Raadsmededeling 26-2025 Programma Duurzaamheid Jaarplan Evaluatie 2024 en Prognose 2025

Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp

: : : : : :

26-2025 19 februari 2025 04 maart 2025 Mart Veldhuizen H.J. Groters Programma Duurzaamheid Prognose Jaarplan 2025 en Evaluatie Jaarplan 2024

Aanleiding: Een evaluatie van het jaarplan duurzaamheid 2024 is afgerond waarin behaalde successen en stand van zaken worden uitgelicht doormiddel van een stoplichtsysteem. Tevens is de prognose van het jaarplan 2025 toegevoegd waar door het kalender jaar 2025 heen aanpassingen gedaan kunnen worden om uiteindelijk terug te kunnen blikken op behaalde successen en nieuwe duurzaamheidsopgaven. College van B&W heeft kennisgenomen van het Programma Duurzaamheid Evaluatie Jaarplan 2024 en Prognose Jaarplan 2025 en heeft besloten de gemeenteraad hierover te informeren middels een raadsmededeling. Inhoud mededeling: In 2009 heeft de gemeente Aalten in het akkoord van Groenlo samen met 7 andere gemeenten in de Achterhoek de ambities rondom duurzaamheid vastgelegd. Het uitgangspunt van het akkoord is een toekomstbestendige verbetering van de leefomgeving voor de inwoners van de gemeente Aalten. Naar aanleiding van het akkoord is de gemeente aan de slag gegaan met de gemaakte afspraken en het duurzaamheidsbeleid. Om meer grip te hebben op de haalbaarheid en realistische insteek is het Jaarplan Duurzaamheid gestart. Het jaarplan is tot stand gekomen na twee consultatieronden met inhoudelijke ambtenaren. Deze ronden betroffen een inventarisatie van al het beleid en taken die de gemeente heeft op het gebied van Duurzaamheid.

De gesprekken hebben in de periode mei-juni en oktober-november van dit jaar plaatsgevonden. Het Jaarplan is onderverdeelt in mijlpalen, dit zijn tussendoelen per jaar die uitgezet zijn om de lange termijn doelen specifiek en meetbaar te maken. Het Jaarplan Duurzaamheid gaat in op de ambtelijke verantwoording van capaciteit en middelen op een programmatische wijze. Het Jaarplan richt zich op de successen en behaalde resultaten van de uitvoering van het gemeentelijke beleid. Het houdt ook rekening met doelen die nog lopen of een meerjarig project bevatten. De mijlpalen vallen onder zes programmathema’s: • Duurzaam Produceren • Duurzame Mobiliteit • Duurzame Energie opwek • Klimaatadaptatie • Duurzame gemeente Aalten • Duurzaam wonen Onder de programmathema’s worden subthema’s en/of projecten aangegeven die bijdragen aan het bijbehorende programmathema. Om de subthema’s en/of projecten tastbaarder te maken zijn er

Pagina 1 van 2

subdoelen, de mijlpalen, toegevoegd. Zo wordt is er meer kijk op waar de gemeente mee bezig is binnen de programmathema’s. Het jaarplan volgt een stoplichtmodel met de kleuren Rood, Oranje, Groen. Rood: Proces mijlpaal nog niet gestart. Oranje: Proces mijlpaal loopt nog. Groen: Mijlpaal afgerond. Het Jaarplan Duurzaamheid 2024 is een terugblik/evaluatie van het jaar 2024 met een backlog van mijlpalen die nog lopen of nog niet behaald zijn. Deze mijlpalen worden meegenomen in het jaarplan 2025. De mijlpalen worden door het jaar heen bijgewerkt zodat er continue kijk is op de stand van zaken.

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Prognose Jaarplan 2025 en Jaarplan Evaluatie 2024

Pagina 2 van 2

Evaluatie Duurzaamheid 2024 Team Openbare Ruimte Gemeente Aalten Februari 2025 Wethouder Erik Groters Opdrachtgever: André Nijhuis

Jaarplan 2024

Programma Duurzaamheid

Evaluatie Pagina 1 van 13

INTRODUCTIE Gemeente Aalten heeft in 2009 samen met zeven andere gemeenten in de Achterhoek, ambities rondom duurzaamheid vastgesteld in het Akkoord van Groenlo. Het brede uitgangspunt hierin is een toekomstbestendige verbetering van de leefomgeving voor de inwoners van de gemeente Aalten. Het Aalten van de toekomst is een plek waar wonen, werken en recreëren een plezier is. Daarom is de gemeente flink aan de slag gegaan met de gemaakte afspraken en het vastgestelde beleid op het onderwerp duurzaamheid. Ondertussen is het Akkoord van Groenlo een derde actualisatie aangegaan. Daarin heeft Aalten in combinatie met het regionale uitvoeringsprogramma en de doelstellingen van de Regionale Energie Strategie (RES) realistischer ingestoken. Dit is ook gebeurd met de gemeentelijke uitgangspunten naar aanleiding van het Akkoord van Groenlo. Lokale haalbaarheid en maatwerk is hierin de rode draad geworden. Daarbij is het belangrijk dat het gemeenschappelijke einddoel niet uit het oog te verloren gaat. Die haalbaarheid en realistische insteek wordt nu vertaald naar dit Jaarplan Duurzaamheid 2024. Het concept van het Jaarplan Duurzaamheid is nieuw in de gemeente Aalten. Het jaarplan is tot stand gekomen na twee consultatieronden met inhoudelijke ambtenaren. Deze ronden betroffen een inventarisatie van al het beleid en taken die de gemeente heeft op het gebied van Duurzaamheid.

De gesprekken hebben in de periode mei-juni en oktober-november van dit jaar plaatsgevonden. Het Jaarplan Duurzaamheid 2024 bevat mijlpalen. Het doel van het jaarplan is om de lange termijn doelstellingen uit de verschillende afspraken zoals het akkoord van Groenlo specifiek en meetbaar maken. Dit wordt gedaan door middel van tussendoelen per jaar, de mijlpalen. Mijlpalen komen overeen met de projecten en reguliere beleidstaken die ambtelijk in uitvoering zijn in dat jaar. De update PVA (voortgangsrapportage 2024) weergeeft de technische monitoring gericht op uitstoot, vermindering verbruik en concrete behalen van uitvoeringsdoelstellingen. Het Jaarplan Duurzaamheid 2024 gaat in op de ambtelijke verantwoording van capaciteit en middelen op een programmatische wijze. Het Jaarplan Duurzaamheid 2024 richt zich op de successen en resultaten van de uitvoering van het gemeentelijk beleid. Het maakt langer termijn doelstellingen makkelijker te volgen door gefaseerd het programma Duurzaamheid te monitoren. Dit doet het jaarplan door het maken van concreet meetbare mijlpalen van alle projecten en reguliere taken aan de hand van de door het college en raad vastgestelde thematische beleidsstructuur van Duurzaamheid. Het programma Duurzaamheid: Duurzaam produceren

Duurzame mobiliteit

Duurzame energie opwekken

Klimaatadaptatie

Duurzame gemeente Aalten

Duurzaam wonen

Pagina 2 van 13

Programmatisch werken - Programma Duurzaamheid 2024 Als het gaat om de Aaltense uitvoering van de duurzaamheidsdoelstellingen uit het nationale Klimaatakkoord 2019, kan er gesteld worden dat de gemeente Aalten programmatisch werkt aan deze doelen. In het eigen Raadsuitvoeringsprogramma is vastgesteld dat de Aaltense aanpak voor duurzaamheidsthema’s te verdelen zijn in 6 programmathema’s: Duurzaam produceren

Duurzame mobiliteit

Duurzame energie opwekken

Circulariteit & SDG’s Toekomstbestendige bedrijventerreinen

Laadvisie MAAS Duurzame infrastructuur

Opwek hernieuwbare energie Warmtetransitie RES

Klimaatadaptatie

Duurzame gemeente Aalten

Duurzaam wonen

Klimaatadaptatie Biodiversiteit Groen Soortenbescherming Afkoppelen Hemelwater

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed SDG’s & Soortenbescherming Communicatie Duurzaamheid Gedragsverandering & Inzicht

Duurzaam wonen Subsidie regelingen besparing Energiearmoede Warmte & Besparing Leefbaarheid

Deze programmathema’s komen ook overeen met het vastgestelde beleid het Plan van Aanpak als uitwerking van het Akkoord van Groenlo. In de organisatie zijn ze in de hierboven weergeven onderwerpen belegd. Deze onderwerpen worden door tenminste tien ambtelijke medewerkers uitgevoerd. Veel medewerkers hebben één of meer duurzaamheidsdossiers in hun bestaande takenpakket zitten. Ze zijn zowel op andere beleidsgebieden/sectoren actief naast het duurzame dossier. Samen werken ze met het bestuur aan een betere leefomgeving. Doelstelling Jaarplan Duurzaamheid 2024 De belangrijkste doelstelling van het Jaarplan Duurzaamheid 2024, en de daaropvolgende jaarplannen is om te komen tot een themagericht monitoringsinstrument met periodieke actualisatie. Wat dit betekent is dat er met het jaarplan zowel vooruit gekeken kan worden aan het begin van het jaar, als dat het Jaarplan een instrument is om terug te kijken naar de ambtelijke inzet ten opzichte van de resultaten aan het einde van het jaar. Een ander doel is dat met dit Jaarplan de uitkomsten van het rekenkameronderzoek energietransitie, praktische toegepast worden. Aansluitend wordt door de mijlpalen thematisch in te richten, gelijktijdig de budgettaire verantwoording van capaciteit en uitgave programmatisch ingestoken.

Zo dient het jaarplan als monitoringsinstrument voor college en de raad en kan er op gewenste momenten teruggekoppeld worden over de voortgang van de mijlpalen in het jaar.

Pagina 3 van 13

Het jaarplan geeft praktisch uitvoering aan de gestelde doelen uit de probleemstelling en het voorstel voor een integrale werkwijze, rondom de verschillende duurzaamheidsverantwoordelijkheden die de gemeente draagt.

• • • • •

Vergroten van politieke draagvlak gemeenteraad voor uitgaven duurzaamheid en blijvende draagvlak voor de doelstellingen. Het geven van politieke inzicht in resultaten duurzaamheid. Vergroten van de zichtbaarheid rondom het thema duurzaamheid en verbeteren van zichtbaarheid portefeuillehouder als ambassadeur van het thema. Versterken van inhoudelijke dossiertoerusting van portefeuillehouder. Verbeteren van het inhoudelijke proces richting besluitvorming Vergroten van het politieke draagvlak voor het najagen van de vastgestelde doelstellingen op het gebied van duurzaamheid. Verbeteren van politieke inzicht op het functioneren van de organisatie. Uit: Voorstelnotitie Structuur & Monitoring duurzaamheid – juni 2024

Als laatste kan erop project- en dossiergericht niveau budget gehangen worden binnen het Jaarplan Duurzaamheid. Daarmee kan het Jaarplan Duurzaamheid parallel gelegd worden naast de algemene budgettaire verantwoording van de gemeente. Een wisselwerking tussen de afdeling Financiën en Strategisch opsteller van het Jaarplan Duurzaamheid is hierin van belang. Zo wordt inzichtelijk hoe het geld is uitgegeven ten opzichte van de behaalde resultaten van de mijlpalen. Zo kan het Jaarplan Duurzaamheid Mijlpalen binnen het Jaarplan Duurzaamheid (programmatisch werken) De Mijlpalen zijn een instrument waarmee (midden)lange termijndoelstellingen gefaseerd worden tot navolgbare taken. De Mijlpalen gaan over organisatorische verantwoording inzet capaciteit, uitvoering en budgetten. De technische uitkomsten van de Mijlpalen worden bijgehouden in de Voortgangsrapportage Duurzaamheid 2024 en de voortgangsrapportage Duurzaamheid 2025. In de voortgangsrapportage komt naar voren wat het effect is van de ambtelijke inzet ten opzichte van de technische doelen uit het klimaatakkoord. Het gaat er dus over hoe we ervoor staan met oog op uitstoot, vermindering verbruik, capaciteit netcongestie en aantallen voor Isolatie, vergroening, verkoeling, afkoppeling en dergelijke. De Mijlpalen maken de budgettaire inzet ook inzichtelijk. Hoeveel is er uitgegeven aan specifieke onderdelen.

Daarmee leiden de Mijlpalen mee tot het concreet maken van de budgettaire verantwoording op Duurzaamheidsthema’s. Dit concept kan Programmatisch budgetbeheer genoemd worden. In de begroting kan het budget voor Duurzaamheid in de toekomst geduid worden als programmabudget voor overkoepelende Duurzaamheidsdossiers. Om dit concreet te maken zullen er aan het Jaarplan Duurzaamheid kostenplaatsnummers gekoppeld worden, op basis van de structuur van het bestaande beleid.

Pagina 4 van 13

BACKLOG 2024 Geplande en behaalde doelstellingen op het gebied van Duurzaamheid voor de gemeente Aalten Leeswijzer de leeswijzer duidt hoe de backlog gelezen kan worden en het stoplichtmodel geïnterpreteerd moet worden. Overzicht van beleid duidt het overzicht van beleid, maakt duidelijk aan welke langer termijn doelstellingen gemeente Aalten werkt. Backlog Primair houdt een backlog een lijst in van werkzaamheden die nog moeten worden uitgevoerd. Het dient als verbinding tussen het college van Burgemeester en Wethouders en het ontwikkelteam van de gemeente. Op deze manier is er overzicht over de jaarlijkse successen in de uitvoering van het langetermijnbeleid. De Backlog wordt weergeven per programmathema.

Leeswijzer van de backlog

Stoplichtmodel Rood: Proces mijlpaal nog niet gestart Oranje: Proces mijlpaal loopt nog Groen: Mijlpaal afgerond

Uitvoering mijlpaal loopt nog en heeft het volgende jaar een einddatum. (Middellange termijn beleidsdoelstelling)

2024

Mijlpaal is een reguliere doelstelling waarvan dit jaar het bereik is behaald, volgend jaar gaat deze mijlpaal verder. (Langer termijn beleidsdoelstelling)

2024

Overzicht van duurzaam beleid in de gemeente Aalten Beleid

Looptijd

Doelstelling

Akkoord van Groenlo/ plan van aanpak gemeente Aalten

2019-2050

Een energieneutraal Aalten, uiterlijk in 2050.

Transitievisie Warmte

2021-2026

Aardgasvrij Aalten in 2050

Biodiversiteitsplan

2023

Groenbeleidsplan

2012-2030

Kapverordening

2024

Pagina 5 van 13

Verbetering van biodiversiteit en groenvoorziening en daarmee het lokale klimaat. Verbetering en versteviging van het openbare groen in de gemeente. Meer bomen behouden in Aalten.

Klimaatadaptatie strategie

2023-2030

Programma Water, Riolering en Klimaatadaptatie

2024

Voldoen aan de 3-30-300 regel, in 2030-2050. Adaptief om 70 mm per uur buien aan te kunnen. Afkoppeling of ontharding van 70% in 2040. Praktisch voorbereiden op de weersveranderingen in de toekomst.

Laadvisie

2021-2030

Tussen de 346- 587 laadpalen gerealiseerd in 2035.

Beleidsnota Aalten Circulair

2023-2030

Aalten circulair in 2050

Uitvoeringsagenda Circulaire economie

2023-2030

Europese Green Deal en Aalten circulair in 2050

2022-2026

Richt zich in het algemeen op de zes programmathema’s. Om deze collegeperiode deze nog steviger in te zetten.

Uitvoeringsprogramma college Aalten

In ontwikkeling of te ontwikkelen beleid Planning Berm- en oeverbeheerplan

2025

Visie Toekomstbestendige bedrijventerreinen

2025

Mobiliteitsvisie

2025-2026

Bomenplan

2025

Warmteplan

2025

Pagina 6 van 13

Doel Werkwijze beter omgaan met de biodiversiteit in het onderhoud van bermen en oevers. Grote duurzaamheidsthema’s worden meegenomen, vergroening, duurzame mobiliteit, opwek van groene energie, delen van energetische capaciteit. Brede verduurzaming van de mobiliteit, aanmoedigen van deelvervoer, ontmoedigen van autogebruik, faciliteren van fietsinfra. Concreet uitvoeringsplan over de status van bestaande en nieuwe bomen. Concreet omgevingsplan gericht op uitvoeringsplannen voor een aardgasvrije toekomst.

Backlog per programmathema DUURZAAM PRODUCEREN Duurzaam produceren richt zich op een verzameling van thema’s. Zoals; het aanmoedigen van onze productieen maakindustrie tot het nemen van verduurzamende stappen. Maar het gaat ook over circulariteit, hergebruik van materialen, delen van grondstoffen en energie. Een duurzame werkomgeving door de ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Thema/project

mijlpaal

wanneer

status

gedekt

 Circulariteit

Energiegebruik bedrijventerreinen Toekomst bestendige bedrijventerreinen Wasbare luiers

Concretisering projectagenda | uitvoeringsagenda circulariteit

2024

n.v.t.

Handreiking SDG’s opstellen Traject werkwijze SDG’s integreren in organisatiecultuur (bv. Activiteiten ter bewustwording zomer- en winterweek) Opzetten van Aalten Foodnetwerk met lokale voedselproducenten Sectoravond food organiseren Foodnetwerkkaart publiceren Traject kennisdeling cirkelregio Achterhoek

Q4

n.v.t.

2024



2024 Q3 2024 2024

   

Opleveren onderzoek energieverbruik, leveringszekerheid

Q4



Opstellen visie toekomstbestendige bedrijventerreinen Inbreng IKAD-omgevingsvisie Duurzaamheid in voorstel uitbreiding bedrijventerreinen Wasbare luier actie

2024 2024 2024 2024

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

Pagina 7 van 13



DUURZAME MOBILITEIT In de gemeente Aalten is er op verschillende terreinen winst te behalen als het gaat om duurzame mobiliteit. Niet alleen stimuleert de gemeente inwoners om over te stappen op elektrisch vervoer door het verbeteren van de laadinfrastructuur. Ook vindt de gemeente belangrijk om de fiets- en loopinfrastructuur te verbeteren, zo stimuleren we niet alleen schoon vervoer maar moedigen we inwoners aan te bewegen.

Thema/project Uitvoering laadvisie

Duurzame mobiliteit

Actualiseren laadvisie Toekomstbestendige bedrijventerreinen

mijlpaal

wanneer

Selectie Proactief laadpaal project 2025 (13 locaties)

Q2

Participatietraject proactief laadpaal project 2024

Q4

Integreren laadvisie in de mobiliteitsvisie Begeleiden laadpalen concessiefase Vattenfall Collegeadvies en raadsbrief omgaan met particulier opladen Uitvoering geven aan het onderzoek 50-30 (loopt tot 2026) Opstellen mobiliteitsvisie Behandelen doorlopende aanvragen laadinfrastructuur Onderzoek snelfietsroute Aalten-Bocholt en Lichtenvoorde Advisering voorfase duurzame mobiliteit ontwikkeling Beggelder (visie) Inventarisatie voor het actualiseren van de laadvisie > concept actualisatie voor de laadvisie Bijwonen leerkring laadcapaciteit en samenwerkingen tot stroomdelen, voorbereiding op ontwikkeling uitbreiding bedrijventerreinen ’t Broek.

2024 2024 Q4 2024 2024 2024 Q4 2024

Pagina 8 van 13

status

gedekt

  n.v.t. n.v.t. n.v.t.

 n.v.t.

 n.v.t

Q3

n.v.t.

2024

n.v.t.

DUURZAAM ENERGIE OPWEKKEN In de energietransitie is de opwek van duurzame energie een van de thema’s die veel aandacht krijgt. Ook in gemeente Aalten zijn we actief met inventarisatie, onderzoek en de ontwikkeling van energetische alternatieven. Zo zijn we actief in regionale samenwerkingen. En de gemeente houdt de vinger aan de pols als het gaat om netcongestie. Daarnaast worden inwoners en ondernemers via subsidieregelingen gestimuleerd.

Thema/project

mijlpaal

wanneer

status

gedekt

 RES 2.0

Inbrengen voorstel bod Aalten & vaststellen college

Q4

n.v.t.

Energietransitie

Uitnodigingskader zon en wind, herijking actualisatie Stimuleringsactie grootschalig zon op dat (LTO, AGEM) DAEB-subsidies herzien 2024, evaluatie uitvoering energieloket Contracten en Jaarplan energieloket afsluiten 2024 Uitvoering NIP met AGEM 2024 Coördineren van stimulering, regelingen en afspraken 2024 Annotatie energievisie Gelderland Voorbereiding treffen en coördineren met Liander Voortgangsrapportage 2023 Regionale energiebronnen onderzoek Achterhoek Inbreng energietransitie in omgevingsvisie

2024 2024 Q4 Q3

n.v.t.

AGEM

SVN Netcongestie Akkoord van Groenlo

Pagina 9 van 13

2024

2024 Q4 2024 Q1

    n.v.t. n.v.t. n.v.t.

2024

 

Q1-Q3

n.v.t.

KLIMAATADAPTATIE Gemeente Aalten staat bekend om haar fijne groene leefomgeving. Een plek waar het een genot is om te wonen, werken en recreëren. Toch is dit met de klimaatverandering niet meer vanzelfsprekend. Steeds vaker heeft de gemeente te maken met extreme wateroverlast, droogte en het verlies van natuur. Gemeente Aalten werkt hard aan het behouden van de groene leefomgeving voor de toekomst.

Thema/project

mijlpaal

wanneer

Afkoppelen hemelwater

Inventarisatie haalbaarheid afkoppeldoelstelling

2024

Duurzaam Duurzaam intergemeentelijk (i.s.m. Hogeschool Amsterdam)

2024

Koelteplekken Klimaatadaptatie strategie

Aandragen nieuwe koelteplekken/realisatie van doelstelling Advies RO/Civiel projecten (bv. Slingeplas, omgevingsplan Beggelder) In kaart brengen wateroverlastplekken, realiteitscheck van de stresstest Advies woonzorg project toekomstbestendige wijken Watertappunten installeren (Aalten, Dinxperlo, Bredevoort)

Q3 2024 Q3 2024 Q4

Programma WRKP Water Riolering en klimaatadaptatie opstellen en vaststellen

Q4

Opstellen bomenplan Actualisering van de kapverordening Herijken Kaders Verkoop Openbaar Groen Nulmeting ambassadeurssoorten Advies RO/Civiel Onderzoek ecologisch berm- en slootbeheerplan Ecologisch bermbeheerwerkprogramma bestek (GIS) Continueren van uitvoeringsagenda Pilot gebied aanpak biodiversiteit intergemeentelijk Oost Gelre & Rova onderzoek Project water-bodem-sturend + regionale pilot starten

2024 2024 Q3 Q4 2024 Q3 2024 2024 2024 2024

Biodiversiteit en Groen

Nieuw bermbeheer Biodiversiteitsplan WBS

Pagina 10 van 13

status

gedekt

  n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

      n.v.t.

    n.v.t.

DUURZAME GEMEENTE AALTEN Zuinig zijn met hetgeen we hebben is belangrijk voor de gemeente Aalten. Dit betekent niet alleen dat duurzaamheid bij de vanzelfsprekende thema’s uitvoering krijgt, maar ook in de identiteit van onze uitvoering en dienstverlening. Een goed voorbeeld doet namelijk volgen, geloven wij. Zo zetten we ons in voor duurzame bedrijfsvoering, beeldvorming en communicatie.

Thema/project

mijlpaal

wanneer

status

gedekt

 Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Communicatie

Communicatie AGEM SDG’s

Soortenbescherming DOA

DMJOP opstellen (Duurzame meerjarige onderhoudsplanning) Verdieping duurzaam gebouwenbeheer Duurzame aanbesteding kantoormeubelen en papier Duurzaamheidspagina Q4 Actie Tegelwippen 2024 Steenbreek acties, inspiratie dag 2024 Contentagenda Duurzaamheid Communicatielijn verbeteren Bewustwordingsacties over duurzaamheid (t.b.v. communicatie) (bv. Scholen-acties Schaarsvoorde) Duurzaamheidsdag 28 september Talent for Governance (internationaal stage traject) Opstart van compensatieopgave NVI Start van Soortenmanagementplan gebouwbewonende diersoorten DOA Duurzame ondernemingsvereniging Achterhoek begeleiding werkgroep – jaarlijkse monitoring/verslag

Pagina 11 van 13



Q4 Q3 Q1 2024 2024

n.v.t. n.v.t.

2024

n.v.t.

Q3 Q2 2024 2024

   

Q4

n.v.t.



DUURZAAM WONEN In Aalten wonen is een plezier. Voor de toekomst willen we dat onze inwoners kunnen blijven genieten van hun woningen. Ook wanneer het onduidelijk is of de traditionele manier van verwarmen en energie in de toekomst zo blijft bestaan. Daarom bereiden wij onze inwoners voor op een aardgasvrije toekomst, door besparing van elektriciteit, isolatie van woningen en particuliere opwek. Ook hebben we aandacht voor mensen die dit niet uit eigen zak kunnen betalen. Zodat iedereen mee kan doen met de energietransitie.

Thema/project

mijlpaal

wanneer

status

gedekt

 Uitvoering Buurtplannen

Uitvoering NIP Energieloket Subsidieregeling

Evaluatie buurtuitvoeringsplannen naar college - raadsmededeling Buurtplannen terugbrengen naar warmteprogramma en uitvoeringsplannen Future beeing – thema’s bepalen, samenwerking euregio Buurtuitvoeringplannen continueren met het Energieloket Categorie 1 regionale uitvoeringsprogramma (uitvoering gemeentelijk) Continuering & uitvoering NIP Organiseren Informatieavond NIP oktober Advies opstellen resultaten Energieloket 2024 (> monitoring) Gemeentelijke subsidieregeling besparing Uitwerking regeling energiearmoede met het energieloket Subsidieregeling bespaarhulp vastgesteld

Pagina 12 van 13

Q3 2024 2024 2024 2024

n.v.t. n.v.t.

  n.v.t.

2024



Q4 Q4

n.v.t. n.v.t.

Q2 2024 Q4

  

Conclusie: Het afgelopen jaar heeft de gemeente Aalten zich ingezet voor de verschillende duurzaamheidsmijlpalen binnen de 6 programmathema’s. Verscheidene mijlpalen zijn meerjarig en wordt actief aan gewerkt. Andere mijlpalen zijn in het jaar 2024 behaald en sommige lopen tegen onvoorziene blokkades aan. Een aantal mijlpalen waar de gemeente Aalten trots op mogen zijn vanwege het behaalde succes worden toegelicht. Op zaterdag 28 September is er voor de tweede keer een succesvolle duurzaamheidsdag georganiseerd. In het centrum van Dinxperlo waren verscheidene lokale ondernemers en verengingen vertegenwoordigd. Tweedehandskleding, waterstofvoertuigen, tegelwippen en het Energieloket Achterhoek zijn een paar van deze vertegenwoordigers. Ook werden bezoekers meegenomen in de herinrichting van het centrum door Dusseldorp. Bewoners hebben meer weet gekregen van lokale duurzame ondernemingen en nemen informatie en duurzaam gedrag mee naar hen dagelijks bestaan. Woensdag 4 december werden ondernemers uit de gemeente uitgenodigd voor een eindpresentatie van een energiepotentieel onderzoek op onze bedrijventerreinen. Centraal stond de bewustwording van energie opwek en verbruik op het bedrijventerreinen collectief en collectief Dinxperlo.

Omdat netcongestie een kink in de kabel is voor grootschalige verduurzaming waar meer elektriciteitsverbruik bij nodig is zijn dit mooie kansen voor ondernemers om te zien wat er speelt op hun terrein en bij hun collega’s. Na afloop zijn de ondernemers bij elkaar gekomen om te kijken of er potentie is voor een groepstransport contract waarbij er meer ruimte kan komen voor verdere verduurzaming voor de ondernemers. Dit zal in 2025 verder lopen. Voor de uitvoering van het Nationaal Isolatie Programma (NIP) werkt de gemeente samen met het Energieloket Achterhoek. Binnen de gemeente hebben twee informatieavonden opgezet waar de andere Achterhoeks gemeenten het bij 1 lieten. In het Kulturhus Dinxperlo en op het gemeentehuis in Aalten werden inwoners toegelicht over de subsidiemogelijkheden binnen het NIP. Op de manier hebben inwoners meer inzage gekregen over isolatie mogelijkheden en gelden die ze kunnen opvragen, hierdoor zagen we een stijging in het aantal aanmeldingen. De opening van het watertappunt in Bredevoort op ’t Zand vond plaats op 17 december. Het ter beschikking stellen van schoon en vers drinkwater is belangrijk. Ook omdat hittestress verergerd is het belangrijk dat inwoners en bezoekers genoeg drinkwater ter beschikking om te verkoelen en hydrateren op een heette dag.

De verwachting is dat de watertappunten in Aalten, Bredevoort en Dinxperlo per 1 maart beschikbaar zijn. De gemeente Aalten mag trots zijn op de behaalde duurzame mijlpalen in 2024. Van de succesvolle duurzaamheidsdag tot de samenwerking voor het Nationaal Isolatie Programma, de gemeente heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan zowel lokale als regionale verduurzaming. De initiatieven zijn niet alleen een blijk van vooruitgang, maar ook van betrokkenheid en samenwerking binnen de gemeenschap. Het is duidelijk dat de gemeente Aalten zich inzet voor een duurzamere toekomst en daarmee een positieve trend heeft ingezet. De gemeente zal deze trend dan ook blijven vasthouden en verder uitbouwen, zodat Aalten niet alleen als voorbeeld geldt, maar ook als voorloper in de verduurzaming van onze gemeente en de leefomgeving van haar inwoners.

Pagina 13 van 13

Jaarplan Duurzaamheid 2025 Team Openbare Ruimte Gemeente Aalten Februari 2025 Wethouder Erik Groters Opdrachtgever: André Nijhuis

Jaarplan 2025

Programma Duurzaamheid

prognose opzet Pagina 1 van 12

INTRODUCTIE Gemeente Aalten heeft in 2009 samen met zeven andere gemeenten in de Achterhoek, ambities rondom duurzaamheid vastgesteld in het Akkoord van Groenlo. Het brede uitgangspunt hierin is een toekomstbestendige verbetering van de leefomgeving voor de inwoners van de gemeente Aalten. Het Aalten van de toekomst is een plek waar wonen, werken en recreëren een plezier is. Daarom is de gemeente flink aan de slag gegaan met de gemaakte afspraken en het vastgestelde beleid op het onderwerp duurzaamheid. Net zoals in 2024 gaat de ambtelijke organisatie van de gemeente Aalten verder met de methodiek van het Jaarplan Duurzaamheid. Het doel van het jaarplan is om de lange termijn doelstellingen uit de verschillende afspraken zoals het akkoord van Groenlo specifiek en meetbaar maken. Dit wordt gedaan door middel van tussendoelen per jaar, de mijlpalen. De Mijlpalen komen overeen met de projecten en reguliere beleidstaken die de gemeente Aalten zichzelf tot doel heeft gesteld dit jaar. De update PVA (voortgangsrapportage 2024) weergeeft de technische monitoring gericht op uitstoot, vermindering verbruik en concrete behalen van uitvoeringsdoelstellingen. De voortgangsrapportage zal dit jaar, aan het einde van het jaar als onderliggende evaluatie dienen op de technisch behaalde doelen.

Het Jaarplan Duurzaamheid 2025, versie ‘prognoseopzet’ gaat voornamelijk in op de planning voor het komende jaar, op programmatische wijze. Het Jaarplan Duurzaamheid ‘evaluatieopzet’ 2025 aan het einde van het jaar gaat in op de ambtelijke verantwoording van capaciteit en middelen op een programmatische wijze. Deze prognose opzet kan gedurende het jaar nog wijzigen. Dit kan komen door veranderingen in regionale en landelijke afspraken, acute problematiek zoals wateroverlast, ad hoc regelingen en subsidieverordeningen vanuit de Rijksoverheid en de provincie Gelderland. In de evaluatieversie van het jaarplan zijn alle programma thema’s geactualiseerd en waar nodig de mijlpalen gewijzigd. Programmathema’s Als het gaat om de Aaltense uitvoering van de duurzaamheidsdoelstellingen uit het nationale Klimaatakkoord 2019, kan er gesteld worden dat de gemeente Aalten programmatisch werkt aan deze doelen. In het eigen Raadsuitvoeringsprogramma is vastgesteld dat de Aaltense aanpak voor duurzaamheidsthema’s te verdelen zijn in 6 programmathema’s.

Duurzaam produceren

Duurzame mobiliteit

Duurzame energie opwekken

Circulariteit & SDG’s Toekomstbestendige bedrijventerreinen

Laadvisie MAAS duurzame infrastructuur

Opwek hernieuwbare energie Warmtetransitie RES

Klimaatadaptatie

Duurzame gemeente Aalten

Duurzaam wonen

Klimaatadaptatie Biodiversiteit Groen Soortenbescherming Afkoppelen Hemelwater

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed SDG’s & Soortenbescherming Communicatie Duurzaamheid Gedragsverandering & Inzicht

Duurzaam wonen Subsidie regelingen besparing Energiearmoede Warmte & Besparing Leefomgeving

Pagina 2 van 12

BACKLOG 2025 Geplande doelstellingen op het gebied van Duurzaamheid voor de gemeente Aalten Leeswijzer de leeswijzer duidt hoe de backlog gelezen kan worden en het stoplichtmodel geïnterpreteerd moet worden. Backlog Primair houdt een backlog een lijst in van werkzaamheden die nog moeten worden uitgevoerd. Het dient als verbinding tussen het college van Burgemeester en Wethouders en het ontwikkelteam van de gemeente. Op deze manier is er overzicht over de jaarlijkse successen in de uitvoering van het langetermijnbeleid. De Backlog wordt weergeven per programmathema. Overzicht van beleid duidt het overzicht van beleid, maakt duidelijk aan welke langer termijn doelstellingen gemeente Aalten werkt.

Leeswijzer van de backlog

Stoplichtmodel Rood: Proces mijlpaal nog niet gestart Oranje: Proces mijlpaal loopt nog Groen: Mijlpaal afgerond

Uitvoering mijlpaal loopt nog vanuit het vorige jaar of is een doorlopende taakstelling om te komen tot de doelstellingen De uitvoering van deze mijlpaal gaat dit jaar van start en heeft een einddatum dit jaar of wordt meegenomen naar het volgende jaar.

Pagina 3 van 12

2025 2025

DUURZAAM PRODUCEREN Duurzaam produceren richt zich op een verzameling van thema’s. Zoals; het aanmoedigen van onze productieen maakindustrie tot het nemen van verduurzamende stappen. Maar het gaat ook over circulariteit, hergebruik van materialen, delen van grondstoffen en energie. Een duurzame werkomgeving door de ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Thema/project

mijlpaal

wie

wanneer

status

gedekt

 Circulariteit

Toekomst bestendige bedrijventerreinen Wasbare luiers

Uitvoeren projecten uitvoeringsagenda circulariteit Continueren Aalten foodnetwerk Foodnetwerkkaart publiceren Traject kennisdeling cirkelregio Achterhoek Uitvoering projectagenda toekomstbestendige bedrijventerreinen Regels toekomstbestendige bedrijventerreinen in omgevingsplan implementeren Wasbare luier actie

Pagina 4 van 12

Dieske Dieske Dieske Dieske Klaasje | Iris André | Ellis Laura | Dieske

2025 Q1/Q2 2025

? ? ? ? n.v.t. n.v.t.

2025



DUURZAME MOBILITEIT In de gemeente Aalten is er op verschillende terreinen winst te behalen als het gaat om duurzame mobiliteit. Niet alleen stimuleert de gemeente inwoners om over te stappen op elektrisch vervoer door het verbeteren van de laadinfrastructuur. Ook vindt de gemeente belangrijk om de fiets- en loopinfrastructuur te verbeteren, zo stimuleren we niet alleen schoon vervoer maar moedigen we inwoners aan te bewegen.

Thema/project Uitvoering laadvisie Duurzame mobiliteit

Actualiseren laadvisie

mijlpaal

wie

Uitvoering proactief laadpaal project 2025 (13 locaties) Begeleiden laadpalen concessiefase Vattenfall Uitvoering geven aan het onderzoek 50-30 (loopt tot 2026) Integreren laadvisie in de mobiliteitsvisie Afronden mobiliteitsvisie Behandelen doorlopende aanvragen laadinfrastructuur Opstellen uitvoeringsagenda mobiliteit Voorbereiden snelfietsroute Aalten-Bocholt en Lichtenvoorde Opstellen programma van eisen duurzame mobiliteit ontwikkeling Beggelder (visie) Voorbereiden actualisatie van de laadvisie Besluitvorming voor de actualisering van de laadvisie Integreren laadvisie in de mobiliteitsvisie

Pagina 5 van 12

wanneer

status

gedekt

 

Rob Rob Rob Rob Rob Rob Rob Rob

2025 2025 Q4 2025 2025 Q2 2025

n.v.t. ? n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ?

Rob

?

n.v.t

Rob Rob Rob

? ? Q4

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

DUURZAAM ENERGIE OPWEKKEN In de energietransitie is de opwek van duurzame energie een van de thema’s die veel aandacht krijgt. Ook in gemeente Aalten zijn we actief met inventarisatie, onderzoek en de ontwikkeling van energetische alternatieven. Zo zijn we actief in regionale samenwerkingen. En de gemeente houdt de vinger aan de pols als het gaat om netcongestie. Daarnaast worden inwoners en ondernemers via subsidieregelingen gestimuleerd.

Thema/project

mijlpaal

wie

wanneer

status

gedekt

 RES 2.0

Vaststellen college en inbrengen in RES 2.0

Hans

Q2

n.v.t.

AGEM

DAEB-afspraken herzien 2025 Contracten en Jaarplan energieloket Uitvoering NIP met AGEM 2024 Coördineren van stimulering en regelingen

Hans

Q3 Q3 2025 2025 Q2 2025 2025

  

SVN Akkoord van Groenlo

Hans|Mart

Voortgangsrapportage 2024 Regionale energiebronnen onderzoek Achterhoek Inbreng energietransitie in omgevingsvisie

Pagina 6 van 12

Mart Hans Hans Rik Hans | Rik

n.v.t. n.v.t. ? n.v.t.

KLIMAATADAPTATIE Gemeente Aalten staat bekend om haar fijne groene leefomgeving. Een plek waar het een genot is om te wonen, werken en recreëren. Toch is dit met de klimaatverandering niet meer vanzelfsprekend. Steeds vaker heeft de gemeente te maken met extreme wateroverlast, droogte en het verlies van natuur. Gemeente Aalten werkt hard aan het behouden van de groene leefomgeving voor de toekomst.

Thema/project

mijlpaal

wie

wanneer

status

gedekt

 Afkoppelen hemelwater Koelteplekken Klimaatadaptatie strategie

Biodiversiteit en Groen

Nieuw bermbeheer Biodiversiteitsplan

Water en Bodemsturend

Uitvoeren afkoppeldoelstelling Hemelwater Uitvoeren van nieuwe Koelteplekken Uitvoering strategie bij Slingeplas & omgevingsplan Beggelder Advies woonzorg project toekomstbestendige wijken Watertappunten installeren (Aalten, Dinxperlo, Bredevoort) Alleen Dinxperlo volgt nog in centrum plan Dinxperlo Vaststellen Programma Water, Riolering en Klimaatadaptatie (PWRK) Opstellen klimaatmaatregelen subsidie, dekking als PWRK vastgesteld is Vaststellen bomenplan Actualisering van de kapverordening Advies RO/Civiel Implementeren ecologisch berm- en slootbeheerplan Ecologisch bermbeheerwerkprogramma bestek (GIS) Continueren van uitvoeringsagenda Opstellen Aanpak invasieve exoten Uitvoering Pilot gebiedsaanpak biodiversiteit intergemeentelijk Pilot en workshop water en bodem sturend

Pagina 7 van 12

Iris

2025



Iris Iris Iris| Arlin

2025 2025 2025

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

Iris

Q1



Iris Iris Wilco Wilco Wilco Wilco Wilco Wilco Wilco Wilco

Q1 2025 Q2 Q3 2025 Q1 Q2 2025 Q4 Q3

n.v.t.

Iris

Q2

?

 n.v.t. n.v.t. n.v.t. ? n.v.t.

 ? ?

DUURZAME GEMEENTE AALTEN Zuinig zijn met hetgeen we hebben is belangrijk voor de gemeente Aalten. Dit betekent niet alleen dat duurzaamheid bij de vanzelfsprekende thema’s uitvoering krijgt, maar ook in de identiteit van onze uitvoering en dienstverlening. Een goed voorbeeld doet namelijk volgen, geloven wij. Zo zetten we ons in voor duurzame bedrijfsvoering, beeldvorming en communicatie.

Thema/project

mijlpaal

wie

wanneer

status

gedekt

 Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Communicatie

Communicatie AGEM SDG’s

Soortenbescherming

DMJOP vaststellen (Duurzame meerjarige onderhoudsplanning)

Marie Louise

2025

?

Uitvoering duurzaam gebouwenbeheer en DMJOP Duurzaamheidspagina Actie Tegelwippen 2024 Steenbreek acties Contentagenda Duurzaamheid Communicatielijn verbeteren Bewustwordingsacties over duurzaamheid Organiseren Duurzaamheidsdag Interne implementatie SDG-handreiking Afronden compensatieopgave NVI Gunning Europese aanbesteding Soortenmanagementplan

Marie Louise

?

Laura Laura Dieske Dieske Dieske Mart Mart

2025 Q2 & Q4 Q3 2025 Q1 2025 2025 Q3 Q1/Q2 Q2 Q1

? ? n.v.t. n.v.t. ? ? n.v.t.

Mart

Q3/Q4



Start van Soortenmanagementplan gebouwbewonende diersoorten

Pagina 8 van 12

Laura Laura | Iris Laura | Iris



 n.v.t.

DUURZAAM WONEN In Aalten wonen is een plezier. Voor de toekomst willen we dat onze inwoners kunnen blijven genieten van hun woningen. Ook wanneer het onduidelijk is of de traditionele manier van verwarmen en energie in de toekomst zo blijft bestaan. Daarom bereiden wij onze inwoners voor op een aardgasvrije toekomst, door besparing van elektriciteit, isolatie van woningen en particuliere opwek. Ook hebben we aandacht voor mensen die dit niet uit eigen zak kunnen betalen. Zodat iedereen mee kan doen met de energietransitie.

Thema/project

mijlpaal

wie

wanneer

status

gedekt

 Warmtetransitie

Uitvoering NIP

Opstellen omgevingsprogramma warmte (warmteprogramma) Opstellen warmte uitvoeringsplannen (omgevingsplan) Buurtuitvoeringplannen continueren met het Energieloket Energieloket continuering & uitvoering NIP Continueren uitwerking regeling energiearmoede met het energieloket

Pagina 9 van 12

Rik Rik Rik Mart

2025 Q4 2025

? ?

2025

 

Mart

2025



Overzicht van duurzaam beleid in de gemeente Aalten Beleid

Looptijd

Doelstelling

Akkoord van Groenlo/ plan van aanpak gemeente Aalten

2019-2050

Een energieneutraal Aalten, uiterlijk in 2050.

Transitievisie Warmte

2021-2026

Aardgasvrij Aalten in 2050

Biodiversiteitsplan

2023

Groenbeleidsplan

2012-2030

Kapverordening

2024

Verbetering van biodiversiteit en groenvoorziening en daarmee het lokale klimaat. Verbetering en versteviging van het openbare groen in de gemeente. Meer bomen behouden in Aalten. Voldoen aan de 3-30-300 regel, in 2030-2050. Adaptief om 70 mm per uur buien aan te kunnen. Afkoppeling of ontharding van 70% in 2040. Sober en doelmatig omgaan met de wettelijke zorgplichten wat betreft riolering en het watersysteem, rekening houdend met het veranderende klimaat Tussen de 346- 587 laadpalen gerealiseerd in 2035.

Klimaatadaptatie strategie

2023-2030

Programma Water, Riolering en Klimaatadaptatie

2025-2030

Laadvisie

2021-2030

Beleidsnota Aalten Circulair

2023-2030

Aalten circulair in 2050

Uitvoeringsagenda Circulaire economie

2023-2030

Europese Green Deal en Aalten circulair in 2050

Pagina 10 van 12

Uitvoeringsprogramma college Aalten

2022-2026

Richt zich in het algemeen op de zes programmathema’s. Om deze collegeperiode deze nog steviger in te zetten.

In ontwikkeling of te ontwikkelen beleid Planning Berm- en oeverbeheersplan

2025

Visie Toekomstbestendige bedrijventerreinen

2025

Mobiliteitsvisie

2025-2026

Bomenplan

2025

Warmteplan

2025

Pagina 11 van 12

Doel Werkwijze beter omgaan met de biodiversiteit in het onderhoud van bermen en oevers. Grote duurzaamheidsthema’s worden meegenomen, vergroening, duurzame mobiliteit, opwek van groene energie, delen van energetische capaciteit. Brede verduurzaming van de mobiliteit, aanmoedigen van deelvervoer, ontmoedigen van autogebruik, faciliteren van fietsinfra. Concreet uitvoeringsplan over de status van bestaande en nieuwe bomen. Concreet omgevingsplan gericht op uitvoeringsplannen voor een aardgasvrije toekomst.

Visie: De gemeente Aalten zet een positieve trend van verduurzaming voort in 2025. Binnen de 6 programmathema’s zijn er verscheidene mijlpalen die beoogd zijn te worden behaald in 2025, beginnen in 2025 met een meerjarige looptijd of worden ontwikkeld in 2025. Een aantal mijlpalen om naar uit te kijken worden toegelicht. De groene leefomgeving van de gemeente Aalten is een plek waar wonen, werken en recreëren een genot is. Toch is dit door onzekerheden binnen het veranderend klimaat niet zeker. Om in de toekomst de groene leefomgeving te behouden en robuuster te maken wordt er aan diverse mijlpalen gewerkt. Zo wordt er in 2025 gewerkt aan een reeds klimaat adaptieve, biodiversiteit verrijkende en water/bodem mijlpalen. Door dit jaar de hemelwater afkoppeling doelstelling te halen gecombineerd met het programma water, riolering en klimaatadaptatie wordt de waterhuishouding in de gemeente Aalten gezonder, veiliger, adaptiever en de overlast van water wordt verminderd. Het verbeteren van biodiversiteit heeft talrijke voordelen. Van klimaatregulatie door het opnemen van CO², water en bodem gezondheid, welzijn en gezondheid tot economische voordelen zoals toerisme en recreatie bevorderen en vastgoedwaarde te verhogen.

De mijlpalen Biodiversiteit en Groen, Nieuw bermbeheer, Biodiversiteitsplan en Soortenbescherming zorgen ervoor dat de voordelen van biodiversiteit nog meer tot uiting komen in de gemeente Aalten. Ook op het gebied van warmtehuishouding en energie opwek zijn er ontwikkelingen die in 2025 worden afgerond of worden doorgezet om een duurzame samenleving te bevorderen. Zo wordt er in de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 beschreven hoe er lokale duurzame energie opgewekt gaat worden om aan de doelstelling te voldoen en hoe het bijdraagt aan de opwek van 35 TWh hernieuwbare energie. Binnen het omgevingsprogramma wordt er een warmteprogramma opgenomen waarbinnen gewerkt wordt aan het verminder tot uiteindelijk uitfaseren van het gasverbruik in de gemeente Aalten. Via een warmtebronnen onderzoek wordt er gekeken of er restwarmte/duurzame warmte opwek in de gemeente is die gebruikt kan worden voor het verwarmen van onze huishoudens. Dit zou een goed alternatief zijn voor gasverbruik wat zou bijdragen aan een lagere CO² voetafdruk. Verder wordt er doorgepakt met het Nationaal Isolatie Programma waarbij huishoudens een subsidie ontvangen voor het verduurzamen van hun huis door isolerende maatregelen te treffen. Zo gaat er ook op het gebied van duurzame mobiliteit veel gebeuren. Hierbij staat centraal dat men zich duurzaam en gezond kan verplaatsen.

Het versterken van de lokale laadpaal structuur draagt bij aan het stimuleren van elektrisch vervoeren wat minder broeikasgassen uitstoten als voordeel heeft. Ook wordt fietsen als gezond en duurzaam alternatief tot autoverkeer bevorderd door het voorbereiden van een visie van een snelfietsroute Aalten-Bocholt en Lichtenvoorde. De gemeente Aalten blijft zich in 2025 inzetten voor een duurzame toekomst door concrete stappen te zetten binnen de zes programmathema's. De diverse mijlpalen die in 2025 worden behaald, gestart of verder ontwikkeld, dragen bij aan een groenere, gezondere en veerkrachtigere leefomgeving. Door te focussen op klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame energieopwekking en mobiliteit, wordt de gemeente voorbereid op de uitdagingen van de toekomst. Samen met inwoners en partners werkt de gemeente Aalten aan een duurzame samenleving waarin welzijn, gezondheid en economische voordelen hand in hand gaan. Zo blijft Aalten een plek waar het goed wonen, werken en recreëren is, nu en in de toekomst.

Pagina 12 van 12