Raadsmededeling 181-2022 Opvang crisis 1.pdf
Tekst van het document
De uitvoering van het remigratiebeleid verschilt fundamenteel met het reguliere vertrekproces. Voor de doelgroep die onder de reikwijdte van het remigratiebeleid zou komen te vallen is er immers (nog) geen sprake van een vertrekplicht, zij
De derdelander doet tevens afstand van een eventueel lopende asielaanvraag in Nederland. 8
verblijven op grond van de RTB tot 4 maart 2023 rechtmatig in Nederland. Om die reden kan ook slechts sprake zijn van remigratie als daar een vrijwillig karakter vanuit gaat, wat eveneens de medewerking van de derdelander impliceert. De ontheemde derdelanders uit de Oekraïne zijn in de gelegenheid gesteld hier tijdelijk te verblijven, het remigratiebeleid stelt hen in staat te vertrekken vanuit die positie. Kijkende naar de situatie bij andere lidstaten binnen de Europese Unie (EU) heeft een beperkt aantal lidstaten bij de implementatie van de RTB ervoor gekozen om hierbij ook bescherming toe te kennen aan derdelanders met een niet-permanente verblijfsstatus in Oekraïne. Spanje, Portugal en Ierland hebben op dit punt vergelijkbaar beleid met Nederland. Deze landen voeren voor zover bekend nog geen actief remigratiebeleid, waarmee Nederland het eerste EU-land is wat dit beleid start. Op 18 juli jl. is op nationaal niveau de doelgroep RTB aangepast.9 Dit onder meer na signalen over hogere instroom van derdelanders vanuit andere (Europese) landen, omdat zij in Nederland – anders dan in die landen – onder de RTB vallen en daarmee recht hebben op opvang en voorzieningen. De omvang van de groep ontheemde derdelanders uit de Oekraïne in Nederland is daarmee in zekere mate ook een uitzondering.
Het is onduidelijk in hoeverre het remigratiebeleid personen daadwerkelijk activeert om te vertrekken. Omdat het een bijzondere doelgroep met een gevarieerde samenstelling is en er voor deze groep (nog) geen vertrekplicht is, is het lastig om op voorhand een gewogen inschatting te maken van de effectiviteit van het remigratiebeleid. Wel zal doorlopend gemonitord worden hoe groot de doelgroep is die aanspraak maakt op het remigratiebeleid. Elk individueel geval, en de hoogte van de financiële bijdrage die wordt verstrekt, zal zorgvuldig geregistreerd worden. Uitvoering motie van het lid Van der Plas (Kamerstuk 36 081 nr. 13) Voorts wil ik u in deze brief informeren over de voortgang van de aangenomen (Handelingen II 2021/22, nr. 102, item 40) motie van het lid Van der Plas en de bijbehorende toezegging van de minister van Justitie en Veiligheid tijdens het plenaire debat over de Voortduringswet (Handelingen II 2021/22, nr. 101, item 18).10 Zoals reeds aangegeven door de minister van Justitie en Veiligheid wordt continu bezien of de inzet van het staatsnoodrecht noodzakelijk is. Tot op heden is een zeer groot aantal opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne gerealiseerd, ruim 65.000 opvangplekken op 2 november 2022. De regering ziet geen alternatief voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne door de gemeenten.
9
Kamerstukken 19 637 en 36 045, nr. 2945. Kamerstuk 36 018, nr. 13
10
Recente ontwikkelingen in Oekraïne en de aankondiging van de Europese Commissie tijdens de JBZ-Raad op 14 oktober 2022 (Kamerstuk 32 317, nr. 785) dat de Richtlijn Tijdelijke Bescherming met een jaar in ongewijzigde wordt verlengd, wijzen erop dat ook de komende tijd een zeer groot aantal opvangplekken nodig is. Om die reden is het noodzakelijk om in een juridische basis voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne door burgemeesters te blijven voorzien. Zoals reeds gemeld werk ik aan tijdelijke wet waarmee de taak om te voorzien in opvang en verzorging van ontheemden uit Oekraïne bij gemeenten wordt belegd. Met deze wet wordt via de reguliere wetgevingsprocedure een juridische basis voor de opvang en verzorging van ontheemden uit Oekraïne geborgd. Op dit moment is deze tijdelijke wet in voorbereiding. Ik verwacht dat de wet op korte termijn in consultatie zal gaan. Op het moment dat dit voorstel via de reguliere wetgevingsprocedure tot wet is verheven en in werking treedt, worden de artikelen 2c en 4 Wvb buiten werking gesteld. Op dat moment kan immers weer in de noodzakelijke opvang worden voorzien zónder de voortduring van het staatsnoodrecht. Tot slot benoem ik wederom dat de ontwikkelingen op het gebied van migratie en aangrenzende werkvelden zich ten gevolge van de oorlog in Oekraïne razendsnel kunnen opvolgen, zowel op nationaal, Europees als internationaal niveau.
Ik blijf mij, samen met mijn collega’s, inspannen om uw Kamer tijdig en adequaat te blijven informeren.
De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg
Aanpassingen in de Regeling opvang ontheemden Oekraïne Toen de oorlog in Oekraïne begon, kwamen in korte tijd veel vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland. De regels staan beschreven in de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) die door gemeenten wordt uitgevoerd. In de RooO staat hoe gemeenten vluchtelingen uit Oekraïne kunnen opvangen en hoeveel leefgeld de vluchtelingen krijgen. De regeling geldt sinds 1 april 2022. Dankzij de RooO konden vluchtelingen uit Oekraïne snel worden opgevangen. De RooO had ook nadelen. De uitvoering was complex en het leefgeld was hoger dan voor andere groepen in Nederland, zoals asielzoekers, statushouders en mensen in de bijstand. Daarom heeft het Rijk de RooO samen met gemeenten duidelijker en eerlijker gemaakt, met het oog op de uitvoerbaarheid.
Wat verandert er in de nieuwe regeling? Veranderingen per 1 december 2022 1
Bepaalde woorden zijn in de nieuwe regeling uitgelegd, zoals gezin, ontheemde, gemeentelijke opvangvoorziening, particuliere opvangvoorziening en loondervingsuitkering.
2
3 4 5
6
Gemeenten gaan duidelijker communiceren over de inschrijving in de Basisregistratie Personen en uitschrijving bij verhuizing, huisregels in de opvanglocaties en waar vluchtelingen terecht kunnen voor juridische hulp bij hun asielaanvraag. Vluchtelingen die voor lange tijd in een zorginstelling verblijven, krijgen € 56,12 leefgeld per maand. Vluchtelingen die vrijwilligerswerk doen op de gemeentelijke opvanglocatie krijgen daarvoor € 14,- per week als vergoeding. Gemeenten kunnen een vluchteling voortaan uit de opvang zetten als: a. de vluchteling naar de gevangenis moet van de rechter; b. de aanvraag van de vluchteling wordt afgewezen; c. de vluchteling de Nederlandse nationaliteit heeft. Bij terugkeer na 28 dagen heeft de vluchteling nog recht op opvang, maar dit kan op een andere opvanglocatie of andere gemeente zijn. (zie circulaire tijdelijk vertrek)
Veranderingen per 1 februari 2023 Met de volgende veranderingen wordt het leefgeld aan vluchtelingen uit Oekraïne gelijker aan dat voor andere groepen, zoals asielzoekers, statushouders en mensen in de bijstand. De bedragen voor eten en kleding zijn overgenomen uit de Regeling voor asielzoekers (Rva 2005). Voor de extra toelage bij particuliere opvang (wooncomponent) is gekeken naar het Nibud adviesbedrag voor nutsvoorzieningen voor een extra inwonend persoon bij een gasthuishouden. 1
2 3
De hoogte van het bedrag voor eten wordt afhankelijk van de grootte van het gezin: a. Een gezin van 1 of 2 personen ontvangt per volwassene of alleenstaande minderjarige € 215,06 en per minderjarige € 178,36 per maand. b. Een gezin van 3 personen ontvangt per volwassene € 171,99 en per minderjarige € 142,57 per maand. c. Een gezin van 4 personen of meer ontvangt per volwassene € 150,45 en per minderjarige € 124,97 per maand. Wat is een gezin volgens de nieuwe regels? Een gezin bestaat uit: • echtgenoten of aan gehuwden gelijkgestelde partners; • hun minderjarige kinderen; • een ouder of voogd die volgens het recht of de praktijk in Nederland verantwoordelijk is voor de minderjarige en ongehuwde kinderen. Grootouders, ooms, tantes of meerderjarige kinderen horen niet bij het gezin. Zij zijn volgens de regels een individu of een apart gezin. Het leefgeld voor kleding wordt verhoogd naar € 56,12 per persoon per maand. Voor vluchtelingen in de particuliere opvang wordt de extra toelage bij een gastgezin (wooncomponent) veranderd. Dit wordt € 93,- per persoon per maand.
Grootte van gezin
Leefgeld per vluchteling per maand
4
Eetgeld
Kleding
Extra toelage bij particuliere opvang
1 of 2 personen Volwassene of alleenstaande minderjarige vluchteling
€ 215,06
€ 56,12
€ 93,00
Minderjarige
€ 178,36
€ 56,12
€ 93,00
Volwassene
€ 171,99
€ 56,12
€ 93,00
Minderjarige
€ 142,57
€ 56,12
€ 93,00
Volwassene
€ 150,45
€ 56,12
€ 93,00
Minderjarige
€ 124,97
€ 56,12
€ 93,00
3 personen
4 of meer personen
Op dit moment kan de gemeente het leefgeld stopzetten als de vluchteling werkt. Vanaf 1 februari wordt het leefgeld niet alleen voor de vluchteling, maar voor het hele gezin stopgezet als een meerderjarig gezinslid werkt of een uitkering ontvangt, zoals de werkloosheidsuitkering.