Document · PDF

Raadsmededeling 3-2021 Beantwoording vragen over Update PvA Duurzaamheid.pdf

Gemeenteraad 26 januari 2021, gemeente AaltenBij agendapunt: Voorstel tot vaststellen van de update van het Plan van Aanpak Duurzaamheid.6.996 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Raadsmededeling - Openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp

: : : : : :

3-2021 6 januari 2021 H. Eskes M.J. Veldhuizen Beantwoording vragen fracties D66, GB en PP en Platform PZWG inzake Update Plan van aanpak Duurzaamheid 2020

Aanleiding: Door de fracties van D’66, Gemeentebelangen en de Progressieve Partij en de heer B.G. ten Pas zijn vragen gesteld voor de Beeldvormende Bijeenkomst Gemeente Aalten.

Inhoud Mededeling:

Vragen D66-fractie over Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2020 Rapportage Energiemonitor 2020 Vragen 1.Waarom is in het Agem-rapport er wederom voor gekozen om met percentages t.o.v een peiljaar de trend te duiden, in plaats van aan de hand van de meerjarige trendgrafieken uit het landelijk klimaat dashboard, zoals eerder door de wethouder is toegezegd? Antwoord: Agem heeft er voor gekozen om de monitor 2020 voor de regio Achterhoek met Montferland op dezelfde wijze uit te voeren als de monitor van 2018. Daarbij is gebruik gemaakt van de cijfers uit de klimaatmonitor. 2. In het landelijke Klimaat dashboard is ook het gasverbruik over 2019 beschikbaar. Waarom wordt in het Agem-rapport nog met cijfers uit 2018 gerekend? Antwoord: De monitor is in het najaar van 2020 opgesteld. Op dat moment waren de cijfers van 2019 nog niet bekend gemaakt op de Klimaatmonitor. Op de volgende bladzijde treft u het overzicht over 2019 aan

Pagina 1 van 12

bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energiegebruik/

bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energiegebruik/ Vragen 3. Gecorrigeerd voor temperatuur, is de besparing van gasverbruik in 2018 en 2019 slechts 5% t.o.v. 2012 (bron: landelijk klimaat dashboard). Is in de Agem berekening voor gasverbruik woningen gecorrigeerd voor temperatuur? Zo nee, waarom niet? Antwoord: Ja, Agem heeft met temperatuurgecorrigeerde gegevens, voor wat betreft aardgasverbruik bij woningen, gerekend. In de Agem-monitor is voor Aalten aangegeven: “Ook de besparing van aardgas zet goed door, zowel bij woningen als bij bedrijven met een daling van 13% respectievelijk 36%”. Deze cijfers corresponderen niet met bovenstaande cijfers uit de klimaatmonitor. Wij gaan met Agem uitzoeken hoe dit zit en komen er op terug. 4. Het landelijke klimaat dashboard laat een stagnatie zien in besparing van gasverbruik over de afgelopen vier jaar. Hoe is dit gegeven meegenomen bij het bepalen van de trend naar 2030?

Pagina 2 van 12

bron: som bovenstaande tabellen voor woningen en bedrijven Antwoord: In de monitor is gekeken naar de periode 2012 – 2018. De veronderstelde trend is gebaseerd op de afname van het gasverbruik over die periode. Dat is geëxtrapoleerd naar 2030. De stagnatie in de afname van het gasverbruik van de afgelopen jaren is daarin wel van invloed op de trend maar niet als een blijvende stagnering van de aardgasbesparing.

Vraag 7. Als het gasverbruik uit het landelijke klimaat dashboard voor woningen (temperatuur gecorrigeerd) en bedrijven worden samengenomen, dan is er 14% besparing in 2018 en 16% besparing in 2019. In de ‘Factsheet 2020 voor gemeente Aalten’ wordt een lineair geëxtrapoleerde waarde gegeven van 22% besparing voor 2020. Is deze (lineaire) extrapolatie niet te rooskleurig vergeleken met het gerapporteerde gasverbruik in 2019? Antwoord: Ja, dat is juist wanneer het jaar 2019 in de cijfers ter bepaling van de trend worden betrokken. Maar deze cijfers over 2019 waren ten tijde van het opstellen van de Update nog niet beschikbaar.

Pagina 3 van 12

de Achterhoek. Het lijkt dan ook logisch om een en ander met elkaar af te stemmen en in een nieuwe (herijkte) uitvoeringsagenda te verwerken.” Vragen 8. Berekeningen op basis van het RES / ETM model wijzen uit dat de opgave veel groter is dan in de uitvoeringsagenda van Groenlo werd aangenomen. Hoeveel groter is de opgave? Antwoord: De opgave uit het Klimaatakkoord is 49% reductie op de uitstoot van broeikasgassen in Nederland in 2030. Daaronder valt het gehele energieverbruik, in Nederland, dus ook voor mobiliteit en industrie. Dat is veel breder dan het Akkoord van Groenlo dat feitelijk alleen over het energieverbruik in de gebouwde omgeving gaat. De RES geeft een doelstelling vanuit het klimaatakkoord voor energieopwek op land met zon en wind. Dat dekt ook niet alle energieverbruik in de gemeente. Het energieverbruik van de gebouwde omgeving was in 2012 in Aalten 1.031 TJ (TonJoule). Verkeer en vervoer, industrie en landbouw namen 849 TJ voor hun rekening. De opgave is zo berekend, zo’n 85 % hoger, indien energieneutraliteit in 2030 wordt nagestreefd.

9. In welk jaar (grosso modo) kan de gemeente Aalten energieneutraal zijn op basis van het RES / ETM rekenmethode? Antwoord: Dat kunnen wij niet aangeven. In de ETM rekenmethode moet een scenario worden opgezet. Dat bepaalt wanneer energieneutraliteit haalbaar is.

10. Er wordt geadviseerd om een nieuwe (herijkte) uitvoeringsagenda voor het akkoord van Groenlo te maken. Is het advies het landelijk klimaatakkoord (en de bijhorende rekenmethoden) als uitgangspunt te hanteren? Antwoord: Daar is nog geen uitspraak over gedaan en dit is op dit moment ook nog geen advies vanuit Aalten. Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2020 pagina 6 - “De relatief hoge scores op besparing zijn voor een groot deel te danken aan(...) maar ook met een lager energieverbruik door bedrijfsbeëindiging.” Vragen 11. Welke bedrijfsbeëindiging wordt hier bedoeld? Is dit (deels) een verklaring voor kortstondige sterke daling van gasverbruik van bedrijven in 2013 en 2014? Antwoord: In 2012 was er sprake van een flinke toename van het aardgasverbruik door bedrijven in een deel van de gemeente (de Heurne). Deze was in 2013 ook weer verdwenen. Wij veronderstellen dat dit een kortstondig hoog verbruik door een tijdelijk bedrijf in de Heurne is geweest. pagina 8 - “In de klimaatmonitor wordt voor 2030 een realistische besparing van 22% op het aardgasverbruik van de Achterhoek verwacht. “ Vragen 12.

Wat is voor het college leidend, de verwachte besparing van het aardgasverbruik in het landelijke klimaat dashboard (22% in 2030) of de veel hogere lineaire extrapolatie in de regionale energiemonitor (82% in 2030)? Antwoord: Het zijn volgens ons geen benaderingen die wij als gemeente als leidend moeten benoemen. De verwachte besparing op aardgas is een door de Klimaatmonitor onderbouwde verwachting. De monitor baseert deze 82 % besparing op het aardgas als een lineaire voortzetting van de afgelopen periode. Resultaten uit het verleden vormen echter geen garantie voor de toekomst.

Pagina 4 van 12

pagina 9 - “Het is dan ook tijd voor een herijking van de Uitvoeringsagenda Achterhoek, nieuw, realistisch en dus haalbaar. Aangezien het Akkoord van Groenlo en de Uitvoeringsagenda Achterhoek een Achterhoekse schaal heeft zal de besluitvorming hierover ook in de gezamenlijke gemeenten in de Achterhoek met de gemeente Montferland moeten plaatsvinden.” Vraag 13. Is de inzet van het college om de Uitvoeringsagenda van het akkoord van Groenlo te vervangen door een nieuw, realistisch en haalbaar plan? Antwoord: In het raadsprogramma hebben wij al ingezet op een herijking van het Akkoord van Groenlo. “De gemeente Aalten heeft in 2013 het akkoord van Groenlo ondertekend en daarmee ingezet op energieneutraliteit in 2030. Dat is een belangrijke stap, maar daarmee zijn we er nog lang niet. De vraag is ook of het akkoord van Groenlo nog voldoende actueel is, nu ook de rijksoverheid’ maatregelen neemt om versneld de aardgasproductie af te bouwen. Er pleit veel voor om het akkoord van Groenlo te herijken op basis van de huidige inzichten. Hoe eerder er een plan ligt om de Achterhoek energieneutraal te maken, hoe beter het is”. Ook nu is er aanleiding om in, en samen met, de regio te bezien of er een herijking van het Akkoord van Groenlo nodig is. Daar wordt in 2021 mee gestart. pagina 12 - Verduurzaming huurwoningen Vraag 14. Tijdens de informatieavond Wonen van 10 december jl.

gaf De Woonplaats aan dat “117 woningen in de gemeente Aalten van De Woonplaats een E-F of G label hebben, waarvan 15 woningen label G”. Zijn er afspraken gemaakt om deze zeer onzuinige woningen met voorrang te verduurzamen? Zo nee, waarom niet? Antwoord: Er zijn afspraken met de Woonplaats gemaakt over het verduurzamen van de huurwoningen op ‘’natuurlijke momenten’, zoals bij nieuwe huurders, of op verzoek van huurders. Een flink aantal nieuwe woningen zijn zo goed als energieneutraal waardoor de woningen in de gemeente Aalten al wel gemiddeld label B zijn. Ook aankomende nieuwbouw zal ‘energieneutraal’ zijn (Ludgerstraat Aalten, Industriestraat Dinxperlo) pagina 19 - “Er komt een raadsmededeling in 2021 over de kwaliteit van de bomen, vervanging van bomen en voorgenomen uitbreiding van het bomenbestand.” Vraag: 15. Waarom is er voor gekozen om de voorgenomen uitbreiding van het bomenbestand via een raadsmededeling af te doen? Een forse uitbreiding van bomen draagt significant bij aan CO2reductie. Is een bredere nota hier niet meer op z’n plaats? Antwoord: Het CO2-opnemend vermogen van bomen in de publieke ruimte moet niet worden overschat. Jonge aanplant neemt nog niet veel op en verplaatste bomen dragen ook maar beperkt bij. Je kunt uitgaan van ongeveer 22 kilo CO2-opslag per jaar voor een gemiddelde volwassen boom. Vergelijkbaar met de verbranding van 11,5 m3 aardgas.

Bovendien is veelal sprake van een tijdelijke opslag omdat aan het eind van een bomenleven bij verbranding of rotting de opgeslagen CO2 weer vrij komt. Indien het in (constructie)hout o.i.d. blijft opgeslagen is het wel CO2-reductie. Wij nemen in overweging om hier een nota over te presenteren.

Actietabel PvA Duurzaamheid Actie 6 - Wijkaanpak verduurzaming woningen Vraag: 16. Welke concrete acties staan er voor 2021 en daarna gepland? Antwoord: De ‘Achterhoekse bespaaractie” wordt voortgezet. Het Energieloket voert in het basispakket ieder jaar per gemeente ten minste één project wijkaanpak uit.

Pagina 5 van 12

Actie 13 - Energiebesparing bedrijven Toezicht en voorlichting op en over uitvoering verplichte duurzaamheidsmaatregelen Vraag: 17. Kan een overzicht gedeeld worden van de energiebesparingen door bedrijven die geconstateerd zijn bij de controles door de ODA? Antwoord: Dat is op zich wel mogelijk omdat bij de controlebezoeken hiervan aantekening wordt gemaakt. Over het delen van een dergelijk overzicht met u zijn wij terughoudend, vanwege privacy-aspecten. Verder kan er van worden uitgegaan dat de bedrijven de voor de bedrijfstak verplichte energiebesparende maatregelen uitvoeren. Hier wordt door de Oda namens de gemeente op gehandhaafd. Voor wat betreft dat plaatsing van zonnepanelen door bedrijven zijn gegevens vanuit de SDE en het programma ‘zonnige bedrijven’ bekend. Actie 21 - Eigendom winning duurzame energie ten minste voor 50% in eigendom Achterhoek Vraag 18. Er wordt gestreefd naar participatie. Hoe wordt dit gedaan? Welke borgingsmechanismen zijn er dat dit voor ieder initiatief serieus onderzocht wordt en expliciet onderdeel van de besluitvorming is? Antwoord: Het streven naar participatie komt aan de orde bij vergunningverlening en bestemmingsplanwijziging. In het uitnodigingskader zon en wind is aangegeven dat er procesparticipatie plaatsvindt in het gebied, waarbij de bewoners ook mogelijkheden krijgen om financieel te participeren.

We gaan er van uit dat er minimaal 50% financieel geparticipeerd wordt door inwoners uit de regio. Een hogere of lagere participatiegraad leidt tot een respectievelijk hogere of lagere waardering van het plan. Actie 29 - Led toepassen in openbare verlichting. In 2019 en 2020 zijn ongeveer 300 conventionele armaturen vervangen door LED. Het percentage LED is nu ca 40% Vraag 19. Bij vervanging is sprake van een tempo van 150 per jaar, in welk jaar is dan 100% LED? Antwoord: Al eerder, in 2015, is aangegeven dat er naar wordt gestreefd dat in 2030 alle straatverlichting LED is. Dat verlengt een tempo van circa 300 vervangingen per jaar. Actie 32 - Wagenpark vergroenen, verduurzaming wagenpark (auto’s) 2025. Keuze voor GTL-diesel voor wagen- en machinepark buitendienst (geeft geen reductie op CO2-uitstoot, wel minder luchtverontreiniging) Inmiddels 5 elektrische voertuigen/busjes. Vraag 20. Wordt de GTL-diesel voor 2025 vervangen door een elektrische oplossing? Antwoord: Voor veel van de zwaardere machines is nog geen elektrisch alternatief voorhanden. Als ze er wel zijn, zijn er zeer hoge kosten mee gemoeid. Overig materieel, mits beschikbaar en betaalbaar, wordt uiterlijk 2030 vervangen. Dit zelfde geldt ook voor de gereedschappen naar elektrisch.

Schriftelijke vragen beeldvormende fase januari 2021 GemeenteBelangen Voorstel tot vaststellen van de update van het Plan van Aanpak Duurzaamheid. 1 Update PvAD. De gemeente Berkelland doet het zeer goed wat betreft het vervangen van aardgas. Kunt u nagaan hoe zij dat doen? Antwoord: In de gemeente Berkeland is 6,7 miljoen m3 aardgas vervangen door mestvergisting (Groot Zevert, Prinsen) en 10,9 miljoen m3 aardgas vervangen door verbranding (FrieslandCampina Borculo). 2 Update PvAD. De afgelopen 2 jaar hebben we niks gedaan aan aardgasvervanging. Wat zijn de acties voor deze doelstelling voor het komende jaar? Antwoord: Het vervangen van aardgas is een grote uitdaging voor Aalten (en de meeste Achterhoekse gemeenten). In de Transitievisie Warmte die iedere gemeente in 2021 moet Pagina 6 van 12

opstellen moet duidelijk worden op welke duurzame warmtebronnen wordt ingezet: restwarmte, omgevingswarmte of biomassa (zie ook Regionale Structuur Warmte in de Concept RES Achterhoek). Een groot deel van de warmtevraag in de gebouwde omgeving zal waarschijnlijk door de inzet van elektriciteit moeten worden verkregen (warmtepomp). Dat betekent een grotere opgave voor de opwek van duurzame elektriciteit. 3 Actieplan Duurzaamheid gemeente Aalten. Is het mogelijk om 1 kolom toe te voegen met wat het afgelopen jaar gerealiseerd is? Antwoord: In de kolom ‘Stand van zaken, Eind 2020’ kan worden afgelezen wat er in 2020 is gerealiseerd. Het toevoegen van een extra kolom lijkt ons daarom niet noodzakelijk 4

Actieplan Duurzaamheid gemeente Aalten. De 17 Global Goals zouden in 2020 voor de gemeente Aalten vastgesteld worden. Waarom is dit niet gebeurd? En wanneer staat het nu op de agenda?

Antwoord: Een toezegging dat de 17 Global Goals door de gemeente Aalten in 2020 worden vastgesteld is ons niet bekend. Wel worden de ‘Global Goals’ toegepast in projecten als Admiraal de Ruyterstraat en Dijkstraat.

Vragen Update PvA Duurzaamheid Progressieve Partij 1. Wat zijn de concrete ambities en doelen per thema? Worden op alle onderdelen de doelen uit het Klimaatakkoord overgenomen? (Muv gebouwde ongeving = Groenlo); a. Wat is de nulmeting in het referentiejaar? Welk jaar houdt u aan? b. Wat is de stand van zaken op dit moment? Antwoord: De Update gaat er van uit dat het Akkoord van Groenlo en de Uitvoeringsagenda Achterhoek 2016 worden gehaald. Daarnaast is het Landelijk Klimaatakkoord ook een ambitie en doelstelling waar wij aan willen voldoen. Voor het akkoord van Groenlo is 2012 het referentiejaar. Het klimaatakkoord heeft als referentiejaar 1990. In 2030 een reductie van 49% op de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990. In de update is de stand van zaken op dit moment, voor zover mogelijk, aangegeven 2. Kunt u tabel 2 nader toelichten? a. Hoe kan het oordeel groen (of wit) zijn wanneer het totaal fossiel energiegebruik in Aalten slechts met 12% is afgenomen, terwijl het volgens het lineaire doel 39 % zou moeten zijn?

b. Hoe wordt onderscheid gemaakt tussen besparing en vervanging van gas? (subvraag: welke bronnen worden voor de berekeningen gebruikt? Zit hier geen dubbeltelling in?) Antwoord: In de monitor van Agem is er voor gekozen om deeldoelstellingen te monitoren en niet op fossiel energieverbruik in totaal. Dat gaat in de monitor op verschillende eenheden (Wattuur voor elektriciteit en m3 voor aardgas). Op die deelonderdelen wordt ‘beter’ gescoord dan in het totaalbeeld voor fossiele energie uit de klimaatmonitor. In de klimaatmonitor is alle verbruik van fossiele energie gerekend naar TJ (tonjoule) Het grootste deel van onze energievraag bestaat niet uit vraag naar elektriciteit maar naar warmte. Ook in de gemeente Aalten is de huidige warmtevraag drie keer groter dan de elektriciteitsvraag. Aan die warmtevraag wordt nu voor 98% voorzien door verbruik van aardgas. Daarom zijn in de monitior de percentages voor ‘besparing aardgas’ en ‘vervanging aardgas’ van groter belang voor het behalen van de doelstelling ‘energieneutraal in 2030’ op het totale energieverbruik.

Pagina 7 van 12

Voor de besparing op aardgas is in de monitor gekeken naar de in een kalenderjaar vanuit het aardgas- en elektriciteitsnet geleverde energie aan de gebouwde omgeving in de gemeenten. Voor de vervanging aardgas is gekeken naar de opwek van meestal alternatieve warmte of biogas. Biogas, indien ingevoed in het aardgasnet, zou van de totale aardgaslevering kunnen worden afgetrokken. Dat is overigens maar 1,4% van de totale gaslevering in de Achterhoek. Het is feitelijk een dubbeltelling maar met nauwelijks invloed op de cijfers.

3. In hoofdstuk 4 van de Monitor worden belangrijke uitspraken gedaan; de conclusie is dat er veel meer duurzame energie door zon en wind moet worden opgewekt; kunt u deze nieuwe inzichten vertalen naar de Aaltense opgave? a. Waarom zijn deze inzichten niet meegenomen in de beoordelingen van de voortgang van de verschillende gemeenten? (zie oa factsheets) Antwoord: In hoofdstuk 4 wordt een beschouwing gegeven die verder gaat dan het Akkoord van Groenlo en de Uitvoeringsagenda Achterhoek en geeft een soort voorschot op een herijking van het Akkoord van Groenlo. De monitor is niet gericht op deze toekomstige inzichten en is daarom ook niet meegenomen in de beoordeling van de voortgang van de gemeenten.

4. In de Update missen we een analyse van oorzaken en knelpunten: a. Waarom gaat bijv gasbesparing minder hard dan nodig? Of: waarom loopt Aalten achter op het aantal laadpalen per inwoner? b. Welke beleidsinstrumenten zijn beoordeeld? (waarom werkt een beleidsinstrument wel of niet / inzicht in effectiviteit (brengt het het doel dichterbij) of efficiency (gebeurt dat op de meest optimale manier) is gewenst; c. Welke beleidsaanpassingen zouden dan gedaan moeten worden? Antwoord: De update bevat geen verslag van analyse van oorzaken en knelpunten. Dat wil niet zeggen dat deze bij de totstandkoming van de update niet is uitgevoerd. De problematiek is niet uniek voor Aalten. Heel Nederland loopt hier tegen aan en probeert oplossingen te vinden. De update is een verzameling van plannen en acties om de gestelde doelen te bereiken. Goede, werkende, elders bedachte, oplossingen zouden we dan ook zeker hebben ingevoerd. Gasbesparing gaat in de gemeente Aalten overigens, met 40% van de doelstelling bereikt, wel volgens schema. Aardgasvervanging loopt achter. De oorzaak hiervan ligt in het feit dat er geen initiatieven zijn. Het rond krijgen van een businesscase voor (mest)vergisting blijkt lastig te zijn, nog afgezien van de protesten die dergelijke initiatieven ten deel vallen.

Ondanks subsidies en leenmogelijkheden wordt nog niet op grote schaal overgestapt op isolatiemaatregelen gecombineerd met warmtepompen. Een reden is dat deze investeringen niet worden terugverdiend door een lagere energierekening. Een gemeente heeft weinig invloed op burgers en bedrijven, kan alleen stimuleren, en uiteindelijk is het financiële plaatje voor de woningeigenaar doorslaggevend. Of Aalten achter loopt op het aantal laadpalen per inwoner is ons inziens geen juiste te trekken conclusie omdat veel gebruikers en bedrijven bij huis of kantoor een laadpaal ter beschikking hebben. Met de laadvisie en het plaatsingsbeleid dat in de update is weergegeven willen we bereiken dat het aantal laadpalen in de gemeente aansluit bij de behoefte. Het lukraak plaatsen van laadpalen leidt niet per definitie tot meer elektrisch vervoer. Wij houden ons aanbevolen voor uw voorstellen tot onderbouwde beleidswijzigingen.

5. onze analyse en dat is gedeeld door de gehele raad in amendement nov 2019, is dat mn lage inkomens moeten worden ondersteund, zeker ook financieel. Nu krijgen ze een LED-pakket en vouchers voor tochtstrippen. Daar wordt hun oude en slecht geisoleerde woning echt niet zoveel beter van. Welke overige ondersteuningsinstrumenten wilt u specifiek voor deze groep inzetten?

Pagina 8 van 12

a. Denk ook aan de voorwaarden voor de TBW-lening waar lage inkomens vaak niet aan kunnen voldoen; welke oplossing heeft u hiervoor? Antwoord: De ‘lage inkomens’ zijn vaak huurder. Naast wat eenvoudige energiebesparende maatregelen die een huurder zelf kan treffen zijn de verhuurders aan zet. Met woningcorporatie ‘de Woonplaats’ worden jaarlijks hierover afspraken gemaakt. Dat mensen met te lage inkomens niet in aanmerking komen voor een TBW-lening is het gevolg van een beschermingsmaatregel bij de toekenning waarmee voorkomen dat er voor het huishouden geen geld meer overblijft om van te kunnen leven. De verzilverlening (TBW) biedt in een aantal gevallen uitkomst bij lage inkomens en enige overwaarde in de woning. Het ‘onderpand’ voor de lening is dan de overwaarde van de woning en er wordt dan geen rente en aflossing betaald.

6. onze analyse in datzelfde amendement was dat vooral ook de onrendabele top van hoog niveau renovaties moet worden weggesubsideerd. Waarop baseert u de verwachting dat de landelijke regelingen en de TBW-lening voldoende zou zijn? Antwoord: Wij verwachten ook niet dat de ‘onrendabele top’ van vergaande verduurzaming van woningen wordt weggewerkt met subsidies en leningen. Wij verwachten juist dat dit de financiële drempel is om op grote schaal woningen aardgasloos te maken en maximaal te verduurzamen. Op dit moment worden dergelijke maatregelen niet terugverdiend met een lagere energierekening. En het belang dat burgers aan duurzaamheid geven is kennelijk nog onvoldoende om desondanks stappen te gaan zetten. Het met gemeentelijke financiële middelen wegwerken van deze onrendabele top achten wij op dit moment niet verantwoord.

PLATFORM ZON EN WIND HET GOOR Bestuurslid PZWG, Vragen voor de Beeldvormende Bijeenkomst Gemeente Aalten 5 januari 2021 Onderwerp: Voorstel tot vaststellen van de update van het Plan van aanpak Duurzaamheid. Refertes: A. Plan van aanpak Duurzaamheid Gemeente Aalten okt 2019. B. Rapportage AGEM RES Achterhoek van 13 augustus 2020. C. Update 2020 Plan van Aanpak Duurzaamheid Gemeente Aalten. D. Uitnodigingskader Zon & Wind Gemeente Aalten. De Gemeente Aalten staat voor een grote uitdaging voor wat betreft de veranderingen die de energietransitie met zich meebrengt. Het is daarom van het grootste belang dat alle belanghebbenden en dus met name de inwoners van Aalten weten wat de uitgangspunten zijn voor het door de gemeente te voeren beleid op dit gebied. Middels de rapportage van de AGEM (referte B) bewaakt de gemeente Aalten de voortgang van het Plan van aanpak duurzaamheid (referte A). Vervolgens wordt hierop beleid gemaakt (referte D) en periodiek gerapporteerd (referte C). Vragen: 1. Kan de Gemeente aangeven welke opdracht voor de opwekking van Groene elektriciteit uit het akkoord van Groenlo uit 2013 voor de gemeente Aalten van toepassing is? Antwoord: In het Akkoord van Groenlo en de uitwerking daarvan in de Uitvoeringsagenda Achterhoek 2016 is voor de gemeente Aalten een opwek van elektriciteit (groen) van 101 GWh per jaar in 2030 becijferd.

Toelichting: Er is onduidelijkheid over de opdracht. In referte A van oktober 2019 wordt op blz. 45 gesproken van 88,7 Gwh. Vervolgens wordt op blz. 46 van ditzelfde document een opdracht van 93,5 Gwh genoemd. In het uitnodigingskader Zon & Wind (referte D) van september 2020 (nog geen 12 maanden later) is de opdracht opeens met 20 % toegenomen naar 108 Gwh. Vervolgens wordt in de

Pagina 9 van 12

rapportage van de AGEM (referte B) van augustus 2020 op blz. 1 van het factsheet Aalten voor opwekking groene elektriciteit in 2030 een getal van 101 Gwh genoemd. 2. Kan de gemeente onderbouwen waarop de opdracht voor de opwekking van groene elektriciteit voor Aalten gebaseerd is? Antwoord: In het PvAD19 is vastgesteld dat biomassacentrales en biovergisting niet van de grond komt en de vervanging van aardgas door biogas of een ander gas ook niet de toekomst lijkt te zijn. Daardoor is voor een andere energiemix, verdeling van de opwek, gekozen. De extra duurzame opwek in 2030 moet dan ongeveer 93,5 GWh zijn. Naast de al bestaande opwek van ongeveer 36 GWh. Totaal dus 129,6 GWh. De AGEM monitor houdt het oorspronkelijke vertrekpunt van 101 GWh aan De RES komt voort uit het klimaatakkoord, dus niet uit het akkoord van Groenlo, en verlangt een bod van de RES-regio’s voor een deel van de gevraagde 35 Twh opwek in Nederland met zon en wind op land. Uitgaande van een evenredige verdeling van het concept RES-bod over het grondgebied van de gemeenten komt dit voor Aalten uit op 108 GWh. Dat is zo opgenomen in het uitnodigingskader Zon & Wind. Toelichting: Er is onduidelijkheid over de basis berekening waarbij er tevens sprake is van een onverklaarbare en niet onderbouwde toename van de opdracht in de tijd. 2.

Kan de gemeente aangeven welk deel van de opdracht vanuit de RES Achterhoek (1376 Gwh) voor de opwekking van Groene elektriciteit bij de gemeente Aalten is belegd? Antwoord: In de RES is niet afgesproken dat iedere gemeenten een evenredig deel gaat opwekken. Niet iedere gemeente heeft immers dezelfde (technische) mogelijkheden. Bij een evenredige verdeling naar grondoppervlak komt Aalten op 108 GWh 4. Kan de Gemeente aangeven waarop deze toedeling gebaseerd is en waarom hiervoor gekozen is? Antwoord: Zoals hiervoor aangegeven is alleen een concept RES-bod van 1,35 TWh voor de RESregio gekozen. Geen verdeling per gemeente. Dat komt in het vervolg (RES 1.0 en verder) Toelichting: In Nederland is het zo dat de vervuiler/gebruiker betaald. Alle berekeningen op energiegebied in o.a. het Klimaatakkoord worden gemaakt op basis van o.a. huishoudens. Als de toedeling van de opdracht voor Aalten gebeurd is op basis van oppervlakte van de gemeente en niet op basis van inwoners (huishoudens) worden de inwoners van Aalten onevenredig belast aangezien Aalten qua oppervlakte een van de grootste gemeentes van Nederland is. Het buitengebied van Aalten zou daarmee onevenredig belast worden met windmolens en zonnevelden. 5.

Kan de gemeente aangeven wat de waarde van de rapportage van de AGEM is (referte B) als het niet duidelijk is wat de opdracht is en waarop deze gebaseerd is? Antwoord: De rapportage van Agem is een monitor over vorderingen ten aanzien van het Akkoord van Groenlo en de Uitvoeringsagenda Achterhoek 2016. Toelichting: De rapportage van de AGEM (referte B) toont de doelstellingen en de (verwachte) realisering hiervan: “op basis van het aantal inwoners vertaald naar doelstellingen per gemeente”. (Blz. 4). De AGEM rapporteert op basis van inwoners met 101 Gwh te bereiken in 2030. De gemeente hanteert een fluïde opdracht op basis van gemeente oppervlakte die in nog geen jaar tijd onverklaarbaar is gegroeid van 88,7 Gwh via 93,5 Gwh naar 108 Gwh te bereiken in 2030. 6. Kan de gemeente verklaren waarom in het uitnodigingskader zon en wind (referte D) de opbrengst van windpark Hagenwind maar liefst 25% lager wordt ingeschat Toelichting: In het uitnodigingskader zon & wind (referte D) wordt op blz. 5 als opbrengst van Hagenwind in 2018 en 2019 30,8 Gwh genoemd. In de AGEM-rapportage staat als opbrengst in 2018 van het windpark Hagenwind 39,7 Gwh vermeld. dan in de rapportage van de AGEM (referte B) wordt vermeld op de factsheet Aalten op blz. 2? Pagina 10 van 12

Antwoord: Ja, dat kunnen wij wel. De opbrengst uit het uitnodigingskader is gebaseerd op CBSgegevens voor wat betreft het aantal vollasturen. Deze zijn per jaar verschillend maar wij hebben het gemiddelde van 2018 en 2019 aangehouden. De molens van Hagenwind staan voor 2 MW per stuk in de boeken. Dit komt uit op 30,8 GWh per jaar. Agem heeft een hogere inschatting gedaan en is wellicht uitgegaan van een gemiddelde opbrengst in Nederland. Aan de kust waait het meer waardoor de opbrengst hoger is. 7. Waarom telt de gemeente de sterke toename van zonnestroom bij particulieren niet mee? Toelichting: Steeds meer particulieren plaatsen zonnepanelen; de verwachting is dat dit alleen maar zal toenemen. Op blz. 12 van de AGEM-rapportage adviseert de AGEM om dit wel mee te gaan tellen aangezien dit wel degelijk bijdraagt. “De sterke toename van zonnestroom bij particulieren is in alle gemeenten zichtbaar. Afgezet tegen het totale elektriciteitsverbruik per gemeente varieert dit van 1,3% tot 2,7%.” Antwoord: Een deel van de zonnestroom (zonnepanelen) wordt direct verbruikt in de woningen en een deel wordt teruggeleverd aan het net. Met de ‘slimme’ meter is de teruglevering wel te zien, maar het zelfverbruik ook niet. Wij kunnen niet bepalen wat de daadwerkelijke opwek in KWh is geweest. Wel zien wij door zonnepanelen een vermindering in de afname van elektriciteit uit het net.

Daarom wordt de opwek met zonnepanelen van particuliere huishoudens veelal als ‘besparing’ opgevoerd. 8. Gaat de gemeente het bedrijfsleven actief aanspreken op hun verantwoordelijkheid v.w.b. energiebesparing en opwekking groene energie op daken? Toelichting: Uit de AGEM-rapportage blz. 14 blijkt dat er een groot verschil is tussen woningen (huishoudens) en bedrijven. De daling van het verbruik van woningen zet gestaag door. Het verbruik van bedrijven daalt niet, maar neemt zelfs licht toe. Betalen de inwoners van Aalten hier het gelag voor de onder prestatie van het lokale bedrijfsleven? Antwoord: Het verbruik door bedrijven is in de gemeente Aalten ongeveer twee maal het verbruik van de huishoudens. Daarnaast neemt het energieverbruik van bedrijven de laatste jaren toe. Dat is vooral te verklaren door het economisch herstel van de afgelopen jaren. Meer productie vraagt meer energie. Bedrijven treffen ook energiebesparende maatregelen(minder energie verbruikende machines) en plaatsen zonnepanelen op hun dak is een gegeven. In het kader van milieutoezicht worden bedrijven aangesproken op het treffen van als dan niet verplichte energiebesparende maatregelen en de mogelijkheden van opwek. In de gemeente loopt ook het project ‘zonnige daken’ dat bedrijven aanzet tot plaatsen van zonnepanelen op hun daken.

Ook bij bedrijfsbezoeken door het college staat ‘duurzaamheid’ vast op de agenda 9. Heeft de gemeente kennisgenomen van de aanbeveling en de waarschuwing van de AGEM op blz. 4 van het factsheet Aalten (referte B) en gaat de gemeente hiermee rekening houden bij de ontwikkeling van beleid voor wat betreft de spreiding van de groene energieopwekkingsinstallaties over de gehele gemeente? Toelichting: “Door haar beleid ruimtelijke ordening en duurzame energieopwekking verder uit te werken kan Aalten de realisatie van zonnevelden en windparken versnellen. Het is belangrijk na te denken over spreiding, dan wel clustering van zonne- en windparken. Locaties voor grootschalige opwek in de nabijheid van een onderstation zijn populair. De gemeente zou zich moeten afvragen of de inwoners op deze plekken niet onevenredig worden geconfronteerd met zonne- en windparken.” Antwoord: Ja. daar hebben wij kennis van genomen en dat was voor ons geen nieuwe informatie. Laat duidelijk zijn dat de gemeente niet inzet op zonne- en windparken die onevenredige hinder veroorzaken voor omwonenden. 10. Realiseert de gemeente zich voldoende dat de stakeholders genoemd in referte C op blz. 16 geen volksvertegenwoordigers zijn?

Pagina 11 van 12

Toelichting: In referte C op blz. 16 wordt vermeld “Na participatie met de belangrijkste stakeholders van ons landelijk gebied”. Uit het uitnodigingskader zon &wind blijkt er maar 1 geschikte locatie (witte vlekkenkaart) voor de gewenste mega windmolens in aanmerking te komen en wel rondom het huidige windpark van Hagenwind in Dale. In het geval van Dale is een vertegenwoordiger van Daals belang 1 keer aanwezig geweest bij de door u genoemde stakeholders bijeenkomsten. Er is vervolgens helemaal niets teruggekoppeld aan de leden van Daals belang. De overige door u opgevoerde deelnemers uit de andere buurtschappen waarvoor het een ver van mijn bed show is kunt u daarom niet kwalificeren als echte stakeholders. De bewoners rondom het huidige windpark zijn niet proactief ingelicht laat staan dat ze geparticipeerd hebben zoals u dit beschrijft. Ik roep u op om deze passage te herschrijven waarin u benoemt dat de procedure voor het inbrengen van zienswijzen op het uitnodigingskader zon & wind is verlengd tot medio 2021 naar aanleiding van kritiek van de betrokken bewonersgroep rondom het huidige windpark van Hagenwind in Dale. Antwoord: Een stakeholder is een belanghebbende voor wat betreft het uitnodigingskader en hoeft daar voor geen volksvertegenwoordiger te zijn.

U focust op het gebied ‘Hagenwind’ maar het uitnodigingskader gaat over het gehele buitengebied van de gemeente Aalten. Dat de inspraak op het uitnodigingskader is verlengd doet daar niets aan af en is voor ons geen reden om deze passage in de Update aan te passen

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd:

Pagina 12 van 12

bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energiegebruik/

jaar

gasverbruik temperatuur woningen % besparing gecorrigeerd % besparing (miljoen m3) t.o.v 2012 (miljoen m3) t.o.v 2012

2012

18,5

18,3

2016

16,9

-9%

17,1

-7%

2018

16,5

-11%

17,3

-5%

2019

15,6

-16%

17,3

-5%

bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energiegebruik/

Vragen 3. Gecorrigeerd voor temperatuur, is de besparing van gasverbruik in 2018 en 2019 slechts 5% t.o.v. 2012 (bron: landelijk klimaat dashboard). Is in de Agem berekening voor gasverbruik woningen gecorrigeerd voor temperatuur? Zo nee, waarom niet? 4. Het landelijke klimaat dashboard laat een stagnatie zien in besparing van gasverbruik over de afgelopen vier jaar. Hoe is dit gegeven meegenomen bij het bepalen van de trend naar 2030?

bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energiegebruik/

jaar

gasverbruik bedrijven % besparing (miljoen m3) t.o.v 2012

2012

12,2

2016

8,4

-31%

2018

8,8

-28%

2019

8,4

-31%

bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energiegebruik/

Vragen 5. Het landelijk klimaat dashboard laat zien dat het gasverbruik voor bedrijven in de gemeente Aalten in referentiejaar 2012 significant hoger ligt dan voorgaande jaren. Is de reden bekend dat het gasverbruik in het referentiejaar hoger was? 6. Het landelijk klimaat dashboard laat nauwelijks tot geen daling zien in het gasverbruik voor bedrijven in Aalten sinds 2014. Hoe is deze stagnatie meegenomen bij het bepalen van de trend naar 2030?

bron: Agem klimaatmonitor

jaar

gasverbruik totaal % besparing (miljoen m3) t.o.v 2012

2012

30,5

2016

25,5

-16%

2018

26,1

-14%

2019

25,7

-16%

bron: som bovenstaande tabellen voor woningen en bedrijven

pagina 6 - Samenvattingen nieuwe inzichten RES “Modelmatige berekeningen wijzen uit dat voor het behalen van energieneutraliteit de opgave veel groter is dan 1,35 TWh aan grootschalige zon op land, grootschalig zon op dak en grootschalig wind. In het algemeen geaccepteerde ETM-model wordt rekening gehouden met omzet- en transportverliezen van energie en de economisch rendabele benutting van (natte) biomassa. Ook betekent de warmtetransitie dat het elektriciteitsverbruik (als alternatief voor verwarming met aardgas) flink zal toenemen, en daarom ook de opgave voor duurzame opwek van deze elektriciteit. Het verschil heeft dus te maken met de definitie van energieneutraliteit, verschillen in uitgangspunten en aannames en met de gehanteerde rekenmethode. Het lijkt logisch om dit ETM-model ook in de Achterhoek als leidend te gaan gebruiken. Hierdoor verandert wel de opgave voor de Achterhoek. Het lijkt dan ook logisch om een en ander met elkaar af te stemmen en in een nieuwe (herijkte) uitvoeringsagenda te verwerken.” Vragen 8. Berekeningen op basis van het RES / ETM model wijzen uit dat de opgave veel groter is dan in de uitvoeringsagenda van Groenlo werd aangenomen. Hoeveel groter is de opgave? 9. In welk jaar (grosso modo) kan de gemeente Aalten energieneutraal zijn op basis van het RES / ETM rekenmethode? 10.

Er wordt geadviseerd om een nieuwe (herijkte) uitvoeringsagenda voor het akkoord van Groenlo te maken. Is het advies het landelijk klimaatakkoord (en de bijhorende rekenmethoden) als uitgangspunt te hanteren? Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2020 pagina 6 - “De relatief hoge scores op besparing zijn voor een groot deel te danken aan(...) maar ook met een lager energieverbruik door bedrijfsbeëindiging.” Vragen

11. Welke bedrijfsbeëindiging wordt hier bedoeld? Is dit (deels) een verklaring voor kortstondige sterke daling van gasverbruik van bedrijven in 2013 en 2014? pagina 8 - “In de klimaatmonitor wordt voor 2030 een realistische besparing van 22% op het aardgasverbruik van de Achterhoek verwacht. “ Vragen 12. Wat is voor het college leidend, de verwachte besparing van het aardgasverbruik in het landelijke klimaat dashboard (22% in 2030) of de veel hogere lineaire extrapolatie in de regionale energiemonitor (82% in 2030)?

pagina 12 - Verduurzaming huurwoningen Vraag 14. Tijdens de informatieavond Wonen van 10 december jl. gaf De Woonplaats aan dat “117 woningen in de gemeente Aalten van De Woonplaats een E-F of G label hebben, waarvan 15 woningen label G”. Zijn er afspraken gemaakt om deze zeer onzuinige woningen met voorrang te verduurzamen? Zo nee, waarom niet?

pagina 19 - “Er komt een raadsmededeling in 2021 over de kwaliteit van de bomen, vervanging van bomen en voorgenomen uitbreiding van het bomenbestand.” Vraag: 15. Waarom is er voor gekozen om de voorgenomen uitbreiding van het bomenbestand via een raadsmededeling af te doen? Een forse uitbreiding van bomen draagt significant bij aan CO2-reductie. Is een bredere nota hier niet meer op z’n plaats? Actietabel PvA Duurzaamheid

Actie 6 - Wijkaanpak verduurzaming woningen Vraag: 16. Welke concrete acties staan er voor 2021 en daarna gepland? Actie 13 - Energiebesparing bedrijven Toezicht en voorlichting op en over uitvoering verplichte duurzaamheidsmaatregelen Vraag: 17. Kan een overzicht gedeeld worden van de energiebesparingen door bedrijven die geconstateerd zijn bij de controles door de ODA?

Actie 21 - Eigendom winning duurzame energie ten minste voor 50% in eigendom Achterhoek Vraag 18. Er wordt gestreefd naar participatie. Hoe wordt dit gedaan? Welke borgingsmechanismen zijn er dat dit voor ieder initiatief serieus onderzocht wordt en expliciet onderdeel van de besluitvorming is?

Actie 29 - Led toepassen in openbare verlichting. In 2019 en 2020 zijn ongeveer 300 conventionele armaturen vervangen door LED. Het percentage LED is nu ca 40% Vraag 19. Bij vervanging is sprake van een tempo van 150 per jaar, in welk jaar is dan 100% LED?

Actie 32 - Wagenpark vergroenen, verduurzaming wagenpark (auto’s) 2025. Keuze voor GTLdiesel voor wagen- en machinepark buitendienst (geeft geen reductie op CO2-uitstoot, wel minder luchtverontreiniging) Inmiddels 5 elektrische voertuigen/busjes. Vraag 20. Wordt de GTL-diesel voor 2025 vervangen door een elektrische oplossing?

Schriftelijke vragen beeldvormende fase januari 2021 Vragen uiterlijk 28 december 2020 om 09.00 indienen bij griffie@aalten.nl Voorstel tot vaststellen van de update van het Plan van Aanpak Duurzaamheid. 1

Update PvAD. De gemeente Berkelland doet het zeer goed wat betreft het vervangen van aardgas. Kunt u nagaan hoe zij dat doen?

Update PvAD. De afgelopen 2 jaar hebben we niks gedaan aan aardgasvervanging. Wat zijn de acties voor deze doelstelling voor het komende jaar?

Actieplan Duurzaamheid gemeente Aalten. Is het mogelijk om 1 kolom toe te voegen met wat het afgelopen jaar gerealiseerd is?

Actieplan Duurzaamheid gemeente Aalten. De 17 Global Goals zouden in 2020 voor de gemeente Aalten vastgesteld worden. Waarom is dit niet gebeurd? En wanneer staat het nu op de agenda?

Vragen Update PvA Duurzaamheid Progressieve Partij 1. Wat zijn de concrete ambities en doelen per thema? Worden op alle onderdelen de doelen uit het klimaatakkoord overgenomen? (Muv gebouwde ongeving = Groenlo); a. Wat is de nulmeting in het referentiejaar? Welk jaar houdt u aan? b. Wat is de stand van zaken op dit moment? 2. Kunt u tabel 2 nader toelichten?

a. Hoe kan het oordeel groen (of wit) zijn wanneer het totaal fossiel energiegebruik in Aalten slechts met 12% is afgenomen, terwijl het volgens het lineaire doel 39 % zou moeten zijn?

b. Hoe wordt onderscheid gemaakt tussen besparing en vervanging van gas? (subvraag: welke bronnen worden voor de berekeningen gebruikt? Zit hier geen dubbeltelling in?)

4. In de Update missen we een analyse van oorzaken en knelpunten: a. Waarom gaat bijv gasbesparing minder hard dan nodig? Of: waarom loopt aalten achter op het aantal laadpalen per inwoner? b. Welke beleidsinstrumenten zijn beoordeeld? (waarom werkt een beleidsinstrument wel of niet / inzicht in effectiviteit (brengt het het doel dichterbij) of efficiency (gebeurt dat op de meest optimale manier) is gewenst; c. Welke beleidsaanpassingen zouden dan gedaan moeten worden? 5. onze analyse en dat is gedeeld door de gehele raad in amendement nov 2019, is dat mn lage inkomens moeten worden ondersteund, zeker ook financieel. Nu krijgen ze een LEDpakket en vouchers voor tochtstrippen. Daar wordt hun oude en slecht geisoleerde woning echt niet zoveel beter van. Welke overige ondersteuningsinstrumenten wilt u specifiek voor deze groep inzetten? a. Denk ook aan de voorwaarden voor de TBW-lening waar lage inkomens vaak niet aan kunnen voldoen; welke oplossing heeft u hiervoor? 6. onze analyse in datzelfde amendement was dat vooral ook de onrendabele top van hoog niveau renovaties moet worden weggesubsideerd. Waarop baseert u de verwachting dat de landelijke regelingen en de TBW-lening voldoende zou zijn?

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Aalten&id=c704c0d5-dd62-4400-b58d-1bc3624f2efa