchtelingen-uit-oekraine-in-nederland De opvang van Oekraïners bij particulieren wordt landelijk niet apart geregistreerd, maar is af te leiden uit het aantal Oekraïners dat in de BRP is ingeschreven. Per 23 juni 2023 zijn 94.390 (12-05-2023: 92.770) vluchtelingen ingeschreven, waarvan 18.000 (1205-2023: 17.590) bij particulieren. Het aantal particuliere opvanglocaties is dus weer toegenomen. Lokaal beeld opvang De gemeente Aalten heeft momenteel 56 gemeentelijke opvangplekken (GOO). Daarnaast worden in de gemeente 21 personen in een particuliere opvangplek (POO) opgevangen en wonen 6 personen inmiddels in een zelfstandige woning. Insteek in de gemeente Aalten is om alle Oekraïense vluchtelingen uiteindelijk te huisvesten op gemeentelijke locaties en daarmee de opvang op POO-plekken op termijn te beëindigen.
Dit vindt plaats in nauwe samenspraak met de particuliere gastgezinnen. De eerste gasten uit de POO zullen komende maand naar een GOO verhuizen. De komende periode zullen t.b.v. de doorstroom van POO naar GOO nog een aantal GOO plekken (moeten) worden gerealiseerd. De regionale afspraak over de opvang van Oekraïense vluchtelingen, statushouders en asielzoekers betekenen - zoals het er nu naar uitziet - dat er voor de opvang van Oekraïners in de regio momenteel voldoende plekken zijn. Op de verdere uitbreiding van opvangplekken in de gemeente (tot 150 GOO plekken) hoeft daarom vooralsnog niet te worden ingezet. Mocht dit alsnog (vanuit landelijke taakstelling) wijzigen dan zal Aalten zich daaraan conformeren en voldoen, tenzij beargumenteerd onmogelijk. Participatie In samenwerking met o.a. Laborijn, Figulus en de Aaltense uitdaging is onderzocht hoe de Oekraïense vluchtelingen nog meer zelfstandig kunnen participeren in de (Aaltense) samenleving en op welke wijze de gezamenlijke organisaties dit verder kunnen stimuleren en faciliteren. Naar voorbeeld van Doetinchem zal na de zomer een ontmoetingsplek voor de Oekraïners worden gerealiseerd, waar ze in contact kunnen komen met elkaar en met anderen. Een vaste plek waar kennis kan worden gedeeld, vragen kunnen worden gesteld, netwerk kan worden opgebouwd en samen activiteiten kunnen worden ondernomen.
Op 30 juni wordt de ontmoetingsplek tijdens een informele bijeenkomst aangekondigd, waarbij onder de aanwezigen een behoeftepeiling wordt gedaan ter verdere uitwerking van de ontmoetingsplek. Pagina 2 van 3
Werk Een groot deel van de Oekraïense vluchtelingen is aan het werk. Vaak gaat het dan om tijdelijk werk. Samen met twee lokale werkgevers, Laborijn en de Aaltense Uitdaging is gekeken naar mogelijkheden voor meer duurzaam werk voor Oekraïners. Belangrijk aandachtspunt hierbij is de taalbarrière. Naast Nederlandse taalles is het ook goed om de mogelijkheden van Engelse taalles te onderzoeken. De komende periode zal een behoefte inventarisatie onder zowel Oekraïners als lokale werkgevers worden gedaan, om vraag en aanbod nog beter op elkaar te kunnen afstemmen. Communicatie In het gemeentenieuws in Aalten Vooruit en De Band is op 13 juni een artikel geplaatst over de huidige uitdagingen om voor de vele verschillende aandachtsgroepen al dan niet tijdelijke woonoplossingen te vinden. Ook is antwoord gegeven op vragen naar de toekomstige functie van het voormalig schoolgebouw van Schaersvoorde in Dinxperlo. Het artikel is als bijlage toegevoegd.
Bijgevoegd: • • •
Voorstel ‘Achterhoekse aanpak huisvesting statushouders en vluchtelingen’ (besloten B&W 27 juni 2023) Artikel ‘Een thuis (en liefst een woning) voor iedereen’, Aalten Actueel 13 juni 2023 Flitspeiling migratieketen 17
Pagina 3 van 3
Besluit van het college van B&W gemeente Aalten
Zaakkenmerk/Onderwerp Verantwoordelijk organisatieonderdeel Zaakkenmerk/Documentkenmerk
Z/23/126324/Achterhoekse aanpak huisvesting statushouders en vluchtelingen A6 Team Openbare Ruimte Z/23/126324/D-465776
Vertrouwelijkheid
Openbaar
Portefeuillehouder
T.M.M Kok
Uitvoeringsprog. Raad Besloten in de vergadering van
B&W vergadering d.d. 27 jun 2023
Toelichting voorstel Samenvatting
Wethouders T.M.M. Kok en J.C. Wikkerink Samenvatting Door de huidige woningnood in de sociale huursector, is het voor veel mensen moeilijk een passende woning te vinden. Voor de langere termijn is het bouwen van nieuwe woningen (een deel van) de oplossing. Voor de kortere termijn zijn (nood)oplossingen nodig. Hiervoor is binnen de gemeente onlangs een project gestart in het kader van het landelijke programma “Een thuis voor iedereen”. Zeer recent zijn er regionaal afspraken gemaakt over de zg. Achterhoekse aanpak voor de huisvesting van statushouders en vluchtelingen in onze regio. Colleges moeten voor 1 juli 2023 een besluit nemen over gemeentelijke inzet voor de huisvesting van Oekraïners, asielzoekers en statushouders in de komende twee jaar. De gemeente Aalten conformeert zich aan deze regionale aanpak en is voornemens om aan haar taakstelling (resultaatsverplichting) voor statushouders en opgaves (inspanningsverplichting) voor asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen te voldoen. Een en ander zal onderdeel worden van het onlangs gestarte project in het kader van het landelijke programma “Een thuis voor iedereen”
Voorgestelde beslispunten
1. Kennisnemen en onderschrijven van de taakstelling in de te verwachten huisvesting van statushouders: ca. 160-170 personen van juli 2023 tot en met december 2024. 2. Kennisnemen en onderschrijven van de opgave in de te verwachten opvang van ontheemde Oekraïners (per 1 juli 2023 150 gemeentelijke opvangplekken (GOO)), maar deze als regionaal ingevuld te beschouwen 3. Kennisnemen en onderschrijven van de te verwachten opvang van asielzoekers (vanwege de voorgenomen invoering van de Spreidingswet): 97 personen in de periode 2023 t/m december 2024. 4. Onderschrijven van de nadrukkelijke intentie om aan bovenstaande taakstelling en opgaves te voldoen, voor zover dit in de uitvoering realistisch en haalbaar blijkt binnen de gestelde periode. 5. Conformeren aan de Achterhoekse aanpak en deze te integreren in het
gemeentelijke project in het kader van het landelijke programma “Een thuis voor iedereen”. Besluit
Inleiding
Akkoord.
Door de huidige woningnood in de sociale huursector, is het voor veel mensen die afhankelijk zijn van huisvesting in de goedkope sector, moeilijk een passende woning te vinden. Voor de langere termijn is het bouwen van nieuwe woningen (een deel van) de oplossing. Daar wordt al volop aan gewerkt; plan is om de komende jaren ruim 1.000 woningen in de gemeente Aalten te bouwen. Aalten heeft echter, zoals alle gemeenten in Nederland, te maken met een stijgende taakstelling (resultaatverplichting) in de huisvesting van statushouders en de opgaves (inspanningsverplichting) in opvang van asielzoekers en van oorlogsvluchtelingen uit de Oekraïne. Hoewel asielzoekers en (oorlogs)vluchtelingen in principe niet gehuisvest worden in sociale huurwoningen, ontstaat er wel een concurrerende ruimtevraag met reguliere (sociale) woningbouw. Voor de kortere termijn zijn daarom (nood)oplossingen nodig. Aalten koos er begin dit jaar voor om deze huisvestingsopgave, die (mede) voortvloeit uit het landelijke programma “Een thuis voor iedereen”, projectmatig op te pakken. Eind mei werden regionaal afspraken over een zg. Achterhoekse aanpak voor de huisvesting van vluchtelingen, statushouders en Oekraïners in onze regio.
Aalten conformeert zich aan deze regionale aanpak, maar ziet dit als onderdeel van de onlangs gestarte projectmatige aanpak in het kader van het landelijke programma “Een thuis voor iedereen”. Het streven is dat in december van 2023 de hiervoor benodigde locaties (grond en gebouwen) in beeld zijn dat in januari 2024 de eerste van die locaties ook daadwerkelijk ingevuld kunnen worden. Waar mogelijk en realistisch zal e.e.a. versneld plaatsvinden. Eind dit jaar zijn de locaties en beeld. Met ingang van januari starten we met de daadwerkelijke uitwerking van deze woonlocaties
Argumenten
1.1 Fluctuerende cijfers De verschillende taakstellingen en opgaves fluctueren/zijn (deels) nog niet bekend en afhankelijk van verschillende factoren zoals het verloop van de oorlog in Oekraïne. Aalten zal zich conformeren aan de landelijk bepaalde taakstelling en opgaves en op basis daarvan gericht zoeken naar passende locaties. 1.2 Taakstelling statushouders De taakstelling voor huisvesting van statushouders wordt per half jaar vastgesteld door het Rijk. Tot 1 juli 2023 moet de gemeente Aalten 33 personen huisvesten. Voor de tweede helft van 2023 is de taakstelling 42 personen. Op basis van de prognose en bij een gelijkblijvend halfjaarlijks stijgingspercentage van ca. 28% komt de taakstelling van 1 juli 2023 t/m 31 december 2024 in totaal waarschijnlijk rond de 170 personen uit. 2.1 Opgave ontheemde Oekraïners (GOO) Het regionaal aanvliegen van de opvang van Oekraïense vluchtelingen, statushouders en asielzoekers betekent - zoals het er nu naar uitziet - dat er voor de opvang van Oekraïners in de regio momenteel voldoende plekken zijn. Op verdere uitbreiding van opvangplekken hoeft daarom vooralsnog niet te worden
ingezet. De opgave van 150 GOO plekken voor Aalten, zouden we in principe dus als ingevuld kunnen beschouwen. Mocht dit alsnog (vanuit landelijke taakstelling) wijzigen dan zal Aalten zich daaraan conformeren en voldoen, tenzij beargumenteerd onmogelijk. De gemeente Aalten heeft momenteel 56 GOO plekken. Daarnaast worden in de gemeente 21 personen in een POO opgevangen en wonen 6 personen inmiddels in een zelfstandige woning 3.1 Opgave asielzoekers (vooruitlopend op de Spreidingswet) Het kabinet wil de opvang van asielzoekers beter en eerlijker over alle gemeenten in Nederland verdelen. Hiervoor is de Spreidingswet in voorbereiding. Door de provincie Gelderland is, in voorbereiding op het van kracht worden van de Spreidingswet, een provinciale regietafel (PRT) migratie en integratie ingesteld die per regio de te verwachten opgave opstelt. De opgave opvang asielzoekers die de provincie voor de regio Achterhoek heeft vastgesteld bedraagt ca. 1.100 (reguliere) plekken. Voor de gemeente Aalten komt dit neer op ca. 97 personen in totaal voor de periode 2023 en 2024. Hoewel dit tot de daadwerkelijke invoering van de Spreidingswet nog geen harde taakstelling is, zal de gemeente Aalten zich inspannen om ook aan deze opgave te voldoen.
4.1 Intentie tot realisatie voldoende opvangplekken binnen twee jaar In de huidige fase van het recent gestarte project is nog moeilijk in te schatten of op basis van beschikbare locaties aan de taakstelling en opgaves kan worden voldaan. De komende maanden zal hier gaandeweg meer zicht op komen. Het is echter de nadrukkelijke intentie van de gemeente Aalten om de gestelde taakstelling en opgaves te halen. Gezien het vooralsnog beperkt lijkend aantal geschikte locaties, zullen de aantallen op te vangen personen als gesteld in de taakstelling en opgaves het maximaal haalbare zijn. Op dit moment is, mede door nog onvoldoende duidelijkheid over de exacte aantallen, de samenstelling van de op te vangen groepen en criteria die aan locaties worden gesteld, nog niet te voorspellen in welk tijdsbestek en op welk moment een en ander te realiseren zal zijn. Het streven is dat in december van 2023 de hiervoor benodigde locaties (grond en gebouwen) in beeld zijn dat in januari 2024 de eerste van die locaties ook daadwerkelijk ingevuld kunnen worden. Waar mogelijk en realistisch zal e.e.a. versneld plaatsvinden. 5.1 Onderbrengen van de taakstelling en opgaves in het lopende project in het kader van “Een thuis voor iedereen” De gemeente Aalten koos ervoor om de huisvestingsopgave, die (mede) voortvloeit uit het landelijke programma “Een thuis voor iedereen”, projectmatig op te pakken.
Kort na het starten van dit project werden er regionaal echter afspraken gemaakt over de zg. Achterhoekse aanpak voor de huisvesting van vluchtelingen in onze regio. Hieruit vloeit voort, dat de individuele gemeentes in de regio voor 1 juli 2023 aan moeten geven wat de gemeentelijke inzet voor de huisvesting van Oekraïners, asielzoekers en statushouders in de komende twee jaar zal zijn. De gemeente Aalten is van mening dat deze opgave, voor zover daar nog geen sprake van was, prima te integreren is in het reeds gestarte project. Het projectplan voor die opgave gaat uit van het opstellen van een actieplan voor de ‘middel-korte’ termijn en een meer structurele aanpak in de periode daarna. Doel van het actieplan is om te zorgen voor een (al dan niet tijdelijke) oplossing voor huishoudens die met spoed een woning nodig hebben. Daarvoor worden
momenteel locaties in beeld gebracht en wordt de behoefte (met urgentiebepaling) van de verschillende aandachtsgroepen geïnventariseerd. Streven is om eind dit jaar/begin volgend jaar de locaties in beeld te hebben en de eerste locaties in te vullen. Uiteraard zal worden versneld waar zich op kortere termijn kansen voordoen, maar de focus zal in eerste instantie liggen op het in beeld brengen van locaties (zowel gronden als gebouwen). Versnellen kan pas als de inventarisatie gereed is en de criteria voor de locaties zijn vastgesteld. 5.2 Vanuit de gezamenlijkheid die voortvloeit uit de Achterhoekse aanpak, zal met een brede blik gekeken worden naar de mogelijkheden om gebruik te maken van de regionaal beschikbare kennis en voorzieningen (zoals onderwijs, inburgering, werk en begeleiding) en oplossingen voor huisvesting. Hierbij zullen bijvoorbeeld ook mogelijkheden voor (kleinschalige) satelliet locaties in de regio worden meegenomen, mogelijkheden voor (kleinschalige) opvang van AMVers (Alleenstaande/alleengaande Minderjarige Vluchtelingen) i.s.m. COA en ondersteunende organisaties, en eventuele mogelijkheden voor tijdelijke huisvesting van statushouders op een regionale HAR locatie.
5.3 De gemeente moet voor 1 juli een plan van aanpak aanleveren Omdat de acties die voortvloeien uit de Achterhoekse aanpak kunnen worden geïntegreerd in het reeds gestarte gemeentelijke project, is geen afzonderlijk plan van aanpak nodig. Kanttekeningen
Overleg gevoerd met
Vervolgstappen en planning
Participatie
4.1 Mogelijk vertragende factoren De totale opgave wordt geremd door het ontbreken van genoeg huisvestingslocaties. Vooralsnog zal vooral ingezet worden op het vinden van leegstaande of leeg komende panden, bij voorkeur panden met een woonbestemming. Zeker met het oog op de inwerkingtreding van de Omgevingswet vanaf januari is in de begintijd daarvan vertraging in procedures namelijk niet uitgesloten. Hetzelfde geldt voor onbebouwde locaties (locaties met die al een woonbestemming kunnen sneller ontwikkeld worden en hebben daarom de voorkeur). Complicerende factor bij onbebouwde locaties is echter de toenemende 'netcongestie': wachttijden voor aansluitingen door Liander kunnen inmiddels oplopen tot een jaar.
Projectbureau (G. Sikking), overlegpunten: voorstel en proces. Afdeling Ruimte (B. Bouwman), overlegpunten: voorstel en proces. Team Bestuursondersteuning en Veiligheid (S. Erkelens), overlegpunten: input voorstel, proces, historie en cijfers (taakstelling en opgave). College van B&W (wethouders Kok en Wikkerink), overlegpunten: inhoud en consequenties voorstel
Besluitvorming College: 27 juni Informeren raad: via raadsmededelingen 4 juli Niet van toepassing
Communicatie
In dit stadium niet van toepassing, wordt opgepakt in het kader van het reeds gestarte project in het kader van het landelijke programma “Een thuis voor iedereen”
14 juni 2023
17e flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13-14 juni 2023 In opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid
www.ioresearch.nl
Introductie Aanleiding
Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) heeft I&O Research gevraagd om flitspeilingen uit te voeren naar de houding van Nederlanders tegenover de doorstroom in de migratieketen. Deze peilingen werden in eerste instantie uitgevoerd in opdracht van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Per 1 oktober is het opdrachtgeverschap van deze peilingen overgenomen door het ministerie van Justitie en Veiligheid. I&O Research blijft de vaste uitvoerder van de flitspeilingen. De 17de peiling liep van dinsdag 13 juni 9:00 uur tot woensdag 14 juni 9:00 uur. De eerste flitspeiling over de doorstroom in de migratieketen vond plaats in juni 2022. De vorige (16e) peiling liep van 21 tot 22 maart 2023. Voor de andere meetmomenten, zie bijlage 1.
Uitvoering onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd onder 939 Nederlanders van 18 jaar en ouder, die lid zijn van het I&O Research Panel. Dit is ruim voldoende om op basis van de resultaten betrouwbare uitspraken te kunnen doen. Er zijn 2.500 personen benaderd voor dit onderzoek. De respons op dit onderzoek bedraagt 38 procent. Op de data is een weging (op randtotalen) toegepast op de achtergrondkenmerken: leeftijd, geslacht, opleiding, migratieachtergrond, stemgedrag bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021 en regio (op basis van de Nielsen 4-indeling van het CBS). De weging is uitgevoerd conform de richtlijnen van de Gouden Standaard. Hiermee zijn de verhoudingen in de steekproef op deze achtergrondkenmerken representatief voor de werkelijke verhoudingen in de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder. • In de tekst worden alleen significante verschillen tussen de peilingen benoemd. • In sommige gevallen tellen percentages niet op tot het totaal of tot meer dan 100 procent. Dit komt door afrondingsverschillen.
• In de rode kaders staan significante verschillen benoemd tussen de verschillende gebieden van Nederland: de drie grote steden (Amsterdam, Rotterdam en Den Haag), het westen exclusief de drie grote steden (Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht), het noorden (Groningen, Friesland en Drenthe), het oosten (Overijssel, Gelderland en Flevoland) en het zuiden (Zeeland, Noord-Brabant en Limburg).
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
2
Draagvlak opvang asielzoekers (1) Ruim acht op de tien (85%) inwoners vinden dat de Rijksoverheid meer moet doen om asielzoekers die geen verblijfsvergunning hebben uit te zetten. Dit is hoger dan de meting van 4 juli ‘22, 18 juli ‘22, 15 augustus ‘22 en 14 december ‘22, maar gelijk aan de andere metingen. Bijna zes op de tien (57%) inwoners vinden het acceptabel dat asielzoekers tijdelijk worden opgevangen in noodopvanglocaties, vanwege het tekort aan opvangplaatsen. Dit is gelijk aan de vorige meting en lager dan alle metingen daarvoor. Bijna zes op de tien inwoners (59%) zijn van mening dat de Rijksoverheid moet zorgen voor een eerlijke verdeling van voldoende opvangplekken voor asielzoekers over Nederland. Ook als dit betekent dat gemeenten verplicht kunnen worden om asielzoekers op te vangen. Dit aandeel is gelijk aan de vorige metingen. Ruim de helft van de inwoners (52%) vindt dat de opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne ingezet mogen worden voor asielzoekers uit andere landen. Dit is vergelijkbaar met de vorige metingen, met uitzondering van 30 augustus ‘22 (58%) en 27 september ‘22 (57%). Bijna vier op de tien (38%) vinden dat Nederland mensen die op de vlucht zijn moet opvangen, ongeacht de aantallen. Na pieken op 30 augustus ‘22 (45%) en 27 september ‘22 (47%) is dit vanaf oktober 2022 stabiel. •
•
Ruim twee derde (68%) van de inwoners van de drie grote steden is het (helemaal) eens met de stelling dat opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne gebruikt mogen worden voor andere asielzoekers. In de rest van het westen (50%) en het zuiden van Nederland (49%) ligt dit aandeel beduidend lager. Zeven op de tien inwoners van de drie grote steden vinden dat de Rijksoverheid moet zorgen voor een eerlijke verdeling van voldoende opvangplekken voor asielzoekers over Nederland, ook als dit betekent dat gemeenten verplicht kunnen worden om asielzoekers op te vangen. In het oosten en zuiden (beide 53%) ligt dit aandeel aanzienlijk lager. Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
Figuur 1. Een asielzoeker is een persoon die in een ander land bescherming aanvraagt omdat diegene in zijn of haar land van herkomst niet veilig is. In hoeverre bent u het eens of oneens met de onderstaande stellingen? Percentage (helemaal) mee eens. Basis: Alle Nederlanders, n= 939**
2023
100%
80% 67%
60%
40%
81%
83%
67%
66%
65%
67%
55%
54%
56%
55%
78%
39%
39% 39%
42%
42%
39%
39%
80%
40%
38%
84%
84%
84%
85%
70%
68%
67%
65%
58%
54%
57% 52%
83%
83%
65%
66%
66% 59%
53%
47%
45% 39% 39%
83%
39%
40%
41%
40%
39%
40%
52% 38%
81%
83%
82%
65%
65%
66%
60%
56% 51%
42%
40%
62% 55%
40%
60%
84%
85%
60%
59%
60%
53%
53%
39%
40%
57%
57%
52% 38%
20%
0%
De Rijksoverheid moet meer doen om asielzoekers die geen verblijfsvergunning hebben gekregen uit te zetten* Vanwege het tekort aan opvangplaatsen in asielzoekerscentra, is het acceptabel dat asielzoekers tijdelijk worden opgevangen in noodopvanglocaties (bijvoorbeeld in evenementenhallen, vakantieparken, tenten) De opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne mogen ook gebruikt worden om asielzoekers uit andere landen op te vangen* Nederland moet mensen die op de vlucht zijn omdat zij in hun eigen land niet veilig zijn altijd opvangen, ongeacht de aantallen De Rijksoverheid moet gemeenten kunnen dwingen om bepaalde locaties of gebouwen in te zetten voor de opvang van asielzoekers* De Rijksoverheid moet zorgen voor een eerlijke verdeling van voldoende opvangplekken voor asielzoekers 3over Nederland. Ook als dit betekent dat gemeenten verplicht kunnen worden om asielzoekers op te vangen. * Deze stellingen zijn voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 4 juli. ** Dit figuur laat de ontwikkeling zien in het percentage Nederlanders dat het (helemaal) eens is met de stellingen. Voor de ontwikkelingen in de percentages neutraal, (helemaal) mee oneens of weet niet, zie bijlage.
Draagvlak opvang asielzoekers (2) Twee derde (66%) van de Nederlanders vindt dat er in hun gemeente asielzoekers opgevangen mogen worden. Met uitzondering van 30 november ‘22 (71%), 14 december ‘22 (72%) en 22 februari ‘23 (71%) is dit gelijk aan de vorige metingen. Zeventien procent is het (helemaal) oneens met de stelling. Dit is hoger dan tijdens de meting van 30 november ‘22 (12%) en 14 december ‘22 (13%), maar gelijk aan de andere metingen. Bijna zes op de tien (57%) zijn het er (helemaal) mee eens dat asielzoekers in hun buurt mogen worden opgevangen. Net als bij de vorige stelling is dit aandeel hoger dan op 30 november ‘22 (62%), 14 december ‘22 (65%) en 22 februari ‘23 (63%). Een vierde is het (helemaal) oneens (24%) met de stelling dat asielzoekers bij hen in de buurt opgevangen mogen worden. Dit is hoger dan tijdens de metingen van 4 juli ‘22 (20%), 15 augustus ‘22 (20%), 30 november ‘22 (20%), 14 december ‘22 (18%), 17 januari ‘23 (19%) en 22 februari ‘23 (19%) (zie bijlage p. 21).
• •
Acht op de tien (79%) inwoners van de drie grote steden vinden dat er in hun gemeente asielzoekers opgevangen mogen worden. In het oosten (63%) en zuiden (58%) ligt dit significant lager. Zeven op de tien inwoners van de drie grote steden (71%) vinden dat asielzoekers in de buurt opgevangen mogen worden. De helft van de inwoners van het zuiden (50%) is het hier mee eens.
Figuur 2. Een asielzoeker is een persoon die in een ander land bescherming aanvraagt omdat diegene in zijn of haar land van herkomst niet veilig is. In hoeverre bent u het eens of oneens met de onderstaande stellingen? Percentage (helemaal) mee eens Basis: Alle Nederlanders, n= 939*
2023
100%
80% 66%
67%
64%
66%
66%
65%
66%
67%
67%
67%
68%
60% 59%
60%
58%
59%
60% 55%
58%
60%
58%
58%
59%
71%
72%
71% 67%
62%
65% 60%
63%
68%
66%
60%
57%
40%
20%
0%
In mijn gemeente mogen asielzoekers worden opgevangen In mijn buurt mogen asielzoekers worden opgevangen
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
4
* Dit figuur laat de ontwikkeling zijn in het percentage Nederlanders dat het (helemaal) eens is met de stellingen. Voor de ontwikkelingen in de percentages neutraal, (helemaal) mee oneens of weet niet, zie bijlage.
Draagvlak opvang statushouders Ruim zes op de tien Nederlanders vinden dat statushouders, die een verblijfsvergunning hebben, in hun gemeente gehuisvest mogen worden (63%). Deze uitkomst komt overeen met de houding die Nederlanders hebben ten aanzien van opvang van asielzoekers in hun gemeente (sheet 4). Het draagvlak is kleiner dan in de metingen tussen 15 augustus en 19 oktober 2022 en tussen 15 november ‘22 en 22 maart ‘23. De uitkomst zit nu weer op het niveau van de eerste meting op 22 juni 2022. Een op de zes is het (helemaal) oneens (16%) met de stelling. Dit is vergelijkbaar met de eerdere metingen. Zes op de tien (59%) vinden dat statushouders ook in hun buurt gehuisvest mogen worden. Dit is vergelijkbaar met de vorige meting (62%), maar lager dan de metingen tussen 30 november ‘22 en 22 februari ‘23. Een vijfde van de Nederlanders is het hier (helemaal) mee oneens (20%), dit is hoger dan in maart dit jaar (16%).
Daarnaast vinden bijna zes op de tien (57%) inwoners dat Nederland meer vaste asielzoekers- en aanmeldcentra moet hebben (zodat asielzoekers niet meer in noodopvanglocaties opgevangen hoeven te worden). Na een daling tussen 14 december ‘22 (63%) en 17 januari ‘23 (57%), is dit percentage sindsdien stabiel gebleven. • •
Driekwart van de inwoners van de drie grote steden (74%) vindt dat er in hun buurt statushouders gehuisvest mogen worden. Dit is hoger dan in de rest van het westen (59%), het noorden (53%), en het zuiden (53%). Een op de tien (10%) inwoners van de drie grote steden is het er mee oneens dat Nederland vaste asielzoekers- en aanmeldcentra moet hebben, zodat statushouders niet in noodopvanglocaties hoeven te verblijven. Dit is significant lager dan in het westen (24%), oosten (28%) en het zuiden (25%).
Figuur 3. Een statushouder is een asielzoeker die een verblijfsvergunning heeft gekregen, omdat is vastgesteld dat die niet naar hun thuisland kunnen terugkeren omdat ze daar niet veilig zijn. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen: Percentage (helemaal) mee eens. Basis: Alle Nederlanders, n= 939*
2023
100%
80% 63%
60%
66%
61%
60% 54%
65%
57%
57%
66% 61% 57%
68% 62% 60%
68% 64% 62%
68% 61% 60%
67% 62% 64%
67% 64% 59%
65% 61%
60%
56%
67% 62% 58%
71%
70%
65% 61%
68%
68%
67%
63%
67% 63%
63%
62%
63%
57%
57%
57%
59%
57%
40%
20%
0%
In mijn gemeente mogen statushouders worden gehuisvest
In mijn buurt mogen statushouders worden gehuisvest
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
Nederland moet meer vaste asielzoekers- en aanmeldcentra hebben, zodat statushouders niet in noodopvanglocaties hoeven te verblijven.
5
* Dit figuur laat de ontwikkeling zijn in het percentage Nederlanders dat het (helemaal) eens is met de stellingen. Voor de ontwikkelingen in de percentages neutraal, (helemaal) mee oneens of weet niet, zie bijlage.
Huisvesting statushouders Figuur 4. Welke stelling geeft uw gevoel het beste weer over de huisvesting van statushouders in Nederland?* Basis: Alle Nederlanders; n= 939
“Wanneer statushouders snel een woning krijgen, kunnen ze eerder een toekomst opbouwen en sneller meedoen aan de Nederlandse samenleving.” Nederlanders kregen na deze toelichting de volgende vraag voorgelegd: Welke stelling geeft uw gevoel het beste weer over de huisvesting van statushouders in Nederland? Tijdens de meting van 14 juni ‘23 vindt 54 procent van de inwoners dat een statushouder evenveel recht heeft op een woning als andere woningzoekenden. Vier op de tien vinden (40%) vinden dat statushouders minder voorrang moeten krijgen op de woningmarkt. Tot slot vindt een beperkt deel (3%) het tegenovergestelde: statushouders zouden volgens hen (meer) voorrang moeten krijgen op de woningmarkt. Deze verhoudingen verschillen niet significant ten opzichte van de eerdere metingen.
4-7-2022
3%
57%
36%
5%
18-7-2022
3%
57%
37%
3%
1-8-2022
3%
58%
36%
3%
15-8-2022 2%
59%
36%
3%
30-8-2022
4%
56%
36%
3%
12-9-2022
3%
56%
38%
3%
27-9-2022
4%
19-10-2022
3%
56%
38%
3%
2-11-2022
3%
55%
39%
3%
15-11-2022
4%
54%
38%
4%
30-11-2022
3%
57%
36%
4%
14-12-2022
4%
17-1-2023
3%
55%
38%
3%
22-2-2023
4%
56%
36%
3%
58%
35%
59%
3%
32%
4%
22-3-2023 2%
55%
38%
4%
14-6-2023
54%
40%
3%
3%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Een statushouder moet (meer) voorrang krijgen op de woningmarkt dan andere woningzoekenden. Een statushouder heeft evenveel recht op een woning als andere woningzoekenden.
Een statushouder moet minder voorrang krijgen op de woningmarkt dan andere woningzoekenden. Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
Weet niet/wil niet zeggen * Deze stelling is voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 4 juli 2022.
2023
6
Flexwoningen en tussenvoorzieningen (1) Figuur 5. In hoeverre bent u bekend met flexwoningen en tussenvoorzieningen?* Basis: Alle Nederlanders; n= 939
Wij vroegen of Nederlanders bekend zijn met flexwoningen of tussenvoorzieningen. Voordat deze vraag werd gesteld, is de volgende uitleg gegeven: “Voor het oplossen van het woningtekort kan een gemeente flexwoningen of tussenvoorzieningen realiseren. Hier kunnen verschillende doelgroepen zoals dak- en thuislozen, statushouders en studenten een tijdelijke woonplek krijgen voordat ze kunnen doorstromen naar een reguliere woning. Een flexwoning is een kleine woning voor een periode van 10-15 jaar. In een tussenvoorziening wonen meerdere mensen 1 à 2 jaar gezamenlijk in een gebouw. Dit kan nieuwbouw zijn of een leegstaand gebouw dat een andere functie had (zoals een kantoorpand of school).” De helft (48%) is ‘niet heel erg’ (26%) of ‘helemaal niet’ (22%) bekend met het concept van flexwoningen en tussenvoorzieningen. Hoewel het aandeel dat niet bekend is met deze woonoplossingen stabiel is gebleven, zijn de onderlinge verhoudingen wel licht verschoven. Het deel dat ‘helemaal niet’ bekend is met deze woonvoorzieningen is ten opzichte van maart gedaald van 27 naar 22 procent. De vorige meting was dit aandeel juist gestegen. Ruim vier op de tien inwoners zijn ‘een beetje’ (41%) of ‘heel erg’ (7%) bekend met flexwoningen en tussenvoorzieningen. Dit is ongewijzigd ten opzichte van de vorige meting. • •
Bijna zes op de tien inwoners van het westen (57%) zijn een beetje tot heel erg bekend met flexwoningen of tussenvoorzieningen. In het noorden en zuiden ligt dit aanzienlijk lager (respectievelijk 32% en 44%). Inwoners van het noorden (60%) of het zuiden (54%) geven in vergelijking met inwoners van het westen (39%) vaker aan niet heel erg tot helemaal niet bekend te zijn met flexwoningen of tussenvoorzieningen.
100%
2023
3%
3%
4%
2%
4%
23%
25%
22%
27%
22%
30%
29%
32%
25%
38%
36%
36%
6%
7%
6%
6%
7%
14-12-2022
17-1-2023
22-2-2023
22-3-2023
14-6-2023
90% 80%
70% 60%
26%
50%
40% 30% 39%
41%
20% 10% 0%
Weet niet/geen mening Ik ben hier helemaal niet bekend mee Ik ben hier niet heel erg bekend mee Ik ben hier een beetje bekend mee Ik ben hier heel erg bekend mee
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
Ik woon zelf in een flexwoning of tussenwoning * Deze stelling is voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 14 december 2022.
7
Flexwoningen en tussenvoorzieningen (2) Zes op de tien inwoners (62%) vinden dat flexwoningen en tussenvoorzieningen in hun gemeente gebouwd mogen worden. Dit aandeel is stabiel sinds de meting van 14 december ‘22 (64%). Ruim vier op de tien (44%) inwoners zijn het (helemaal) eens met de stelling dat deze woningen enkel gebruikt mogen worden voor mensen uit bepaalde doelgroepen, zoals dak- en thuislozen, studenten of statushouders. Sinds de meting van 18 juli 2022 is dit vrijwel stabiel: het aandeel schommelt tussen de 42 procent en 48 procent. Ruim een kwart van de inwoners is het (helemaal) oneens met deze stelling (28%). Dit is gelijk aan de voorgaande metingen. Tien procent is het (helemaal) eens met de stelling dat flexwoningen of tussenvoorzieningen als eerste moeten worden toegewezen aan statushouders. Dit ligt significant lager dan tijdens de metingen van 18 juli ‘22 (14%) en 30 augustus ‘22 (12%), maar is gelijk aan de andere metingen. De meerderheid van de Nederlanders (61%) is het (helemaal) oneens met de stelling. Na een stabiele periode tussen 18 juli en 1 november 2022, steeg dit tijdens de meting van 2 november (65%), om vervolgens weer te stabiliseren rond de 60 procent (zie bijlage p. 27). •
• •
Zes op de tien inwoners van de drie grote steden (61%) vinden dat flexwoningen of tussenvoorzieningen alleen toegewezen moeten worden aan mensen uit bepaalde doelgroepen, zoals dak- en thuislozen, studenten en statushouders. Onder inwoners van het westen (47%), het noorden (35%), het oosten (38%) en het zuiden (40%) ligt dit aanzienlijk lager. Drie op de tien inwoners van het westen (31%), het oosten (28%) en het zuiden (33%) zijn het (helemaal) oneens met de stelling, aanzienlijk meer dan in de drie grote steden (13%). Een zesde van de inwoners (16%) van de drie grote steden vindt dat de flexwoningen of tussenvoorzieningen als eerste toegewezen moeten worden aan statushouders. Dit is hoger dan in het zuiden (6%).
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
Figuur 6. In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen met betrekking tot de flexwoningen of tussenvoorzieningen?* ** *** Basis: Alle Nederlanders; n= 939 2023 100%
80% 67%
66%
67%
71%
68%
72%
68%
69%
69%
68%
64%
62%
62%
62%
62%
42%
44%
45%
44%
9%
10%
11%
10%
60% 48% 43%
46%
47%
12%
12%
47%
46%
48%
46%
47%
10%
11%
47%
45%
40%
20%
14%
10%
9%
10%
11%
12%
9%
0%
In mijn gemeente mogen flexwoningen of tussenvoorzieningen worden gebouwd De flexwoningen of tussenvoorzieningen moeten alleen toegewezen worden aan mensen uit bepaalde doelgroepen, zoals dak- en thuislozen, studenten en statushouders De flexwoningen of tussenvoorzieningen moeten als eerste worden toegewezen aan statushouders
* Deze stellingen zijn voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 18 juli. ** Dit figuur laat de ontwikkeling zijn in het percentage Nederlanders dat het (helemaal) eens is met de stellingen. Voor de ontwikkelingen in de percentages neutraal, (helemaal) mee oneens of weet niet, zie bijlage. 8 *** De toelichting over wat een flexwoning of tussenvoorziening is, is vanaf 14 december tijdens een eerdere vraag over flexwoningen/tussenvoorzieningen gegeven. Hierdoor verschilt de context van de stellingen tijdens de metingen sindsdien licht van eerdere metingen. Eventuele verschuivingen in de resultaten kunnen worden veroorzaakt door een wijziging in context.
Opvang aantal asielzoekers in Nederland Figuur 7. Welke stelling geeft uw gevoel het beste weer over de opvang van het aantal asielzoekers in Nederland? Basis: Alle Nederlanders; n= 939
Het aandeel dat vindt dat Nederland voldoende asielzoekers opvangt (39%), wijkt niet significant af van de eerdere metingen. Een net iets groter deel, 45 procent, vindt dat Nederland minder asielzoekers moet opvangen. Dit is gelijk aan de vorige meting in maart (43%), maar hoger dan op 22 juni ‘22 (37%), 4 juli ‘22 (36%), 27 september ‘22 (40%) en 22 februari ‘23 (38%).
22-6-2022
43%
13%
4-7-2022
43%
11%
18-7-2022
39%
1-8-2022
41%
15-8-2022
39%
Tot slot was het deel dat vindt dat Nederland meer asielzoekers moet 30-8-2022 opvangen stabiel over de metingen (tussen de 10% en 13%). In de meting van 22 maart ‘23 was dit echter licht gedaald naar negen procent. Ook 12-9-2022 tijdens de meting van 14 juni ‘23 ligt dit lager (8%) dan in de periode tot en 27-9-2022 met februari ‘23.
•
In het zuiden vindt de helft dat Nederland minder asielzoekers op moet vangen (51%). Dit is significant hoger dan het aandeel in de drie grote steden (32%).
36% 37%
37%
2-11-2022
38%
15-11-2022
37%
30-11-2022
10% 10% 11% 11% 12%
10%
41%
9%
41%
8%
41%
9%
45%
8%
44%
8%
40%
11%
7%
44%
12%
8%
43%
7%
10%
45%
7%
38%
10%
42%
9%
14-12-2022
38%
12%
40%
9%
17-1-2023
37%
12%
42%
9%
2023
22-2-2023
42%
12%
38%
8%
22-3-2023
42%
9%
43%
7%
14-6-2023
39%
0%
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
7%
36%
11%
40%
19-10-2022
37%
20%
8%
40%
45%
60%
8%
80%
100%
Nederland vangt voldoende asielzoekers op
Nederland moet meer asielzoekers opvangen
Nederland moet minder asielzoekers opvangen
Weet ik niet/ wil niet zeggen
9
Geschikte potentiële maatregelen Figuur 8. Er zijn verschillende manieren waarop de overheid om kan gaan met de opvang van asielzoekers. Kunt u bij de volgende stellingen aangeven hoe geschikt of ongeschikt u dit vindt? Percentage (heel) geschikt**. Basis: Alle Nederlanders; n=939
Er zijn verschillende manieren hoe de overheid om kan gaan met de opvang van asielzoekers. Aan Nederlanders vroegen wij voor elk van de genoemde maatregelen in hoeverre zij deze geschikt of ongeschikt vinden. Ruim acht op tien inwoners (82%) vinden dat Nederland meer moet samenwerken met andere Europese landen. Dit is gelijk aan de eerdere metingen. Zes op de tien (61%) vinden het toelaten van minder asielzoekers een (heel) geschikte maatregel om de kwaliteit van de opvang van asielzoekers en de doorstroom van statushouders te verbeteren. Tijdens de eerste drie metingen (22 juni – 18 juli 2022) en de meting van 15 augustus ‘22 lag dit nog aanzienlijk lager (tussen de 54% en 56%). Volgens ruim de helft (55%) moet Nederland sowieso minder asielzoekers opvangen. Dit is vergelijkbaar met de eerdere metingen dit jaar, maar aanzienlijk hoger dan in de periode juni-augustus ‘22 (45-50%), de meting van 27 september ‘22 (49%) en de meting van 14 december ‘22 (50%). Een vergelijkbaar deel (49%) is van mening dat er geïnvesteerd moet worden in nieuwe aanmeldcentra. Na een piek op 14 december ‘22 (55%) is dit licht gedaald en sindsdien stabiel. Het aandeel inwoners dat vindt dat Nederland elke asielzoeker op moet vangen en hen moet voorzien in bed, bad, brood en begeleiding naar onderdak (35%), verschilt niet significant ten opzichte van de vorige twee metingen.
Tijdens de eerste twee metingen (41-42%) en tussen 30 november ‘22 en 17 januari ‘23 lag dit hoger (41%). Sobere en eenvoudige opvang regelen, zodat Nederland meer mensen op kan vangen, is volgens 19 procent geschikt als maatregel. Ook dit is stabiel sinds de meting van 12 september ‘22 (22%). •
• •
In het zuiden vinden bijna vier op de tien inwoners (37%) het (heel) ongeschikt als Nederland gaat investeren in nieuwe aanmeldcentra om een eventuele toenemende instroom goed op te kunnen vangen. Dit is significant hoger dan het aandeel in de drie grote steden (20%). Vier op de tien inwoners van de drie grote steden (43%) en het westen (39%) vinden het (heel) geschikt als Nederland elke asielzoeker opvangt en hen voorziet van bed, bad, brood en begeleiding naar onderdak. In het zuiden is dit met 27 procent aanzienlijk lager. Het beperken van het aantal asielzoekers dat wordt opvangen, vindt de helft van de inwoners van het westen (53%) een (heel) geschikte maatregel. Ook in het noorden (58%), oosten (56%) en zuiden (62%) ziet men dit in meerderheid als een geschikte maatregel. Inwoners van de drie grote steden zijn het in mindere mate hiermee eens (37%).
2023
100% 80%
80%
60% 49%
40%
20%
54%
54%
79%
56%
80%
59%
82%
61% 56%
48% 49% 53%
49% 47%
45% 49%
42%
41%
26%
50%
34%
34%
25%
25%
82%
48% 34% 23%
83%
83%
82%
59%
58%
58%
53%
52%
51%
51%
50%
50%
37%
37%
37%
37%
20%
20%
21%
20%
54% 52% 52%
49%
36%
35%
24%
22%
49%
83%
61%
81%
62% 55%
85%
84%
84%
82%
62%
61%
81%
82%
59%
57%
58%
52% 55%
51%
50%
51%
50%
51%
49%
48%
41%
41%
41%
38%
38%
61%
18%
16%
18%
21%
52%
18%
55% 49% 35%
19%
0%
Nederland moet meer samenwerken met andere Europese landen om de opvang van asielzoekers te regelen*
Nederland moet minder asielzoekers toelaten zodat de kwaliteit van de opvang van asielzoekers en de doorstroom van statushouders verbetert Nederland moet investeren in nieuwe aanmeldcentra om een eventuele toenemende instroom goed op te kunnen vangen Nederland moet sowieso minder asielzoekers opvangen Nederland moet elke asielzoeker op vangen en hen voorzien in bed, bad, brood en begeleiding naar onderdak Nederland moet eenvoudige en sobere opvang (in tenten, geen dagbesteding) regelen zodat er ruimte is om meer mensen op te vangen* * Deze stellingen zijn voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 18 juli. ** Dit figuur laat de ontwikkeling zijn in het percentage Nederlanders dat het (helemaal) eens is met de stellingen. Voor de ontwikkelingen in de percentages neutraal, (helemaal) mee oneens of weet niet, zie bijlage.
Genomen maatregelen Het kabinet heeft maatregelen genomen om de druk op de asielopvang te verlichten. Aan Nederlanders vroegen wij in welke mate zij het eens zijn met deze maatregelen. Een tijdelijke stop op de opname van nieuwe vluchtelingen op basis van de EU-Turkijedeal is een maatregel waar zes op de tien inwoners (60%) zich in kunnen vinden. Na een daling tussen 15 november ‘22 (60%) en 14 december ‘22 (54%), is er sinds december juist sprake van een stijging. Het draagvlak is nu weer terug op het niveau van 15 november ‘22. Een op de zeven is het (helemaal) oneens met deze maatregel (14%). Dit verschilt niet significant met de voorgaande metingen. De helft van de inwoners (53%) vindt het prima als de 37.500 extra flexwoningen uitsluitend gebruikt worden door statushouders, dak- en thuislozen en studenten, om de druk op de asielopvang te verlichten. Dit ligt hoger tijdens de metingen van 19 oktober en 2 november 2022 (beide 48%), maar is gelijk aan de andere metingen.*
Figuur 9. De overheid heeft tijdelijke maatregelen aangekondigd om de druk op de asielopvang op te lossen. Kunt u aangeven in hoeverre u het eens of oneens bent met elk van de onderstaande maatregelen?* ** Basis: Alle Nederlanders; n= 939
2023
100%
80% 69% 60%
60%
51%
40%
72%
58%
49%
70% 61%
48%
72%
73%
72% 68%
58%
48%
60%
51%
57%
54%
54% 53%
56%
52%
55%
58%
60%
53% 49%
48%
20% * Het verschil ten opzichte van 22 maart ‘23 is net niet significant (p=0,06).
•
•
•
In de drie grote steden vindt een kwart (24%) het geen goed idee als Nederland voorlopig geen nieuwe vluchtelingen opneemt voor hervestiging in Nederland. Dit is aanzienlijk hoger dan het aandeel in het zuiden (10%). Twee derde van de inwoners van het zuiden is het juist (helemaal) eens met deze maatregel (66%), beduidend hoger dan het aandeel in de drie grote steden (49%). Met de maatregel om tot en met 2024 tijdelijke woningen (flexwoningen) extra beschikbaar te stellen, uitsluitend bedoeld voor statushouders, dak- en thuislozen en studenten, zijn zes op de tien inwoners van de drie grote steden (63%) het (helemaal) eens. In het zuiden ligt dit beduidend lager (46%). Ruim drie op de tien inwoners van het zuiden (34%) zijn het (helemaal) oneens met deze maatregel. Dit verschilt significant van het aandeel in de drie grote steden (17%).
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
0%
Statushouders mogen hun gezin pas laten overkomen naar Nederland als er een geschikte woonruimte voor ze is, zodat gezinsleden niet in asielzoekerscentrum of (crisis)noodopvang hoeven te verblijven.*** Nederland neemt voorlopig geen nieuwe vluchtelingen op voor hervesting in Nederland (onder de EUTurkije afspraken). Tot en met 2024 komen er 37.500 extra tijdelijke woningen (flexwoningen) beschikbaar. Deze zijn uitsluitend bedoeld voor doelgroepen zoals statushouders, dak- en thuislozen en studenten * Deze stellingen zijn voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 12 september. 11 Voor de ** Dit figuur laat de ontwikkeling zijn in het percentage Nederlanders dat het (helemaal) eens is met de stellingen. ontwikkelingen in de percentages neutraal, (helemaal) mee oneens of weet niet, zie bijlage. *** De maatregel dat statushouders pas hun gezin over mogen laten komen naar Nederland, zodra er een geschikte woonruimte is, is opgeschort. De houding van de Nederlanders tegenover deze maatregel is daarom niet opnieuw bevraagd.
Zijn er volgens Nederlanders nog andere manieren hoe de opvang en doorstroom van asielzoekers geregeld kan worden? Nederlanders konden reageren op de open vraag of zij zelf nog andere manieren zien om de opvang en doorstroom van asielzoekers te regelen. Hieronder staan enkele ideeën van Nederlanders die niet eerder in de vragenlijst zijn genoemd.
“Asielcentra niet te snel sluiten, meer woningen bouwen. De aantallen beter en eerlijk verdelen over gemeenten, flexwoningen, tussenwoningen kan, maar je moet wel uitkijken dat er daardoor misschien juist minder goed geïntegreerd kan worden, dat mensen geïsoleerd raken.” “Asielzoekers moeten sneller aan het werk kunnen.” “Asielzoekers opvangen in schoolgebouwen die niet meer gebruikt worden. Ook leegstaande kantoorgebouwen die niet meer gebruikt worden, daar kun je mensen in opvangen.” “De aanmeldlocaties verspreiden door Nederland. Je kan niet vanuit het Rijk álles in Ter Apel aan, zo blijkt. Ook moeten we eerlijk zijn over dit beleid, ik vind dat iedereen een veilige plek verdient en het is mooi dat we dit kunnen bieden als NL. Maar de maat is vol als het aankomt op ruimte, kosten voor omscholing, het alternatief dat deze doelgroep krijgt. De kosten lopen de spuigaten uit, laat staan de ruimte die ons mini land nog heeft” “De spreidingswet aanpassen op verplichte evenredige opvang. Dus alle gemeenten verzorgen verplicht een deel van de opvang naar evenredigheid van inwonertal. Budget is voor het Rijk en voorzieningen weet ik niet.” “Een menswaardige opvang mis ik nu, asielzoekers op straat/ buiten laten slapen is inhumaan en totaal niet acceptabel.
Ook een veilige omgeving is belangrijk, zodat er geen baby’s overlijden bijvoorbeeld” “Flitsprocedure voor veiligelanders.” “Integratie van statushouders en hun gezinsleden. Doorstroom van sociale huur naar vrije sector of koopwoning. Niet in tijden van crisis de langetermijndoelen vergeten. Geen dure appartementen, maar kleine betaalbare woningen bouwen. Geen nieuwe vakantieparken, veel van deze locaties zijn geschikt voor permanente bewoningen.” “Nee, grenzen moeten dicht. Er zijn er te veel. Klimaat in Nederland is al te veel verslechterd, kijk maar in Ter Apel. Er is meer criminaliteit en zedendelicten t.o.v. een aantal jaar terug.” “Procedures versimpelen. alleen de noodzakelijke informatie verwerken, onderdak regelen en vanuit daar nadere procedures doorlopen indien nodig. De bureaucratie zorgt voor opstopping. Als deze mensen sneller geholpen kunnen worden, kunnen ze misschien, nadat ze ook psychologische hulp hebben gekregen, sneller meedraaien in de maatschappij zodat tekorten in de banenmarkten worden opgelost.” Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
12
Bijlage 1 – Data flitspeilingen 2022
2023
•
Peiling 1:
21 – 22 juni
•
Peiling 14:
16 – 17 januari
•
Peiling 2:
1 – 4 juli
•
Peiling 15:
21 – 22 februari
•
Peiling 3:
15 – 18 juli
•
Peiling 16:
21 – 22 maart
•
Peiling 4:
29 juli – 1 augustus
•
Peiling 17:
13 – 14 juni
•
Peiling 5:
12 – 15 augustus
•
Peiling 6:
29 – 30 augustus
•
Peiling 7:
10 – 12 september
•
Peiling 8:
26 – 27 september
•
Peiling 9:
18 – 19 oktober
•
Peiling 10:
1 – 2 november
•
Peiling 11:
14 – 15 november
•
Peiling 12:
29 – 30 november
•
Peiling 13:
13 – 14 december
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
13
Bijlage bij figuur 1-stelling 1 De Rijksoverheid moet meer doen om asielzoekers die geen verblijfsvergunning hebben gekregen uit te zetten*
4 juli ‘22
18 juli 1 aug ‘22 15 aug ‘22 30 aug ‘22 12 sep ‘22 27 sep ‘22 19 okt ‘22 2 nov ‘22 15 nov ‘22 30 nov ‘22 14 dec ‘22 17 jan ’23 22 feb ‘23 22 mrt ‘23 14 juni ‘23 ‘22
(helemaal) mee 78% eens
81%
83%
80%
84%
84%
84%
85%
83%
83%
83%
81%
83%
82%
84%
85%
neutraal
11%
11%
8%
10%
9%
9%
9%
8%
10%
9%
10%
11%
10%
11%
10%
9%
(helemaal) mee oneens
8%
6%
7%
8%
5%
6%
6%
5%
5%
6%
5%
6%
5%
5%
5%
4%
weet niet/ geen mening
3%
2%
2%
2%
2%
2%
1%
2%
1%
2%
2%
2%
2%
2%
2%
2%
* deze stelling is voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 4 juli
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
14
Bijlage bij figuur 1-stelling 2 Vanwege het tekort aan opvangplaatsen in asielzoekerscentra, is het acceptabel dat asielzoekers tijdelijk worden opgevangen in noodopvanglocaties (bijvoorbeeld in evenementenhallen, vakantieparken, tenten)
22 mrt ‘23
14 juni ‘23
66%
60%
57%
13%
12%
14%
16%
20%
21%
21%
24%
25%
0%
1%
1%
1%
1%
22 juni ‘22
4 juli ‘22
18 juli ‘22
1 aug ‘22
15 aug ‘22
30 aug 12 sep ‘22 27 sep ‘22 19 okt ‘22 2 nov ‘22 ‘22
15 nov ‘22
30 nov ‘22
14 dec ‘22
(helemaal) mee eens
67%
67%
66%
65%
67%
70%
68%
67%
65%
65%
66%
66%
65%
65%
neutraal
14%
14%
14%
13%
11%
11%
10%
12%
15%
14%
12%
14%
14%
(helemaal) mee oneens
17%
17%
19%
21%
21%
18%
21%
21%
19%
21%
21%
20%
weet niet/ geen 1% mening
1%
1%
1%
1%
1%
0%
0%
1%
0%
0%
1%
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
17 jan ’23 22 feb ‘23
15
Bijlage bij figuur 1-stelling 3 De Rijksoverheid moet zorgen voor een eerlijke verdeling van voldoende de opvangplekken voor asielzoekers over Nederland. Ook als dit betekent dat gemeenten verplicht kunnen worden om asielzoekers op te vangen.*
15 nov ‘22
30 nov ‘22
14 dec ‘22
17 jan ’23
22 feb ‘23
22 mrt ‘23
14 juni ‘23
(helemaal) mee eens
59%
60%
62%
60%
60%
57%
59%
neutraal
12%
13%
11%
13%
13%
13%
11%
(helemaal) mee oneens
29%
26%
27%
25%
26%
29%
29%
weet niet/ geen mening
0%
1%
0%
1%
1%
1%
1%
* deze stelling is voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 15 november.
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
16
Bijlage bij figuur 1-stelling 4 De opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne mogen ook gebruikt worden om asielzoekers uit andere landen op te vangen*
4 juli ‘22
18 juli 1 aug ‘22 15 aug ‘22 30 aug ‘22 12 sep ‘22 27 sep ‘22 19 okt ‘22 2 nov ‘22 15 nov ‘22 30 nov ‘22 14 dec ‘22 17 jan ’23 22 feb ‘23 22 mrt ‘23 14 juni ‘23 ‘22
(helemaal) mee 55% eens
54%
56%
55%
58%
54%
57%
52%
53%
52%
56%
51%
55%
53%
53%
52%
15%
14%
13%
13%
13%
14%
12%
15%
15%
16%
14%
16%
14%
14%
12%
13%
(helemaal) mee 29% oneens
31%
30%
31%
28%
31%
29%
31%
31%
30%
27%
32%
30%
31%
33%
33%
weet niet/ geen mening
1%
1%
1%
1%
1%
1%
2%
1%
1%
3%
1%
2%
2%
1%
2%
neutraal
2%
* deze stelling is voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 4 juli
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
17
Bijlage bij figuur 1-stelling 5 Nederland moet mensen die op de vlucht zijn omdat zij in hun eigen land niet veilig zijn altijd opvangen, ongeacht de aantallen
22 juni ‘22
4 juli ‘22
18 juli ‘22
1 aug ‘22
15 aug ‘22
30 aug 12 sep ‘22 27 sep ‘22 19 okt ‘22 2 nov ‘22 ‘22
15 nov ‘22
14 juni 30 nov 14 dec ‘22 17 jan ’23 22 feb ‘23 22 mrt ‘23 ‘23 ‘22
(helemaal) mee eens
39%
39%
42%
42%
38%
45%
39%
47%
41%
40%
38%
42%
40%
40%
39%
40%
38%
neutraal
20%
18%
15%
15%
18%
11%
14%
15%
18%
16%
16%
15%
15%
15%
16%
17%
17%
(helemaal) mee oneens
40%
41%
42%
43%
43%
43%
46%
38%
40%
43%
46%
43%
44%
45%
45%
43%
45%
weet niet/ geen 1% mening
1%
1%
1%
1%
1%
0%
0%
0%
0%
0%
1%
1%
1%
0%
1%
0%
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
18
Bijlage bij figuur 1-stelling 6 De Rijksoverheid moet gemeenten kunnen dwingen om bepaalde locaties of gebouwen in te zetten voor de opvang van asielzoekers*
4 juli ‘22
18 juli ‘22
1 aug ‘22
15 aug ‘22
30 aug ‘22
12 sep ‘22
27 sep ‘22
19 okt ‘22
2 nov ‘22
(helemaal) mee eens
39%
39%
39%
40%
39%
39%
40%
39%
40%
neutraal
18%
18%
17%
16%
16%
16%
16%
16%
16%
(helemaal) mee oneens
41%
41%
44%
43%
43%
45%
43%
44%
43%
weet niet/ geen mening
2%
2%
1%
1%
2%
1%
1%
1%
2%
• •
Deze stelling is voor het eerst uitgevraagd tijdens de meting van 4 juli Deze stelling is na de meting van 2 november niet meer uitgevraagd.
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
19
Bijlage bij figuur 2-stelling 1 De Rijksoverheid moet gemeenten kunnen dwingen om bepaalde locaties of gebouwen in te zetten voor de In mijn gemeente mogen asielzoekers worden opgevangen opvang van asielzoekers*
22 juni 4 juli ‘22 ‘22
(helemaal) mee 67% (helemaal)66% mee eens eens
18 juli 30 aug 14aug juli ‘22 15 aug ‘22 18 juli ‘22 ‘22
12 sep ‘22 1 aug 27 sep ‘22 19 okt ‘22152aug nov ‘22
15 nov ‘22
14 juni 30 nov 30 aug 14 dec ‘22 17 jan ’23 22 feb ‘23 22 mrt ‘23 ‘23 ‘22
64%
39% 66%
66% 39%65%
66% 39% 67%
67%
40% 67%
68%
39% 71%
72%
67%
71%
68%
66%
17%
18%
18% 18%
18% 18%19%
17% 17% 17%
17%
16% 16%
17%
16% 15%
14%
16%
15%
16%
15%
(helemaal) mee 15%oneens 14% (helemaal) mee oneens
16%
41% 15%
14% 41%15%
16% 44% 15%
15%
43% 15%
14%
43% 12%
13%
15%
12%
15%
17%
weet niet/ geen 1% mening 2% weet niet/ geen mening
2%
2% 1%
1%
1% 1% 1%
1%
1%67%
1%
2% 2%
1%
2%
2%
1%
2%
18% neutraal neutraal
2% 2%
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
20
Bijlage bij figuur 2-stelling 2 De Rijksoverheid moet gemeenten kunnen dwingen om bepaalde locaties of gebouwen in te zetten voor de In mijn buurt mogen asielzoekers worden opgevangen opvang van asielzoekers*
22 juni 4 juli ‘22 ‘22
(helemaal) mee 60% (helemaal)59% mee eens eens
18 juli 30 aug 14aug juli ‘22 15 aug ‘22 18 juli ‘22 ‘22
12 sep ‘22 1 aug 27 sep ‘22 19 okt ‘22152aug nov ‘22
15 nov ‘22
14 juni 30 nov 30 aug 14 dec ‘22 17 jan ’23 22 feb ‘23 22 mrt ‘23 ‘23 ‘22
58%
39% 59%
60% 39%55%
58% 39% 60%
58%
40% 58%
59%
39% 62%
65%
60%
63%
60%
57%
18%
19%
18% 18%
19% 18%21%
18% 17% 17%
19%
16% 19%
19%
16% 16%
16%
19%
17%
19%
17%
(helemaal) mee 22%oneens 20% (helemaal) mee oneens
22%
41% 22%
20% 41%22%
23% 44% 21%
21%
43% 22%
21%
43% 20%
18%
19%
19%
21%
24%
weet niet/ geen 1% mening 2% weet niet/ geen mening
2%
2% 1%
1%
1% 1% 1%
2%
1%1%
1%
2% 2%
1%
2%
2%
1%
2%
19% neutraal neutraal
2% 3%
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
21
Bijlage bij figuur 3-stelling 1 De Rijksoverheid moet gemeenten kunnen dwingen om bepaalde locaties of gebouwen in te zetten voor de In mijn gemeente mogen statushouders gehuisvest worden opvang van asielzoekers*
22 juni 4 juli ‘22 ‘22
(helemaal) mee 66% (helemaal)63% mee eens eens
18 juli 30 aug 14aug juli ‘22 15 aug ‘22 18 juli ‘22 ‘22
12 sep ‘22 1 aug 27 sep ‘22 19 okt ‘22152aug nov ‘22
15 nov ‘22
14 juni 30 nov 30 aug 14 dec ‘22 17 jan ’23 22 feb ‘23 22 mrt ‘23 ‘23 ‘22
65%
39% 66%
68% 39%68%
68% 39% 67%
67%
40% 65%
67%
39% 70%
71%
68%
68%
67%
63%
17%
16%
18% 18%
17% 18%17%
16% 17% 17%
16%
16% 19%
17%
16% 15%
15%
16%
15%
18%
19%
(helemaal) mee 16%oneens 14% (helemaal) mee oneens
16%
41% 14%
14% 41%14%
15% 44% 15%
15%
43% 14%
14%
43% 15%
12%
14%
14%
13%
16%
weet niet/ geen 1% mening 2% weet niet/ geen mening
2%
2% 3%
1%
1% 1% 1%
2%
1%2%
2%
2% 1%
1%
2%
3%
2%
3%
19% neutraal neutraal
2% 2%
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
22
Bijlage bij figuur 3-stelling 2 De Rijksoverheid moet gemeenten kunnen dwingen om bepaalde locaties of gebouwen in te zetten voor de In mijn buurt mogen statushouders gehuisvest worden opvang van asielzoekers*
22 juni 4 juli ‘22 ‘22
(helemaal) mee 61% (helemaal)60% mee eens eens
18 juli 30 aug 14aug juli ‘22 15 aug ‘22 18 juli ‘22 ‘22
12 sep ‘22 1 aug 27 sep ‘22 19 okt ‘22152aug nov ‘22
15 nov ‘22
14 juni 30 nov 30 aug 14 dec ‘22 17 jan ’23 22 feb ‘23 22 mrt ‘23 ‘23 ‘22
61%
39% 62%
64% 39%61%
62% 39% 64%
61%
40% 60%
61%
39% 65%
67%
63%
63%
62%
59%
19%
17%
18% 17%
19% 18%21%
17% 17% 16%
18%
16% 20%
19%
16% 16%
16%
17%
16%
20%
19%
(helemaal) mee 19%oneens 18% (helemaal) mee oneens
19%
41% 19%
16% 41%16%
19% 44% 18%
19%
43% 18%
18%
43% 18%
15%
18%
17%
16%
20%
weet niet/ geen 1% mening 2% weet niet/ geen mening
2%
2% 2%
1%
1% 1% 1%
2%
1%2%
2%
2% 1%
1%
3%
3%
2%
3%
20% neutraal neutraal
2% 1%
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023
23
Bijlage bij figuur 3-stelling 3 Nederland moet meerDe vaste Rijksoverheid asielzoekersmoet en aanmeldcentra gemeenten kunnen hebben. dwingen Zodatom asielzoekers bepaalde locaties en statushouders of gebouwen nietin intenoodopvanglocaties zetten voor de hoeven te verblijven als de instroom toeneemt opvang van asielzoekers* en de doorstroom stilstaat.
22 juni 4 juli ‘22 ‘22
(helemaal) mee 57% (helemaal)54% mee eens eens
18 juli 30 aug 14aug juli ‘22 15 aug ‘22 18 juli ‘22 ‘22
12 sep ‘22 1 aug 27 sep ‘22 19 okt ‘22152aug nov ‘22
15 nov ‘22
14 juni 30 nov 30 aug 14 dec ‘22 17 jan ’23 22 feb ‘23 22 mrt ‘23 ‘23 ‘22
57%
39% 57%
60% 39%62%
60% 39% 64%
59%
40% 56%
58%
39% 62%
63%
57%
57%
57%
57%
18%
19%
18% 15%
15% 18%15%
13% 17% 13%
17%
16% 15%
17%
16% 17%
17%
17%
19%
17%
18%
(helemaal) mee 27%oneens 22% (helemaal) mee oneens
22%
41% 26%
24% 41%21%
26% 44% 22%
23%
43% 27%
24%
43% 19%
19%
23%
23%
24%
23%
weet niet/ geen 2% mening 3% weet niet/ geen mening
2%
2% 2%
2%
2% 1% 1%
1%
1%2%
1%
2% 2%
2%
2%
1%
1%
2%
18% neutraal neutraal
2% 2%
Flitspeiling Doorstroom migratieketen – 13 – 14 juni 2023